Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do sa¬ moczynnej regulacji sily hamowania elektroma¬ gnetycznego i/krb ciernego hamulca szczekowego, wlaczanego bezstopniowo przez przesuwne lub przekrecane magnesy trwale, korzystnie o zmien¬ nej kolejnosci biegunów w kierunku jazdy, któ¬ re opuszcza sie na szyny w celu wywolania cier¬ nego hamowania.Znane sa odporne na zuzycie hamulce cierne i histerezowe na magnesy trwale o zmiennej ko¬ lejnosci biegunów, korzystnie w kierunku jazdy, w celu zwolnienia lub opózniania hamowania szybkojezdnych pojazdów szynowych.W przypadku stosowania wyzej wymienionych hamulców, wskutek pradów wirowych wytworzo¬ nych w szynie, powstaja pola magnetyczne, prze¬ ciwdzialajace polom magnetycznym hamulca, któ¬ re dzieki temu, zwlaszcza przy duzych predkos¬ ciach, wytwarzaja znaczna moc hamowania.Zmniejsza sie przy tym sila przyciagania pomie¬ dzy szyna a hamulcem. Wraz ze zmniejszeniem sie predkosci, zmniejszaja sie prady wirowe w szy¬ nie i nie wplywaja korzystnie na samo hamowa¬ nie. Przy malych predkosciach, wskutek kurcze¬ nia sie magnetycznych pól wspóldzialajacych, powstaja znaczne sily przyciagania pomiedzy szyna a hamulcem. Sily te powoduja dociskanie hamulca elektromagnetycznego do szyny.Znane sa równiez od dawna magnetyczne ha¬ mulce cierne. W przypadku tych hamulców, kor- 20 25 30 2 pus hamulcowy lub scieralny jest dociskany do" szyny wykonanej z materialu ferromagnetyczne¬ go przez magnetyczne sily przyciagania. Dzieki tak powstalemu tarciu uzyskuje sie dobre efek¬ ty hamowania. Hamulce tego rodzaju nie nada¬ ja sie do uzyskania trwalych zahamowan przy wysokich predkosciach ze wzgledu na wysoki stopien zuzycia. Wlaczalny hamulec na magnesy trwale ze zmienna kolejnoscia biegunów, korzyst¬ nie w kierunku jazdy, moze byc tak uksztalto¬ wany, ze przy wysokich predkosciach dziala on jako hamulec elektromagnetyczny lub histerezo- wy o malym stopniu zuzycia, a przy niskich predkosciach — jako hamulec cierny. Przejscie z hamowania elektromagnetycznego na hamowa¬ nie cierne przysparza jednak wiele trudnosci, po¬ niewaz przez hamowanie cierne wlacza sie wie¬ lokrotnie nagle duzy moment opózniajacy.Zadaniem wynalazku jest wyeliminowanie tych trudnosci i opracowanie urzadzenia do samoczyn- ej regulacji sily hamowania elektromagnetyczne¬ go i/lub ciernego hamulca szczekowego, wlacza¬ nego bezstopniowo przez przesuwne lub przekre¬ cane magnesy trwale, w którym nie przekroczo¬ ny zostanie nawet przy wolnej jezdzie dopusz¬ czalny moment hamowania przy wlaczajacym sie hamowaniu ciernym.Zadanie to wedlug wynalazku rozwiazano dzie¬ ki temu, ze hamulec jest umieszczony przesuw¬ nie w pojezdzie w kierunku jazdy odpowiednio 122 770122 770 do dlugosci koniecznego zakresu regulacji i ze miedzy co najmniej jedna strona czolowa hamul¬ ca a czesciami zamocowanymi w pojezdzie jest usytuowany element regulujacy, dzialajacy w za¬ leznosci od nacisku i ciagu, który jest korzystnie polaczony za posrednictwem elektrycznych, pne¬ umatycznych, hydraulicznych lub mechanicznych srodków uruchamiajacych, np. zebatki, z czescia¬ mi sluzacymi do przesuniecia lub przekrecenia ruchomych magnesów trwalych, a przez powsta¬ ly podczas hamowania ciernego nacisk i ciag ha¬ mulca na elementy regulujace nastepujace zmniej¬ szenie sily hamowania przez przesuniecie lub przekrecenie magnesów trwalych w talkim stop¬ niu, ze nie. przekucza sie dopuszczalnego mo¬ mentu opózniajacej).Dzieki rozwiazaniu wedlug wynalazku mozliwe jest automatyczne wyregulowanie bez opózniania dopuszczalnego momentu hamowania, juz przy rozpoczetym procesie hamowania ciernego. W ten sposób wyeliminowane sa niedogodnosci, powsta¬ jace wskutek gwaltownego zahamowania.Dzieki stosowaniu rozwiazania wedlug wynalaz¬ ku przedluza sie zywotnosc korpusów hamuja¬ cych wskutek zmniejszonego zuzycia, jak rów¬ niez chroni sie szybe.. W szczególnie prostej po¬ staci wykonania elementy regulujace stanowia sprezyny naciskowe.W dalszej korzystniej postaci wykonania hamu¬ lec jest umieszczony przesuwnie w kierunku jaz¬ dy za pomoca sworzni prowadzacych i sprezys¬ tych wewnatrz elementu nosnego, zamocowanego w pojezdzie i prowadzonego w kierunku piono¬ wym, i jest utrzymywany w polozeniu srodko¬ wym przez ^wstepne naprezenie sprezyny nacis¬ kowej. Dzieki takiemu uksztaltowaniu, w prosty sposób uzyskuje sie samoczynna regulacje sily hamowania w kazdym kierunku jaizdy. Ponadto przez okreslenie stopnia sily wstepnego napreze¬ nia sprezyn mozna okreslic, przy jakiej sale ha¬ mowania powinna wlaczyc sie regulacja.Przedmiot wynailazku jest wyjasniony w przy¬ kladzie wykonania na podstawie rysunku, na któ¬ rym "fig. 1 przedstawia schematycznie hamulec, w widoku z boku, a fig. 2 — hamulec w prze¬ kroju poziomym wedlug linii 1—1 z fig. 1.Hamulec, przedstawiony na fig. 1 i 2, jest to hamulec szczekowy na magnesy trwale, regulo¬ wany bezstopniowo z polozenia wlaczanie w po¬ lozenie wylaczania i odwrotnie, zawierajacy umieszczone w kierunku jazdy magnesy trwale o zmiennej kolejnosci biegunów. W tej postaci wykonania magnesy trwale sa obrotowe wokól osi, usytuowanej pionowo do powierzchni biezne, szyn. Hamulec tego rodzaju jest opisany w zglo¬ szeniu patentowym RFN P 2$ 38 133.9.Urzadzenie regulujace wedlug wynalazku sto¬ suje sie korzystnie równiez w hamulcu na ma¬ gnesy- trwale, w którym magnesy trwale sa umieszczone przesuwnie w kierunku jazdy w ce¬ lu bezstopniowego wlaczania i wylaczania.Jak wynika z fifj. 1, hamulec i jest prowadzo¬ ny swoim elementem nosnym 2 przez czesci pro¬ wadzace 3, zamocowane na, nie przedstawionej na rysunku, ramie pojazdu tak, ze moze on byc 10 15 20 40 19 50 55 60 65 opuszczony w kierunku pionowym, jak to wska¬ zuje strzalka, na szyne 4. Hamulec 1 jest umiesz¬ czony przesuwnie w elemencie nosnym 2, w kie¬ runku jazdy, jak to wskazuja poziome strzalki.W zwiazku z tym sworznie prowadzace 5 sa za¬ mocowane na elemencie nosnym 2 i wchodza w otwory 6 hamulca. Ponadto zastosowano sworznie sprezyste 7, które swoim odsadzeniem 8 wchodza równiez w otwory 9 hamulca. Na sworzniach sprezystych umieszczone sa sprezyny naciskowe 10 i 11. Dzieki obydwu sprezynom na¬ ciskowym, które moga miec postac sprezyn spi¬ ralnych lub talerzowych, hamulec Jest utrzymy¬ wany w polozeniu srodkowym z okreslonym na¬ prezeniem wstepnym, którego wielkosc zalezy od sily hamowania, przy której rozpoczyna sie re¬ gulacja. Sila wstepnego naprezenia wytworzona przez sprezyny 10, 11 powinna byc wieksza od sily przesuwu potrzebnej do wlaczenia i wylacze¬ nia magnesów. ^ W celu wytworzenia naprezenia wstepnego, sprezyny naciskowe 10, 11 opieraja sie swoim jednym koncem na elemencie nosnym 2, a swoim drugim koncem na tarczy 24, która przylega do odsadzenia 8 lub do stron czolowych 12, 13 ha¬ mulca. W polozeniu opuszczonym, hamulec jest przesuwany w kierunku jazdy wbrew naciskowi sprezyn 10, 11 dzieki sile hamowania, która jest wieksza od sily wstepnego naprezenia sprezyn.W tym momencie rozpoczyna sie automatyczna regulacja sily hamowania. Wlaczanie i wylacza¬ nie hamulca jak i jego automatyczna regulacje jest przedstawione na podstawie fig. 2.Jak juz wyjasniono na wstepie opisu, w ni¬ niejszym przykladzie wykonania chodzi o hamu¬ lec szczekowy na magnesy trwale, w którym przekrecane magnesy trwale 14, których os obro¬ tu przebiega prostopadle do powierzchni bieznej szyny, sa umieszczone jeden za drugim. Pomie¬ dzy przekrecanymi magnesami trwalymi mozna umiescic nieruchome magnesy trwale.' Na górnych powierzchniach czolowych magne¬ sów trwalych usytuowane sa kola zebate 15, za¬ zebiajace sie z zebatka w celu wlaczenia lub wy¬ laczenia hamulca. Na co najmniej jednym kon¬ cu zebatki 16 zamocowane jest tloczysko 17 z tlokiem 18, usytuowanym przesuwnie w cylin¬ drze 19 i poruszajacym sie wforew naprezeniu sprezyny naciskowej 20 za pomoca sprezonego powietrza w przewodzie 21 sprezonego powietrza.Jezeli na tlok 18 dziala sprezone powietrze, wów¬ czas tloczysko 17 i polaczona z nim zebatka 16 poruszaja sie w kierunku strzalki na lewo, co powoduje, ze magnesy trwale 14 przekrecaja sie w polozenie wylaczenia.Hamulec, przedstawiony na fig. 2, jest wlaczo¬ ny w tym przypadku, sprezone powietrze jest spuszczane i sprezyna naciskowa 20 przesuwa tlok 18 w polozenie koncowe na prawo. Jezeli teraz hamulec zostanie opuszczony pionowo na szyne, wlaczy sie hamowanie cierne. W tym mo¬ mencie zadziala samoczynna regulacja wedlug wynalazku, aby uniknac gwaltownego lub sko¬ kowego zahamowania pojazdu szynowego. Przez osadzenie plóz 22 lub klocków hamulcowych na122*70 szynie, hamulec przesuwa sie w kierunku prze¬ ciwnym do kierunku ruchu 23 pojazdu, jak to przedstawia strzalka na fig. 2. To .przesuniecie nastepuje dopiero wówczas, jezeli sila hamowa¬ nia jest wieksza od sily wstepnego naprezenia sprezyny 11. Poniewaz zebatka 16 jest nierucho¬ ma, dlatego tez wskutek procesu przesuwania hamulca 1 magnesy trwale 14 zostaja przekre¬ cone przez kola zebate 15 w kierunku strzalki, ku polozeniu wylaczenia. W ten sposób zmniej¬ sza sie sile hamowania i wytwarza sie srednia wartosc sily hamowania lub opózniania, która jest zalezna od nacisku hamulca na sprezyne 11 i przeciwsily, wytworzonej przez sprezyne. Dzie¬ ki temu proces hamowania jest „miejklki".Moment hamowania mozna jeszcze bardziej oslabic przez wpuszczanie mniejszej lub wiekszej ilosci powietrza sprezonego do cylindra 19. W mo¬ mencie zatrzymania pojazdu, cyilinder 19 zostaje calkowicie napelniony powietrzem sprezonym i przez przesuniecie zebatki 16 na lewo nastepu¬ je calkowite wylaczenie hamulca wskutek zwar¬ cia sie linii pola sil w zaleznosci ód konstrukcji hamulca poprzez elementy przewodnie z zelaza lub kompensacji strumienia magnetycznego. Ha¬ mulec moze byc wówczas uniesiony z szyny na drodze pneumatycznej lub hydraulicznej, przy czym jest on prowadzony przez umieszczone w pojezdzie czesci prowadzace 3.Zakres wynalazku nie ogranicza sie do przed¬ stawionego przykladu wykonania. Zamiast spre¬ zyn naciskowych lub naciagowych mozna zasto¬ sowac równiez inne zalezne od cisnienia elemen¬ ty regulujace, jak np. czujniki cisnienia lub elek¬ tryczne, pneumatyczne lub hydrauliczne elemen- ... ty regulujace.Proponowane wedlug wynalazku urzadzenie re¬ gulujace stosuje sie nie tylko w hamulcach szczekowych na magnesy z obrotowymi magne¬ sami trwalymi, usytuowanymi w kierunku jaz¬ dy prostopadle do plaszczyzny szyny.Urzadzenie regulujace mozna przykladowo sto¬ sowac do hamulców szczekowych, w których osie obrotu magnesów trwalych przebiegaja równo¬ legle do szyny w kierunku jazdy lub w hamul¬ cach ciernych — z biegunami o róznej bieguno¬ wosci, przebiegajacymi w kierunku wzdluznym szyny.Urzadzenie regulujace mozna równiez stosowac w hamulcach wzbudzanych elektromagnetycznie, w których prad wzbudzenia jest zmieniany przez elementy regulujace, zalezne od nacisku i ciagu, 5 polaczone z opornikami, tyrystorami i innymi elementami obwodu elektrycznego. 10 Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do samoczynnej regulacji sily hamowania elektromagnetycznego i/lub ciernego hamulca szczekowego, wlaczonego bezstopniowo przez przesuwne lub przekrecane magnesy trwa- 15 le, korzystnie o zmiennej kolejnosci biegunów w kierunku jazdy, które opuszcza sie na szyny w celu wywolania hamowania ciernego, znamien¬ ne tym, ze hamulec (1) jest umieszczony prze¬ suwnie w pojezdzie w kierunku jazdy, odpo- 10 wiednio do dlugosci koniecznego zakresu regula¬ cji i ze miedzy co najmniej jedna strona czolo¬ wa (12, 13) hamulca a czesciami zamocowany¬ mi w pojezdzie jest usytuowany element regulu¬ jacy dzialajacy zaleznie od nacisku i ciagu, któ- « ry jest korzystnie polaczony za posrednictwem elektrycznych, pneumatycznych, hydraulicznych lub mechanicznych srodków uruchamiajacych, korzystnie zebatek (16) z czesciami sluzacymi do przesuniecia lub przekrecenia ruchomych magne- 30 sów trwalych (14), a przez powstaly podczas ha¬ mowania ciernego nacisk i ciag haimulca na ele¬ menty regulujace nastepuje zmniejszenie sily ha¬ mowania przez przesuniecie luib przekrecenie ma- < gnesów trwalych w takim stopniu, ze nie prze¬ sz kracza sie dopuszczalnego momentu opózniaja¬ cego. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze jako elementy regulujace sluza sprezyny na¬ ciskowe (10, 11). 4o 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 albo 2, znamien¬ ne tym, ze hamulec (1) jest umieszczony prze¬ suwnie w kierunku jazdy za pomoca sworzni prowadzacych (5) i sworzni sprezystych (7) wew¬ natrz elementu nosnego (2), zamocowanego w po- 45 jezdzie i prowadzonego w kierunku pionowym i jest utrzymywany w polozeniu srodkowym przez wstepnie naprezone sprezyny naciskowe (10, 11).122 770 2 7 H 15 U 15 2 10 2L 16 2U11 20 "^21 Fig, 2 Cena 100 zl LZGraf. Z-d Nr 2 — 247/84 90 egz. A4 PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL