Przedmiotem wynalazku jest zlacze do rurpwe- go [przenosnika pneumatycznego, które nadaje sie do polaczen rur biegnacych nieprostoliiniowo, zwlaszcza do przewodów podsadzki dmuchanej.W eksploatacji podziemnej coraz bardziej sa rozwijane w ostatnich latach metody wydobywa¬ nia wegla z podsadzka dmuchana. Wprowadzenie podsadzki dmuchanej przeprowadza sie albo za po¬ moca bocznych wylotów sortymentu, które sa roz¬ mieszczone w odstepach na przewodach podsadzki dmuchanej i w razie potrzeby moga byc odchy¬ lane, albo przez wydmuchiwanie podsadzki przez glowe, to znaczy z prostolinijnym wydmuchem podsadzki dmuchanej z przewodów dmuchowych.Ta ostatnio wspomniana metoda ma przede wszy¬ stkim te zalete, ze dzieki niej uzyskuje sie pod¬ sadzke o bardzo dobrej nosnosci. Jednak moze byc tylko wówczas zastosowana, gdy w polu wydmu¬ chu zostanie umieszczona dodatkowa obudowa, szczególnie z drewna, przed przestrzenia skladaja¬ ca sie zq stalowych elementów obudowy sctiany.W ostatnich latach stala sie znana metoda wpro¬ wadzenia podsadzki dmuchanej z prostoliniowego wylotu z przewodów dmuchowych. Podstawowym zalozeniem tej metody jest zastosowanie sciany tarczowej rozciagajacej sie na dlugosci sciiany wy¬ robiska, utworzonej z pojedynczych, ustawionych szeregowo, jedna za druga, tarcz podsadzkowych.Pojedyncza tarcza podsadzkowa stoi na przynaj¬ mniej dwóch plozach podpierajacych i odpowiada 2 swoja dlugoscia pojedynczej lub wielokrotnej sze¬ rokosci kozla obudowy kroczacej. Pojedyncze tar¬ cze podsadzkowe, które zachodza jedna na druga w miejscach styku, podpieraja wprowadzona pod- 5 sadzke i zapobiegaja jej przesunieciu sie w kierun¬ ku obudowy sciany. Przewód dmuchowy znajduje sie -na tarczy podsadzkowej od strony obudowy sciany i jest przytrzymywany za pomoca przestaw¬ nych w kierunku pionowym elementów podtrzy- 10 • mujacych, w ten sposób, azeby mozna bylo przy nierównosci spagu poprowadzic przewód dmuchowy prostoliniowo.Poniewaz przy takiej scianie tarczowej tarcze podsadzkowe Ibeda pojedynczo jako calosc przesu- 15 wane az do tylnych stojaków obudowy sciany, potrzebne jest, zeby przewód dmuchowy posiadal szybko rozlaczalne zlacze w miejscach styku kaz¬ dych dwóch tarcza podsadzkowych. Dlugosc od cinków rur, które maja byc laczone i rozlaczane 20 odpowiada w ten sposób dlugosci tarczy podsadz¬ kowej. Po zakonczeniu dmuchania jednego od¬ cinka zostaje zwolnione zlacze rury w miejscu zetkniecia sie z nastepna tarcza podsadzkowa i póz¬ niej, gdy ta nastepna tarcza podsadzkowa zostanie 25 przesunieta na wysokosc poprzedzajacej tarczy podsadzkowej, zlacze zostanie ponownie zacisniete.Przy tym moze sie wydarzyc, ze pomimo skorzy¬ stania z przestawnych elementów podtrzymujacych, odcinki rur, które maja byc polaczone, nie sa ulo- 30 zone w linii prostej, na skutek czego rury trzeba 122 849122 849 3 4 recznie przesuwac, co wymaga duzego wysilku i nakladu czasu.Celem wynalazku jest skonstruowanie zlacza do rurowego przenosnika pneumatycznego^ w którym stosunkowo dlugie i ciezkie odcinki rur moga byc laczone ze soba bez uzycia duzych sil, szybko i pewnie nawet wówczas, gdy odcinki rurowe nie biegna prostoliniowo. l Cel ten zostal osiagniety wedlug wynalazku tak, ze zlacze ma tuleje z zewnetrzna powierzchnia pod¬ parcia w ksztalcie wycinka kuli, na której jest mocno osadzony pierscien oporowy, dopasowany powierzchnia osadzenia do »zarysu wycinka kuli, lezacy, patrzac od strony konca przenosnika, za plaszczyzna podzialu przebiegajaca przez srodek kuli, podczas gdy po drugiej stronie plaszczyzny podzialu na powierzchni podparcia ulozyskowany jest pierscien oporowy, bedacy lustrzanym odbi¬ ciem pierscienia oporowego, lecz poruszajacy sie swobodnie, który w polozeniu naprezonym przylega swa^ powierzchnia czolowa do powierzchni czolo¬ wej umieszczonego naprzeciwko pierscienia oporo- ""• wego, przy czym na powierzchni czolowej przy¬ najmniej jednego pierscienia oporowego znajduje sie wybranie, korzystnie w postaci rowka, z umiesz¬ czonym w nim pierscieniem uszczelniajacym.Elastyczny pierscien uszczelniajacy ma na * kra¬ wedziach wewnetrznych, bliskich powierzchni pod¬ parcia wystep, wystajacy w strone powierzchni czolowej pierscienia oporowego.Na wewnetrznych krawedziach ciasno osadzonego na rurze pierscienia oporowego jest wykonana fa¬ za, której powierzchnia przekroju jest mniejsza niz powierzchnia przekroju' wystepu elastycznego pierscienia uszczelniajacego.Do tulei z kulista powierzchnia podparcia jest przylaczony lacznik rurowy, którego wewnetrzna t scianka jest wylozona wkladka zdzieralna.* Uchwyt mocujacy zawiera zacisk ze stirzemdacz- kiem opartym na ostrzu, którego krawedz tnaca przebiega równolegle do osi wychylen strzemiaczka i które lezy na przesuwnym lozysku oporowym.Zacisk zawiera profil pod klucz dla osadzenia" dzwigni uruchamiajacej.Lozysko oporowe jest przesuwne na wysokosci, za pomoca sruby nastawczej.Korzystnie, przynajmniej na jednej laczonej ru¬ rze w jednym lub kilku miejscach na zewnetrznej scianie sa zastosowane kolnierze przylaczajace lub zderzaki bedace zabezpieczeniem przed skrecaniem uchwytu mocujacego.Wynalazek posiada przede wszystkim te zalete, ze dwa odcinki rurowe przewodu wydmuchowego biegnace nieprostoliniowo, moga byc sprzegane ze soba lekko i szczelnie. Maksymalne dopuszczalne wychylenie katowe zalezy od wielkosci wycinka kulowego. Przy zastosowaniu wycinka kuli, przy którym mozliwosc ruchu docisnietych pierscieni oporowych we wszystkich kierunkach stanowi od-' powiednio okolo polowy grubosci ^pierscienia opo¬ rowego, sa mozliwe wychlenia katwe o kilka stop¬ ni w stosunku do osi rury. W korzystnym przy¬ kladzie wykonania zlacza wedlug wynalazku wy¬ cinek kuli jest tak zwymiarowany, ze wychylenie katowe odcinka rury w stosunku do osi rury dru¬ giego odcinka rurowego we wszystkich kierunkach wynosi okolo 4°.Przy katowym ustawieniu dwóch rur, z *uwagi na kierunek wydmuchu scianka ,nastepnej rury 5 ulega zwiekszonemu zuzyciu wskutek odchylania biegu ladunku, wobec czego zgodnie z dalsza cecha wynalazku zaproponowano, aby do tulei z kulista powierzchnia podparcia przylaczyc lacznik rurowy, którego wewnetrzna scianka jest wylozona zdzie¬ ralna wkladka.Aby otrzymac mozliwie mala sile, wystepujaca przy dociskaniu uchwytu mocujacego, korzystne jest wyposazenie zlacza wedlug wynalazku w za¬ cisk ze strzemiaczkiem opartym na ostrzu, beda¬ cym elementem podporowym, którego krawedz tnaca jest równolegla do osi wychylenia strze¬ miaczka i lezy na przesuwnym lozysku oporowym.Lozysko oporowe jest tak zbudowane, ze jest prze¬ suwne na wysokosci za pomoca sruby nastawczej.W ten sposób sila dociskajaca, potrzebna do prze¬ kroczenia martwego punktu, przy naprezeniu za¬ cisku, moze byc precyzyjnie ustawiona.Dla korzystnego wyeliminowania niezamierzonych obrotów uchwytu mocujacego zaproponowano, aby przynajmniej na jednej z .laczonych rur w jednym lub kilku miejscach przymocowac do scianki ze¬ wnetrznej, kolnierz przylaczajacy lub zderzaki.Przeniesienie przewodu wydmuchowego w bez¬ posrednie sasiedztwo tarczy podsadzkowej pociaga za soba to, ze stosunkowo mniej miejsca potrzeba w przypadku osadzania i zaciskania zlacza, niz przy swobodnie ulozonym przewodzie wydmucho¬ wym. Zgodnie z dalsza cecha wynalazku zamiast osadzonej na stale dzwigni uruchamiajacej na za¬ cisku jest przewidziany profil pod klucz dla osa¬ dzania zdejmowainej dzwigni uruchamiajacej, przy¬ kladowo zapadki. Dla przestawiania zacisku w ko¬ rzystne polozenie, na profilu pod klucz mozna osa¬ dzic zdejmowalna dzwignie uruchamiajaca.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia rure przenosnikowa ze zlaczem, w przekroju wzdluznym, fig. 2 — rure przenosnikowa ze zlaczem w przekroju wzdluz linii I — I na fig. 1, fig. 3 — rure przenosnikowa i zlacze, w widoku z góry i fig. 4 — zlacze od strony zacisku mocuja¬ cego w widoku z boku.Rura przenosnikowa sklada sie ze zwyklej rury 1 o dlugosci od 2 do 3 metrów, dolaczonego do niej za pomoca srub 2 lacznika rurowego 3, do którego jest przyspawana tuleja 4 z zewnetrzna powierzchnia podparcia 5, w ksztalcie wycinka ku¬ li. Lacznik rurowy 3 o dlugosci okolo 1 metra ma srednice zewnetrzna wieksza niz srednica rury 1 i jest w srodku wylozony wkladka zdzieralna 3a, która powinna zapobiegac szybkiemu zuzyciu rury przedmuichowej w nastepstwie odchylen przedmu¬ chiwanego strumienia, którego kierunek oznaczonym jest strzalka, przy katowo polaczonych rurach.Na tulei 4 jest luzno ulozyskowany. ruchomy pierscien oporowy 6, którego powierzchnia osadze¬ nia jest dopasowana do kulistej powierzchni pod¬ parcia 5. Przy wewnetrznej krawedzi pierscienia oporowego, 6 znajduje sie rowek, w którym jest umieszczony pierscien uszczelniajacy 7. Zamkniety 15 29 25 30 35 40 45 50 55 60. 122 849 5 • 6 profil rowka, wykonany w ksztalcie jaskólczego ogona zapobiega niedopuszczalnym przemieszcze¬ niom lub wypadnieciu ulozonego w nim pierscie¬ nia uszczelniajacego 7. Pierscien uszczelniajacy 7 posiada na swojej wewnetrznej krawedzi wystep 8, który, jak dalej przedstawiono, znacznie polepsza uszczelnienie.Na wolnym koncu rury 1 znajduje sie pierscien oporowy 9, który jest z ta rura "trwale polaczony i którego przednia czesc jest identycznego ksztaltu jak swobodnie poruszajacy sie pierscien oporowy 6. Krawedz pierscienia oporowego 9 ma faze 10 wykonana tak, ze w pozycji napietej istnieje od¬ powiednio uksztaltowana, wydrazona przestrzen dla ulozenia zassanego wystepu 8.Uchwyt mocujacy ma dwie szczeki 12 i 13, zla¬ czone zaciskiem, których przekrój ma ksztalt litery U i które obejmuja oba pierscienie oporowe 6 i 9 w pozycji naprezonej. Dla docisniecia uchwytu zos¬ tal zastosowany zacisk, który sklada sie z odchy¬ lonego lacznika 14 usytuowanego na wolnym koncu strzemiaczka 15. Strzemiaczko 15 jest wyposazone w ostrze 16, którego krawedz tnaca jest równo¬ legla do osi wychylen strzemiaczka. Ostrze 16 lezy na przesuwnym wzdluz swojej wysokosci nalozenia lozysku oporowym 17 w ksztalcie talerza. Lozysko oporowe 17 jest osadzone na srubie nastawczej 18, która jest osadzona w otworze gwintowanym w promieniowo osadzonym kolnierzu szczeki 12. Przez obrót sruby nastawczej 18 jest zmieniana wysokosc nalozenia lozyska oporowego 17, a przez to sila do¬ cisku uchwytu.Docisniecie uchwytu uzyskuje sie za pomoca zdejmowalnej 'dzwigni uruchamiajacej 20, która jest osadzona na profilu 21 pod klucz. W przykla¬ dzie wykonania tego rodzaju klucz wykonany jest na obu stronach strzemiaczka 15.Aby zapobiec niezamierzonym skreceniom uchwytu na pierscieniach oporowych 6 i 9, na zewnetrznej sciance tulei 4 wzglednie na kolnierzu 22 pierscienia oporowego 9 sa przyspawane zde¬ rzaki 23. Znajduja sie one. w kilku miejscach na obwodzie w równych odleglosciach od siebie. W ten sposób zapewnia sie to, ze w kazdym mozliwym polozeniu ruchu uchwytu przy przystawkach 24 zamocowanych na obu stronach szczeki 12 w ich bezposredniej bliskosci leza zderzaki 23, tak ze nie¬ zamierzone skrecenia uchwytu nawet w niewielkim zakresie nie sa mozliwe. Jak wynika z przekroju na fig. 1, za pomoca^ elastycznego pierscienia uszczelniajacego 7 uszczelnia sie z jednej strony szczeline miedzy powierzchniami osadzenia piers¬ cieni oporowych 6 i 9, a kulista powierzchnia pod¬ parcia 5 i drugiej strony takze szczelina miedzy powierzchniami czolowymi obu pierscieni oporo¬ wych 6 i 9. Wystajacy wystep 8 pierscienia uszczel¬ niajacego 7 jest w korzystny sposób uksztaltowany tak, ze ma przekrój nieco wiekszy niz faza 10 po¬ wstajacej powierzchni klinowej. Przy dociskaniu uchwytu mocujacego elastyczny pierscien uszczel¬ niajacy 7 zostaje scisniety, przez co dzialanie uszczelniajace znacznie sie poprawia. Na fig. 1 oznaczono liniami punktowo-kreskowymi mozliwe wychylenie katowe jednej przylaczonej rury w sto¬ sunku do drugiej, które w przykladzie wykonania osiagaja okolo 4° w kazdym kierunku wzgledem osi rury. Plaszczyzna podzialu 25, przechodzi przez srodek kuli wycinka kulowego i jest osia symetrii pierscieni oporowych 6 i 9.Zastrzezenia patentowe 1. Zlacze do rurowego przenosnik51 pneumatycz¬ nego, laczace rury biegnace nieprostoliniowo, za¬ wierajace pierscienie oporowe osadzone na koncach obu laczonych ze soba rur, które sa utrzymywane w polozeniu polaczonym przez dwie szczeki o prze¬ kroju litery U rozlacznego uchwytu mocujacego, znamienne tym, ze ma tuleje (4) z zewnetrzna po¬ wierzchnia podparcia (5), w ksztalcie wycinka kuli, na której jest mocno osadzony pierscien oporowy (9), dopasowany powierzchnia Osadzenia do zarysu wycinka kuli, lezacy, patrzac od strony konca prze¬ nosnika, za plaszczyzna podzialu (25) przebiegajaca przez srodek kuli, podczas gdy po drugiej stronie plaszczyzny podzialu (25) na powierzchna podparcia (5) ulozyskowany jest pierscien oporowy (6) bedacy lustrzanym odbiciem pierscienia oporowego (9), lecz poruszajacy sie swobodnie, który w polozeniu na¬ prezonym przylega swa powierzchnia czolowa do powierzchni czolowej umieszczonego naprzeciwko pierscienia oporowego (9), przy czym na powierzch- nii czolowej przynajmniej jednego pierscienia opo¬ rowego (6) znajduje sie wybranie, korzystnie w postaci rowka, z umieszczonym w nim pierscie¬ niem uszczelniajacym (7). 2. Zlacze wedlug zastrz, 1, znamienne tym, ze poruszajacy sie swobodnie pierscien oporowy (6) na krawedziach od strony czolowej ma wybranie, w którym jest osadzony elastyczny pierscien uszczel¬ niajacy (7). 3. Zlacze wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze elastyczny pierscien uszczelniajacy $7) ma na kra¬ wedziach wewnetrznych, bliskich powierzchni pod¬ parcia (5), wystep (8), wystajacy w strone. po-~ wierzchni czolowej pierscienia oporowego (6). 4. Zlacze wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze na wewnetrznych krawedziach ciasno osadzonego na rurze pierscienia oporowego (9) jest wykonana faza (10), której powierzchnia przekroju jest mniej¬ sza niz powierzchnia przekroju wystepu (8) elas¬ tycznego pierscienia uszczelniajacego (7). 5. Zlacze wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze do tulei (4) z kulista powierzchnia podparcia (5) jest przylaczony lacznik rurowy (3), którego we¬ wnetrzna scianka jest wylozona wkladka zdzieral- na (3a). 6. Zlacze wedlug zastrz. 5, znamienne tym, ze uchwyt mocujacy zawiera zacisk ze strzemiaczkiem (15) opartym na ostrzu (16), którego krawedz tnaca przebiega równolegle do osi wychylen strzemiacz¬ ka (15) i które lezy na przesuwnym lozysku opo¬ rowym (17). 7. Zlacze wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze lozysko oporowe (17) jest przesuwne na wysokosci, za pomoca sruby nastawczej (18). 8. Zlacze wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze przynajmniej na jednej laczonej rurze w jednym lub kilku miejscach na zewnetrznej scianie sa za- 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60122 849 8 stosowane kolnierze przylaczajace lub zderzaki (23) 9. Zlacze wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze bedace zabezpieczeniem przed skrecaniem uchwytu na ucisku zawiera profil (21) pod klucz dla osa- mocujacego. dzenia dzwigni uruchamiajacej. yss?//////\ y/;?sj//// jj/li/lj?iln 5 6 9 7 6 4 Fig. 2122 849 Fig. 3 Fig. 4 \ / PL