Przedmiotem wynalazku jest zapalnik momen¬ talny, zawierajacy luske zapalnika wypelniona pierwotnym i wtórnym ladunkiem.Znane jest z opisu patentowego RFN nr 1 796 082 rozwiazanie srodkowania zapalnika iz ekscentrycz¬ nie usytuowanym ladunkiem zaplonu. Korpus wkladki zapalnika ma wypelniony tylko czescia ladunku pierwotnego, poza tym przynajmniej na koncu zwróconym do ladunku wtórnego ma po- .stac cienkoscienna, stad zabezpieczenie przeciw¬ wybuchowe nie jest zapewnione.Znane zapalniki elektryczne maja zamknieta na jednym koncu luske zapalnikowa z metalu lub tworzywa sztucznego, w której jest umieszczony la¬ dunek dolny lub wtórny z zageszczonego wtórnego materialu wybuchowego oraz ladunek górny lub pierwotny z inicjujacego materialu wybuchowego.Ladunek pierwotny jest albo tylko zageszczony albo przykryty dziurkowana tarcza lub tak zwa¬ nym kapelusikiem wewnetrznym i w ten sposób zabezpieczony przed wyplynieciem.Znane zapalniki elektryczne cechuje mozliwosc do masowej eksplozji. Zdolnosc do masowej eks¬ plozji istnieje w przypadku eksplozji pojedynczego zapalnika w opakowaniu z kilkoma zapalnikami, nalezy sie wiec wtedy liczyc z reakcja lancucho¬ wa pozostalych zapalników.Zadaniem wynalazku jest opracowanie elektrycz¬ nego zapalnika nieeksplodujacego masowo.Zapalnik momentalny zawierajacy luske zapal- 10 15 20 25 3!) nika wypelniona pierwotnym i wtórnym ladun¬ kiem, przy czym w lusce zapalnika dodatkowo osa¬ dzony w postaci rurowej, pierscieniowo tarczowej lub podobnej, korpus wkladki, posiadajacy przecho¬ dzace osiowo wyciecie zawierajace zwezenie prze¬ kroju poprzecznego, przy czym znajdujace sie na zewnatrz luski zapalnika druty zapalnika ulozone sa w osmiokatne lalki drutowe.W zapalniku wedlug wynalazku wyciecie korpu¬ su wkladki zapewniajace zabezpieczenie przeciw¬ wybuchowe posiada po stronie zwróconej w kie¬ runku do ladunku wtórnego wypelniona komore ladunkowa calym ladunkiem pierwotnym, zas kor¬ pus wkladki co najmniej w czesci otaczajacej z boku komore ladunkowa ma postac gruboscienna w stosunku do scianki luski zapalnika, przy czym grubosc scianki korpusu wkladki stanowi 5 do 10 grubosci scianki luski zapalnika.Korpus wladki po stronie przeciwnej ladunku wtórnego ma pusta wewnatrz komore, zas luski zapalnika ma usytuowane w poblizu jednego konca lalek drutowych, zapewniajac na zmiane jednej czesci lalki z luska zapalnika polozenie sasiadujace z czescia lalki bez luski zapalnika.Wkladka korzystnie jest stalowa, albo aluminio¬ wa lub z mosiadzu, ale moze byc wykonana rów¬ niez z tworzywa sztucznego. Co najmniej sciana, która od boków otacza komore ladunkowa zawie¬ rajaca inicjujacy material wybuchowy posiada gru¬ ba w porównaniu do scian luski zapalnikowej. Ko- 123 081123 081 s rzystnie wkladka jest gruboscienna na calej swo¬ jej wysokosci. Grubosc scian jest tak duza, by za¬ palnik takiej samej budowy umieszczony, tak jak to ma miejsce w pakunkach obok luski zapalnikom wej, nie mógl spowodowac bezposredniego zaini¬ cjowania ladunku pierwotnego znajdujacego sie w wkladce. Grubosc scian wkladki jest tym wieksza, im mniejsza jest jej wytrzymalosc. W wkladkach metalowych grubosc scian jest z reguly 5 do 10 razy wieksza od grubosci scian metalowych lusek zapalnikowych.Wkladka jest tak umieszczona w lusce zapalni¬ kowej, ze jej komora ladunkowa zawierajaca ini¬ cjujacy material wybuchowy jest zwrócona w stro¬ ne ladunku wtórnego znajdujacego sie w lusce za¬ palnikowej, przez co pusta, pozbawiona ladunku komora jest zwrócona ku elementowi zaplonowemu zapalnika umieszczonego w lusce zapalnikowej po¬ wyzej wkladki i w pewnym odstepie od niego. Ko¬ mory: ladunkowa i pusta wkladki sa rozdzielone przewezeniem uwidocznionym w przekroju. Ten najbardziej zwezony przekrój ciaglego osiowego wybrania w wkladce jest z jednej strony tak duzy, by strumien zaplonowy wychodzacy z elementu zaplonowego powodowal nienaganne zapalenie la¬ dunku pierwotnego, a z drugiej strony tak maly, by nie mógl nastapic jakikolwiek zaplon cisnie¬ niowy ladunku pierwotnego, spowodowany po¬ wietrzem znajdujacym ,sie w lusce zapalnikowej, nad wkladka, gdy to powietrze zostanie sprezone wskutek detonacji dzialajacej od zewnatrz na tu¬ leje zapalnikowa.Korzystnie, przewezenie w -przekroju ma ksztalt promieniowego przesmyku z waskim otworem cen¬ tralnym. Z reguly srednica otworu jest mniejsza od 1 mm.Korzystnie komory: ladunkowa i pusta w wklad¬ ce sa uksztaltowane jednakowo, dzieki czemu wkladka jest symetryczna, aby podczas umieszcza¬ nia ladunku pierwotnego uniknac dodatkowego jej orientowania w odniesieniu do „wlasciwej" komo¬ ry. Korzystnie, ladunek pierwotny jest tak wpro¬ wadzany, aby obszar przewezenia przekroju byl wolny od materialu wybuchowego inicjujacego. W danym wypadku przewezenie przekroju moze na czesci swej osiowej dlugosci byc jednak napelnio¬ ne inicjujacym materialem wybuchowym.Dzieki wykonanej wedlug wynalazku wkladce z ladunkim pierwotnym umieszczonym w komorze ladunkowej o grubszych sciankach, z przeweze¬ niem przekroju i dodatkowa pusta komora uzys¬ kuje sie w korzystny sposób elektryczny zapalnik zabezpieczony przed masowa eksplozja.Obydwa przewody zaplonowe elementu zaplono¬ wego wyprowadzone z luski zapalnikowej moga miec dlugosc wielu metrów. Sa one korzystnie skla¬ dane w odpowiednich urzadzeniach w ósemkowe petle, nazywane lalkami, w przyblizeniu w swo¬ im srodku owijane, aiby zapobiec otwieraniu sie petli. , Korzystnie, owiniecie jest wykonane tymi samymi przewodami zaplonowymi. Przy tego ro¬ dzaju zapalnikach, z tak zwanymi lalkami, wyna¬ lazek przewiduje, by w korzystnym rozwiazaniu umieszczac te zapalniki w pakunkach, a zwlaszcza w skrzynkach. Przez naprzemienne umieszczenie lalek z luskami zapalnikowymi i lalek bez takich 4 lusek unika sie zbyt bliskiego sasiedztwa wiekszej ilosci zapalników, dzieki czemu uzyskuje sie do¬ datkowo zwiekszone zabezpieczenie przed eksplo¬ zja masowa. 5 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. la przedstawia wkladke w przekroju podluznym, fig.Ib — wkladke z fig. la w nastepnym przykladzie wykonania, fig. lc — wkladke z fig. la w kolej¬ nym przykladzie wykonania, fig. Id — wkladke przedstawia wkladke w przekroju podluznym, fig. uwidacznia w przekroju podluznym zapalnik elek¬ tryczny, fig. 3 schematycznie przedstawia rozmiesz¬ czenie kilkunastu zapalników.Wkladka 1 stalowa (fig. la) jest uksztaltowana symetrycznie, tzn. posiada jednakowe komory la¬ dunkowe 2 i pusta 3. Przewezenie 4 w przekroju ma ksztalt promieniowego przesmyku z waskim otworem centralnym. W komorze ladunkowej 2 jest umieszczony ladunek pierwotny 5 z inicjujace¬ go materialu wybuchowego, przykryty cienka war¬ stwa 6 wtórnego materialu wybuchowego, na przy¬ klad pentrytu. Wkladka 1, zarówno w obszarze komory ladunkowej 2 jak i komory pustej 3 po¬ siada scianki grube w porównaniu do scianek zna¬ nych lusek zapalnikowych.Przy srednicy zewnetrznej wkladki wynoszacej okolo 6 mm, srednica wewnetrzna komory ladun¬ kowej 2 wynosil z reguly 2 do 4 mm, a korzyst¬ nie okolo 2,5 do 3,5 mm, natomiast srednica otwo¬ ru okolo 1 mm. Grugosc scian metalowych lusek zapalnikowych wynosi zwykle okolo 0,2 mm. Dlu¬ gosc osiowa komory ladunkowej 2 jest dostosowana do potrzebnej ilosci ladunku pierwotnego. Zwykle jest ona zawarta w zakresie od okolo 4 mm do 6 mm.Niesymetryczna wkladka 1 {fig. Ib), w której pusta komora 3 ma ksztalt stozkowego wybrania, a przewezenie 4 w przekroju jest ograniczone do- obszaru liniowego. W rozwiazaniu przedstawionym na fig. lc komora ladunkowa 2 ma ksztalt stozko¬ wy, przez co wkladka 1 z ciasnym otworem 4 jest ponownie symetryczna. Na fig. Id przedstawiona jest wkladka 1 z grubymi sciankami tylko w ob¬ szarze komory ladunkowej 2 i z dluzsza od niej. komora 3.Zapalnik (fig. 2) ma zamknieta na dole luske 7 zapalnikowa z aluminium, w której jest umieszczony ladunek wtórny 8. Na ladunek wtórny dla zapal¬ ników zabezpieczonych przed eksplozja masowa sa korzystnie uzywane wtórne materialy wybuchowe, które sa równie lub mniej wrazliwe na udar de- tonacyjny iAub oddzialywania mechanicznego, jak tetryl. Poza tetrylem moga byc na przyklad rów¬ niez stosowane: trójnitrotoluen lub trójnitroksylen.Na ladunek wtórny 8 jest nalozona wkladka 1 z la¬ dunkiem pierwotnym 5, przykryciem warstwa 6* z pentrytu i komora pusta 3. Na ladunek pierwot¬ ny stosowane sa znane zwykle inicjujace materialy wybuchowe, takie jak mp. azydek olowiowy lub mieszaniny azydku olowiowego z atyfninianem o- lowiowym. Na górnym koncu luska 7 zapalnikowa jest zamknieta zatyczka 9, przez która sa przepro¬ wadzone obydwa przewody zaplonowe 10, które na. swoim wewnetrznym koncu wykazuja pigulke za^ plonowa 11. 15 20 25 30 31 40 45 50 55 60123 081 Korzystnie rozmieszczone fig. 3 podczas pakowa¬ nia zapalniki z lalkami drutowymi 12 sa uwidocz¬ nione jedynie jaiko ósemkowe pejtle z centralnym owinieciem 13. Luski 7 zapalnikowe sa zawsze u- mieszczone w srodku jednej polówki petli, ale mo¬ ga równiez wystawac ponad odpowiednie lalki i dlatego lalki drutowe 12 sa umieszczone w rze¬ dach jedna obok drugiej i jedna pod druga, przy czym zawsze czesc lalki 14 z luska 7 zapalnikowa sasiaduje z czescia lalki 15 bez takiej tulei.Zastrzezenia patentowe 1. Zapalnik momentalny, zawierajacy luske zapal¬ nika wypelniona pierwotnym i wtórnym ladun¬ kiem, przy czym w lusce zapalnika dodatkowo osa¬ dzony jest w postaci rurowej, pierscieniowo tar¬ czowej lub podobnej, korpus wkladki, posiadajacy przechodzace osiowo wyciecie zawierajace zwezenie przekroju poprzecznego, przy czym znajdujace sie na zewnatrz luski zaplnika druty zapalnika ulo¬ zone sa w osmiokatne lalki drutowe, znamienny 10 15 20 6 tym, ze wyciecie korpusu wkladki (1) zapewniajace zabezpieczenie przeciwwybuchowe posiada po stro¬ nie zwróconej w kierunku do ladunku wtórnego (8) wypelniona komore ladunkowa (2) calym ladun¬ kiem pierwotnym (5), zas korpus wkladki (1) co najmniej w czesci otaczajacej z boku komore la¬ dunkowa (2) ma postac gruboscienna w stosunku do scianki luski (7) zapalnika. 2. Zapalnik momentalny wedlug zastrz. 1, zna-' mienny tym, ze grubosc scianki korpusu wkladki (1) stanowi 5 do 10 grubosci scianki luski (7) zapal¬ nika. 3. Zapalnik momentalny wedlug zastrz. 2, zna¬ mienny tym, ze korpus wkladki (1) po stronie prze¬ ciwnej ladunku wtórnego (8) ma pusta wewnatrz komore (3). 4. Zapalnik momentalny wedlug zastrz. 1 albo 3, znamienny tym, ze luski (7) zapalnika ma usytuo¬ wane w poblizu jednego konca lalek drutowych (12), — zapewniajac na zmiane jednej czesci lalki (14) z luska (7) zapalnika polozenie sasiadujace z czescia lalki (15) bez luski zapalnika. figla Fig.lb Fig. 1c Fig.Id123 081 HSW Zakl. Graf. W-wa, Srebrna 16, z. 1018-84/O — 80 + 20 egz.Cena 100 zl PL