Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia niejonowych zwiazków powierzchniowo czyn¬ nych z kwasów tluszczowych i tlenku etylenu, stosowanych jako skladniki srodków pioracych, myjacych i pomocniczych dla róznych galezi prze¬ myslu.W wynika reakcji kwasów tluszczowych z tlen¬ kiem etylenu powstaje zawsze mieszanina sklada¬ jaca sie z monoestrów o wzorze ogólnym R COO(CH2CH20)nH, dwuestrów o wzorze ogólnym R COO(CH2CH20)mOCR i polietylenoglikoli o wzo¬ rze ogólnym HO(CH2CH20)pH.Typowe produkty reakcji oksyetylenowania kwa¬ sów tluszczowych zawieraja okolo 40°/g wagowych monoestrów i po okolo 30% wagowych dwuestrów i polietylenoglikoli. Obecnosc znacznych ilosci dwu¬ estrów pogarsza wlasnosci powierzchniowo-czyn- ne produktów, gdyz dwuestry pogarszaja rozpusz¬ czalnosc produktów w wodzie, a same wykazuja slabe wlasnosci powierzchniowoczynne.W zwiazku z faktem, ze na drodze oksyetyleno¬ wania nie mozna uzyskac produktów o wysokiej zawartosci monoestrów wykazujacych najlepsze wlasnosci powierzchniowoczynne stosowana jest metoda estryfikacji kwasów tluszczowych za po¬ moca odpowiednich polietylenoglikoli. W celu otrzymania produktów o zwiekszonej zawartosci monoestrów przy uzyciu katalizatora alkalicznego (zwlaszcza wodorotlenku sodu lub potasu) w pierw¬ szej kolejnosci otrzymuje sie polietylenoglikol o 10 15 20 25 to wymaganym ciezarze czasteczkowym poprzez przy¬ laczenie do glikolu etylenowego wzglednie wody tlenku etylenu. Synteze ta prowadzi sie w tem¬ peraturze 100—150°C w atmosferze azotu lub dwu¬ tlenku wegla. Otrzymany polietylenoglikol jest pólproduktem do wytwarzania zwiazków powierz¬ chniowoczynnych. Przy uzyciu katalizatorów kwa¬ snych na przyklad kwasu siarkowego wzglednie fosforowego prowadzi sie nastepnie w tempera¬ turze ok." 150°C estryfikacje otrzymanego uprzed¬ nio polietylenoglikolu i kwasu tluszczowego.W przypadku gdy do reakcji estryfikacji uzyje sie substatów w proporcji przy której stosunek molowy polietylenoglikolu i kwasu tluszczowego jest mniejszy od 4: 1 otrzymuje sie produkty \p znacznej zawartosci niepozadanych dwuestrów.Dal¬ sze zwiekszanie stosunku molowego polietyleno¬ glikolu i kwasu tluszczowego powoduje zmniej¬ szenie zawartosci dwuestrów i podwyzszania za¬ wartosci monoestrów. Bardzo szybko rosnie jednak w produkcie równiez zawartosc polietylenoglikoli, które podobnie jak dwuestry pogarszaja wlasnosci uzytkowe produktu. Produkty o nadmiernej za¬ wartosci polietylenoglikoli na drodze wielokrotnej ekstrakcji sa pozbawione tego nadmiaru. Konieczne jest równiez usuwanie rozpuszczalników uzywa¬ nych do ekstrakcji. ¦ Istota wynalazku jest zastosowanie w sposobie wytwarzania zwiazków powierzchniowoczynnych z kwasów tluszczowych i tlenku etylenu miesza- 124 002124 069 AiUJJ * niny kwasów tluszczowych i glikolu etylenowego w stosunku molowym 1 : 0,5—1,2 w temperaturze 150—180°C pod cisnieniem 0,2—0,4 MPa w obec¬ nosci katalizatorów alkalicznych zwlaszcza wodo¬ rotlenków sodowego wzglednie potasowego. 5 Uzyskany produkt zawiera okolo 55—65% mo- noestrów, 10—15% dwuestrów, 20—30% wolnych polietylenoglikoli. Produkt taki moze byc wyko¬ rzystany jako skladnik srodków pioracych, myja¬ cych czy pomocniczych dla wlókiennictwa i in- tt nych przemyslów, dzieki niskiemu napieciu po¬ wierzchniowemu jego wodnych roztworów, ponie¬ waz napiecie powierzchniowe jest jedna z pod- JRlych cech decydujacych o mozliwosciach opania oksyetylatów jako srodków powierz- 15 chnio^roczynnych. Z produktów uzyskanych spo- t**c«^ gpbecM wedlug wynalazku uzyskuje sie roztwory -¦.«•«• »o *nafifeciu powierzchniowym, zblizonym a czesto *"1T nizszym od napiecia powierzchniowego roztwo¬ rów oksyetylenowanych alkoholi tluszczowych, 10 które sa oceniane jako najlepsze substancje po¬ wierzchniowo czynne niejonowe.Przyklad I. Do reaktora zaladowano 280 g (1 mol) technicznego kwasu sterynowego o liczbie kwasowej 200 mg KOfl/g, 31 g (0,5 mola) glikolu 25 etylenowego. Jako katalizator wprowadzono 0,75 g KOH uprzednio rozdrobnionego. Po usunieciu z reaktora tlenu podgrzano jego zawartosc do 150°C i zaczeto wprowadzac tlenek etylenu utrzymujac temperature 150—180°C i cisnienie 0,2—0,4 MPa. 30 Ogólem wprowadzono 440 g (10 moli) tlenku ety¬ lenu. Po wdozowaniu calosci tlenku etylenu wy¬ grzewano zawartosc reaktora przy ciaglym mie¬ szaniu a nastepnie produkt schlodzono i poddano analizie stwierdzajac, ze zawiera on 55% mono- 35 estrów, 15% dwuestrów i 30% wolnych poliety¬ lenoglikoli.Produkt reakcji w identycznych warunkach 1 mola kwasu stearynowego z 10 molami tlenku etylenu zawieral 38% monoestrów, 32% dwuestrów i 30% poliglikoli.Napiecia powierzchniowe mierzone w mN/m 40 roztworów uzyskanych z a) produktu wedlug przykladu — produkt A, b) produktu reakcji kwasu stearynowego z 10 molami tlenku etylenu — produkt B, c) produktu reakcji alkoholi tluszczowych Ci6—Ci8 45 z 10 molami tlenku etylenu produkt C przedsta¬ wiaja **ie nastepujaco: Stezenie roztworu 0,1% 0,25% 0,5% 1,0% produkt A produkt B produkt C 30,1 mN/m 29,8 „ 29,3 „ 28,8 „ 43,8 mN/m 41,5 ,, 40,8 „ 40,4 „ 31,5 mN/m 31.1 „ 30,5 „ 30.2 „ Przyklad II. Do reaktora zaladowano 275 g (1 mol) kwasu oleinowego i 75 g (1,2 mola).glikolu etylenowego oraz 0,65 g rozdrobnionego NaOH jako katalizatora. W warunkach podanych w przykla¬ dzie I wprowadzono 308 g (7 moli) tlenku etylenu.Otrzymano produkt zawierajacy 62% monoestrów, 10% dwuestrów i 28% poliglikoli. Produkt reakcji 1 mola oleiny i 7 molami tlenku etylenu otrzyma¬ ny w identycznych warunkach fca^icral 41% mo¬ noestrów 33% dwuestrów iv_26% poliglikoli. Na¬ piecie powierzchniowe roztworów wynosi: roztwór 0,1% — 39,1 mN/m, roztwór 0,25% — 36,9 mN/m, roztwór 0,50% — 35,4 mN/m, roztwór 1,0% — 33,2 mN/m.P'r "2 y k l a d y HI—VI. W warunkach opisa¬ nych w przykladzie I prowadzono reakcje stosujac kolejno: 0,6, 0,7, 0,8 i 0,9 mola glikolu etylenowego na 1 mol stosowanego kwasu tluszczowego oksy- etylujac 10 molami tlenku etylenu. Uzyskano na¬ stepujace napiecie powierzchniowe wyrazone w mN/m wodnych roztworów otrzymanych produk¬ tów: stezenie roz¬ tworu 0,1% 0,25% 0,5% 1,0% 0,6 mola 0,7 mola glikolu glikolu 36,2 35,5 34,3 32,5 $8,4 32,6 31,5 31,0 0,8 mola ^glikolu 31,0 30,7 30,4 30,7 0,9 mola glikolu 30,8 30,5 30,0 29,5 Zastrzezenie paten toVe Sposób wytwarzania zwiazków powierzchniowo % czynnych przez dzialanie tlenku etylenu na kwasy tluszczowe w temperaturze 150—180°C pod cisnie- niec 0,2—0,4 MPa w obecnosci katalizatorów .al¬ kalicznych, znamienny tym, ze oksyetylowaniu pod¬ daje sie mieszanine kwasów tluszczowych i gli¬ kolu etylenowego w stosunku molowym 1: 0 5—1,2.WZGraf.Z-d 2 — 601/84 — 80 + 16 C4fct£ 100 zl PLThe subject of the invention is a method of producing non-ionic surfactants from fatty acids and ethylene oxide, used as components of washing, cleaning and auxiliary agents for various industries. The reaction of fatty acids with ethylene oxide always results in a mixture consisting of Consisting of monoesters of the general formula R COO (CH2CH2O) nH, diesters of the general formula RCOO (CH2CH2O) mOCR and polyethylene glycols of the general formula HO (CH2CH2O) pH. Typical fatty acid ethoxylation products contain about 40 ° C. / g by weight of monoesters and about 30% by weight each of diesters and polyethylene glycols. The presence of significant amounts of diesters worsens the surface-active properties of the products, as the diesters deteriorate the solubility of the products in water, and they themselves have poor surface-active properties. Due to the fact that high-content products cannot be obtained by oxyethylene For monoesters showing the best surface-active properties, the method of esterification of fatty acids with appropriate polyethylene glycols is used. In order to obtain products with an increased content of monoesters by means of an alkaline catalyst (especially sodium or potassium hydroxide), polyethylene glycol with the required molecular weight is first obtained by attaching ethylene oxide to ethylene glycol or water. The synthesis is carried out at a temperature of 100 ° -150 ° C. in an atmosphere of nitrogen or carbon dioxide. The obtained polyethylene glycol is an intermediate for the production of surface active compounds. With the use of acid catalysts, for example sulfuric acid or phosphoric acid, the esterification of the previously obtained polyethylene glycol and fatty acid is then carried out at a temperature of about 150 ° C. In the case of the esterification reaction using substances in a proportion in which the molar ratio is polyethyleneglycol and fatty acid is less than 4: 1, the products are obtained with a significant content of undesirable dieesters. A further increase in the molar ratio of polyethylene glycol and fatty acid causes a decrease in the content of diesters and an increase in the content of monoesters. The product also contains the content of polyethylene glycols, which, like diesters, deteriorate the functional properties of the product. Products with excessive content of polyethylene glycols are deprived of this excess by multiple extraction. It is also necessary to remove solvents used for extraction. preparation of surfactants from fatty acids and ethylene oxide mixed with fatty acids and ethylene glycol in a molar ratio of 1: 0.5-1.2 at a temperature of 150-180 ° C and a pressure of 0.2-0.4 MPa in the presence of alkaline catalysts, especially sodium or potassium hydroxides. The obtained product contains about 55-65% monoesters, 10-15% dieesters, and 20-30% free polyethylene glycols. Such a product can be used as a component of washing agents, cleaning agents or auxiliaries for textiles and other industries, due to the low surface tension of its aqueous solutions, because surface tension is one of the inherent features that determine the possibility of poisoning oxyethylates as surfactants. According to the invention, the products obtained from the spotting products are used to obtain solutions with a surface naphtha close to and often * "1T lower than the surface tension of fatty alcohol ethoxylated solutions, which are rated as the best non-ionic surfactants. Example 1 280 g (1 mole) of commercial steric acid with an acid number of 200 mg KOfl / g, 31 g (0.5 mole) of ethylene glycol were charged to the reactor. 75 g of previously ground KOH After removing the oxygen from the reactor, its content was heated to 150 ° C and ethylene oxide was introduced, maintaining the temperature of 150-180 ° C and the pressure of 0.2-0.4 MPa. 30 In total 440 g (10 moles) were introduced After the total amount of ethylene oxide had been added, the contents of the reactor were heated under constant stirring, and then the product was cooled and analyzed, showing that it contained 55% monoesters, 15% diesters and 30% free polyethylene glycols. .Product 1 mole of stearic acid with 10 moles of ethylene oxide contained 38% of monoesters, 32% of diesters and 30% of polyglycols under identical conditions. of stearic acid with 10 moles of ethylene oxide - product B, c) the product of the reaction of C16-C18 fatty alcohols with 10 moles of ethylene oxide, product C is represented by the following: . 0% product A product B product C 30.1 mN / m 29.8 "29.3" 28.8 "43.8 mN / m 41.5" 40.8 "40.4" 31.5 mN / m 31.1 "30.5" 30.2 "Example II. 275 g (1 mol) of oleic acid and 75 g (1.2 mol) of ethylene glycol and 0.65 g of ground NaOH as a catalyst were charged to the reactor. Under the conditions described in Example 1, 308 g (7 moles) of ethylene oxide were introduced. A product was obtained containing 62% monoesters, 10% dieesters and 28% polyglycols. The product of the reaction of 1 mole olein and 7 moles of ethylene oxide obtained under identical conditions of fcacral, 41% monoesters, 33% dieesters, and 26% polyglycols. The surface tension of the solutions is: 0.1% - 39.1 mN / m solution, 0.25% - 36.9 mN / m solution, 0.50% - 35.4 mN / m solution, 1.0 % - 33.2 mN / m.P'r "2 examples HI-VI. Under the conditions described in example I, the reactions were carried out with the following: 0.6, 0.7, 0.8 and 0.9 moles of ethylene glycol per 1 mole of fatty acid used, ethoxylating with 10 moles of ethylene oxide. The following surface tension was obtained, expressed in mN / m of aqueous solutions of the obtained products: solution concentration 0.1% 0.25% 0.5% 1, 0% 0.6 mol 0.7 mol glycol glycol 36.2 35.5 34.3 32.5 $ 8.4 32.6 31.5 31.0 0.8 mol glycol 31.0 30.7 30, 4 30.7 0.9 moles of glycol 30.8 30.5 30.0 29.5 Claim paten toVe Method for the preparation of surfactants by the action of ethylene oxide on fatty acids at a temperature of 150-180 ° C under a pressure of 0, 2-0.4 MPa in the presence of alkali catalysts, characterized in that the ethoxylation is carried out with a mixture of fatty acids and ethylene glycol o in a molar ratio of 1: 0 5—1.2 WZGraf.Z-d 2 - 601/84 - 80 + 16 C4fct £ 100 PLN PL