****- t| Iwwij Twórca wynalazku Ufetówrtioiiy z pdtentut UNlROYAL, Ltd., Don Mills (Kanada) Sposób wytwarzania 5,6-dwuwodoro-2-mfetylo-3 (N-ffenylo) karbamylo-l,4-oksatiiny Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania 5.6-dwuwodoro-2-metylo - 3 - (N - fenylo)karbamylo- - -1,4-oksatiiny — znanego czynnika bakterio- i grzy¬ bobójczego.Z kanadyjskiego opisu patentowego nr 1 036 167 znana jest synteza dwuwodoro-l,4-oksatiin, prowa¬ dzona w 3-etapowej reakcji, w której w etapie I poddaje sie reakcji 2-merkaptoetanol o wzorze 1 z acetoacetanilidem w rozpuszczalniku organicz¬ nym, otrzymany przejsciowy 2-metylo-2-(N-fenylo)- karbamylometylo-1,3-oksatiolan o wzorze 3 miesza sie w etapie II z nadtlenkiem wodoru w srodo¬ wisku rozpuszczalnika organicznego, a nastepnie otrzymany 3-tlenek 2-metylo-2-(N-fenylo)karbamy- " lometylo-1,3-oksatiolanu o. wzorze 4 kontaktuje sie w etapie III, w warunkach kwasowych, w obec¬ nosci rozpuszczalnika, z katalizatorem. Proces "ilustruje przedstawiony na rysunku schemat.Zgodnie z tym znanym procesem pierwszy etap prowadzi sie w benzenie, w obecnosci kwasu p-to- . idenosulfonowego. Nastepna reakcje utleniania nadtlenkiem wodoru prowadzi sie w kwasie octo- wym. Ostatni etap procesu prowadzi sie korzystnie w benzenie w obecnosci dwumetyloformamidu, ^ewentualnie w chloroformie lub chlorku metylenu, przy czym pracuje sie w bardzo rozcienczonych roztworach (2 l/2°/o), co daje bardiao male ilosci produktu z szarzy, a jako kwasowy katalizator .•stosuje sie kwas p-toluenosulfonowy. 10 15 20 30 Sposób wedlug wynalazku jest wysoce korzystny w porównaniu z opisanym wyzej znanym sposobem, który wymaga kilkakrotnej zmiany rozpuszczal¬ nika, co powoduje straty i zwieksza trudnosci unieszkodliwiania zanieczyszczen. Koniecznosc sta¬ lej wymiany rozpuszczalnika powoduje równiej wysoka pracochlonnosc i wysokie koszty procesu.Natomiast sposób wedlug wynalazku moze byc realizowany calkowicie w jednym srodowisku lub co najwyzej obejmuje zmiane z toluenu na chlo¬ rek metylenu lub chloroform i tych rozpuszczalni¬ ków na toluen (przykladowo). W sposobie wedlug wynalazku nie stosuje sie drogiego i trudnego do usuniecia dwumetyloformamidu (temperatura wrze¬ nia okolo 153°C). Sposób znany obejmujacy stoso¬ wanie benzenu (rozpuszczalnik toksyczny) wymaga rozpuszczalnika wspomagajacego (dwumetylofor¬ mamidu), bez którego wystepuje znaczny rozklad 3-tlenku oksatiólanu, obnizajacy wydajnosc oksa- tiiny o wzorze 5.Przedstawiony w wyzej cytowanym kanadyjskim opisie patentowym nr 1 036 167 proces jest stosunko¬ wo malo wydajny, gdyz obejmuje prace w rozcien¬ czonych roztworach, co powoduje mala wydajnosc produktu z szarzy. Ponadto czas trwania cyklu jest tak dlugi, ze produkcja staje sie nieekonomiczna.W przeciwienstwie do tego, w sposobie wedlug wy¬ nalazku stosuje sie wysokie stezenie i krótki czas reakcji, co umozliwia ponad 40-krotnie wieksza wydajnsoc. lii 6283 124 628 4 W celu otrzymywania tlenku oksatiolanu o wzo¬ rze 4 w sposobie wedlug wynalazku nie stosuje sie kwasu octowego, rozpuszczalnika protonowego, co daje nastepujace korzysci: unika sie wymiany roz¬ puszczalnika i koszty procesu obnizaja sie o kwas octowy, wodorotlenek sodu do zobojetniania tego kwasu oraz zagospodarowanie powstajacego octanu rodu w sposób dopuszczalny ekologicznie. Nato¬ miast stosowany w wynalazku uklad rozpuszczal¬ ników bezprotonowych umozliwia stosowanie sa¬ mego nadtlenku wodoru, katalizowanego sladami zwiazku metalu ciezkiego, jak wolframian sodu, który latwo mozna zawrócic do obiegu, a jedynym produktem ubocznym jest woda.Sposób wedlug wynalazku obejmuje stosowanie róznych zwiazków oniówych, zwlaszcza czwarto¬ rzedowych zwiazków amoniowych, sr.lfoniowych, sulfoksoniowych lub fosfoniowych, jako wydajnych katalizatorów w wytwarzaniu oikaatiiny o wzorze 5 Katalizatory te moga byc stosowane w bardzo ma¬ lych ilsociach. W znanych sposobach nie stosuje sie katalizatorów innych niz kwas p-toluenosulfo- nowy, lecz zamiast tego stosuje sie mieszanine roz¬ puszczalników z dwumetyloformamidem, który jest trudny do odzyskania z powodu wysokiej tempera¬ tury wrzenia.Sposób wedlug wynalazku wytwarzania 5,6-dwu- wodoro-2-metylo-3- (N-fenylo)karbamylo -1,4 - oksa- tiiny polega na 3-etapowej reakcji, w której w etapie I wytwarza sie przejsciowy oksatiolan, ko¬ rzystnie przez zmieszanie 2-merkaiptoetanolu o wzo¬ rze 1 w co najmniej jednym nieprotonowym orga¬ nicznym rozpuszczalniku, takim jak aromatyczny weglowodór o temperaturze wrzenia nie wyzszej niz 145°C, chlorowany weglowodór o temperaturze wrzenia nie wyzszej niz 130°C lub ester alkilowy alifatycznego kwasu o temperaturze wrzenia nie wyzszej niz 130°C, w obecnosci katalitycznej ilosci odwadniajacego kwasu i ogrzewanie mieszaniny w temperaturze 45—70°C, z równoczesnym odpro¬ wadzeniem wywiazanej w reakcji wTody.Otrzymany przejsciowy 2-metylo-2-(N-fenylo)- karbamylometylo-l,3-oksatiolan o wzorze 3 miesza sie w etapie II z nadtlenkiem wodoru, w warun¬ kach zasadowych, w obecnosci katalitycznej ilosci zwiazku metalu ciezkiego, w srodowisku wodnym lub mieszaniny wody z organicznym rozpuszczalni¬ kiem takim, jak wyzej wymienione. Jako produkt otrzymuje sie 3-tlenek 2-metylo-2-(N-fenylo)karba- mylometylo-1,3-oksatiolanu o wzorze 4, który w etapie III kontaktuje sie w warunkach kwasowych z katalityczna iloscia czwartorzedowego zwiazku amoniowego, sulfoniowego, sulfoksoniowego lub fosfoniowego, w rozpuszczalniku stanowiacym co najmniej jedna nieprotonowa ciecz organiczna, taka jak aromatyczne weglowodory o temperaturze wrzenia nie wyzszej niz 145°C, chlorowane weglo¬ wodory o temperaturze wrzenia nie wyzszej niz 130°C, lub estry alkilowe alifatycznych kwasów karboksylowych o temperaturze wrzenia nie wyz¬ szej niz 130°C, mieszanine ogrzewa sie w tempe¬ raturze 45—80°C, z usuwaniem wywiazujacej sie w reakcji wody, a nastepnie wyodrebnia wytwo¬ rzony produkt o wzorze 5.Wytworzony w pierwszym etapie przejsciowy 2-metylo-2-(N-fenylo)karbamylometylo-l,3 - oksatio¬ lan o wzorze 3 mozna wyodrebnic i oczyscic, lecz korzystnie przerabia sie go bezposrednio w 3-tle- 5 nek 2-metylo-2-(N-fenylo)karbamylo-l,3 - oksatiola¬ nu o wzorze 4, dzialajac wodnym nadtlenkiem wo¬ doru. Utlenianie przeprowadza sie w warunkach zasadowych, w obecnosci katalitycznej ilosci zwiaz¬ ku metalu ciezkiego, jak wolframian sodu, w wo- io dzie lub w mieszaninie wody z odpowiednim orga¬ nicznym rozpuszczalnikiem.Tlenek oksatiolanu o wzorze 4 przeksztalca sie, ' korzystnie bez wyodrebniania lub oczyszczania, w oksatiine o wzorze 5 w termicznej reakcji po- 15 wiejkszainia pierscienia prowadzonej w odpowied¬ nim rozpuszczalniku, w warumkach kwasowych, w obecnosci katalitycznej ilosci zwiazku oniowego. jak bromek cztero-n-butyloamoniowy. W nieobec¬ nosci zwiazku oniowego reakcja zachodzi z mniej- 20 sza szybkoscia, a wydajnosci sa znacznie nizsze, wskutek rozkladu zwiazku o wzorze 4.Odpowiednimi nieprotonowymi [rozpuszczalnika¬ mi, które moga byc stosowane oddzielnie lub lacz¬ nie w sposobie wedlug wynalazku sa: aromatyczne 25 weglowodory o temperaturze wrzenia nie wyzszej" niz 145°C, np. benzen, toluen lub ksylen, chloro¬ wane weglowodory o temperaturze wrzenia nie wyzszej niz 130°C, np. chloroform, estry alkilowe alifatycznych kwasów karboksylowych o tempera- 30 turze wrzenia nie wyzszej niz 130°C, np. octan izopropylu lub octan n-butylu.Korzystnym rozpuszczalnikiem jest toluen. Ben¬ zen jest toksyczny i nie jest pozadany.Rodnik fenylowy zwiazku wyjsciwoego (a wiec 35 równiez produktu koncowego) moze byc podsta¬ wiony, jezeli to jest pozadane, jednym lub kilkonla podstawnikami, jak nizszy rodnik alkilowy lub nizsza grupa alkoksylowa.W etapie I sposobu wedlug wynalazku na ace- 40 toacetanilid o wzorze 2 dziala sie 2-merkaproeta- nolem o wzorze 1 w jednym z trzech typów roz¬ puszczalników: aromatycznym weglowodorze, np. toluenie, chlorowanym weglowodorze, np. chloro¬ formie lub alkilowym estrze alifatycznego kwasu karboksylowego, nip. octanie izopropylu lub octanie n-butylu. Typowo stosuje sie 0,5—6 litrów roz- puisiziczalndlka na kilogram reagentów. Dla katalizo¬ wania reakcji mozna stosowac sladowe ilosci (np. 0.5—8% wagowych sumy reagentów) promotora odwadniania., jak kwas p-toluenosiulfonowy lub kwas 2-naftalenosulfonowy. Stosunek ilosciowy acetoacetamilidu do 2-merkaptoetanolu nie jest kry-, . tyczny; odpowiednie sa ilosci równomolowe lub zblizone, lecz mozna stosowac nadmiar jednego z reagentów. Czesto korzystnie jest stosowac maly nadmiar 2-imerkaptoetanoL'.Reakcje miedzy acetoacetaniilidem a 2-merkapto— etanolem korzystnie prowadzi sie w temperaturze 45—70°C. Dla ulatwienia odprowadzania wody re¬ akcyjnej korzystnie jest utrzymywac mieszanine reakcyjna we wrzeniu pod chlodnica zwrotna.W przypadku wiekszosci stosowanych rozpuszczal¬ ników oznacza to prowadzenie reakcji pod zmniej-- ;5 szonym cisnieniem. Nie dotyczy to przypadku, gdy *124 628 jako rozpuszczalnik stosuje sie chloroform, który wrze okolo 60°C.Temperatura reakcji powyzej okolo 70°C obniza wydajnosc wskutek reakcji ubocznych. Czas re¬ akcji wynosi zwykle 2—8 godzin.Po zakonczeniu reakcji miedzy zwiazkami o wzo¬ rach 1 i 2 mozliwe sa dwa alternatywne sposoby postepowania. Korzystnie, w etapie II oksatiolan o \/i.orz.3 3 przeprowadza sie bezposrednio w tle¬ nek oksatiolanu o wzorze 4, bez ocz szczania. Bez¬ posrednia przemiana jest zwykle sekwencja naj¬ wydajniejsza. Rozpuszczalnikiem korzystnym w tym etapie jest zwykle toluen.Alternatywa obejmujaca oczyszczanie zwykle wy¬ maga wymiany rozpuszczalników przed utlenie¬ niem oksatiolanu o wzorze 3 do tlenku oksatiolanu o wzorze 4 w etapie II. Wymiana taka typowo obejmuje przemycia zasada (np. nasyconym wod¬ nym roztworem wodoroweglanu sodu), rozdzielenie faz, wysuszenie nad srodkiem suszacym (np. siar¬ czanem magnezu), saczenie i zatezenie. Dla uzys¬ kania wysokiej wydajnosci, w przypadku stoso¬ wania jako rozpuszczalnika z wyboru w reakcji kondensacji toluenu, w ilosci mniejszej niz 2 litry na kilogram reagentów, przed plukaniem zasada dodaje sie rozcienczalnika (np. toluenu lub chlorku metylenu).Przemiany oksatiolanu o wzorze 3 w tlenek oksa¬ tiolanu o wzorze 4, dokonuje sie w heterogenicznej reakcji z wodnym nadtlenkiem wodoru w miesza¬ ninie odpowiedniego organicznego (rozpuszczalnika (np. sposród wyzej opisanych) i wody lub w samej wodzie. Dokladne wartosci stosunku rozpuszczal¬ nika, wody i oksatiolanu o wzorze 3 nie sa kry¬ tyczne i moga wahac sie w szerokim zakresie, w zaleznosci od rozpuszczalnosci oksatiolanu o wzo¬ rze 3 w organicznym rozpuszczalni ku. Nalezy rozu¬ miec, ze najodpowiedniejsza ilosc organicznego rozpuszczalnika jest zwykle odwrotnie proporcjo- nala do rozpuszczalnosci oksatiolanu o wzorze 3 w organicznym rozpuszczalniku. Tak wiec do prze¬ prowadzenia utleniania jedineglo kilograma oksa^ 'tiolanu o wzorze 3 mozna stosowac okolo 0,6 litra chloroformu, podczas gdy toluen nalezy stosowac w ilosci 1—1,5 litra.W kazdym przypadku, w etapie utleniania sro¬ dowisko wodne (woda lub woda + organiczny roz¬ puszczalnik) ma objetosc nde wieksza niz okolo 4 litry (np. 0,5—4 litrów), korzystnie nie wieksza niz okolo 2 litry, na kilogram oksatiolanu. Ciekle srodowisko zawiera zwykle co najmniej 10°/o wa¬ gowych wody.Wartosc pH fazy wodnej w etapie II musi byc utrzymywana powyzej 7, a korzystnie w zakresie 8—9. Powstrzymuje sie w ten sposób ponowna prze¬ miane oksatiolanu o wzorze 3 do materialów wyj¬ sciowych o wzorach 1 i 2. Do regulacji pH mozna stosowac jakakolwiek odpowiednia zasade, orga¬ niczna lub nieorganiczna. Szczególnie odpowiednie sa przykladowo wodoroweglan sodu, octan sodu, mrówczan sodu i wodorotlenek sodu. Wymagana ilosc zasady korzystnie rozpuszcza sie w jednym litrze wody na 4 kilogramy tlenku oksatiolanu •o wzorze 4. W przypadku wyodrebniania i oczysz¬ czania produktu z etapu I korzystnie jest stosowac nasycony (6—8%) roztwór wodoroweglanu sodu w ilosci 1 litr na 4 kg tlenku oksatiolanu. Jezeli pro¬ duktu z etapu I nie wyodrebnia sie, to dla skom¬ pensowania kwasu p-toluenosulfonowego, stosowa- 5 nego jako katalizator w etapie I, dodaje sie dodat¬ kowej ilosci zasady (np. wodorotlenku sodu).Utlenianie przeprowadza sie w obecnosci katali¬ zatora utleniania — zwiazku metalu ciezkiego, zwlaszcza soli metalu (w tym metalu alkalicznego io lub metalu ziem alkalicznych), amonowej lub ami¬ nowej kwasu wolframowego lub molibdenowego/lub zwiazku cyrkonu, zwlaszcza soli cyrkonu, jak czte¬ rochlorek cyrkonu lub czteroazotan cyrkonu.Korzystnymi katalizatorami sa sole metalu kwasu 15 wolframowego lub molibdenowego. Szczególnie ko¬ rzystnym katalizatorem jest wolframian sodu. Ste¬ zenie katalizatora wynosi zwykle okolo 0,1 lub mniej do 2 lub powyzej % wagowych w odniesie¬ niu do wagi oksatiolanu. Bez katalizatora w wyzej io opisanych srodowiskach reakcja przebiega jedynie powoli lub nie przebiega w ogóle.Utlenianie przeprowadza sie przy bardzo ener¬ gicznym mieszaniu, utrzymujac temperature w za¬ kresie Okolo 0 do 25°C. Poniewaz reakcja jest egzo- 25 termiczna, w stadium poczatkowym stosuje sie oziebianie. Kontrole przebiegu reakcji ulatwia stop¬ niowe dodawanie czynnika utleniajacego, co poz¬ wala uniknac nadmiernego wywiazywania ciepla, zwlaszcza na poczatku reakcji. Szczególnie korzyst- 3Q ine jest dwustopniowe prowadzenie reakcji w eta¬ pie II, poczatkowo utrzymuje sie temperature 0—10°C, typowo w ciagu 1 do 3 godzin, natomiast w nastepnym stadium, trwajacym zwykle równiez 1 do 3 godzin, mozna dopuscic do wzrostu tempera- 35 tury do górnego jej zakresu (np. 20—25°C). Powolne dodawanie 35% nadtlenku wodoru (mozna stosowac równiez produkty handlowe o innym stezeniu, np. 30—70%) prowadzi sie w poczatkowej czesci pierw¬ szego stadium (np., na skale laboratoryjna, wkrap- 40 lanie w ciagu 10 do 30 minut). Nadtlenek wodoru stosuje sie zwykle w ilo.ci równowaznej oksatio- lanowi o wzorze 3 lub nieco wiekszej.Selekcja reakcji konczy sie zwyklym rozdziele¬ niem faz, w przypadku gdy rozpuszczalnikiem 45 z wyboru jest chlorowany weglowodór lub alkilowy ester alifatycznego kwasu. Jezeli rozpuszczalnikiem z wyboru jest aromatyczny weglowodór, to dodaje sie chlorku metylenu (zwykle w ilosci minimalnej dla uzyskania ukladu dwufazowego, np. 10—100% M objetosciowych mieszaniny reakcyjnej. W kazdym przypadku faze wodna odrzuca sie lub zawraca do obiegu (dla odzyskania wolframiami sodu). Faze organiczna suszy sie nad srodkiem suszacym (np siarczanem magnezu) lub przez azeotropowe od- u destylowanie wody z czescia rozpuszczalnika.W przypadkach, gdy rozpuszczalnikiem z wyboru jest chlorowany weglowodór lub alkilowy ester ali¬ fatycznego kwasu, wysuszony roztwór nadaje - sie do uzycia w etapie III. Z roztworu toluen/chlorek metylenu/tlenek oksatiolanu o wzorze 4, przed wprowadzeniem do etapu U\ odpedza sie chlorek metylenu. Jezeli to jest pozadane, operacje te mozna polaczyc ze wstepna faza etapu III.Tlenek oksatiolanu otrzymany za pomoca wolfra- g5 mianu sodu i nadtlenku wodoru ma postac wrazli-124 628 wego na cieplo syropu, skladajacego sie z miesza¬ niny izomerów cis i trans, typowo w stosunku okolo 2:1. Tlenek oksatiolanu latwo rozklada sio w temperaturze powyzej okolo 50°C lub w obec¬ nosci kwasów, dlatego wszystkie operacje zatezania przeprowadza sie pod zmniejszonym cisnieniem, w warunkach obojetnych lub lekko zasadowych.Dla przeprowadzenia etapu III tlenek oksatio¬ lanu o wzorze 4 rozpuszcza sie (jezeli nie jest roz¬ puszczony) w odpowiednim rozpuszczalniku^ zwy- :fle w^ chlorowanym, weglowodorze lub alkilowym estrze alifatycznego kwasu lub zawiesza w aroma¬ tycznym weglowodorze. Rozpuszczalnik stosuje sie zwykle w ilosci 1 do 1,2 litrów na kilogram tlenku oksatiolanu. Korzystnie stosuje ciekle srodowisko w objetosci 1^-6 litrów na kg 3-tlenku. Dodaje sie mieszanine odwadniajacego kwasu (np. p-tolueno- sulfonowego, metanosulfonowego, s fosforowego lub 2-naftalenosulfonowegq) Ni zwiazku oniowego. Typo7 wymi zwiazkami. .ondowymL sa zwiazki .amomowe, sulfoniiowe, sulfoksoniowe i fosfoniowe, które mozna przedstawic ogólnym wzorem 6, w którym X ozna¬ cza atom chlorowca (fluoru, chloru, bromu lub jodu) lub anion kwasu metanpsullpnowego lub p-toluenosulfonowego, ft oznacza rodnik alkilowy (zwykle Ci do Ci6), fenylowy (nie podstawiony lub podstawiony nie przeszkadzajaeym podstawnikiem) lub benzylowy, przy czym poszczególne podstawniki R moga byc tajcie sarnie lub rizaie, Z. oznacza latom azotu, fosforu lub siarki, m oznacza., ^icztyi zero, lub 1, gdy Z oznacza atom siarki, a liczbe zero, gdy Z oznacza atom azotu .lub fosforu, a n oznacza liczbe 4, gdy Z oznacza atom azotu lub fosforu lub liczbe 3, gdy Z oznacza atom siarki.Katalizatorem moze byc czwartorzedowa sól arnondówa, Zwlaszcza czwartorzedowy halogenek amoniowy o wzorze 7, w którym X oznacza atom chlorowca (fluoru, chloru, bromu lub jodu), a Ri, R2 B3 i R4 sa takie same lub rozne i oznaczaja rip. rodnik alkilowy (zwykle Ci—Ci6), fenylowy (nie podstawiony lub podstawiony nie przeszkadzaja¬ cym podstawnikiem), itp. Do najkorzystniejszych naleza bromek czterobutyloamoniowy, jodek czte- ropentyloamoniowy i! bromek trójmetylófenyloamo- niowy. Zwykle czynnik' odwadniajacy i zwiazek oniowy stosuje sie w poczatkowym stosunku wa¬ gowym okolo 1:26, -lecz odpowiednie- sa równiez inne wartosci stosunku. Efektywne sa male ilosci tych zwiazków, (np/0;25 do 3% lub wiecej w od¬ niesieniu1 do¦ wagitlenku.oksatiolanu o Wzorze 4).Otrzymany roztwóar'(zawiesine) podgrzewa sie do umiarkowanej podwyzszonej temperatury, tak by reakcja przebiegala z odpowiednia szybkoscia, lecz by -nie "wywolac rozkladu. Odpowiednim zakresem temperatury jest zwykle 45—80°C. !PoWstaj^ca w trakcie reakcji wode odprowadza sie w odpowiedni sposób* np. przez ogrzewanie pod chlodnica zwrot¬ na, :pOd urzadzaniem oddzielajacyrn, Jak aparat Dean JStarka: Operacje 'mozria prowadzic pod zmniejszoriym 'Cisnieniem, 'by zapobiec podgrzaniu do zb^t wysokie5! temperatury. Typowym zakresem ogrzewania potf"'chlodnica zwrotna jest 45-^-50°C.Typowo dodaje sie dodatkowej ilosci kwasu: p-tolu- enosulfonowego (np. 1% wagowy w odniesieniu do tlenku oksatiolanu) i w ciagu okolo godziny kon¬ tynuuje ogrzewanie pod chlodnica zwrotna w 45— —50°C, a nastepnie w dluzszym czasie (np. 2 do 4 godzin w temperaturze wyzszej (np. 75—80°C), z wyjatkiem przypadku, gdy jako rozpuszczalnik stosuje sie chloroform, (który wrze okolo 60°C). 5 Okolo 30% wody reakcyjnej wywiazuje sie w sta¬ dium . poczatkowym, a pozostalosc w temperaturze podwyzszonej.Korzystne rrioze byc przemycie mieszaniny reak¬ cyjnej rozcienczonym kwasem, (np. kwasem sol- 10 .nym).:,!!'tuz przed,.koncowym etapem ogrzewania.Roztwór oziebia sie do okolo 20°C, przemywa 10% wodnym roztworem wodorotlenku sodu (okolo 200 ml na mol oksatiolanu o wzorze 3), suszy faze ov,?ainiczna nad srodkiem suszacym (np. siarcza- 15 nem magnezu) i zateza pod zmniejszonym cisnie¬ niem* Pozostalosc typowo przekrystalizowuje sie z odpowiedniego rozpuszczalnika, zwykle zimnego ^toluenu,iub^z^mn^gp alkoholu izopropylowego, sto¬ sujac np. 3 ml rozpuszczalnika na gram pozosta- 20 los-ei. Korzysinym sposobem jest przeprowadzenie sekwencji reakcji w toluenie, przemycie zasada, oziebienie warstwy toluenowej dla wytracenia oksatiiny o wzorze 5, ocisacienie i wysuszenie. v Typowe czaszy; cyklu (r$ecz#wis£y czas reakcji, 25 z wylaczeniem takich operacji, jak odpedzanie roz¬ puszczalnika, rozdzielanie faz itp.) sa nastepujace- 30 1 Etap L--^,,; 1 11..../ HI ogólnie 1—10 .1—6; .., 2—15 - Czas cyklu/godzi 1 korzystnie 2—6 ItHL . . 2—10. najko¬ rzystniej 2~^ ¦ 1—3 ¦2—7'.Zwiekszenie zdolnosci produkcyjnej, mozliwe dzieki wynalazkowi mozna wykazac rozpatrujac wyzej cytowany kanadyjski opis patentowy nr 1036 167, przyklad 5, /w którym podaje sie czas 40 reakicji co najmniej 33 godziny i wspólczynnik roz- - rozcienczenia- 40 -ml rozpuszczalniku na gram re¬ agenta. Ogólna wydajnosc tej . reakcji w stosunku do. wyjsciowego acetoacetanilidu wynosi 71,5% (w przykladzie 1—90,2%, w przykladzie, 3—93,33%, 49 w przykladzie 5^85%. Najwyzsza wydajnosc .opi¬ sana w ponizszych przykladach wynosi 63% w od - niesieniu do acetoacetanilidu, przy czasie reakcji 7 godzin i wspólczynnikiem rozcienczenia A ml roapuszczalinika na gram reagentów,, co oznacza 5a r^iolhosc-prodiukcyjna 41 razy wieksza, od uzyska¬ nej w wyzej cytowanym opisie patentowym. . Wynalazek jest zilustrowany ponizszymi przy¬ kladami.Pfzfykl a d -1: Mieszanine 120G - ml \ •tolueriu, 55 12 g jednówodzianu kwasu p-toluenosuifonotofego, 330 g (4,225 mola) 2-merkaptoetanolu -V 709,2 g (4 mole) acetoaceanilidu- ogrzewa sie do* wrzenia pod l chlodnic^' zwrotna; 2: nasadka Dean*Sta w ciagu 5,5' godzin, w SO^M^C^podn cisnieniem 60 okolo 18665 Pa. Mieszanine reakcyjna 'OfZdebia.rsie do 25°C, dodaje 10^0 ml chlorku metylena^i!a *rttr$y- many roztwór przemywa' <' ^hasyconym* roztworem w^odnym wodoroweglanu sodu (400 ml). Warstwe organiczna oddziela sie, suszy nad siarczanem es magnezu, przesacza i pod zmniejszonym cisnie-9 124 628 10 niem odparowuje. Wydajnosc oksatiolanu o wzorze 3—936 g (98,6%).Mieszanine 48,8 g (0,205 mola) wyzej sporzadzo¬ nego oksatiolanu, 73,2 ml toluenu, 10,2 ml nasyco¬ nego roztworu wodoroweglanu sodu i 2 ml wody, zawierajaca 0,19 g dwuwodzianu wolframianu sodu, energicznie miesza sie i w 0—5°C wkrapla do niej nadtlenek wodoru (19,9 ml, 0,215 mola). Mieszanie kontynuuje s;ie w ciagu 2 godzin w 0—5°C i w ciagu 2 godzin w 20—25°C. Dla uzyskania ukladu dwufazowego dodaje sie minimalna objetosc (175 ml) chlorku metylenu. Faze wodna oddziela sie i przemywa mala objetoscia chlorku metylenu.Fazy organiczne laczy sie, suszy nad siarczanem magnezu d zateza pod zmniejszonym cisnieniem.Mieszanine wyzej sporzadzanego tlenku oksatio¬ lanu, (191,2 ml) toluenu, 0,956 g bromku cztero-n- -butyloamoniowego i 0,047 g jedmowodzianu kwasu p-toluenosulfonowego ogrzewa sie do wrzenia pod ¦chlodindca zwrotna z nasadka Dean-Starka, w ciagu 3 godzin, w 50°C, pod cisnieniem okolo 10665,3 Pa.Dodaje sie dodatkowa porcje jednowodzianu kwasu p-toluenoisulfonowego (0,72 g) i roztwór ogrzewa sie do wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu godziny* w 50°C i w ciagu 3 godzin w 80°C. Mie¬ szanine reakcyjna oziebia sie i przemywa 10% wodnym roztworem wodorotlenku sodu (20 ml) i wode (20 ml). Faze organiczna oddziela sie, suszy nad siarczanem magnezu, przesacza i odparowuje pod zmniejszonym cisnieniem. Krystalizacja z alko¬ holu izopropylowego daje pierwszy rzut 31 g (63%) oksatiiny (w odniesieniu do acetoacetanilidu).Przyklad II. Mieszanine 600 ml toluenu, 4 g jednowodzianu kwasu p-tolueaioisulfonowego, 78 ml (1,1 mcla -destylowanego 2-merkaptoetanolu i 177 g (1 mol) acetoacetanilidu ogrzewa sie do wrzenia pod chlodnica zwroitna z nasadka Dean-Starka, w ciagu 5 1/4 godzin, w 50—55°C, pod cisnieniem okolo 15998,7 Pa. Roztwór oziebia sie do 20—23°C i przemywa nasycanym roztworem wodoroweglanu sodu (100 ml). Warstwe organiczna oddziela sie, suszy nad siarczanem magnezu, przesacza i odpa¬ rowuje pod zmniejszonym cisnieniem. Wydajnosc oksatiolanu o wzorze 3—234,8 g (98,6% w odnie¬ sieniu do acetoacetanilidu).Do mieszaniny 35,6 g (0,15 mola) wyzej sporza¬ dzonego oksatiolanu, 110 ml toluenu, 10 ml wody, 0,6 g mrówczanu sodu i 0,35 g dwuwodzianu wolframianu sodu przy energicznym mieszaniu, wkrapla sie 13,6 ml (0,155 mola) nadtlenku wodoru, 34,1%, w 0—icC, w ciagu 10 minut. Roztwór miesza sit,- w ciagu dalszych 2 godzin w lazni lodowej i w ciagu 2 godzin w 20—23°C. Dla uzyskania ukladu dwufazowego dodaje sie minimalnej obje¬ tosci chlorku metylenu (okolo 175 ml). Oddziela sie warstwe organiczna, suszy ja nad siarczanem mag¬ nezu, przesacza i odparowuje pod zmniejszonym cisnieniem (ponizej 45°C). Wydajnosc 48,5 g tlenku oksatiolanu o wzorze 4, w toluenie.Syrop zawierajacy wyzej sporzadzony tlenek oksatiolamu ogrzewa sie do wrzenia pod chlodnica zwrotna ze 140 ml toluenu, 0,036 g jednowodzianu kwasu p-toluenosulfoinowego i 0,7 g bromku czte- robutyloamondowego, pod nasadka Dean-Starka, w 45—47°C, pod cisnieniem okolo 10665,8 Pa, w ciagu 3 godzin. Dodaje sie dalsza porcje jednowodzianu kwasu p-toluenosulfonowego (0,63 g) i utrzymuje roztwór we wrzeniu pod chlodnica zwrotna w ciagu godziny w 45—47°C i w ciagu 2,5 godzin w 75— 5 —76°C.Roztwór oziebia sie, przemywa 10% wodorotlen¬ kiem sodu (2 X 10 ml) i woda (10 ml), suszy nad siarczanem mangezu i przesacza. Material prze- krystalizowuje sie z toluenu. Wydajnosc 21,1 g l0 oksatiiny o wzorze 5 (59% w odniesieniu do aceto- acetanilidu).Przyklad III. Mieszanine 50 ml toluenu, 35,4 g, (0,2 mola) acetoacetanilidu, 114,4 ml (0,203 mola) • destylowanego 2-merkaptioeanolu is i 05 g jednowodzianu kwasu p-toluenosulfonowego utrzymuje sie w ciagu 3,5 godzin we wrzeniu pod chlodnica zwrotna z nasadka Dean-Starka, oddzie¬ lona od naczynia reakcyjnego kolumna Vigreux o dlugosci okolo 30 cm. Roztwór oziebia sie i po- 20 zostawia w spoczynku w ciagu nocy. Nastepnie w 20—23°C miesza sie go z dodatkowa obojetnoscia toluenu (40 ml), nasyconym roztworem wodoro¬ weglanu sodu (9 ml) i 10% wodorotlenkiem sodu (1 ml), w ciagu 25 minut. Dodaje sie 2 ml wody 25 zawierajacej 0,2 g dwuwodzianu wolframianu sodu.Roztwóf oziebia sie i w 2—4°C, przy energicznym mieszaniu, w ciagu 10 minut wkrapla 18,5 ml (0.205 mola) 33,2% nadtlenku wodoru. Roztwór miesza sie. w ciagu 2 godzin w lazni lodowej i w M ciagu 2 godzin w 23—25°C. Dodaje sie minimalnej (okolo 130 ml) objetosci chlorku metylenu. Od¬ dziela sie warstwe organiczna, suszy nad siarcza¬ nem magnezu, przesacza i zateza pod zmniejszonym cisnieniem (w 45°C lub ponizej). Wydajnosc 59,1 g. 35 Konwersja acetoacetanilidu do oksatiolanu 93±0,2% molowych.Przyklad IV* Postepuje sie, jak w przy¬ kladzie I, z tym, ze zamiast nie podstawionego ace¬ toacetanilidu stosuje sie pochodna 2-metoksyfeny- 10 lewa. Otrzymuje sie 5,6-dwuwodoro-2-metylo-3-(N- -2-metoksyfenylo)-l,4-karbamylooksatiine z wydaj¬ noscia 46—50% w odniesieniu do podstawionego acetoacetanilidu.Przyklad V. Postepuje sie, jak w przykla- dzie I, z tym, ze zamiast nie podstawionego aceto¬ acetanilidu stosuje sie pochodna 2-metylofenylowa.Otrzymuje sie 5,6-dwuwodoro-2-metylo-3-(N-2-me- tylofenylo)-l,4-ka(rbamylooksatiine z wydajnoscia 58% w odniesieniu do podstawionego acetoaceta- ,A nilidu.Przyklad VI. Przyklad ten ilustruje uzycie joditu trójmetylosulfonowego jako katalizatora re¬ akcji powiekszenia pierscienia. Sporzadza sie oksa- tiolan o wzorze 3 (56,6 g, 0,238 mola) i przeprowa- * dza w oksatiine o wzorze 5 (26,8 g, 0,114 mola) jak opisano w przykladzie I, stosujac zamiast bromku czterobv.tyloamoniowe£o jodek trójmetylosulfono- wy (1,1 g). Wydajnosc 47,7% w odniesieniu do ace¬ toacetanilidu.Przyklad VII. Przyklad ilustruje uzycie bromku czterobutylofosfomiowego jako katalizatora reakcji powiekszenia pierscienia. Sporzadza sie oksatiolan o wzorze 5 (56,0 g, 0,236 mola) i prze¬ prowadza w oksatiine o wzorze 5 (27,6 g, 0,117 mola) 5 jak opisano w przykladzie I, stosujac zamiast124 628 U 12 bromku czterobutyloaimoniowego bromek trójfeny- lo-n-propylofosfoniowy (1,1 g). Wydajnosc 33,2% w odniesieniu do acetoacetamilidu.W tablicy A zestawiono wyniki prób etapu pierw- 5 szego, reakcji kondensacji, oznaczonych symbolami A—1 do A—7, przy zastosowaniu róznych rozpusz¬ czalników i róznych warunków reakcji. „Reagenty" oznaczaja sume 2-merkaptoetanolu i acetoacetani- lidu. Wydajnosc i przemiane obliczono w odmie~ io sieniu do acetoacetamilidu.W tablicy B zestawiono wyniki prób etapu dru¬ giego reakcji utlenienia, oznaczonych symbolami B—1 do B—15. W kolumnie „Zródlo OT" podana symbol próby z tablicy A, w której otrzymano 15 oksatiolan. Przedstawione w tablicy B próby prze¬ prowadzono w toluenie, poza próba B—4, która przeprowadzono w chloroformie. Przemiane wyra¬ zono w °/o molowych w odniesieniu do acetoaceta- . nilidu.Tablica A Etap A — reakcja kondensacji Próba A-l A-2 A-3 A-4 A-5 A-6 A-7 Rozpuszczalnik toluen toluen toluen toluen CHC13 octan izopropylu toluen Tempera¬ tura reakcji °C 1 50—55 60—65 60 55—60 60 58—61 50^-60 Czas. reakcji godzin 5,25 5,5 4,5 6,5 4 4,5 6 1 Nadmiar 2-mer¬ kapto¬ etanolu 1 % 10 5,6 1,5 3,7 1,1 1,1 10 pTSA* % wag. reagen¬ tów 1,5 1,1 0,9 0,9 1,2 1,2 1,5 Wydajnosc surowego oksatio- lanu % wag. 99 98,6 nie wyod¬ rebniano1 nie wyod¬ rebniano 95,2 100 98 Prze¬ miana % molo¬ wych 99,1 97,7 98,4 98,7 98 99 Czystosc X wag. 99,1 100 ml roz¬ puszczal- I nika na [ g rea¬ gentów 2,3 1,15 1 1 1 1 1,3 * kwas p-toluenosulfonowy Tablica B Etap B — reakcja utleniania Próba B-l B-2 1 B-3 1 B"4 1 B"5 1 B-6 1 B"7 B-8 B-9 "b-io 1 B-ll" B-12 1 B-13 B-14J B-15 | Zród¬ lo OT* A-2 A-2 A-2 A-5 1 ml roz¬ puszczal¬ nika na g OT 1,5 1,5 1,5 0,66 A-4 1 1,3 A-3 A-l A-7 "A-7" ~AV7~ ^A~-~7~ A-l A-l' ~a"-i~ ~a"-i~| 1,9 3,1 1,5 1,5 ! 1,5 | ~r,5 ! Mrów- czan | sodu % wag.OT 1 — — — 2,2 — — 1,7 — — — — 1,5 : — I M 1 - ¦M 1' - NaHCOs (nas) na g OT 0,2 0,2 0,2 — 0,25 0,25 — 0,2 0,2 0,2 0,2 0,27 0,26 0,38 1,4 1 — 1 0,35 | NaOH (10%) na g OT — — — — 0,03 0,02 — — — — — — | — 1 H20 ml na g OT 1 0,04 0,04 0,04 0,2C "iO,04~ "0,04 — 0,04 ~Ó,04~ ~0,04~ 0,04 "0,05~ ~0,05~ 0,05 0,05 1 Ne2W04 ¦ H20 % ujeg.OT 0,4 ~0,4~ 0,4 0,4 ~0,4~ 1,0 0,4 0,4 ~0,4_ 0,4 0,35 0,35 0,35 0,35 1 Czas stadium pierw¬ szego godzin 2 2 2 2 2,3 2Tl_ 2 2 2 2 , 2 2 ¦ 2 2 2 1 Tempe¬ ratura stadium pierw¬ szego °C 0—5 0—5 0—5 — 5—11 2^1 ~ 1,4 U 0 0 0 5—18 10—15 10—15 ! Czas stadium drugiego godzin 2 2 2 2,5 1,5 2 2 2 2 2 2 2 2 ~~ 2 2 | 1 Tempe¬ ratura stadium drugiego °C 20—25 20—25 20—25 22—24 20—25 23—25 ~ 20—23 25 25 25 25 20—25 20—25 ~20—27~ ~25—27 "| Prze- 1 miana °/o molo- 1 wych 94 [ 96,5 96 j 90 1 97 r 94,9 [ 95 973 95,^ 95,1 ' 94,7 89,3 |; 89,2 h 94,~9 97,3 1: bromku czterobutyloamoniowego bromek czterobu- tylofosfoniowy (1,1 g) Wydajnosc 49,7% w odnie¬ sieniu do acetoacetamilidai.Przyklad VIII. Przyklad ilustruje uzycie jodku trójmetylosulfoksoniowego jako katalizatora reakcji powiekszenia pierscienia. Sporzadza sie oksatiolan (52,1 g, 0,219 mola)' i przeprowadza w oksatiine o wzorze 5 (25,0 g, 0,106 mola) jak opi¬ sano w przykladzie I, stosujac zamiast bromku czterobutyloamoniowego jodek trójmetylosulfokso- niowy (1,1 g). Wydajnosc 48,4% w odniesieniu do acetoacetanilidu.Przyklad IX. Przyklad ilustruje uzycie bromku trójfenylo-n-propylofosfoniowego jako katalizatora; reakcji powiekszenia pierscienia. Sporzadza sie oksatiolan o wzorze 3 (57,2 g, 0,241 mola) i przepro¬ wadza w oksatiine o wzorze 5 (18,9 g, 0,080 mola) jak opisano w przykladzie I, stosujac zamiast * OT = oksatiolan o wzorze 3124 628 13 14 V7 tablicy C zestawiono serie prób prowadzonej wg wynalazku reakcji powiekszenia pierscienia, oznaczonych symbolami C-l do C-12. W kolumnie „Zródlo tlenku OT" podlano symbol próby z tabli¬ cy B, w której otrzymano tlenek oksatiolanu. Jak rozpuszczalnik w reakcji powiekszenia pierscienia stosowano toluen, poza próba C-5, w której jako rozpuszczalnik reakcji zastosowano octan n-butylu i próba C-6, w której zastosowano chloroform.Jako zwiazek oniowy stosowano bromek cztero- butyloaimoniowy, poza próba C-7, w której zasto¬ sowano jodek tetrapentyloamoniiowy, próba C-9, z jodkiem trójmetylosulfoniowym, próba C-10, z jodkiem czterobutylofosfoniowym, próba C-11 Ta Etap C — rekacja z jodkiem trójmetylofosfoniowym i próba C-12 z bromkiem trójfenylo-n-propylofosfoniowym.W próbach C-5, C-6 i C-7 miedzy stadium pierw¬ szym i drugim mieszanine reakcyjna przemywano 5 rozcienczonym kwasem solnym (okolo 5%, 2X200 ml na mol). Do oczyszczania stosowano alkohol izopro¬ pylowy, poza próbami C-4 i C-9, w których stoso¬ wano do tego celu toluen. Wydajnosc obliczono w odniesieniu do acetoacetanilidu. 10 Material uzyskany w próbach C-l do C-8 ba¬ dano soektrctskiopia magnetycznego rezonansu pro¬ tonowego i wysokocisnieniowa chromatografia cie¬ czowa, identyfikujac go jako 5,6-dwuwodoro-2- -metylo-3-(N-fenylo)karbamylo-l,4-oksatiine. bela C powiekszania pierscienia Próba 1 C_1 C-2 Q-3 C-4 feió" c-u l~CM2~ Zród¬ lo tleni- ku OT* B-l B-2 B-3 B-7 "b^ió" ITiT T3^T2~ 1^^L3~ B-15 ml roz¬ puszczal¬ nika na g OT 3,9 3,9 9 3,9 3,9 3,9 3,9 3,9 4 4,5 2,9 2,6 Czwarto¬ rzedowa sól °/o wag.OT 2 0,5 0,5 2 2 2 2 2 1,9 1,9 2 1,9 Stadium 1 pT.^A#» % uiag. tlenku OT 1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 Czas godzi¬ ny 3 3 3 3 3 3 0,1 ! 3 C,l 0,2 0,1 0,1 | 3 2 ~2 2 2,5 Tempe¬ ratura °C 50 40—15 50 45-^7 4G-^S 47 47^8 46^48 50—55 50—55 50—55 50—55 | Stadium 2 pTSA % uag. tlenku OT i, £A 1,5 1,5 1,8 1 1 1 1,5 1,3 1,2 1,8 1,7 Czas godzi¬ ny ,1 1 CI 1 1 1 1 1 1,5 1 1 1,5 Tempe¬ ratura °C Stadium 3 pTSA % u ag. tlenku OT 50 | — 50 50 45-^7 46--18 45—46 45—46 46 50—55 50—55 50—55 50—55 — — 1,5 1,5 1,5 — — — Czas godzi- . ny 3 3 3 2,5 3 3 3 3 2 3 3,5 2,75 Tempe¬ ratura °C Wy¬ daj-' nosc D/o wag. 80 | 63 75 59,3 80—85 j~59 75—76 | 59 75—80 i 51,7 64 | 54 72—77 | 31,9 i 75—76 i C0,6 75—80 ! 47,7 78—80 | 49,7 75—80 | 48,4 78—80 j 33,2 1 45 50 * OT = oksatiolan o wzorze 3, tlenek OT = tlenek oksatiolanu owzorze 4 ** pTSA = kwas p-toluenosulfonowy Zastrzezenia patentowe * 1. Sposób wytwarzania 5,6-dwuwodoro-2-metylo<-3- -(N-fenylo)karbamylo-l,4-oksatiiny, polegajacy na 3-etapowej reakcji, w której w etapie I poddaje sie, reakcji 2-merkaptoetainol o wzorze 1 z acetoaceta- nilidem w rozpuszczalniku organicznym, otrzymamy przejsciowy 2-metylo-2-(N-fenylo)karbamylometylo- -1,3-oksatiolan o wzorze 3 miesza sie w etapie II z nadtlenkiem wodoru w srodowisku rozpuszczal¬ nika organicznego, a nastepnie otrzymany 3-tlenek 2-metylo-2-(N-fenylo)karbamylometylo-l,3 - oksatio¬ lanu o wzerze 4 kontaktuje sie w etapie III, w wa¬ runkach kwasowych, w obecnosci rozpuszczalnika, z katalizatorem, znamienny tym, ze jako rozpusz¬ czalnik we wszystkich etapach reakcji stosuje sie co najmniej jedna nieprotonowa ciecz organiczna taka, jak aromatyczne weglowodory o temperaturze wrzenia nie wyzszej niz 145°C, chlorowane weglo¬ wodory o temperaturze wrzenia nie wyzszej niz 130°C lub estry alkilowe alifatycznych kwasów karboksylowych o temperaturze wrzenia nie wyz¬ szej niz 130°C, zas etap II prowadzi sie w obec¬ nosci katalizatora utleniania, bedacego zwiazkiem metalu ciezkiego, w warunkach zasadowych, w cieklym srodowisku zawierajacym wode lub mie¬ szanine wody z co najmniej jednym, wymienio- eo 65 nym wyzej rozpuszczalnikiem, a w etapie III jaka katalizator stosuje sie czwartorzedowe zwiazki amoniowej przy czym zawiesine ogrzewa sie w temperaturze 45—80°C, z usuwaniem wywiazujacej sie w reakcji wody, a nastepnie wyodrebnia sie z mieszaniny reakcyjnej wytworzona 5,6-dwuwo- doro-2-metylo-3-(N-fenylo)karbamylo -1,4 - oksatiine o wzorze 5. 2 Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako rozpuszczalnik stosuje sie ksylen, toluen,, chloroform, octan izopropylu lub octan n-butylu. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w etapie II stosuje sie ciekle srodowisko, zawiera¬ jace co najmniej 10% wagowych wody. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w etapie II stosuje sie ciekle srodowisko w takiej ilosci, ze jego objetosc wynosi niie wiecej niz 4 litry na kilogram oksatiolanu. 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze reakcje w etapie II prowadzi sie przy wartosci pH mieszaniny reakcyjnej wynoszacej 8—9. 6. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako zwiazek metalu ciezkiego stosuje sie sól me¬ talu kwasu wolframowego lub molibdenowego. 7. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako katalizator w etapie III stosuje sie bromek15 cztero-n-butyloamoniowy, jodek cztero-n-pentylo- amoniowy lub bromek trójmetylofenyloamoniowy. 8. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze reakcje w etapie III prowadzi sie w temperaturze w zakresie 45—50°C do wywiazywania 30% teore¬ tycznej ilosci wody, a 'nastepnie mieszanine reak¬ cyjna podgrzewa do temperatury 75—80°C. 9. Sposób wedlug zastrz. 8, znamienny tym, ze mieszanine reakcyjna przed podgrzaniem do wyz¬ szej temperatury przemywa sie rozcienczonymi kwasem. 10. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ciekle srodowisko stosuje sie w objetosci 0,5—6 litrów na kilogram sumy acetoanilidu i merkapto- etanolu w etapie I, 0,5—4 litrów na kilogram oksa- tiolanu w etapie II i 1—6 litrów na kilogram S-tlenku w etapie III. 11. Sposób wytwarzania 5,6-dwuwodoro-2-me- tylo-3-(N-fenylo)karbamylo-l,4-oksatiiny, polegaja¬ cy na 3-etapowej reakcji, w której w etapie I pod¬ daje sie reakcji 2-merlaptoetanol o wzorze 1 z ace- toacetanilidem w rozpuszczalniku organicznym, otrzymany przejsciowy 2-metylo-2-(N-fenylo)kar- bamylometylo-l,3-oksatiolan o wzorze 3 miesza sie w etapie II z nadtlenkiem wodoru w srodowisku rozpuszczalnika organicznego, a nastepnie otrzy¬ many 3-tlenek 2-metylo-2-(N-fenylo)karbamylome- tylo-l,3-oksatiolanu o wzorze 4 kontaktuje sie w etapie III, w warunkach kwasowych, w obecnosci rozpuszczalnika, z katalizatorem, znamienny tym, ze jaiko rozpuszczalnik we wszystkich etapach re¬ akcji stosuje sie co najmniej jedna nieprotonowa ciecz organiczna, taka jak aromatyczne weglowo¬ dory o temperaturze wrzenia nie wyzszej niz 145°C, chlorowane weglowodory o temperaturze wrzenia nie wyzszej niz 130°C lub estry alkilowe alifatycznych kwasów karboksylowych o tempera¬ turze wrzenia nie wyzszej niz 130°C, zas etap II prowadizi sie w obecnosci katalizatora utleniania, bedacego zwiazkiem metalu ciezkiego, w warun¬ kach zasadowych, w cieklym srodowisku zawiera¬ jacym wode lub mieszanine wody z co najmniej jednym, wymienionym wyzej rozpuszczalnikiem, 4 628 16 a w etapie III jako katalizator stosuje sie czwarto¬ rzedowe zwiazki sulfonowe, sulfoksoniowe lub fos- foniowe, mieszanine ogrzewa sie w temperaturze 45—80°C, z usuwaniem wywiazujacej sie w reakcji s wody, a nastepnie wyodrebnia sie z mieszaniny reakcyjnej wytworzona 5,6-dwuwodoro-2-metylo- -3(N-fenoksy)ka:rbamylo-l,4-oksatiine o wzorze 5. 12. Sposób wedlug zastrz. 11, znamienny tym, ze jako rozpuszczalnik stosuje sie ksylen, toluen, chlo- 10 roform, octan izopropylu lub octan n-butylu. 13. Sposób wedlug zastrz. 11, znamienny tym, ze w etapie II stosuje sie ciekle srodowisko zawiera¬ jace co najmniej 10% wagowych wody. 14. Sposób wedlug zastrz. 11, znamienny tym, ze 15 w etapie II stosuje sie ciekle srodowisko w takiej ilosci, ze jego objetosc wynosi nie wiecej niz 4 litry na kilogram oksatiolanu. 15. Sposób wedlug zastrz. 11, znamienny tym, ze reakcje w etapie II prowadzi sie przy wartosci pH 20 mieszaniny reakcyjnej wynoszacej 8—9. 16. Sposób wedlug zastrz. 11, znamienny tym, ze jako zwiazek metalu ciezkiego stosuje sie sól me¬ talu kwasu wolframowego lub molibdenowego. 17. Sposób wedlug zastrz. 11, znamienny tym, ze M jako katalizator w etapie III stosuje sie jodek trój- metylosulfoniowy, bromek czterobutylofosfoniowy, bromek trójfenylopropylofosfoniowy lub jodek trój- metyl osulfoksoniowy. 18. Sposób wedlug zastrz. 11, znamienny tym, ze 30 reakcje w etapie III prowadzi sie w temperaturze w zakresie 45—50°C do wywiazania 30% teoretycz¬ nej ilosci wody, a nastepnie mieszanine reakcyjna podgrzewa do temperatury 75—80°C. 19. Sposób wedlug zastrz. 18, znamienny tym, ze mieszanine reakcyjna przed podgrzaniem do wyz¬ szej temperatury przemywa sie rozcienczonym kwasem. 20. Sposób wedlug zastrz. 11, znamienny tym, ze ciekle srodowisko stosuje sie w objetosci 0,5—6 litrów na kilogram sumy acetoanilidu i merkapto- etanolu w etapie I, 0,5—4 litrów na kilogram oksa¬ tiolanu w etapie II i 1—6 litrów na kilogram 3-tlenku w etapie III.124 628 Etap I HSCH2CH2OH + CH3CDCH2CONH^2) ^* \~ }\' 3 ,—O ru s' CH2CONH-^Q) + H-P WZÓR 1 WZÓR 2 - V_v WZÓR 3 R_ap_l E°xCH3 w%—[V*3 ^ "-S CH2CONH^J) LS CH2CONH-^Q) + Hp WZÓR3 ° ^ SCHEMAT WZÓR 4 Etap iju OCH, /°^c:-':3 X ^A ^ I II /^V / CH2CONH^y) ^S^CONH-iJ/ WZÓR A WZÓR 5 SCHEMAT cd.124 628 ,o-^ir'„« WZOR 6 WZOR 7 OZGraf. Z.P. Dz-wo, z. 736 (80+15) 3.85 Cena 109 xl PL