Przedmiotem wynalazku jest konstrukcja uszczelnienia styków prefabrykowanychelementów obudów szybowych znajdujaca zastosowanie zwlaszcza w warunkach nawodnionego górotworu i przy wystepowaniu znacznych wartosci cisnien zewnetrznych.Znane sa uszczelnienia stosowane w stykach elementów konstrukcji obudów szybowych montowanych z tubingów zeliwnych, siatkobetonowych lub zelbetowych stanowiacych uzebro- wane wycinki powloki walcowej. W przypadku tubingów zeliwnych sa to plytki olowiu wprowa¬ dzane metoda pikotazu pomiedzy plaskie styki uszczelnianych elementów.W przypadku tubingów zelbetowych i siatkobetonowych uszczelnienie stanowi zaprawa cementowa lub inna masa uszczel¬ niajaca. Tubingi wzglednie prefabrykowane elementy obudowy sa skrecane za pomoca srub pionowych i poziomych usytuowanych przewaznie w bocznych plaszczyznach specjalnie uksztalto¬ wanych wystepów. Po zmontowaniu kolumny tubingowej wzdluz jej dlugosci, miedzy zewnetrzna powierzchnia i zamrozonym górotworem lub od strony wewnetrznej, uklada sie betony monolity¬ czne, które niezaleznie od ich roli wytrzymalosciowej stanowia dodatkowe uszczelnienie styków.Opisane konstrukcje i uszczelnienia sa stosowane w nawodnionym górotworze przy cisnieniach do 60atm. co odpowiada 58,84 bar lub 5,89 N/mm2, zas w przypadku tubingów zelbetowych i siatkobetonowych przy cisnieniach do 20atm. co odpowiada 19,61 bar lub 1,96 N/mm2. Znane sa takze uszczelnienia ze stykiem uformowanym w ksztalcie wyprofilowanego wpustu i wglebienia, w przekroju poprzecznym obudowy w formie trapezu, który jest wypelniony masa uszczelniajaca wprowadzona przed spasowaniem elementów.Zasadnicza niedogodnoscia wszystkich znanych uszczelnien jest ich mala elastycznosc. Od¬ ksztalcenia obudowy szybowej wywolane nierównomiernymi naciskami poziomymi lub ruchami górotworu, na przyklad przy tapnieciach, powoduja oddzielanie sie uszczelnien od plaszczyzn stykowych. Przy duzych wartosciach cisnien nawodnionego górotworu nawet najmniejsze szcze¬ liny i pekniecia powoduja znaczne przeciekanie wody a w miare uplywu czasu niebezpiecznie rozszerzaja sie. W przypadku uszczelnien wykonanych z plytek olowiu metoda pikotazu — powoduje to koniecznosc prowadzenia ciaglych napraw.Wynalazek ma na celu wyeliminowanie niedogodnosci znanych uszczelnien i opracowanie takiej ich konstrukcji, która przy zachodzacych zjawiskach Teologicznychw masach uszczelniaja-2 125271 cych zapewnilaby nieprzepuszczalnosc wody dla cisnien zewnetrznych do 140 atm. co odpowiada 137,29 bar lub 13,73 N/mm2.Wedlug wynalazku cel ten osiagnieto w zastosowaniu do elementów prefabrykowanych,które w przekroju osiowym obudowy szybu maja zarys faldowy. W pochylej czesci zarysu faldowego styku sa obok siebie umieszczone dwa paski uszczelnienia. Jeden z nich, spelniajacy role konstruk¬ cyjna, jest wykonany z tworzywa zdolnego do przenoszenia wysokich cisnien, korzystnie z olowiu.Drugi pasek jest wykonany z tworzywa o duzej elastycznosci i nieprzepuszczalnosci dla wody, korzystnie z kauczuku syntetycznego. Pasek elastyczny ma grubosc o 20 do 25% wieksza od grubosci paska przejmujacego naciski.Jak wspomniano, zespolone uszczelnienie wedlug wynalazku jest ulozone w pochylej czesci zarysu faldowego, co poprawia sklinowanie uszczelnien z uwagi na charakter zarysu faldowego, w którym grubosc szczelin pochylych jest zawsze mniejsza od grubosci szczelin poziomych.Przestrzenie w styku poza opisanymi paskami uszczelnien sa wypelnione zaprawa betonowa z plastyfikatorem, korzystnie zaprawa betonowa na lepiszczu z tworzyw sztucznych.Pasek uszczelnienia wykonanego z tworzywa zdolnego do przenoszenia wysokich cisnien ulega w obudowie bardzo nieznacznym odksztalceniom Teologicznym, stanowiac nosna czesc konstrukcji uszczelnienia. Chroni on pasek uszczelnienia o duzej elastycznosci przed przenosze¬ niem nadmiernych obciazen a tym samym przed utrata elastycznosci wskutek znacznych odksztal¬ cen Teologicznych.Wynalazek jest dokladniej opisany na przykladzie wykonania w zwiazku z rysunkiem, na którym pokazano fragment obudowy szybu w przekroju wzdluznym równoleglym do osi szybu.Obudowa jest wykonana z prefabrykowanych elementów 1, 2, 3 o zarysie faldowym i wymia¬ rach odpowiednio a, b, c majacych wielkosc stala mierzona wzdluz tworzacych rówoleglych do osi szybu. Miedzy opisanymi elementami sa utworzone szczeliny 4 majace wzdluz tworzacych równo¬ leglych do osi szybu staly wymiar d. Z istoty zarysu faldowego wynika, ze wymiar e szczelin 4 w pochylych czesciach zarysu faldowego jest mniejszy od wymiaru d. W tych pochylych czesciach szczelin 4, w poblizu ich przejscia w czesci poziome, sa umieszczone po dwa paski 5 z olowiu oraz obok nich, po wewnetrznej ich stronie, po dwa paski 6 z kauczuku syntetycznego. Paski 5 maja wymiary 20X 12 mm, paski 6-20 X 15 mm. Czesci szczelin 4 poza paskami 5 i 6 sa wypelnione zaprawa na lepiszczu z tworzyw sztucznych. Elementy 1, 2, 3 obudowy sa w trakcie montazu skrecane za pomoca pionowych srub 7 rozmieszczonych wzdluz okregu obudowy w dwóch szeregach. Sruby 7 sa skrecane na tyle silnie, aby juz w trakcie montazu wywieraly wstepny docisk pasków 5, 6 do elementów 1,2,3.Zastrzezenia patentowe 1. Konstrukcja uszczelnienia styków prefabrykowanych elementów obudów szybowych, które to elementy stanowia w ksztalcie wycinek sciany walcowej i sa ukladane w pierscieniowe konstrukcje walcowe, zas w przekroju osiowym obudowy maja zarys faldowy, znamtenaa tym, ze w pochylej czesci szczelin (4) utworzonych miedzy prefabrykowanymi elementami (1), (2), (3) sa umieszczone obok siebie po dwa paski (5) i (6) uszczelnienia, z których zewnetrzny (5), spelniajacy role konstrukcyjna, jest wykonany z tworzywa zdolnego do przenoszenia wysokich cisnien, korzystnie z olowiu, zas wewnetrzny (6) jest wykonany z tworzywa charakteryzujacego sie duza elastycznoscia i nieprzepuszczalnoscia dla wody, korzystnie z kauczuku syntetycznego. 2. Konstrukcja wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze pasek (6) ma w stanie nie zamontowanym grubosc wieksza o 20 do 25% od grubosci paska (5).125 271 PL