Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do rozdzielania materialów stalych z zastosowaniem cieczy.Przy urobku wegla konieczne jest oddzielenie wegla od skaly plonnej przy uzyciu urzadzen automatycz¬ nych. Do tego celu stosuje sie osadzarki albo pluczki w postaci pojemnika podzielonego pionowo na komory selekcyjne oraz komory upustowe, nakryte plyta perforowana. Pojemnik jest napelniany woda do poziomu powyzej plyty perforowanej. Przeplyw wody przenosi material podawany do pojemnika przez perforowana plyte.Znane pluczki sa wyposazone w mechanizmy wywolujace pionowe pulsacje slupa cieczy w komorach, co powoduje opadanie ciezszego materialu z perforowanej plyty na dno komór oraz unoszenie lzejszego materialu.Lzejszy material przechodzi nad plyta przelewowa i jest odprowadzany z pluczki rynna zsypowa.W znanych pluczkach korzystne jest dokladne sterowanie cyklem roboczym, szczególnie w sposób automa¬ tyczny.Przykladowo w pluczkach steruje sie gruboscia warstwy ciezszego materialu na perforowanej plycie nad komora selekcyjna dla zapewnienia efektywnego rozdzielania materialu. Gdy warstwa ciezszego materialu staje sie zbyt gruba, czasteczki frakcji ciezszej przechodza wraz z frakcja lekka przez plyte przelewowa. Natomiast gdy warstwa ciezszego materialu jest zbyt cienka, czasteczki frakcji lzejszej beda przedostawac sie do komory upustowej.Mechanizm sterujacy pluczki okresla grubosc warstwy ciezszego materialu w komorze selekcyjnej i w mia¬ re potrzeby zmniejszenia grubosci warstwy wywoluje pulsacje slupa wody w komorze upustowej lub zwieksza amplitude pulsacji tak, ze czasteczki ciezszego materialu przechodza przez perforowana plyte : latwiej trafiaja do komory upustowej.Znany jest z opisów patentowych Wielkiej Brytanii nr nr 486958 i 537337 sposób sterowania wielkoscia wyladunku pluczki za pomoca umieszczonego w komorze selekcyjnej na perforowanej plycie plywaka, który unosi sie i opuszcza wraz ze zmiana poziomu materialu w tej komorze. Plywak polaczony jest z mechanizmem zaworowym dowolnego rodzaju, dzialajac tak, ze przy zwiekszeniu ilosci materialu w komorze selekcyjnej powo- RZECZPOSPOLITA LODOWA URZAD PATENTOWY PRL2 126054 duje silniejsze ruchy pulsujace wody w komorze upustowej, a przy zmniejszeniu ilosci materialu w komorze selekcyjnej (i opadnieciu plywaka) ruchy pulsujace w komorze upustowej ulegaja oslabieniu.Znany jest równiez z opisów patentowych Wielkiej Brytanii nr nr 732493 i 899 189 sposób, w którym wykorzystuje sie wystajaca z komory selekcyjnej rure pomiarowa, do której woda przeplywa z wymienionej komory tak, ze jej poziom w rurze jest uzalezniony od poziomu wody w komorze selekcyjnej. W rurze moze byc umieszczona sonda elektrodowa albo plywak, oddzialujace na mechanizm zaworowy, zastosowany do komory selekcyjnej.Przy stosowaniu drugiego z wymienionych, podstawowych sposobów sterowania powstaja znaczne trudno¬ sci. Poniewaz w komorze selekcyjnej zachodza pulsacje wody, poziom wody w tej komorze i w rurze pomiarowej waha sie stale w góre i w dól. Czy to zastosowane sa elektrody, czy tez plywak, nie jest mozliwe osiagniecie innego dzialania niz przelaczajacego nastepujacego wtedy, gdy poziom wody osiagnie okreslona maksymalna wysokosc, to jest przy amplitudzie pulsacji, albo gdy opadnie do ustalonej minimalnej wysokosci. W pierwszym przypadku, okreslajacym duza ilosc materialu na plycie siatki w komorze selekcyjnej, odpowiednie dzialanie powoduje oczywiscie wzrost pulsacji w komorze upustowej, oraz zwiekszenie przemieszczania sie materialu po plycie siatki. W drugim przypadku dzialanie prowadzi do zmniejszenia pulsacji, poniewaz zaznacza sie stosunko¬ wo mala ilosc materialu na plycie siatki.Drugi z opisanych sposobów zapewnia szybsze i dokladniejsze od pierwszego dzialanie, przy czym mozna go zastosowac, ale jedynie do dwupolozeniowej regulacji pulsacji, w odniesieniu do komory upustowej.Rozwiazania te nie odpowiadaja najnowszym wymaganiom w dziedzinie separacji materialów, szczególnie wegla.Przy urabianiu pokladów ciezszych i mniej zasobnych w wegiel wzrasta ilosc urabianej skaly plonnej, jak równiez zmienia sie jej zawartosc procentowa w urobku w stosunkowo krótkich okresach czasu.Znane rozwiazania do sterowania praca pluczki nie sa wystarczajaco dokladne i nie zapewniaja wydajnej separacji skaly plonnej od wegla.Celem wynalazku jest skonstruowanie urzadzenia do rozdzielania materialów stalych z zastosowaniem cieczy umozliwiajacego wydajna separacje skaly plonnej od wegla.Zgodnie z rozwiazaniem wedlug wynalazku mechanizm sterujacy zawiera emiter emitujacy wiazke, odbior¬ nik, czlon wyjsciowy polaczony z nadajnikiem i odbiornikiem, arytmometr oraz mechanizm sterujacy.Korzystnie mechanizm sterujacy zawiera pierwszy zespól sterujacy i srodki sprzegajace. Wiazka sterujaca stanowi impulsy nieciagle, zas czlon wyjsciowy wytwarza sygnal wyjsciowy. Wiazka stanowi promieniowanie elektromagnetyczne.Korzystnie czestotliwosc impulsów wytwarzajacych przez emiter stanowi wielokrotnosc czestotliwosci pulsacji slupa wody w komorze selekcyjnej.Mechanizm sterujacy zawiera selektor, który powoduje wytworzenie sygnalu wyjsciowego czlonu wyjscio¬ wego. Emiter i odbiornik skladaja sie z wibratora, elementu napedowego oraz czujnika drgan wibratora.W korzystnym rozwiazaniu wedlug wynalazku w urzadzeniu kazdy mechanizm sterujacy zawiera emiter wysylajacy wiazke wzdluz rury, ulegajace odbiciu od lustra wody, odbiornik sterowany wiazka oraz czlon wyjsciowy do wytwarzania sygnalu wyjsciowego uzaleznionego od czasu przejscia wiazki z emitera do odbiorni¬ ka, przy czym pulsacja slupa wody w komorach upustowych jest niezaleznie sterowana mechanizmem steruja¬ cym. Urzadzenie zawiera zespól zabezpieczajacy, porównujacy sygnaly wyjsciowe sasiednich mechanizmów ste¬ rujacych i wytwarzajacy sygnal alarmowy gdy ich róznica przekroczy okreslona wielkosc.Urzadzenie ma pierwszy zespól przenosników do przemieszczania materialu przedostajacego sie przez krawedz perforowanej plyty do komory upustowej, do wylotu usytuowanego ponad poziomem wody w pojem¬ niku, oraz drugi zespól przenosników do przemieszczania materialu z dna komór selekcyjnych i upustowych do wylotu usytuowanego ponad poziomem wody w pojemniku. Pierwszy zespól przenosników jest usytuowany na duzej wysokosci i wyznacza dolna granice komory upustowej usytuowanej w górnej polowie pojemnika.Korzystnie urzadzenie zawiera co najmniej dwie komory selekcyjne polaczone szeregowo z komora odrzu¬ cajaca i z komora upustowa, oraz perforowana plyta przykrywajaca komore odrzucajaca i obie komory selekcyj- neDrugi zespól przenosników jest przystosowany do przemieszczania materialu z dna wszystkich komór selek¬ cyjnych, komór odrzucajacych i komór upustoWych.W korzystnym przykladzie wykonania wynalazku urzadzenie zawiera co najmniej dwie perforowane plyty, z których kazda przykrywa komore selekcyjna, komore odrzucajaca i komore upustowa, pierwszy zespól pize- ników odrebny dla kazdej komory upustowej oraz drugi zespól przenosników przystosowany do przemiesz¬ czania materialu gromadzonego na dnie komór selekcyjnych, komór odrzucajacych i komór upustowych. Kazda komora upustowa jest polaczona z otoczeniem i zawiera pierwszy zespól przenosników, którego czesc przebiega pod perforowana plyta, a pozostala czesc jest skierowana do góry do poziomu rynny zsypowej.126 054 3 Korzystnie wszystkie zespoly pluczczace maja wspólny pierwszy zespól przenosników.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia urzadzenie do rozdzielania materialów stalych z zastosowaniem cieczy, w przekroju wzdluznym, fig. 2 - urzadzenie, w przekroju poprzecznym wzdluz linii 2—2 fig. 1, fig. 3 — urzadzenie w widoku w kierunku strzalki A z fig. 1, fig. 4 - urzadzenie w przekroju wzdluz linii 4-4 fig. 3, fig. 5 - zawór obrotowy, w przekroju wzdluz¬ nym, fig. 6 - zawór obrotowy w przekroju wzdluz linii 6-6 wedlug fig. 5, fig. 7 — wycinek urzadzenia w prze¬ kroju wzdluznym, fig. 8 — mechanizm sterujacy, w widoku z boku, fig. 9 - schemat mechanizmu sterujacego, fig. 10 - fragment schematu mechanizmu sterujacego.Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera pojemnik 10 z woda, przez który przechodzi mieszanina wegla z lupkami, rozdzielona w wodzie. Mieszanina jest doprowadzana przez rynne zsypowa 11, zas lzejszy material, którym jest glównie wegiel, jest odprowadzany przez rynne zsypowa 12 usytuowana po przeciwnej stronie pojemnika 10.Lewa czesc pojemnika jest podzielona na szesc komór 14, 15,16, 17,18 i 19 przez scianki 20, 21, 22, 23, 24, 25 i 26, przy czym scianka 26 stanowi lewa scianke zespolu rozdzielajacego 13.Komory 15—18 stanowia komory selekcyjne, natomiast komory 14 i 19 stanowia komory odrzucajace. Na górnych krawedziach scianek 20-23 wspiera sie perforowana plyta 27 nachylona od scianki 23 w kierunku scianki 20. Podobna perforowana plyta 28 wspiera sie na krawedziach scianek 23, 24, 25 i 26. Górna czesc 29 scianki 23 wystaje ponad plyty 27 i 28. Obie plyty zawieraja rame 27b podtrzymujaca scianke 27a. Po lewej stronie plyty 27 znajduje sie plyta przelewowa 30, a po prawej stronie plyty 28 znajduje sie plyta przelewowa 31. Plyty przelewu maja korzystnie nastawna wysokosc. Przy plytach przelewu 30 i 31 znajduja sie komory upustowe 33 i 34 skierowane do dolu. Próg 35 rynny zsypowej 11 wyposazony w nastawna zasuwe 36 znajduje sie nad plyta 27. Podobnie nad plyta 28 znajduje sie próg przesypowy 37 wyposazony w nastawna zasuwe 38.Prawa strona pojemnika 10 jest podzielona na cztery komory 57,58, 59 i 60, z których komory 57,58 i 59 stanowia strefy selekcyjne, a komora 60 stanowi strefe odrzucajaca. Nad komorami znajduje sie perforowana plyta 61, wyposazona w plyte przelewowa 62, przez która strumien materialu przeplywa do komory upustowej 63.Urzadzenie zawiera wiec trzy podstawowe zespoly pluczace ustawione szeregowo, z których jeden zawiera komore upustowa 33, komore odrzucajaca 14 oraz komore selekcyjna 15 116. Drugi zespól zawiera komory selekcyjne 17 i 18, komore odrzucajaca 19 oraz komore upustowa 34, natomiast trzeci zespól zawiera komory selekcyjne 57, 58 i 59, komore odrzucajaca 60 i komore upustowa 63.Pojemnik zawiera scianki boczne 39 oraz scianki denne 40 nachylone w kierunku do siebie. Z lewa scianka boczna 39 jest polaczona pokrywa 41. Pary przyleglych scianek 20,21; 20, 22; 22,23; 23, 24; 24, 25 i 25,26; sa rozdzielone przegrodami 50, 45, 46, 47,48 i 51, nadajacymi przekrojowi kazdej komory ksztalt litery U (fig. 2).Przegrody stykaja sie z pokrywa 41 i scianka 39 tworzac komore cisnieniowa 42 w górnej, lewej czesci komory 19.Poziom wody w pojemniku oznaczano linia 44. Scianki 21-25 calkowicie oddzielaja sie od siebie sasiaduja¬ ce ze soba prawe czesci komór od perforowanej plyty w dól do dolnej krawedzi X tych scianek (fig. 1,2).Komora cisnieniowa kazdej komory zawiera oddzielony obrotowy zawór cisnieniowy 14'—19' i 57'—60' (fig. 3) polaczony z przewodem 53 doprowadzajacym powietrze pod cisnieniem. Obrotowe zawory cisnieniowe sa napedzane od wspólnego walu 52, przy czym zawory 14', 19' i 60' sa przystosowane do wywolywania pulsacji cisnienia w komorach 14, 19 i 60 z czestotliwoscia dwu- lub trzykrotnie wieksza niz w komorach 15,16,17,18, 57, 58 i 59.Pomiedzy zaworami obrotowymi 14', 19' i 60', a przewodem 53 sa osadzone zawory 14", 19" i 60" o zmiennym przeplywie przystosowane do sterowania cisnieniem powietrza doprowadzanego do zaworów 14', 19' i 60' dla zmiany czestotliwosci pulsacji cisnienia.W czasie pracy urzadzenia powietrze pod cisnieniemjest doprowadzane do komo: cisnieniowych komór 15, 16, 17 i 18 przez odpowiednie zawory obrotowe, wywolujac pulsacje slupa wody w komorach. Pulsujacy slup wody przechodzacy przez perforowane plyty 27 i 28 powoduje rozdzielanie sie materialu podawanego przez rynne zsypowa 11. Material lzejszy, w tym przypadku wegiel, przechodzi przez próg przesypowy 37 natomiast lupki osadzaja sie na plytach 27 i 28 lub opadaja przez perforacje plyt na dno komór, skad sa przenoszone przez przenosnik slimakowy 43. Lupki osadzone na plytach 27 i 28 przechodza przez plyty przelewowe 30 i 31 do komór upustowych 33, 34, z których sa usuwane przez przenosniki 100 i 101.Material zawierajacy przewazajaca ilosc wegla jest odprowadzany przez próg przesypowy 37 i osadzany na perforowanej plycie 61, na której ulega dalszej separacji pod dzialaniem slupów wody w komorach selekcyjnych 57, 58 i 59. Lupki przechodza przez plyte przelewowa 62 do komory upustowej 63. Natomiast wegiel i woda przeplywaja przez rynne zsypowa 12.4 126054 Poziom lupków na perforowanej plycie nad komora selekcyjna 15 okresla rura 57 usytuowana na zew¬ natrz, ponad komore. Poniewaz cisnienie dziala na slup wody w komorze selekcyjnej od dolu, to opory przeply¬ wu przez perforowana plyte spowoduja wzrost cisnienia w rurze 57. Poziom, jaki osiagnie woda w rurze 57 podczas kazdej pulsacji w komorze selekcyjnej 15 pozwoli okreslic ilosc materialu, a w szczególnosci ilosc mate¬ rialu ciezszego, spoczywajacego na plycie 27 nad komora selekcyjna 15.Czestotliwosc pulsacji przykladanych do komory upustowej 14 jest ustalona jako wieksza od czestotliwo¬ sci pulsacji w komorze selekcyjnej 15. W korzystnym przykladzie wykonania wynalazku zastosowano zespól umozliwiajacy zmiane amplitudy pulsacji w komorze upustowej 14, w zaleznosci od ilosci materialu spoczywaja¬ cego na perforowanej plycie nad sasiednia komora selekcyjna 15, co okresla poziom wody w rurze 57.Podobnie uzyskuje sie sterowanie amplituda pulsacji w komorach 19 i 60, w zaleznosci od ilosci materialu spoczywajacego nad komorami selekcyjnymi 18 i 59. W tym celu stosuje sie rury 58 i 59 podobnie jak rure 57.Cisnieniowe zawory obrotowe 14', 19' i 60', o identycznej budowie (fig. 5, 6) zawieraja obudowe 150 majaca wewnetrzna komore 151, w której jest osadzony wydrazony w srodku cylindryczny suwak 152, obracaja¬ cy sie na wspólnym wale 52, osadzonym w obudowie na lozyskach 161.Komora 151 zawiera krociec wlotowy 155, króciec wylotowy 156 oraz króciec zasilajacy 157 polaczony z komora cisnieniowa komory upustowej. Suwak 152 ma trzy otwory 158,159 i 160 rozmieszczone na obwodzie.Kazdy z otworów kolejno pokrywa sie z króccami 155,156, przy obrocie suwaka.Suwak jest osadzony na wale 52 przy pomocy dwóch krzyzaków 154 tak, ze jego konce sa otwarte, a wnetrze jest stale polaczone z króccem zasilajacym 157.Gdy otwór 158 pokrywa sie z króccem wlotowym 155, wnetrze suwaka 152 oraz kródec zasilajacy 157 sa polaczone z przewodem 53 powietrza pod cisnieniem, poprzez kródec wlotowy 155. Pulsacje powietrza pod wysokim dsnieniem jest przekazywana do odpowiedniej komory cisnieniowej, zas dlugosc impulsu jest uzalez¬ niona od predkosd obrotowej suwaka 152 oraz rozmiaru otworu 158.Gdy suwak 152 obraca sie w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara (fig. 6), otwór 158 przesuwa sie z polozenia wspólosiowego z króccem wlotowym 155. Wówczas otwór 159 pokrywa sie z króccem wyloto¬ wym 156 tak, ze powietrze pod cisnieniem jest odprowadzane z komory cisnieniowej do otoczenia przez wydrazony w srodku suwak 152.Nastepnie otwór 160 pokrywa sie z króccem wlotowym 155 laczac ponownie króciec wylotowy 157 ze zródlem powietrza pod cisnieniem. Nastepnie otwór 158 pokrywa sie z króccem wylotowym 156 ponownie laczac kródec zasilajacy z króccem wylotowym.Cykl roboczy zaworu konczy sie, gdy otwór 159 pokrywa sie z króccem wlotowym 155, a otwór 160 pokrywa sie z króccem wylotowym 156. Tak wiec w czasie obrotu suwaka 152 króciec zasilajacy 157 jest trzykrotnie laczony z króccem wlotowym 155 i trzykrotnie z króccem wylotowym 156.Ilosc impulsów powietrza pod dsnieniem podawana przez zawór na jeden obrót mozna zmieniac przez zmiane ilosd otworów w suwaku.Komory cisnieniowe komór selekcyjnych (fig. 1 - 4) sa zasilane powietrzem pod cisnieniem przez zawory obrotowe 15' - 18' i 57' - 59' o ksztalcie przedstawionym na fig. 5, 6 lecz majacych mniejsza ilosc otworów.W korzystnym przykladzie wykonania czestotliwosc impulsów powietrza doprowadzanego do komory upusto¬ wej jest wieksza niz czestotliwosc impulsów powietrza doprowadzanego do komór selekcyjnych.Poniewaz zawory obrotowe kolejnych komór upustowych i selekcyjnych sa napedzane wspólnym walem 52, czestotliwosc pulsacji w komorach cisnieniowych sa wzajemnie od siebie uzaleznione. Konstrukcja zaworów sterujacych powoduje, ze czestotliwosc pulsacji przekazywanych komorze upustowej 14 stanowi wielokrotnosc czestotliwosci pulsacji przekazywanych komorze cisnieniowej komory selekcyjnej 15 zwiazanej z komora upusto¬ wa 14.Zawory 15'- 18' oraz 57'- 59' w zwyklym cyklu roboczym wytwarzaja w komorach 15 — 18 oraz 57 — 59 pulsacje o tej samej czestotliwosd. Ponadto, poniewaz wszystkie zawory sa zasilane ze wspólnego prze¬ wodu 53 dsnienie zasilania moze byc równe lub moze zmieniac sie dzieki dzialaniu zaworu sterowanego recznie.Kazda rura 57, 58 i 65 pluczki skladajacej sie z kilku zespolów pluczacych zawiera oddzielny mechanizm sterujacy amplituda pulsacji przekazywanych komorze upustowej zwiazanej z odpowiednia komora selekcyjna, w której znajduje sie dana rura. Wszystkie trzy mechanizmy sterujace maja identyczna budowe. Kazdy mecha¬ nizm sterujacy zawiera emiter, wysylajacy wiazke sterujaca w postaci fali, przemieszczajaca sie wzdluz rury do zwierdadla wody, oraz odbiornik do którego dociera wiazka sterujaca po odbidu sie od zwierciadla wody.Korzystnie wiazka stanowi szereg krótkich nieciaglych impulsów.Mechanizm sterujacy zawiera równiez miernik do pomiaru czasu, jaki uplywa pomiedzy emisja impulsów a odbiorem echa odbitego od granicy woda/powietrze, oraz czlon wyjsdowy wysylajacy sygnal wyjsciowy uzalezniony od pomiaru czasu.126054 5 Wiazka sterujaca moze miec postac fali elektromagnetycznej, z uwagi na jej niewielki przebieg, lecz korzy¬ stnie steruje sie fale akustyczne o wysokiej czestotliwosci. Ponadto korzystnie emiter i odbiornik jest wyposazo¬ ny we wspólny przetwornik naddzwiekowy, w postaci krysztalu piezoelektrycznego, który pobudzony dziala jako nadajnik i moze zostac wprawiony w drganie pod wplywem odbitej wiazki sterujacej. Przy powyzszym dzialaniu mechanizm sterujacy jest wyposazony w czujnik drgan nadajnika.Górna czesc rury 57 jest zamknieta przykrywka B wyposazona w przetwornik C (fig. 9). Aby zapobiec przedostawaniu sie zanieczyszczen do rury 57 i jednoczesnie zapobiec sprzezeniu powietrza w rurze stosuje sie przewód odpowietrzajacy wyposazony w filtr D. Przetwornik C stanowi plytke wykonana z materialu piezoelek¬ trycznego, o czestotliwosci wlasnych drgan rezonansowych wynoszacej okolo 40 kHz. Krysztal ma elektrody usytuowane na wzajemnie równoleglych powierzchniach, polaczone ze zródlem pradu.Mechanizm sterujacy zawiera oscylator E podajacy na przetwornik ciagly szereg impulsów o okresie równym jednej mikrosekundzie i czestosci powtarzania okreslonej przez obliczenie maksymalnej odleglosci i predkosci dzwieku w powietrzu. Kazdy impuls przylozony do krysztalu powoduje jego rezonans i wywoluje wyslanie malego impulsu energii akustycznej przez rure 57 w kierunku zwierciadla wody. Na granicy woda/po¬ wietrze czesc energii ulega odbiciu do wnetrza rury, przy zachowaniu swej poczatkowej predkosci, a docierajac do przetwornika C zostaje ponownie przetworzona w impuls elektryczny.Aby zmierzyc czas przeplywu impulsu kazdy impuls opuszczajacy oscylator E przelacza element bistabilny odbiornika C poprzez przewód F. Impuls powrotny ulega wzmocnieniu w odbiorniku G i ponownie przelacza element bistabilny. Tak wiec czas, w jakim element bistabilny znajduje sie w polozeniu przelaczonym odpowia¬ da czasowi przeplywu impulsu. Na wyjsciu odbiornika G powstaje impuls w postaci fali prostokatnej o stosunku dlugosci impulsu do odleglosci miedzy impulsami proporcjonalnym do chwilowego poziomu wody w rurze 57.Poniewaz ruch pulsacyjny slupa wody w rurze 57 ma charakter sinusoidalny, zmiana ksztaltu fali prostokatnej emitowanej przez odbiornik G ma równiez charakter sinusoidalny.Fala prostokatna emitowana przez odbiornik G jest podawana na przetwornik H calkujacy dodatnie pole fali prostokatnej. Przetwornik H wytwarza wiec sinusoidalna fale napieciowa, dla której amplituda zawarta miedzy wierzcholkamijest proporcjonalna do szczytowych wysokosci slupa wody w rurze 57.Czestotliwosc impulsów emitowanych do rury 57 znacznie przekracza czestotliwosc pulsacji slupa wody w komorze selekcyjnej 15. Z uwagi na to, ze ilosc materialu gromadzonego na perforowanej plycie 27 nad komora 15 steruje maksymalnym cisnieniem w komorze, konieczny jest pomiar szczytowego pomiaru poziomu wody w rurze 57.Aby to uzyskac sygnal wyjsciowy przetwornika H jest podawany do kondensatora J, którego drugi zacisk jest polaczony z punktem o zerowym potencjale poprzez opornik K. Wielkosci pojemnosci i oporu sa tak dobra¬ ne, ze nie powoduja oslabienia fali akustycznej. Drugi zacisk kondensatoraJ jest równiez polaczony ze skrzynka L przedstawiona na fig. 10.Zmienne napiecie na drugim zacisku kondensatora J jest przykladane przez przewód VI na jedno wejscie komparatora rózniczkowego Al, podczas gdy drugie wejscie komparatora ma potencjal zerowy. Gdy napiecie wejsciowe ma wartosc ujemna w stosunku do potencjalu zerowego na wyjscie jest wartosc logiczna „0" podawa¬ na przewodem Xl do licznika binarnego Dl. Gdy napiecie wejsciowe komparatora Al uzyskuje wartosc dodatnia w stosunku do potencjalu zerowego, sygnal na przewodzie Xl przechodzi zwartosci logicznej „0" na „1" uruchamiajac licznik binarny Dl.Oscylator BI otrzymuje impulsy przez element I Cl, które sa zliczone przez licznik. Czestotliwosc oscyla¬ tora BI oraz ilosc stopni licznika sa odpowiednio uzgadniane. Wyjscie z kazdego stopnia licznika jest doprowa¬ dzone do sieci F zrównowazonej oporowo, poprzez przewody E. Siec F znajduje sie pod napieciem, przy czym wielkosc napiecia jest liniowa funkcja stanu licznika binarnego. Napiecie na wyjsciu sieci jest doprowadzane na jedno wejscie drugiego komparatora rózniczkowego Gl przez przewód Xl, natomiast na drugie wejscie kompara¬ tora Gl jest podawany ten sam sygnal napieciowy, co na wejscie komparatora Al. Gdy napiecie w przewodzie VI jest dodatnie w stosunku do wyjscia FI, komparator Gl ma wartosc logiczna „1" na wyjsciu, przy otwartym elemencie I Cl i wzrastajacym stanie licznika Dl.Po szczytowej wartosci sygnalu napiecia, nastepuje spadek napiecia tak, ze napiecie w przewodzie VI ma mniejsza wartosc dodatnia niz wyjscie FI, co powoduje zmiane stanu wyjscia komparatora Gl ma wartosc logiczna „0". Powoduje to zamkniecie elementu I Cl, przerywajac prace licznika Dl przez otwarcie elementu HI.Element HI ma tyle styków ile jest stopni w liczniku binarnym Dl. Gdy styki sa otwarte, element HI przyjmuje stan logiczny odpowiadajacy wyjsciu licznika, stanowiac pamiec. Druga zrównowazona oporowo siec Jl, taka sama jak siec FI, jest polaczona z elementem HI i wytwarza napiecia wyjsciowe w przewodzie KI, równe wartosci szczytowej fali sygnalu.6 126 054 W momencie, gdy przewód BI osiaga wartosc ujemna komparator Al powraca do stanu poczatkowego zwartosci logicznej „0" na wyjsciu, która nastawia licznik Dl. Poniewaz jednak styki elementu HI nie sa pobudzone, wartosc szczytowa pozostaje w przewodzie KI. Tak wiec przy kazdym cyklu fali sygnalu jest okreslona wartosc szczytowa, utrzymywana do jej aktualizacji w kolejnych cyklach. Nalezy zauwazyc, ze ampli¬ tuda szczytowa jest mierzona tylko dla polowy kazdego cyklu,jednak jest to wystarczajace z uwagi na symetrie ujemnych i dodatnich polówek.Korzystnie do przewodu KI dolacza sie odpowiednio wyregulowany miernik, wskazujacy wartosc szczyto¬ wa poziomu wody w rurze 57. Ponadto linia KI jest polaczona z komparatorem R, sprzezonym z kalibrowanym zródlem napiecia Q, nastawionym tak, aby napiecie odniesienia odpowiadalo szczytowemu poziomowi wody w rurze 57, czyli pozadanemu ciezarowi materialu na perforowanej plycie 27 nad komora selekcyjna.Gdy napiecie w przewodzie KI jest równe napieciu odniesienia ze zródla napiecia Q wyjscie komparatora R osiaga wartosc logiczna „0" i nie nastepuje zmiana pulsacji w komorze upustowej 14. Natomiast gdy napiecie w przewodzie KI przekroczy napiecie odniesienia, dodatnie wyjscie komparatora R polaczone z serwomechaniz¬ mem U powoduje napedzanie zaworu 14" (fig. 9). Powoduje to wzrost cisnienia powietrza doprowadzanego do zaworu obrotowego 14', zwiekszenie amplitudy pulsacji w komorze upustowej i szybszy ruch skaly plonnej przez perforowana plyte 27 ze strony prawej na lewa (fig. 1), do komory upustowej 33.Spadek napiecia w przewodzie KI powoduje ujemne wyjscie na komparatorze R, powodujace zamkniecie zaworu 14" przez serwomotor oraz zmniejszenie amplitudy pulsacji przylozonej do komory upustowej 14, jak równiez zmniejszenie przemieszczania skaly plonnej przez perforowana plyte 27 oraz spadek wydajnosci poda¬ wania skaly plonnej do komory upustowej 33.Mechanizm sterujacy zawiera równiez srodki zapobiegajace przeciwciazeniu, które moze wystepowac gdy zawartosc skaly plonnej jest zbyt wysoka lub ilosc materialu podawanego do urzadzeniajest zbyt duza. W tym celu stosuje sie komparator F, którego napiecie wzorcowe ze zródla napiecia IV przekracza wartosc napiecia ze zródla napiecia Q. Gdy wartosc napiecia w przewodzie KI przekroczy napiecie ze zródla napiecia N, kompara¬ tor F polaczy mechanizm zasilajacy zmniejszajac zasilanie materialu do urzadzenia.Ponadto mechanizm sterujacy zawiera srodki zapobiegajace wydajnosci pluczki w przypadku gdy zawar¬ tosc skaly plonnej w materiale jest zbyt niska i/lub predkosc zasilania materialu jest zmniejszona. W tym celu stosuje komparator T, którego napiecie wzorcowe ze zródla napiecia Sjest nizsze niz napiecie ze zródla napiecia Q, tak ze zmniejszenie szczytowego pomiaru slupa wody ponizej poziomu wydajnosci pracy pluczki, powoduje polaczenie przez komparator T mechanizmu zasilajacego i zwiekszanie zasilania materialu do urzadzenia.Gdy wymagana jest zmiana poziomu skaly plonnej na perforowanej plycie mozliwajest zmiana napiecia ze zródla napiecia Q przy pomocy elementu sterujacego q. Podobnie sygnaly podawane przez zródlo napiecia N i S moga ulec zmianie w wyniku dzialania elementów sterujacych n i s.Korzystnie sygnaly z trzech mechanizmów sterujacych sa porównywane w komparatorze R, a w przypadku wystepowania zbyt duzych róznic jest wytwarzany sygnal alarmowy. Sytuacja taka moze powstac przy zabloko¬ waniu odprowadzania skaly plonnej do komór upustowych 34 i 63.Przy pracy urzadzenia wieksze kawalki skaly plonnej spadaja z plyt 30,31 i 62 do komór upustowych na przenosniki 100,101 i 102.Zgodnie z fig. 4 przenosnik 101 zawiera pozioma czesc 103 usytuowana ponizej plyty przelewowej 31 i równolegla do niej, oraz czesc 104 unoszaca sie do punktu przesypowego 105, ponad poziomem 106 wody w urzadzeniu. Pozioma czesc 103 przenosnika jest tak dluga, ze umozliwia wspólprace z drugim zespolem pluczacym 107.Przenosnik 101 zawiera obudowe 108 wypelniona woda do poziomu 106. Obudowa zawierastojnen 108a umozliwiajacy przejscie pod progiem 37. Boki i podstawa stopnia 108a sa zamkniete, zas wierzcholek obudowy 108 jest otwarty. Wewnatrz obudowy 108 znajduja sie dwa lancuchy 109 rozpiete na kolach lancuchowych 110 w postaci petli. Pomiedzy lancuchami znajduja sie zgarniala 111 tworzac przenosnik zgarniakowy.Material podawany przez plyte przelewowa 31 spada na plyte rozdzielajaca 112 obudowy 108, rozciagaja¬ ca sie na calej dlugosci przenosnika do punktu wysypowego 105. Material jest przenoszony wzdluz plyty 112 przez zgarniaki 111. Po osiagnieciu punktu przesypowego 105 material jest podawany przez otwór zsypowy 113 na kolejny przenosnik, zbierajacy material z przenosników 100,101 i 102.W urzadzeniu jak na fig. 1—4 mniejsze kawalki ciezszej frakcji materialu sa przenoszone z dna komór 14-19 oraz 57—60 przez przenosniki slimakowe 43, obracajace sie w przeciwnych kierunkach, przystosowane do podawania materialu na centralny przenosnik 114. Korzystnie przenosnik 114 jest typu kubelkowego chociaz moze miec postac pompy lub przenosnika powietrznego. Poniewaz objetosc materialu odprowadzanego z dna komór stanowi niewielka czesc skaly plonnej odprowadzanej z urzadzenia, przenosnik 114 moze miec niewielka wydajnosc.126054 7 Koszt instalacji pcjwaznie maleje przy zastosowaniu wielu zespolów pluczacych, doprowadzajacych mate¬ rial na wspólne przenosniki. W rozwiazaniu takim nalezy zastosowac dodatkowy centralny przenosnik 115 (% 4).Przenosniki zgarniiikowe mozna zastapic przenosnikami tasmowymi lub kubelkowymi. W rozwiazaniu alternatywnym przenosniki wyposaza sie w elementy spychajace material na oddzielny przenosnik, przenoszacy material powyzej pozioihu wody w urzadzeniu. Poziome przenoszenie materialu mozna zrealizowac przy pomo¬ cy przenosników wibracyjnych. W rozwiazaniach tych mozna równiez zastosowac kilka zespolów pluczacych.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do rozdzielania materialów stalych z zastosowaniem cieczy zawierajacych pojemnik majacy komore selekcyjna i komore upustowa, ograniczone od góry perforowana plyta, zespól doprowadzajacy wude do pojemnika tak, aby jej poziom byl usytuowany ponad perforowana plyta, pierwszy zespól pulsacyjny wprawiajacy wode w komorze selekcyjnej w ruch pulsujacy, drugi zespól pulsacyjny wprawiajacy wode w komo¬ rze upustowej w ruch pulsacyjny, przy czym material sortowany jest stopniowo rozdzielany na warstwy o róznej gestosci, oraz ma rure wyprowadzona do góry z komory selekcyjnej i mechanizm sterujacy, znamienne tym, ze mechanizm sterujacy zawiera emiter (E, C), emitujacy wiazke, odbiornik (C, G), czlon wyjsciowy (G, H, L, R) polaczony z nadajnikiem (E, C) i odbiornikiem (C, G), arytmometr (L) oraz mechanizm (V) sterujacy. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze mechanizm (V) sterujacy zawiera pierwszy zespól sterujacy (q). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze mechanizm (V) sterujacy zawiera srodki (P i N, T i S) sprzegajace. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze wiazka stanowi impulsy nieciagle, zas czlon wyjsciowy (H, L, R)wytwarza sygnal wyjsciowy. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze wiazka stanowi promieniowanie elektromag¬ netyczne. 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze czestotliwosc impulsów wytwarzanych przez emiter (E, C) stanowi wielokrotnosc czestotliwosci pulsacji slupa wody w komorze selekcyjnej (15, 18, 59). 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze mechanizm (V) sterujacy zawiera selektor (Dl, FI, HI,71), który powoduje wytworzenie sygnalu wyjsciowego czlonu wyjsciowego (H, L, R). 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze emiter (E, C) i odbiornik (C, G) skladaja sie z wibratora (C), elementu napedowego (E), wibratora (C) oraz czujnika (G) drgan wibratora (C). 9. Urzadzenie wedlug zastrz. 8, znamienne tym, ze wibrator (C) stanowi element piezoelek¬ tryczny. 10. Urzadzenie do rozdzielania materialów stalych z zastosowaniem cieczy, zawierajace dwie komory se¬ lekcyjne, komore upustowa, polaczona z kazda komora selekcyjna, rure wyprowadzona do góry z kazdej komo¬ ry selekcyjnej, dwa mechanizmy sterujace, z których kazdy jest polaczony zjedna z rur, znamienne tym, ze kazdy mechanizm sterujacy zawiera emiter (E, C) wysylajacy wiazke wzdluz rury (57,58), ulegajacy odbiciu od lustra wody, odbiornik (C, G) sterowany odbita wiazka, oraz czlon wyjsciowy (H, L, R) do wytwarza¬ nia sygnalu wyjsciowego uzaleznionego od czasu przejscia wiazki z emitera (E, C) do odbiornika (C, G), przy czym pulsacja slupa wody w komorach upustowych (14, 19) jest niezaleznie sterowana medianizmem (V) sterujacym. 11. Pluczka wedlug zastrz. 10, znamienna tym, ze zawiera zespól zabezpieczajacy, porównujacy sygnaly wyjsciowe sasiednich mechanizmów sterujacych i wytwarzajacy sygnal alarmowy, gdy ich róznica prze¬ kroczy okreslona wielkosc. 12. Urzadzenie wedlug zastrz. 10, znamienne tym, ze ma pierwszy zespól przenosników (100, 101, 102) do przemieszczania materialu przedostajacego sie przez krawedz perforowanej plyty (27, 28,61) do komory upustowej (33, 34, 63), do wylotu usytuowanego ponad poziomem wody w pojemniku (10) oraz drugi zespól przenosników (45, 114) do przemieszczania materialu z dna komór selekcyjnych (15,16,17,18) i upu¬ stowych (14,19) do wylotu usytuowanego ponad poziomem wody w pojemniku (10). 13. Urzadzenie wedlug zastrz. 12, znamienne tym, ze pierwszy zespól przenosników (100,101, 102)jest usytuowany na duzej wysokosci. 14. Urzadzenie wedlug zastrz. 13, znamienne tym, ze pierwszy zespól przenosników(100,101, 102) wyznacza dolna granice komory upustowej (33,34,63) usytuowanej w górnej polowie pojemnika (10).8 126 054 15. Urzadzenie wedlug zastrz. 10, znamienne tym, ze zawiera co najmniej dwie komory selekcyj¬ ne (15, 16, 17, 18, 58, 59) polaczone szeregowo z komora odrzucajaca (14,19, 60) i komora upustowa (33, 34, 63), oraz perforowana plyta (27, 28, 61) przykrywajaca komore odrzucajaca (14,19,60) i obie komory selekcyj¬ ne (15, 16; 17, 18; 58, 59). 16. Urzadzenie wedlug zastrz. 12, znamienne tym, ze drugi zespól przenosników (114) jest przystosowany do przemieszczania materialu z dna wszystkich komór selekcyjnych (15, 16, 17, 18, 58, 59), komór odrzucajacych (14,19, 60) i komór upustowych (33, 34, 36). 17. Urzadzenie wedlug zastrz. 10, znamienne tym, ze zawiera co najmniej dwie perforowane plyty (27, 28), z których kazda przykrywa komore selekcyjna (15, 16, 17, 18), komore odrzucajaca (14, 19) i komore upustowa (33, 34), pierwszy zespól przenosników (100, 101) odrebny dla kazdej komory upustowej (33, 34) oraz drugi zespól przenosników (114) do przemieszczania materialu gromadzonego na dnie komór selekcyjnych (15,16, 17,18), komór odrzucajacych (14,19) i komór upustowych (33, 34). 18. Urzadzenie wedlug zastrz. 17, znamienne tym, ze kazda komora upustowa (33, 34,63) jest polaczona z otoczeniem i zawiera pierwszy zespól przenosników (100, 101, 102), którego czesc przebiega pod perforowana plyta (27, 28, 61), a pozostala czesc jest skierowana do góry do poziomu rynny zsypowej (12). 19. Urzadzenie wedlug zastrz. 10, znamienne tym, ze wszystkie zespoly pluczace maja wspólny pierwszy zespól przenosników (100, 101,102). 20. Urzadzenie wedlug zastrz. 10, znamienne tym, ze czesc pierwszego zespolu przenosników (100, 101, 102) przebiega w kierunku poziomym pod perforowana plyta (27, 28, 61) i jest przystosowana do przenoszenia wiekszych kawalków materialu spadajacych z perforowanej plyty, zas pozostala czesc jest skiero¬ wana do góry do poziomu rynny zsypowej (12). \m Fig. 1126 054 Fig.S126 054 i i mu ' r'^i 31 37 103 106a "~T j ,107 / / 110 104- =£ * MW l| t/ \ t I 3= / / f f // / •' far i A t \ I N / li ii C I u J Fig.4 Ftg.5126 054 Fig. 7 i o o o 57- Uf\ ft" 53 Fig.8 i -» J y prr PL