Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie wtrysko¬ we silnika o zaplonie samoczynnym.Znane sa urzadzenia wtryskowe zawierajace pompa wtryskowa doprowadzajaca paliwo do wtryskiwaczy, rozdzielacz doplywu paliwa, mecha¬ nizm rozrzadu oraz zespól regulatora, posiadajacy pierwsza sprezyne usytuowana pomiedzy tlokiem, który jest sterowany predkoscia obrotowa silnika, a plytka nastepna, i druga sprezyna usytuowana pomiedzy plytka nastawna a wspornikiem. Sila sprezystosci drugiej sprezyny jest mniejsza niz sila sprezystosci pierwszej sprezyny. Druga sprezyna pracujaca na biegu jalowym stanowi regulator predkosci biegu jalowego. Pierwsza sprezyna sta¬ nowi ogranicznik maksymalnej predkosci silnika.Recznie sterowany element wspólpracuje z plytka nastawna celem doprowadzenia do silnika zwiek¬ szonej porcji paliwa.Opisany regulator steruje predkoscia biegu ja¬ lowego oraz maksymalna predkoscia silnika. Zasila¬ nie paliwem silnika przy predkosciach posrednich uzyskuje sie przemieszczajac plytke nastawna, któ¬ ra na biegu jalowym przemieszcza sie swobodnie pod dzialaniem sprezyny.Stwierdzono, ze uruchamiajac zimny silnik, pred¬ kosc biegu jalowego jest niewlasciwie nastawiona.Celem wynalazku jest uzyskanie rozwiazania spo¬ za urzadzenia umozliwiajacego chwilowe nastawie¬ nie predkosci biegu jalowego przy równoczesnym przyspieszeniu doprowadzania paliwa.- 2 Zgodnie z rozwiazaniem wedlug wynalazku urza¬ dzenie zawiera element sterowany spoza urzadze¬ nia, sprzezony z elementem przyspieszajacym wtrysk paliwa, zwiekszajacymi napiecie drugiej 5 sprezyny, przy wzroscie predkosci biegu jalowego silnika.Element stanowi mechanizm rozrzadu, który za¬ wiera obrotowa krzywke osadzona na wale przysto¬ sowana do wspólpracy z tlokiem sterujacym wtrys- io kiem paliwa.Urzadzenie zawiera ogranicznik ustalajacy polo¬ zenie wspornika, przy czym element do zwieksze¬ nia napiecia drugiej sprezyny jest przystosowany do odsuwania wspornika od ogranicznika. 15 Element do zwiekszania napiecia drugiej sprezy¬ ny stanowi obrotowy wal polaczony zespolem la¬ czacym z walem krzywki mechanizmu rozrzadu.Zespól laczacy zawiera pare dzwigni i lacznik two¬ rzacy z jedna z dzwigni mechanizm kolankowy. 20 Przedmiot wynalazku zostal uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie urzadzenie wtrys¬ kowe, fig. 2 — wycinek urzadzenia, w przekroju wzdluznym, fig. 3 — zespól laczacy, w widoku. 25 Urzadzenie wedlug fig. 1. zawiera pompe wtrys¬ kowa 10, obrotowy rozdzielacz 11, pompe zasilajaca 12, zawór sterujacy 13 oraz zespól regulatora 14.Pompa wtryskowa 10, obrotowy rozdzielacz 11 oraz pompa zasilajaca 12 sa umieszczone w obudowie 15. 30 Element rozdzielajacy 16 rozdzielacza 11, osadzony 126 653126 653 obrotowo w obudowie 1$, jest napedzamy w zalez¬ nosci od predkosci obrotowej silnika. W elemencie rozdzielajacym 16 jest wykonany poprzeczny otwór 17 mieszczacy pare nurników 18 pompy wtryskowej 10, przesuwajacych sie do wewnatrz przy ruchu ob¬ rotowym rozdzielacza 11 pod dzialaniem wystepów krzywkowych utworzonych na wewnetrznym ob¬ rzezu pierscienia krzywkowego 19 umieszczonego w obudowie 15.Paliwo podawane przez pompe wtrysikowa 10 jest doprowadzane do kanalu 20, który znajduje sie w elemencie rozdzielajacym 16 i polaczony jest z kanalem zasilajacym 21 zaznaczonym linia prze¬ rywana. W czasie obrotu elementu rozdzielajacego lfcr-ksuial-ia&ilaiacy 21 laczy sie na przemian A wykftanii<2R yQoiudowie 15 polaczonymi z ko¬ lei z wtryskiwaczanli 23 silnika.Paliwo doplywa cjo pompy wtryskowej 10 kana¬ dy ^tjyorów wlotowych 24 w obudo- wlatowych 24 paliwo jest do¬ prowadzane przez pompe zasilajaca 12 o stalym wydatku, posiadajaca dwie tarcze 26 osadzone na elemencie rozdzielajacym, wspólpracujace z wew¬ netrznym obrizezem komory pompy 12 usytuowa¬ nej mimosrodowo wzgledem osi obrotu elementu rozdzielajacego. Komora zawiera wlot 27 polaczony ze zbiornikiem zasilajacym oraz wylot 28 polaczony z otworem wlotowym 24 popuzez dlawik zespolu regulatora 14.Cisnienie wylotowe .pompy zasilajacej jest regu¬ lowane przez zawór sterujacy 13, który odprowa¬ dza czesc paliwa z wylotu pompy na jej wlot.Zawór sterujacy 13 posiada cylinder, w którym znajduje sie nurnik 29. Na jedna strone nurnika 29 dziala cisnienie wylotowe pompy zasilajacej, równowazone naciskiem srubowej sprezyny 30.Nurnik 89 odalajpo* lub zaslania otwór 31 w scia¬ nie cylindra, polaczonego z wkrtem pompy nasila¬ jacej, Komom cyliwctea mieszczaca sprezyne 30 je&t równie* polaczona z wtofcem pompy zasilaja¬ cej* Pompa zawsze podaje wieksza dawke paliwa niz jest to potrzebne a poniewaz predkosc ele¬ mentu rozdzielajacego wzrasta wieksze porcje paliwa $a bocznikowane od wylotu na wlot pom¬ py. W rezultacie nurnik 29 jest dociskany przeciw dzialaniu sprezyny 30, otwierajac otwór 31. Ponie¬ waz ruch nurnika 29 wymaga zwiekszenia dziala¬ jacej sily, cisnienie wylotowe pompy zasilajacej 18 wzrasta wraz ze wzrostem predkosci silnika.Zespól regulatora 14 zawiera tlok 32, na który z jednej strony dziala cisnienie wylotowe pompy zasilajacej, a z drugiej strony nacisk sprezyny 33.Z drugiej strony sprezyny 33 znajduje sie na¬ stawna plytka 34. Dodatkowa sprezyna 38 jest usytuowana pomiedzy plytka 34, a wspornikiem 39. Sila wywierana przez sprezyne 38 jest mniej¬ sza niz sila wywierana priez wstepnie scisnieta sprezyne 33. Recznie sterowany element 40 opiera sie o plytke 34 i w ten sposób ogranicza poprzez sprezyne 33 ruch tloka 32. Na biegu jalowym element 40 nie wspólpracuje z plytka 34. Nato¬ miast dziala druga sprezyna 38, przeciwdzialajac ruchowi tloka 32 pod dzialaniem cisnienia na wyj¬ sciu pompy zasilajacej 12. Ogranicznik 41 wspól¬ pracuje ze wspornakiem 39. 10 15 20 25 30 40 45 50 55 60 65 Na tloku 32 jest wykonany obwodowy rowek 35 stale polaczony z wylotem 28 pompy zasalaja¬ cej 12 kanalem 36 wykonanym w tloku 32.W sciance cylindra mieszczacego tlok 32 jest wy¬ konany otwór 37 polaczony z otworem wlotowym 24. Rowek 35 i otwór 37 sa tak umieszczone, ze przy wzroscie cisnienia na wyjsciu z pompy zasi¬ lajacej 12, w miare wzrostu predkosci silnika, tlok przemieszcza sie, i w ten sposób umniejsza nachodzenie na siebie rowka 35 i otworu 37. Na¬ stepuje dlawienie przeplywu. Gdy element 40 wspólpracuje z plytka 34, tlok 32 przesuwa sie, zwiekszajac tym parnym przekrój roboczy otworu 37, co powoduje zwiekszenie przeplywu paliwa do silnika. Natomiast w przypadku, gdy element 40 nie styka sie z plytka 34 sila sprezyny 38 równo¬ wazy sile dzialajaca na tlok 32 powstajaca w wy¬ niku dzialania cisnienia wylotowego pompy zasila¬ jacej, i tym samym ogranicza wielkosc otworu 37.W ten sposób steruje sie predkoscia biegu jalo¬ wego silnika. Gdy element 40 wspólpracuje z plyt¬ ka 34, a tlok 32 przesuwa sie zwiekszajac prze¬ krój roboczy otworu 37, silnik zwieksza obroty, az do chwili, gdy sila wywierana przez cisnienie wyjsciowe pompy zasilajacej na tlok 32 przekro¬ czy sile dzialania sprezyny 33. Wtedy tlok 32 prze¬ suwa sie przeciwdzialajac sprezynie 33. Zmniejsza sie wówczas przekrój roboczy otworu 37, co powo¬ duje zmniejszenie doplywu paliwa do silnika.W ten sposób regulowana jest predkosc maksy¬ malna silnika.Urzadzenie posiada rówctiez tlok 42, osadzony w cylindrze, sterowany cisnieniem. Tlok 42 zawie¬ ra poprzeczny wystep 43 wspólpracujacy z wgle¬ bieniem w pierscieniu krzywkowym 19. Tlok 42 bedacy pod dzialaniem sprezyny srubowej 44 prze¬ ciwdziala sile powstalej od ci&ndenia paliwa na wylocie 28 pompy zasilajacej 12. Dzialanie tloka 42 polega na przyspieszeniu podawania paliwa do silnika w miare wzrostu predkosci silnika.Przy uruchomieniu silnika urzadzenie doprowa¬ dza nadmiar paliwa do silnika, a po jego urucho¬ mieniu dodatkowy doplyw paliwa zostaje przerwa¬ ny, aby uniknac nadmiernego dymienia i wzrostu predkosci. Przy uruchamianiu zimnego silnika wspornik 39 odsuwa sie od ogranicznika 41 zwiek¬ szajac sile wywierana przez sprezyne 38. Strzalka 45 ounacza element odsuwajacy wspornik 39 od ogranicznika 41. Przyspieszenie momentu doprowa¬ dzania paliwa uzyskuje sie przy pomocy elementu 48 przesuwajacego tlok 42 /w kierunku sprezyny 44. Elenienty przesuwajace wspornik 39 i tlok 4$ dzialaja synchronicznie.Zgodnie z fig. 2 górny odcinek tloka 32 ma zmniejszona srednice, na której jest osadzona pod¬ kladka 48, mocowana przy pomocy nakretki 47 osa¬ dzonej na gwintowanej czesci tloka 32. Podkladka 48 jest dociskana krawedzia koncówki 4S preta 4$ o stopniowanej srednicy. Z przeciwnej strony pret 49 jest zakonczony nagwintowanym odcinkiem, wspólpracujacym z nakretka 50, która utrzymuje czlon 51 wzgledem preta 49. Nastawna plytka 34 wspólpracuje ze sprezyna 33, która z kolei dociska wyzsza czesc plytki 34 do czlonu 51. Aprezjana 31 jest scisnieta pomiedzy koncówka 48 a plytka 34.126 5 Nastawna plytka 34 jest Osadzona slizgowo w obu¬ dowie 52, w której jest zamocowany równiez ele¬ ment 40, w postaci walu. Mimosrodowa koncówka 53 elemewbu 40 wspólpracuje z szersza czescia plytki 34. Przy przesunieciu katowym elementu 40 koncówka 53 wspólpracuje z plytka 34, przesuwa¬ jac za posrednictwem sprezyny 33 koncówke 48 i tlok 32. Gdy sila wywolana cisnieniem dziala¬ jacym na tlok 32 jest wieksza niz sila sprezystosci sprezyny 33 to tlok 32, koncówka 48 i pret 49 prze¬ suwaja sie do góry, pokonujac w ten sposób dzia¬ lanie sprezyny 33. Na biegu jalowym pomiedzy koncówka 53 a plytka 34 wystepuje szczelina.W górnej czesci czlonu 51 znajduje sie sprezyna 38, której przeciwlegly koniec wspólpracuje ze. wspornikiem 39 w ksztalcie litery U, osadzonym slizgowo w obudowie 52. Jedno z ramion wspor¬ nika 39 jest dluzsze i posiada otwór 54. W otwór 54 wchodzi wystep 55 stanowiacy mimosrodowe wydluzenie walu 56, który osadzony jest obrotowo w obudowie 52. Wal 56 przesuwa sie do polozenia pokazanego na fig. 2, zwiekszajac predkosc obro¬ towa biegu jalowego powodujac przesuniecie wspornika 39 do dolu i zwiekszajac sile wywie¬ rana przez sprezyne 38. Wspornik 39 wspólpracuje z ogranicznikiem 41 osadzonym obrotowo w kol¬ paku 57, który jest zamocowany w obudowie 52.Gdy wal 56 przesuwa sie katowo, wspornik 39 sty¬ ka sie z ogranicznikiem 41 ustalajac w ten sposób predkosc biegu jalowego silnika. Dodatkowy wy¬ step 58 umieszczony w ograniczniku 41 ogranicza¬ jac przesuniecie tloka 32 przy cisnieniu wyjscio¬ wym pompy zasilajacej 12 wyznacza minimalny wydatek paliwa doprowadzanego do silnika.Zgodnie z fig. 3 zespól 46 do ustawiania rozrza¬ du zawiera krzywke 59, osadzona na obrotowym wale 60 i wspólpracujaca z tlokiem 42. Wal 60 jest -zamocowany do dzwigni 61. Jedno ramie dzwigni 61 jest zakonczone zaciskiem liinki 62 Dowdena za¬ mocowanej do elementu sterujacego. Dzwignia 61 jest przedstawiona na rysunku w polozeniach A i B. Para ograniczników 63, 64 ogranicza prze¬ suniecie katowe dzwigni 61.Dzwignia 65 jest zamocowana przy pomocy sworznia 66 do walu 56. W wystepie 67 dzwigni 65 usytuowanym po stronie dzwigni 61 jest wyko¬ nany otwór 68. W otwór 68 wchodzi jeden koniec lacznika 69, który jest polaczony obrotowo z dzwig¬ nia 61. Sprezyna 70 jest usytuowana pomiedzy wy¬ stepem lacznika 69, a wystepem 67 dzwigni 65.Lacznik 69 jest zakonczony pierscieniem sprezynu¬ jacym 71, opierajacym sie o wystep 67.Poszczególne elementy sa przedstawione na fig. 3 w polozeniu, które przyjmuja przy ustaleniu zwiekszonej predkosci biegu jalowego. Krzywka 59 t popycha tlok 42 przyspieszajac podanie paliwa, natomiast wspornik 39 zostaje odsuniety od ogra¬ nicznika 41. Wielkosc przesuniecia wspornika 39 wzgledem ogranicznika 41 okresla ogranicznik 72 wlaczony przy pomocy wystepu 73 dzwigni 65.Sprezyna 74, o sile naciagu mniejszej niz sila na¬ ciagu sprezyny 70, odciaga dzwignie 65 w kierun¬ ku przeciwnym do kierunku obrotu wskazówek zegara.Po ogrzaniu silnika operator przesuwa dzwignie 653 6 reczna i wówczas lacznik 69 przesuwa sie do po¬ lozenia B. W polozeniu A tlok 42 opiera sie o wierzcholek krzywki 59. Przy przesunieciu dzwigni 61 sprezyna 44 dziala na tlok 42 az dzwig- 5 nia 61 zetknie sie z ogranicznikiem 64. W poloze¬ niu B tlok 42 nie styka sie z krzywka 59. W miare przesuwania dzwigni 61 do polozenia B, sprezyna 70 ulega wstepnemu napieciu, a po przejsciu lacz¬ nika 69 i dzwigni 61 przez górny martwy punkt 10 sprezyna 70 przesuwa lacznik 69 przez otwór 68, a pierscien sprezynujacy 71 styka sie z wystepem 67 przesuwajac dzwignie 65 w kierunku przeciw¬ nym do kierunku obrotu wskazówek zegara. Jed¬ noczesnie wal 56 obraca sie przesuwajac wspornik 15 39 do zetkniecia z ogranicznikiem 41. W kranco¬ wym polozeniu wystep 55 nie styka sie ze scianka otworu 54. Dzwignia 65 nie styka sie z ogranicz¬ nikiem 72, a krancowe polozenie lacznika 69 okre¬ sla ogranicznik 64. 20 Sworzen 66 zapewnia utrzymanie predkosci biegu jaloweg;o oraz nastawienie zwiekszonej predkosci biegu jalowego* Po zluzowaniu sworznia 66 nasta¬ wia sie ogranicznik 41 na odpowiednia predkosc biegu jalowego, przy ogrzanym silniku. Nastepnie 25 przesuwa sie mechanizm do polozenia przedsta¬ wionego na fig. 3, obracajac wal 56 celem nasta¬ wienia odpowiedniej predkosci biegu jalowego, przy zimnym silniku. Po dokreceniu sworznia 66 mechanizm jest wyregulowany. 30 Opisane urzadzenie wykorzystuje regulator hy¬ drauliczny, w którym sygnal cisnienia pochodzi od cisnienia paliwa dzialajacego na tlok 32. Urzadze¬ nie znajduje równiez zastosowanie do regulatora mechanicznego, w którym obciazniki wychylaja sie 35 pod dzialaniem sily odsrodkowej.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie wtryskowe silnika o zaplonie sa- 40 moczynnym, zawierajace pompe wtryskowa, dopro¬ wadzajaca paliwo do wtryskiwaczy, rozdzielacz doplywu paliwa, mechanizm rozrzadu oraz zespól regulatora majacy pierwsza sprezyne usytuowana pomiedzy tlokiem sterowanym predkoscia obroto- 45 wa silnika a plytka nastawna, druga sprezyna usytuowana pomiedzy plytka nastawna a wsporni¬ kiem, której sila sprezystosci jest mniejsza niz. sila sprezystosci pierwszej sprezyny, przy czym druga sprezyna pracujaca przy biegu jalowym sta- 50 nowi regulator predkosci biegu jalowego, zas. pierwsza sprezyna stanowi ogranicznik maksymal¬ nej predkosci silnika, oraz recznie sterowany ele¬ ment wspólpracujacy z plytka nastawna, znamien¬ ne tym, ze zawiera element (45) sterowany spoza 55 urzadzenia, sprzezony z elementem (46) przyspie¬ szajacym wtrysk paliwa, zwiekszajacy napiecie drugiej sprezyny (38) przy wzroscie predkosci bie¬ gu jalowego silnika. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym„ 60 ze element (46) .stanowi mechanizm rozrzadu, który zawiera obrotowa 'krzywke (59) osadzona na wale (60), przystosowana do wspólpracy z tlokiem (42) sterujacym wtryskiem paliwa. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym^ 65 ze zawiera ogranicznik (41) ustalajacy polozenie126 653 8 wspornika (39), przy czym element i(45) do zwiek¬ szenia napiecia drugiej sprezyny (38) jest przysto¬ sowany do odsuwania wspornika (39) od ogranicz¬ nika (41). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze element (45) do zwiekszania napiecia drugiej sprezyny (38) stanowi obrotowy wal (56) polaczo¬ ny zespolem laczacym z walem (60) krzywki (59) mechanizm rozrzadu. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze zespól laczacy zawiera pare dzwigni (65, 61) oraz lacznik (69) tworzacy z jedna z dzwigni (61) mechanizm kolankowy.FIG.1 4-tó FIG.3. 4b 52 42 6,3 flA^i^^zi: ic Lf=H &0 ZGK 5, Btm. zam. 9X24 — 85 egz. cena 100 zl PL PL PL