Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie wtryskowe, doprowadzajace paliwo do silnika spalinowego.Znane sa urzadzenia wtryskowe zawierajace pompe wtryskowa napedzana w zaleznosci czasowej od silnika, czlon nieruchomy, zmieniajacy moment wtrysku paliwa przez pompe wtry¬ skowa, pompe zasilajaca niskiego cisnienia, doprowadzajaca paliwo do pompy wtryskowej, zespól sterujacy iloscia paliwa podawanego przez pompe wtryskowa, zawór nadmiarowy sterujacy cisnie¬ niem wyjsciowym pompy zasilajacej, w zaleznosci od predkosci obrotowej silnika, tlok napedzany paliwem pod cisnieniem wyjsciowym pompy zasilajacej oraz zespól mocujacy tlok do czlonu ruchomego.W przypadku silników wysokopreznych, w celu uzyskania wlasciwego rozruchu i pracy silnika, ustawienie czlonu ruchomego, zmieniajaego moment wtrysku paliwa przez pompe wtry¬ skowa, powinno zapewniac uzyskanie takich warunków pracy silnika, aby moment wtrysku paliwa ulegal przyspieszeniu przy wzrastajacej predkosci silnika, lub ulegal przyspieszeniu, gdy obciazenie silnika zmniejsza sie przy danej predkosci silnika.Przy uruchamianiu zimnego silnika moment wtrysku paliwa powinien ulegac opóznieniu w stosunku do momentu wtrysku paliwa stosowanego podczas normalnej pracy silnika.W przypadku pracy zimnego silnika na biegu jalowym moment wtrysku paliwa powinien ulegac przyspieszeniu w stosunku do ustawienia momentu wtrysku paliwa przy uruchomieniu zimnego silnika.W przypadku pracy goracego silnika na biegu jalowym moment wtrysku paliwa powinien ulegac opóznieniu w stosunku do polozenia pomiedzy momentem wtrysku paliwa przy uruchomie¬ niu zimnego silnika oraz momentem wtrysku paliwa w czasie pracy zimnego silnika na biegu jalowym.Celem wynalazku jest uzyskanie konstrukcji urzadzenia wtryskowego zapewniajacego wlas¬ ciwe warunki pracy silnika.Zgodnie z rozwiazaniem wedlug wynalazku urzadzenie zawiera pierwszy zespól sprezysty osadzony przy koncu cylindra, dwa zderzaki zamocowane na koncach pierwszego zespolu sprezy¬ stego, czlon nastawny umocowany pomiedzy dwoma zderzakami wyznaczajacymi odleglosc zde-2 127 411 rzaka w zaleznosci od obciazenia silnika i drugi zespól sprezysty przemieszczajacy tlok do poloze¬ nia odpowiadajacego opóznionemu wtryskowi paliwa, przy czym wstepnie drugi zespól przesuwa tlok w takie polozenie, w którym cisnienie dzialajace na tlok przeciwdziala naciskowi wywolanemu przez drugi zespól sprezysty, a nastepnie, w miare wzrostu cisnienia dzialajacego na tlok, przeciw¬ dziala naciskowi wywolanemu przez pierwszy zespól sprezysty.Korzystnie czlon nastawny zawiera trzpien osadzony przesuwnie wewnatrz pierwszego zde¬ rzaka, pierscien wspólpracujacy z pierwszym zderzakiem oraz dwa elementy wspólpracujace z trzpieniem oraz drugim zderzakiem, przesuwne katowo wzgledem siebie, a których powierzchnie sa jednoczesnie przesuwne osiowo wzgledem siebie.Element wspólparcujacy z drugim zderzakiem ma ksztalt pierscienia, zaopatrzonego w wystep, wspólpracujacy z osiowym rowkiem wykonanym w cylindrze, zas element wspólpracujacy z trzpieniem ma ksztalt rowka ustawionego poprzecznie wzgledem trzpienia, opierajacego sie o powierzchnie pierscienia znajdujacego sie po przeciwnej stronie wzgledem pierwszego zespolu sprezystego, przy czym pierwszy zespól sterujacy wspóldziala z kolkiem nadajac ruch katowy trzpieniowi.Korzystnie drugi zespól sterujacy zawiera kolnierz zaopatrzony w pare wystepów, siegajacych promieniowo w kierunku pierscienia, zaopatrzonego w profile krzywkowe wspólpracujace z wystepami tak, ze ruch katowy drugiego zespolu sterujacego wywoluje ruch osiowy pierscienia.Urzadzenie zawiera lacznik laczacy drugi zespól sterujacy z zespolem sterujacym iloscia paliwa. Pierwszy zespól sterujacy jest polaczony z czujnikiem temperatury.Przedmiot wynalazku zostal uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie wtryskowe w przekroju osiowym, fig. 2 — fragment urzadzenia wtryskowego wedlug fig. 1, w przekroju osiowym, fig. 3 — fragment urzadzenia wtryskowego wedlug fig. 1, na którym poszczególne czesci sa pokazane w polozeniu odmiennym wzgledem fig. 2, w przekroju osiowym, fig. 4-7 — elementy urzadzenia wtryskowego wedlug fig. 2 i 3, w widoku.Zgodnie z fig. 1 urzadzenie wtryskowe zawiera korpus 10, w którym jest osadzony obrotowy, cylindryczny rozdzielacz 11. Rozdzielacz 11 jest napedzany za pomoca walu, w zaleznosci czasowej od silnika. W rozdzielaczu 11 jest wykonany poprzeczny otwór przelotowy 12, w którym jest osadzona para nurników 13. Zewnetrzne konce nurników wspólpracuja zpopychaczami krzywko¬ wymi 14, zawierajacymi waleczki, opierajacymi sie o wewnetrzna powierzchnie obrzeza pierscienia krzywkowego 15, nastawionego katowo.Otwór przelotowy 12 laczy sie ze wzdluznym kanalem 16, wykonanym w rozdzielaczu 11, a ten z kolei laczy sie z promieniowym kanalem zasilajacym 17. W czasie obrotów rozdzielacza 11 kanal zasilajacy 17 laczy sie kolejno z otworami wylotowymi 17a wykonanymi w korpusie 10. Otwory wylotowe 17a sa polaczone z rozpylaczami silnika.Wzdluzny kanal 16 laczy sie równiez z promieniowymi kanalami wylotowymi 18, które ustawiaja sie wspólosiowo z otworem wlotowym 19 wykonanym w korpusie 10. W korpusie 10jest osadzony równiez zespól sterujacy w postaci dlawika 21. Paliwo przeplywajace przez dlawik 21, przeplywa nastepnie przez kanal 20 do otworu wlotowego 19. Kanal 20 laczy sie z wylotem pompy zasilajacej 23 niskiego cisnienia, majacej wlot 24. Element obrotowy pompy 23 jest napedzany przez rozdzielacz 11. Wlot i wylot pompy zasilajacej 23 sa polaczone ze soba za pomoca zaworu nadmiarowego 25 sterujacego cisnieniem wyjsciowym pompy zasilajacej 23 tak, ze zmienia sie ono w zaleznosci od predkosci, z jaka jest napedzane urzadzenie wtryskowe.Nurniki 13 spelniaja role elementów pompujacych pompy wtryskowej. Gdy elementy maja polozenie przedstawione na fig. 2 paliwo jest doprowadzone z pompy zasilajacej 23 kanalem 20, przez dlawik 21 do otworu wlotowego 19 oraz otworu przelotowego 12. Gdy rozdzielacz 11 obraca sie, ulega przerwaniu polaczenie otworu wlotowego 19 zjednym z kanalów wlotowych, a nastepuje polaczenie kanalu 17 z jednego z otworów wylotowych 17a. Popychacze krzywkowe 14 przesuwaja nurniki 13 do wewnatrz, za pomoca wystepów krzywkowych utworzonych na wewnetrznej powierzchni obwodowej pierscienia krzywkowego. Gdy nurniki 13 zostaja przesuniete do wew¬ natrz, to paliwo wyplywa przez otwór wylotowy 17a do odpowiedniego rozpylacza. Dalszy obrót rozdzielacza 11 powoduje powtórzenie cyklu, zas ilosc paliwa dostarczanego do silnika jest ustalona przez nastawienie dlawika 21.127411 3 W celu zmiany momentu wtrysku paliwa przez pompe wtryskowa stosuje sie nastawny czlon ruchomy. Korzystnie czlon ruchomy ma postac pierscienia krzywkowego 15, nastawnego katowo, polaczonego za pomoca promieniowego kolka z tlokiem 22, osadzonym w cylindrze 26. Cylinder 26 jest wykonany w czlonie zamocowanym do korpusu 10 za pomoca sruby 27 zapewniajacej doprowadzenie paliwa z kanalu 20. Na polaczeniu kanalu 20 oraz cylindra 26 znajduje sie zawór zwrotny przeciwdzialajacy ruchowi tloka 22, gdy dziala na niego sila reakcji powstala w wyniku dzialania popychaczy krzywkowych 14 na wystepy krzywkowe.Zgodnie z fig. 2 tlok 22jest dociskany przez dwa zespoly sprezyste, w kierunku zapewniajacym opóznienie momentu wtrysku paliwa. Pierwszy zespól sprezysty zawiera pare sciskanych sprezyn srubowych 27, których przeciwlegle koncowe opieraja sie o zderzaki 28,29. Drugi zespól sprezysty ma postac sprezyny srubowej 30 osadzonej pomiedzy zderzakiem 28 i tlokiem 22.Czlon nastawny 30a ustala maksymalna odleglosc osiowa pomiedzy zderzakami 28,29. Czlon nastawny 30a ma postac trzpienia 31 przechodzacego swobodnie przez otwór wykonany w zde¬ rzaku 28. Trzpien 31 jest zaopatrzony w pierscien sprezynujacy 32 opierajacy sie o czesc zderzaka otaczajacego otwór. Przeciwny koniec trzpienia 31 jest zaopatrzony w kolek poprzeczny 33. Czlon nastawny 30a zawiera równiez pierscien 34 (fig. 6 i 7). Pierscien 34 posiada pare zewnetrznych wystepów 35 wspólpracujacych z osiowymi rowkami 36. Rowki 36 zostaly wykonane w wewne¬ trznej sciance cylindrycznej oslony 37, nasadzonej na koncu cylindra 26. Oslona 37 ma odcinek gwintowany wspólpracujacy z gwintowana koncówka cylindra 26. Pierscien 34 nie moze przemie¬ szczac aie katowo, lecz jest przystosowany do przemieszczania sie w kierunku osiowym.Powierzchnia czolowa pierscienia 34 oddalona od zderzaka 29 jest rozdzielona na czesc wewnetrzna i czesc zewnetrzna. Czesc wewnetrzna zawiera pare wystepów 38 rozmieszczonych na srednicy pierscienia, korzystnie usytuowanych osiowo z wystepami 35. Pomiedzy wystepami 38 czesc wewnetrzna posiada wybrania 39 o ksztalcie pólcylindrycznym.Na figurze 2 kolek 33 opiera sie o wystep 38. Kolek 33 moze przemieszczac sie katowo do wybrania 39. Ruch ten jest realizowany za pomoca zespolu sterujacego skladajacego sie z dzwigni 40 osadzonej na nastawnym katowo czlonie 41. Czlon 41, ma koncówke w ksztalcie rury, na której sa wykonane dwa rowki 42. W rowki 42 wchodzi kolek 33. W czasie przemieszczania jej z polozenia przedstawionego na fig. 2 do polozenia, w którym kolek 33 znajduje sie w wybraniu 39, dzwignia 40 jest polaczona z elementem sterujacym. Przemieszczenie takie realizuje sie w celu uruchomienia goracego silnika. Umozliwia ono rozsuniecie przez sprezyny 27 zderzaków 28, 29, w kierunku osiowym. Tlok 22, w wyniku dzialania sprezyny 30, wycofuje sie w skrajne polozenie.Zewnetrzna czesc powierzchni czolowej 34, oddalona od sprezyn 27, tworzy pare profili krzywkowych 43. Drugi zespól sterujacy stanowi dzwignia 44 osadzona na pierscieniu 45 zamonto¬ wanym wewnatrz oslony 37. Pierscien 45 podtrzymuje równiez czlon 41. Pierscien 45 (fig. 4) ma kolnierz 46 wspólpracujacy z wykrojem oslony 37. Wykrój oslony 37 ogranicza polozenie osiowe pierscienia 45. Kolnierz 46 jest zaopatrzony w pare profilowych wystepów 47, wspólpracujacych z profilami krzywkowymi 43. Nastawienie katowe pierscienia 45 zmienia sie w zaleznosci od nasta¬ wienia dlawika 21. W tym celu dzwignia 44jest polaczona za pomoca lacznika (nie pokazanego na rysunku) z lacznikiem nastawiajacym dlawik 21.Dzialanie tloka 22 jest nastepujace. Zgodnie z fig. 2 sprezyna 30 jest calkowicie scisnieta, co odpowiada predkosci biegu jalowego silnika, po jego uruchomieniu. Przy uruchomieniu silnika tlok 22 znajduje sie w swoim skrajnym prawym polozeniu, a moment wtrysku paliwa jest w maksymalnym stopniu opózniony.Zgodnie z fig. 2 i 3 dzwignia 40 jest ustawiona w polozeniu, które odpowiada pracy zimnego silnika na biegu jalowym. Do polozenia tego dzwignia 40 zostaje przesunieta przez operatora, badz tez poprzez zadzialanie czujnika temperatury. Kolek 33 spoczywa na wystepach 38. Sprezyny 27sa calkowicie scisniete w wyniku dzialania czlonu nastawnego.Gdy silnik jest goracy, dzwignia 40 zostaje przesunieta o 90° wzgledem polozenia pokazanego na fig. 2 dzieki dzialaniu operatora lub czujnika temperatury. Kolek 33 wchodzi wtedy w wybranie 39. W porównaniu z polozeniem pokazanym na fig. 2, sprezyny 27 przesuwaja tlok 22 w prawo w celu opóznienia momentu wtrysku paliwa. Oczywiscie, gdy silnik jest wlaczony, tlok znajduje sie pod dzialaniem sprezyny 30, w polozeniu calkowicie skrajnym.4 127411 Obciazenie silnika stanowi ilosc paliwa doprowadzanego do niego w czasie kazdego suwu, ilosc paliwa jest okreslona przez nastawienie dlawika 21. Gdy ilosc paliwa doprowadzonego do silnika wzrasta w wyniku ruchu dlawika 21, dzwignia 44 zostaje przesunieta z polozenia pokaza¬ nego na fig. 3, do polozenia pokazanego na fig. 2. Wystepy 47 pierscienia 45 unosza profile krzywkowe 43, które z kolei przesuwaja pierscien 44 wraz ze sprezynami 27 oraz tlokiem 22 w prawo, opózniajac moment wtrysku paliwa do silnika. W miare zmniejszania obciazenia, dzwignia 44 przesuwa sie z polozenia pokazanego na fig. 2 do polozenia nie pokazanego na fig. 3. Tlok 22 przesuwa sie w lewo, a moment wtrysku paliwa ulega przyspieszeniu.Dlugosc sprezyn 27 pokazanych na fig. 2 i 3 jest nastawiona za pomoca czlonu nastawnego 30a. Gdy predkosc silnika wzrasta, sila dzialajaca na tlok wzrasta równiez. Przy predkosciach uzaleznionych od tego, czy kolek 33 znajduje sie na wystepach 38 czy tez w wybraniach 39, wstepne obciazenie sprezyn 27 zostaje pokonane zas tlok przesunie sie w lewo przyspieszajac moment wtrysku paliwa. Maksymalne przyspieszenie wtrysku paliwa wystepuje wtedy, gdy koncówka obrzeza tloka 22 zetknie sie z oslona 37.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie wtryskowe doprowadzajace paliwo do silnika spalinowego posiadajace pompe wtryskowa dzialajaca w zaleznosci czasowej od silnika, urzadzenie zmieniajace moment wtrysku paliwa przez pompe wtryskowa, pompe zasilajaca niskiego cisnienia doprowadzajaca paliwo do pompy wtryskowej, zespól sterujacy iloscia paliwa podawanego przez pompe wtryskowa, zawór nadmiarowy sterujacy cisnieniem wyjsciowym pompy zasilajacej w zaleznosci od predkosci obro¬ towej silnika, tlok dzialajacy pod cisnieniem paliwa, które odpowiada cisnieniu wyjsciowemu pompy zasilajacej, zespól mocujacy tlok do czlona ruchomego, cylinder, w którym jest osadzony przesuwnie tlok, kanal laczacy koniec cylindra z wylotem pompy zasilajacej niskiego cisnienia, znamienne tym, ze zawiera pierwszy zespól sprezysty (27) osadzony przy koncu cylindra (26), dwa zderzaki (28, 29) zamocowane na koncach pierwszego zespolu sprezystego (27), czlon nastawny (30a) umocowany pomiedzy dwoma zderzakami (28, 29) wyznaczajacymi odleglosc zderzaka (29) w zaleznosci od obciazenia silnika i drugi zespól sprezysty (30) przemieszczajacy tlok (22) do polozenia odpowiadajacego opóznionemu wtryskowi paliwa, przy czym wstepnie drugi zespól sterujacy (44, 45) przesuwa tlok (22) w takie polozenie, w którym cisnienie dzialajace na tlok (22) przeciwdziala naciskowi wywolanemu przez drugi zespól sprezysty (30), a nastepnie, w miare wzrostu cisnienia dzialajacego na tlok (24), przeciwdziala naciskowi wywolanemu przez pierwszy zespól sprezysty (27). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze czlon nastawny (30a) zawiera trzpien (31) osadzony przesuwnie wewnatrz pierwszego zderzaka (28), pierscien (32) wspólpracujacy z pier¬ wszym zderzakiem (28) oraz elementy (33, 34), wspólpracujace z trzpieniem (31) i drugim zderza¬ kiem (29) przesuwne katowo wzgledem siebie, a których powierzchnie sa jednoczesnie przesuwne osiowo wzgledem siebie. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze element (34) wspólpracujacy z drugim zderzakiem (29) ma ksztalt pierscienia, zaopatrzonego w wystep (35), wspólpracujacy z osiowym rowkiem (36) wykonanym w cylindrze (26), zas element (33) wspólpracujacy z trzpieniem (31) ma ksztalt kolka ustawionego poprzecznie wzgledem trzpienia (31), opierajacego sie o powierzchnie pierscienia (34) znajdujacego sie po przeciwnej stronie wzgledem pierwszego zespolu sprezystego (27), przy czym pierwszy zespól sterujacy (40, 41) wspóldziala z kolkiem (33) nadajac ruch katowy trzpieniowi (31). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze drugi zespól sterujacy (44, 45) zawiera kolnierz (46) zaopatrzony w pare wystepów (47), siegajacych promieniowo w kierunku pierscienia (34), zaopatrzonego w profile krzywkowe (43) w spólpracujace z wystepami (47) tak, ze ruch katowy drugiego zespolu sterujacego (44, 45) wywoluje ruch osiowy pierscienia (34). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze zawiera lacznik laczacy drugi zespól sterujacy (44, 45), z zespolem sterujacym iloscia paliwa. 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 5, znamienne tym, ze pierwszy zespól sterujacy (40, 41) jest polaczony z czujnikiem temperatury.127 411 170 \ Z3 Z0 I! Zio 22 -W -45 37 4* 33 3A 3G 30A 3! 32 30 V 20 22127 411 FIG.3.FIG A (JE T\ FIG.5.FIG.C* FIG7 Pracowni* Poligraficzni UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL PL PL