Przedmiotem wynalazku jest zawór dwupolozeniowy, sterowany,stosowany zwlaszcza w instalacjach tech¬ nologicznych (chemia, energetyka, gazownictwo, hutnictwo) i cieplowniczych w zakresie cisnien od 0,1 MPa do 6,0 MPa.Znane jest rozwiazanie zaworu dwupolozeniowego, w którym objetosc przestrzeni nad grzybem polaczona jest przewodem lub otworem w pokrywie i korpusie, z objetoscia na odplywie z zaworu i przedzielona w tym przewodzie otworem malej srednicy, który — w stanie bezpradowym, gdy zawór jest zamkniety — zazwyczaj przesloniety jest szczelnie rdzeniem cewki elektromagnetycznego silownika. W chwili gdy zostanie wlaczony prad do cewki rdzen elektromagnesu przyciagany jest w kierunku jego stopy a wówczas przez odsloniety otwór wyplywa plyn z objetosci nad grzybem i dzieki powstalej róznicy cisnien grzyb podnoszony jest do góry, zawór otwiera sie maksymalnie. Wylaczenie pradu od cewki silownika powoduje opadanie grzyba i zamykanie zaworu.Takie rozwiazanie konstrukcji zaworu dwupolozeniowego wymaga silownika znacznej mocy (a wiec ciezkiego) a ponadto czas otwierania i zamykania jest stosunkowo dlugi.Znany jest równiez z opisu patentowego ZSRR nr 376 626 zawór sterowany recznie poprzez wykrecanie lub dokrecanie na odpowiedni skok zaworku sterujacego umieszczonego wewnatrz w osi pokrywy i grzyba zawo¬ ru. Zawór ten posiada polaczenie przestrzeni nad grzybem z przestrzenia doplywowa.Celem wynalazku jest zdalne sterowanie zaworem dwupolozeniowym duzych srednic skrócenie czasu otwierania i zamykania zaworu oraz zmniejszenie poboru energii w czasie eksploatacji.Cel ten osiagnieto przez skonstruowanie zaworu posiadajacego jako element sterujacy elektromagnetyczny zawór posredniego dzialania o jednokierunkowym przeplywie i malej mocy umieszczony poza korpusem, przy czym grzyb ma co najmniej jeden otwór kapilarny do napelniania przestrzeni nad grzybem. Stosunek pola przekroju zaworu elektromagnetycznego do pola przekroju zaworu dwupolozeniowego zawiera sie w przedziale: g25 do 25 a stosunek powierzchni otworu kapilarnego do powierzchni przekroju zaworu elektromagnetyczne¬ go, w zaleznosci od rodzaju czynnika przeplywajacego przez zawór, zawiera sie w przedziale Aj do ^. Otwór kapilarny moze stanowic prosty lub spiralny kanalik naciety na calej wysokosci pobocznicy grzyba lub szczelina miedzy grzybem a tuleja. Czesc wlotowa zaworu elektromagnetycznego z przewodami jest wbudowana w pokry¬ we a czesc wylotowa w korpus.Zaleta wynalazku jest skrócenie czasu otwierania i zamykania zaworu do 0,1 — 1 s, w zaleznosci od rodzaju czynnika i srednicy nominalnej zaworu, oraz znaczne zmniejszenie poboru mocy — do 10 W. W zaworze wedlug 3£2 135 351 wynalazku grzyb porusza sie swobodnie w tu lei prowadzacej na skutek róznicy cisnien.Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykladzie wykonania na rysunku przestawiajacym zawór dwupo- lozeniowy sterowany. Zawór dwupolozoniowy sklada sie z grzyba 1 z otworem naplywowym w postaci oporu kapilarnego 5 do napelniania przestrzeni nad grzybem 1, który porusza sie wtulei 2 umieszczonej w korpusie 3 zamknietym pokrywa 4. Otwieranie i zamykanie zaworu realizowane jest z pomoca zaworu elektromagnetyczne¬ go Z posredniego dzialania, którego rdzen niekoniecznie musi byc polaczony mechanicznie z grzybem zaworuc Zasada dzialania zaworu jest nastepujaca: Grzyb 1 ma mozliwosc swobodnego przemieszczania sie w tu- lei 2. Polaczenie przestrzeni nad grzybem 1 ze strona doplywowa jest stale poprzez otwór kapilarny 5 i powoduje siadanie grzyba 1 na gniezdzie, gdy polaczenie przestrzeni nad grzybern 1 ze strona odplywowa jest zamkniete przez zawór elektromagnetyczny. Gdy zawór elektromagnetyczny Z jest zamkniety, przez otwór kapilarny 5 w grzybie 1 naplywa czynnikdo przestrzeni nad grzybem powodujac wyrównanie cisnien P2 = Pi. Grzyb 1 pod wlasnym ciezarem i pod wplywfem cisnienia P2 = Pi osiada na gniezdzie i zamyka szczelnie zawór. Róznica cisnien „Pi — P3 w zasadzie zapewnia docisniecie grzyba 1 do gniazda i jego szczelnosc. Po otwarciu zaworu elektromagnetycznego Z rozpoczyna sie przeplyw ze strony doplywowej poprzez otwór naplywowy 5 do przes¬ trzeni nad grzybem i dalej poprzez zawór elektromagnetyczny na strone odplywowa zaworu dwupolozeniowego.Powoduje to wytworzenie sie róznicy cisnien miedzy strona doplywowa zaworu a przestrzenia nad grzybem 1.Wytworzona róznica cisnien podnosi grzyb 1 i ustawia go w polozeniu górnym czyli otwiera zawór dwupoloze- niowy.Zastrzezenia patentowe 1. Zawór dwupolozeniowy z elementem sterujacym, skladajacy sie z grzyba posuszajacego sie wtulei lub bezposrednio w korpusie zamknietym pokrywa, posiadajacy polaczenie przestrzeni nad grzybem z przestrzenia doplywowa, znamiennny tym, ze jako element sterujacy zawiera zawór elektromagnetyczny (Z) posred¬ niego dzialania o jednokierunkowym przeplywie umieszczony poza korpusem (3), przy czym grzyb (1) ma co najmniej jeden otwór kapilarny (5) do napelniania przestrzeni nad grzybem (1), a stosunek pola przekroju zawo¬ ru elektromagnetycznego (Z) do pola przekroju zaworu dwupolozeniowego zawiera sie w przedziale ^25: ^5/ zas stosunek powierzchni otworu kapilarnego (5) do powierzchni przekroju zaworu elektromagnetycznego (Zh - w zaleznosci od rodzaju czynnika przeplywajacego przez zawór-zawiera sie w przedziale ^7:^. 2. Zawór wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze otwór kapilarny (5) stanowi szczelina miedzy grzybem (Da tuleja (2). 3. Zawór wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze otwór kapilarny 5 stanowi prosty lub spiralny kanalik naciety na calej wysokosci pobocznicy grzyba (1). 4. Zawór wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze czesc wlotowa zaworu elektromagnetycznego (Z) z przewodami jest wbudowana w pokrywe (4) a czesc wylotowa w korpus (3).Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL