Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do mocowania instrumentów i przy rzadów geodezyj¬ nych na elementach wydluzonych, zwlaszcza na szynach podsuwnicowych.Celem wynalazku jest skonstruowanie urzadzenia umozliwiajacego szybkie i pewne umoco¬ wanie instrumentów i przyrzadów geodezyjnych, w osi badanego elementu wydluzonego.Znane sa dotychczas przyrzady do pomiaru prostoliniowosci osi glówki szyny.Na przyklad z polskiego opisu patentowego nr 67 581 znany jest przy rzad do pomiaru prostoliniowosci osi glówki szyny. Przyrzad ten nie rozwiazuje w pelni szybkiego i pewnego mocowania go na glówce szyny.Urzadzenie wedlug wynalazku ma korpus, na którym osadzona jest libella pudelkowa, swo- rzen i kolo zapadkowe z centrycznie umieszczona w nim oska. Korpus posiada otwór sprzegajacy umozliwiajacy polaczenie go ze spodarka instrumentu geodezyjnego lub z przyrzadem geodezyj¬ nym. Os otworu sprzegajacego znajduje sie w polowie odleglosci miedzy wewnetrznymi krawe¬ dziami stykowymi szczek, przylegajacymi do badanego elementu. Korpus posiada wyciecia wzdluzne, w których poruszaja sie wodzidla szczek, przesuwajacyh sie w prowadnicach korpusu, pórne czesci wodzidel wspóldzialaja z otworami wzdluznymi boków prowadzacych, które sa polaczone przegubowo z bokami ustalajacymi, tworzac rame ruchoma, której boki sa parami równe i równolegle. Rama ruchoma posiada otwór sworznia wspóldzialajacy ze sworzniem osadzo¬ nym w korpusie i otwór oski wspóldzialajacy z oska kola zapadkowego. Os otworu sprzegajacego oraz osie sworznia i oski leza w jednej plaszczyznie pionowej. Na osce osadzona jest obrotowo tuleja mechanizmu zapadkowego, którego zapadka wspóldziala z kolem zapadkowym. Mecha¬ nizm zapadkowy posiada ramie, które polaczone jest za pomoca elementu sprezystego z rama ruchoma.Zaleta wynalazku jest to, ze umozliwia on szybkie i wspólosiowe polaczenie instrumentu geodezyjnego umieszczonego w spodarce lub innych przyrzadów geodezyjnych, z elementem wydluzonym, w szczególnosci z szyna podsuwnicowa nad dowolnie wybranym jej punktem. Urzadzenie wedlug wynalazku pokazane jest w przykladzie wykonania na rysunku w rzucie aksonometrycznym „eksplodujacym".2 137 931 Urzadzenie wedlug wynalazku ma korpus 1, na którym osadzona jest libella pudelkowa 25 oraz sworzen 6 i kolo zapadkowe 8, z centrycznie osadzona w nim oska 7. Korpus 1 posiada otwór sprzegajacy 5, który znajduje sie w polowie odleglosci miedzy osia sworznia 6 i osia oski 7. Ponadto osie: otworu sprzegajacego 5, sworznia 6 i oski 7 leza w jednej plaszczyznie pionowej, prostopadlej do górnej powierzchni korpusu 1. Otwór sprzegajacy 5 wspóldziala np. z: instrumentem geodezyj¬ nym umieszczonym w spodarce, lub z sygnalem geodezyjnym umieszczonym w spodarce, lub lata geodezyjna, umozliwiajaca pomiar prostoliniowosci osi elementów wydluzonych. Korpus 1 posiada prowad¬ nice 26, w których poruszaja sie szczeki 2 z przytwierdzonymi wodzidlami 4, które przemieszczaja sie w wycieciach wzdluznych 3 i otworach wzdluznych 9 ramy ruchomej 12. Rama ruchoma 12 ma boki ustalajace 27 i boki prowadzace 28, które sa parami równe i równolegle i polaczone sa ze soba przegubami 23. Boki ustalajace 27 w srodku swej dlugosci posiadaja otwór sworznia 10 wspóldzia¬ lajacy ze sworzniem 6 oraz otwór oski 11 wspóldzialajacy z oska 7. Na osce 7 osadzony jest za pomoca tulei 22 mechanizm zapadkowy 15, posiadajacy ramie 24 i wspornik 19, w których suwliwie osadzony jest trzon zapadki 18. Trzon zapadki 18 na jednym koncu posiada osadzony zab zapadki 17, który wspóldziala z kolem zapadkowym 8, na drugim koncu posiada przycisk 21, który sluzy do rozlaczania zeba zapadki 17 z kolem zapadkowym 8. W srodkowej czesci trzon zapadki 18posiada kolnierz 20. Miedzy kolnierzem 20 a wspornikiem 19 umieszczona jest sprezyna dociskajaca 16, która dociska zab zapadki 17 do zebów kola zapadkowego 8. Ramie 24 polaczone jest z rama ruchoma 12 sprezyna 14, która zamocowana jest w zaczepach 13.Urzadzenie po sprzegnieciu go, w zaleznosci od potrzeb, z sygnalem lub instrumentem geodezyjnym lub latka do pomiaru prostoliniowosci, mocuje sie na elemencie wydluzonym. Do polaczenia urzadzenia ze spodarka przyrzadów geodezyjnych wykorzystuje sie otwór sprzegajacy 5 i kulke, stosowana powszechnie w geodezji do wymuszonego centrowania sygnalów lub instrumen¬ tów geodezyjnych nad punktem geodezyjnym sygnalizowanym tulejka. W taka to kulke zaopa¬ trzona jest np. spodarka.Aby zamocowac urzadzenie wedlug wynalazku nad punktem elementu wydluzonego nalezy odlaczyc zab zapadki 17 od kola zapadkowego 8, przez nacisniecie przycisku 21, a nastepnie przy pomocy ramienia 24 ustalic rozstaw szczek 2, zaleznie od profilu poprzecznego elementu wydluzo¬ nego. Ustalenie rozstawu szczek 2 nastepuje przez obrót ramienia 24 wokól oski 7.Nastepnie, urzadzenie kladzie sie na elemencie wydluzonym i przy pomocy ramienia 24 dociska sie szczeki 2 do powierzchni bocznych elementu wydluzonego. Jezeli docisk jest dostate¬ cznie duzy, przy poziomym ustawieniu libelli pudelkowej 25, laczy sie zab zapadki 17 z kolem zebatym 8, przez zwolnienie przycisku 21. Nastepnie przystepuje sie do wykonywania pomiarów.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do mocowania instrumentów i przyrzadów geodezyjnych na elementach wyd¬ luzonych, zwlaszcza na szynach podsuwnicowych, znamienne tym, ze ma korpus (1), na którym osadzona jest libella pudelkowa (25), sworzen (6) i kolo zapadkowe (8) z centrycznie umieszczona w nim oska (7) oraz posiada otwór sprzegajacy (5) i wyciecia wzdluzne (3), w których poruszaja sie wodzidla (4) szczek (2) przesuwajacych sie w prowadnicach (26) korpusu (1), przy czym wodzidla (4) wspóldzialaja z otworami wzdluznymi (9) boków prowadzacych (28) polaczonych przegubami (23) z bokami ustalajacymi (27), z których jeden posiada otwór sworznia (10) wspóldzialajacy ze sworzniem (#), a drugi otwór oski (11) wspóldzialajacy z oska (7), na której osadzona jest obrotowo tuleja (22) mechanizmu zapadkowego (15), którego zab zapadki (17) wspóldziala z kolem zapadkowym (8), a ramie (24) polaczone jest z rama ruchoma (12) elementem sprezystym (14). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze os otworu sprzegajacego (5) oraz osie sworznia (6) i oski (7) leza w jednej plaszczyznie pionowej. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze os otworu sprzegajacego (5) znajduje sie w polowie odleglosci miedzy wewnetrznymi krawedziami stykowymi szczek (2), przylegajacymi do badanego elementu. \ 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze boki ustalajace (27) i boki prowadzace (28), 23 28 9 271811 15 20 13% 13 PL