Przedmiotem wynalazku jest uklad zasilajacy lukowy palnik plazmowy duzej mocy, przeznaczony do obróbki termicznej materialów przewodzacych prad elektryczny, zwlaszcza w piecach metalurgicznych. Lukowy palnik plazmowy, ze wzgledu na przebieg procesu technologicznego obróbki termicznej, powinien zapewnic stabilne palenie sie luku elektrycznego, w calym zakresie napiec i pradów roboczych. Dla uzyskania takich parametrów, uklady zasilajace lukowy palnik plazmowy powinny miec stromoopadajaca charakterystyke zew¬ netrzna oraz powinny umozliwiac regulacje pradu i napiecia pracy w odpowiednio szerokim zakresie. W znanych dotychczas ukladach zasilajacych, jako zasilacze stosuje sie spawalnicze przetwornice wirujace wzglednie przet¬ wornice statyczne — np. prostownikowe. Stosowanie tego typu zródel energii elektrycznej, nawet przy jedno¬ czesnym wykorzystaniu kilku przetwornic, ogranicza moc cieplna lukowych palników plazmowych z uwagi na parametry znamionowe zasilaczy.Uklad wedlug wynalazku, zawierajacy obnizajacy transformator mocy, blok zasilacza i zródlo pradu po¬ mocniczego, ma blok zasilacza tak utworzony, ze pomiedzy wyjscie regulatora pradowego a wejscie dlawika wygladzajacego jest wlaczony uklad sterujacy i prostownik tyrystorowy. Ponadto zasilacz tyrystorowy jest w taki sposób polaczony z pozostalymi elementami ukladu zasilajacego lukowy palnik plazmowy, ze drugie wejscie prostownika tyrystorowego jest polaczone z wyjsciem obnizajacego transformatora mocy, natomiast drugie wyjscie prostownika tyrystorowego jest polaczone posrednio, poprzez zródlo pradu pomocniczego, z lu¬ kowym palnikiem plazmowym, którego drugie wejscie jest polaczone z wyjsciem dlawika wygladzajacego. Z ko¬ lei dlawik wygladzajacy jest polaczony z regulatorem pradowym. Tak utworzony uklad zasilajacy charakteryzu¬ je sie szerokim zakresem regulacji pradu i napiecia pracy lukowego palnika plazmowego, mozliwoscia wyboru dowolnego nachylenia charakterystyki zewnetrznej plynnym narastaniem i stabilizacja pradu o zadanej wartosci, mozliwoscia zdalnej regulacji oraz stosunkowo malym ciezarem i niewielkimi gabarytami.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy podstawowego ukladu, a fig. 2 — schemat ideowy tego ukladu. Uklad zasilajacy sklada sie z zasilacza tyrystorowego ZT, obnizajacego transformatora mocy 1 o stabilnym, nie zmieniajacym sie napieciu zasilajacym, zródla pradu pomocniczego 7 oraz lukowego palnika plazmowego 5 i materialu obrabianego 6.W zasilaczu tyrystorowym ZT, prostownik tyrystorowy 2f skladajacy sie z szesciu tyrystorów mocy polaczonych w ukladzie mostkowym jest zasilany z sieci elektroenergetycznej za posrednictwem obnizajacego transformatora2 138 363 mocy 1. Do prostownika tyrystorowego 2 jest przylaczony posrednio, poprzez uklad sterujacy 11, regulator pradowy 10, do którego wejsc sa przekazywane sygnaly do sprzezenia zwrotnego pradowego Ssz2 i Ssz1 z bocz¬ nika pradowego 3.1., umieszczonego w torze pradowym laczacym prostownik tyrystorowy 2 z materialem obra¬ bianym 6, aibo tez z przekladników pradowych 13, wlaczonych pomiedzy obnizajacy transformator mocy 1 a prostownik tyrystorowy 2. Wyjscie prostownika tyrystorowego 2 jest polaczone ze zródlem pradu pomocni¬ czego 7, które sluzy do zajarzenia luku wewnetrznego w lukowym palniku plazmowym 5, pomiedzy sworznio¬ wa katoda i anoda (dysza), za pomoca urzadzenia zaplonowego 8.Wartosc natezenia pradu tego luku ograniczona jest poprzez rezystor 9. Po wydmuchnieciu luku z dyszy przez gaz roboczy, luk pomocniczy zostaje przerzucony na material obrabiany 6, powodujac wstepne uksztalto¬ wanie kanalu plazmowego luku glównego. Dalszy wzrost wartosci natezenia pradu luku glównego uzyskuje sie poprzez wysterowanie kata zaplonu tyrystorów mocy, które nastepuje przy pomocy regulatora pradowego 10 i ukladu sterujacego 11. Prad roboczy o natezeniu zaleznym od kata zaplonu tyrystorów mocy, posiada poczat¬ kowo charakter pulsujacy; stad bezprzerwowe palenie sie luku uzyskiwane jest poprzez luk pomocniczy zasila¬ ny pradem l2. W miare zmniejszania kata zaplonu tyrystorów i w zaleznosci od: charakterystyki zewnetrznej zródla pradu pomocniczego 7, napiecia strony wtórnej obnizajacego transformatora mocy 1 oraz przyjetej odleg¬ losci lukowego palnika plazmowego 5 od materialu obrabianego 6, nastepuje przejmowanie obciazenia przez prostownik tyrystorowy 2 tak, ze mozliwe staje sie odlaczenie zródla pradu pomocniczego 7— za posrednic¬ twem lacznika 12. Przedstawiony uklad, poprzez zastosowanie regulatora pradowego 10 z odpowiednim ujem¬ nym sprzezeniem zwrotnym pradowym, umozliwia uzyskanie stromoopadajacej charakterystyki zewnetrznej zasilacza tyrystorowego ZT, co zapewnia stabilizacje wartosci natezenia pradu luku glównego odpowiadajaca wartosci zadanej poprzez sygnal Swz. W regulatorze pradowym 10 jest zabudowany elektroniczny uklad wylaczania ukladu sterujacego 11, a tym samym i calego zasilacza tyrystorowego ZT, w przypadku utraty sprzezenia zwrotnego, poniewaz zanik tego sprzezenia powoduje wzrost natezenia pradu luku glównego do wartosci pradu odpowiadajacej maksymalnemu wysterowaniu tyrystorów mocy w danych warunkach co moglo¬ by doprowadzic do uszkodzenia tyrystorów mocy wzglednie lukowego palnika plazmowego 5. W przypadku umieszczenia lukowego palnika plazmowego 5 w piecu metalurgicznym lub w innej przestrzeni zamknietej, gdzie nie ma mozliwosci optycznego pomiaru odleglt^ci miedzy lukowym palnikiem mocy 5 a materialem obrabia¬ nym 6, pomiaru tej odleglosci mozna dokonac na zasadzie porównywania wartosci spadków napiec katoda — - anoda (dysza) Uka i anoda (dysza) - material obrabiany Uam.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad zasilajacy lukowy palnik plazmowy duzej mocy, zawierajacy obnizajacy transformator mocy, blok zasilacza i zródlo pradu pomocniczego, znamienny tym, ze blok zasilacza stanowi zasilacz tyrysto¬ rowy (ZT), w którym pomiedzy wyjscie regulatora pradowego (10) a wejscie dlawika wygladzajacego (4) jest wlaczony uklad sterujacy (11) oraz prostowjiik tyrystorowy (2), a ponadto zasilacz tyrystorowy (ZT), jest tak polaczony z pozostalymi elementami ukladu zasilajacego lukowy palnik plazmowy (5), ze drugie wejscie pros¬ townika tyrystorowego (2) jest polaczone posrednio, poprzez obnizajacy transformator mocy (1), ze zródlem wysokiego napiecia (WN), natomiast drugie wyjscie prostownika tyrystorowego (2) jest polaczone równiez po¬ srednio, poprzez zródlo pradu pomocniczego (7), z lukowym palnikiem plazmowym (5), którego drugie wejscie jest polaczone z wyjsciem dlawika wygladzajacego (4), zas jego wejscie jest polaczone z wejsciem regulatora pradowego (10). 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze prostownik tyrystorowy (2) stanowi grupa szesciu tyrystorów polaczonych w ukladzie mostkowym. 3. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w regulatorze pradowym (10) jest zabudowany elektroniczny uklad wylaczania ukladu sterujacego (11), a tym samym i calego zasilacza tyrystorowego (ZT), w przypadku utraty sprzezenia zwrotnego.138 363 f9- I'138 363 YJN Pracownia Foljgrafkzna UF PRL. Naklad 100 cgz Cena 130 zl PL