Przedmiotem wynalazku jest hamulec tarczowy, stosowany w pojazdach przystosowanych do pracy przy duzych obciazeniach.Przy wykorzystywaniu pojazdów przystosowanych do pracy przy duzych obciazeniach na terenach budowlanych, pojazdy takie narazone sa na dzia¬ lanie elementów skazenia srodowiska zewnetrznego jak kurz, brud, woda, bloto itp., które wplywaja ujemnie na dzialanie ukladu hamulcowego, jak równiez jego sprawnosc. Jedna z metod poprawy jego sprawnosci jest zewnetrznie wymuszone chlo¬ dzenie powietrzne, w którym chlodzace zebra sa polaczone w jedna calosc tworzac hamulcowy klo¬ cek cierny, co zabezpiecza wieksza powierzchnie dla rozpraszania ciepla. Inna metada przewiduje stosowanie zamknietego ukladu chlodzenia ciecza.Znany jest hamulec tarczowy mocowany w ten sposób, ze kolo pojazdu ma obrotowa podpore na¬ pedzana przez os znajdujaca sie w obudowie. Do obrotowej podpory przymocowany jest element ha¬ mulcowy obracajacy sie razem z podpora i kolem pojazdu. Element szczekowy otacza czesc zewne¬ trzna elementu hamulcowego. W elemencie szcze¬ kowym zamontowany jest tlok z mozliwoscia osio¬ wego ruchu w kierunku do i od elementu hamu¬ jacego. Na przeciwleglych stronach elementu ha¬ mulcowego umieszczone sa podkladki z materialu ciernego utrzymywane przez element szczekowy z mozliwoscia przemieszczania przez tloki do pozycji ciernego styku z elemetem hamulcowym. 10 15 20 so Celem wynalazku jest opracowanie zamknietego zespolu hamulcowego z wymuszonym powietrznym chlodzeniem obudowy hamulca.Hamulec tarczowy, stosowany w pojezdzie ma¬ jacym kolo i obudowe osi, które to kolo ma ob¬ rotowy zespól podporowy napedzany prze os znaj¬ dujaca sie wewnatrz obudowy osi, przy czym do obrotowego zespolu podporowego przymocowana jest pierscieniowa tarcza hamulcowa obracajaca Si** wraz z zespolem podporowym i kolem pojazdu, a czesc zewnetrzna tarczy hamulcowej otacza element szczekowy w ksztalcie litery U, w którym to ele¬ mencie szczekowym zamontowane sa elementy ha¬ mulcowe z mozliwoscia ruchu w kierunku do i od tarczy hamulcowej, do których to elementów ha¬ mulcowych dolaczone sa elementy uruchamiajace, wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze ma plyty pokrywowe, które lacznie z elementem szcze¬ kowym tworza zamknieta obudowe otaczajaca tar¬ cze hamulcowa. Obudowa ta jest polaczona z obu¬ dowa osi podczas wzajemnego sprzezenia obroto¬ wego zespolu podporowego, tworzac zamknieta ko¬ more, wewnatrz której znajduje sie obrotowa tar¬ cza hamulcowa. Ponadto obudowa wyposazona jest w przewód wlotowy kierujacy do zamknietej ko¬ mory chlodzace powietrze pod cisnieniem, dla chlo¬ dzenia tarczy hamulcowej i elementów hamulco¬ wych. Przewód wlotowy dolaczony jest do filtru powietrza. Ponadto komora ma otwór wylotowy odprowadzajacy powietrze. Obudowa jest ponadto 140 857140 897 wyposazona w pierscieniowa uszczelke, a obrotowy zespól podporowy jest polaczony z pierscieniowym kolnierzem sprzezonym ciernie z pierscieniowa usz¬ czelka, dla utworzenia zamknietej komory.Pierscieniowy kolnierz uszczelniajacy jest przy¬ mocowany do pierscieniowego kolnierza obrotowe¬ go zespolu podporowego. Element szczekowy swa wewnetrzna strona jest polaczony z obudowa osi przez dwie pierscieniowe plytki, a do zewnetrznej ste$a& elementu szczekowego przymocowana jest pieTSci^owa; plytka uszczelniajaca, do której we¬ wnetrznego obrzeza przymocowana jest pierscie¬ niowa uszczelka, która pozostaje w styku z osiowo rozciagajacym sie pierscieniowym koMeDnzem usz¬ czelniajacym tworzac zamknieta komore pomiedzy uszczelka, pierscieniowa plytka, elementem szcze¬ kowym, piytami pokrywowymi, pierscieniowymi plytkami, obudowa osi oraz obrotowym zespolem podporowym z pierscieniowym kolnierzem.Korzystnym jest, jesli element szczekowy ma po¬ wietrzne kanaly dolaczone do przewodu wlotowego, przy czym kazdy kanal ma otwór wlotowy laczacy z zamlknieta komora. Kanaly powietrzne, sa dola¬ czone do przewodu wlotowego poprzez rozdzielacz przeplywu chlodzacego powietrza. Przewód wloto¬ wy chlodzacego powietrza jest polaczony ze zród¬ lem powietrza o podwyzszonym cisnieniu.Rozwiazanie wedlug wynalazku objasniono w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia hamulec tarczowy zamkniety w obu¬ dowie, z zaznaczeniem walu osiowego i obudowy napedu zebatego, w przekroju, fig. 2 — hamulec tarczowy w rzucie pionowym z boku,"wzdluz'linii 2-2 z fig. 1, przy iisiunietej czesci obudowy, fig. 3 - hamulec tarczowy w przekroja! wzdluz'linii 3-3 z fig. 2, fig. 4 — hamulec tarczowy w przekroju wzdluz linii 4-4 z fig. 2, z uwidocznieniem zam¬ knietej obudowy i czesci tarczy hamulcowej- fig. 5 - hamulec tarczowy w przekroju wzdluz: linii 5.-5 z fig. 2 z uwidocznieniem tarczy hamulcowej i zam¬ knietej obudowy zkanalami powietrza', a f]g.: 6 przedstawia czesc calego hamulca tarczowego w przekroju wzdluz liriii 6-6 z fig. 4 i fig. 5. : Na figurze 1 uwidoczniono os' lfr rozciagajaca sie w poprzek pojazdu i oslonieta nieroichonia obudo¬ wa, osi 11. Os lfr napedza1 przekladnie1 planetarna, która znajduje sie w obudowie przekladni 12. Obu¬ dowa 12 jest piasta i obraca sie z nia. Obudowa IZ jest odpowiednio przymocowana do^ pierscienio¬ wej podpory 13, która ma czesc stozkowa, 1* z pierscieniowym kdmierzem 24. Podpora 13, która wraz z czescia stozkowa 18 i pierscieniowym kol¬ nierzem ti stanowi obrotowyzespól*|$odporowy; ma wiele otworów rozmieszczonych na rswym ob¬ wodzie zewrietrzityrh; w których'znajduja sie sru¬ by 14 z nakretkami 15 dla przenocowania do niej obrzeza obreczy kola 16k Obrzeze obreczy kola 16 jest polaczone z wiencem obreczy kola 17, który ma rozstawione kolnierze Id i 2^ dla montowania obrzezy 21 i 22 opony SS. Chociazwieniec obreczy kola 17 jest przedstawiony jako konstrukcja je* dnoczes&owa, to zwykle' tafei wiecko ma dwlef pierscieniowe sekcje stanowiace wspólosiowo umie¬ szczone zewnetrzne czesci dla montowania na nich obrzezy opony 23. Takie kolnierze wienca obreczy 20 50 55 60 19 i 20 rozciagaja sie promieniowo na zewnatrz od wienca obreczy kola 17 wokól zewnetrznych1 bocznych powierzchni obrzezy opony.Pierscieniowy kolnierz 24 pierscieniowej podpory 5 13 ma wiele otworów rozmieszczonych na swym obwodzie dla zabezpieczenia elementów do moco¬ wania pierscieniowej podkladki 25. 13P;; pierscienio* wej podkladki 25 jest odpowiednio, przymocowany wirnik hamulcowy lub tarcza hamulcowa 16 ma¬ jo jaca pare przeciwleglych powierzchni ciernych 27 i 28. Do podkladki 25 jest takze przymocowany kolnierz uszczelniajacy 33 majacy pierscieniowa powierzchnie zewnetrzna 31, co zapewnia dzialanie uszczelniajace we wspólpracy z nieruchoma piers- 15 cieniowa uszczelka 32.Szczekowy zespól hamulcowy; 33 jest zamonto¬ wany wewnatrz wienca obreczy Ikola 17 i zawiera element szczekowy 36 w ksztalcie litery U, który . ¦..-obejmuje i otacza zewnetrzna czesc tarczy hamul¬ cowej 26. Element szczekowy 36 ma pierscieniowa ustalajaca plytke uszczelniajaca 40 zamocowana do jego zewnetrznej strony i. druga plytke pierscie¬ niowa 41 wraz z pierscieniowa plytka posrednia 43 przymocowana do jej wewnetrznej strony. Cy¬ lindrycznie uksztaltowany pierscien 42 jest odpo- _ wiednip przymocowany do wewnetrznego obrzeza pierscieniowej plytlki uszczelniajacej 40. Wewnatrz cylindrycznego pierscienia 42 sa umieszczone piers¬ cieniowe uszczelki 32, których wewnetrzne brze¬ gowe powierzchnie skutecznie stykaja sie z obra¬ cajaca sie powierzchnia 31 pierscieniowego ko1mie¬ rza uszczelniajacego 30. Pierscieniowe uszczelki 32 sa utrzymywane na:.cylindrycznym pierscienia .42 przez wewnetrzny. obwodowy brzeg 44 pierscienia 42 i kolejno pierscieniowa . p7ytke 45, .która jcs/ti przymocowana do zewnetrznej obwodowej "strony"" pierscienia .42..• , Stanowiaca wycinek powierzchni bocznej walca pokrywa 50 ma swoje boczne brzegi przymocowane do pierscieniowej plytki uszczelniajacej 40 i dru¬ giej plytki pierscieniowej, 41, a konce p^zymoco-, wane: do elementu, szczekowego 36. Pokrywa 50 wspólpracuje z. plytkami 40. i 41,:plytka posrednia 43 i elementem szczekowym 3( stanowiac obudowe/ która ma zamknieta gomore. 55, która, otacza tarcze hamulcowa 26 zespolu hamulcowego. Wewnetrzne obrzeze plytki posredniej 43 i drugiej pierscienio¬ wej plytki -41 oraz wewnetrzne obrzeze elementu szczekowego 36 sa przymocowane do pary piers¬ cieniowych plyteJk 51 i 52, które, stanowia czesc obudowy psi 11, co. zapewnia w pelni zamknieta' komore 5$/ ¦:¦-¦¦:¦¦¦ . Element szczekowy 36 jest trwale przymocowany do l pierscieniowych. plytek 51 i 52, które sa ele¬ mentami niep^rotowej czesci obudowy psi, a przez' to zabezpiecza sie przed obrotem elementu szcze-' kowego 36. Element szczekowy .36 ma korzystnie" ksztalt litery.U, stanowiac czesc powierzchni bocz¬ nej walca lub jest zakrzywiony, aby otoczyc górna/ czesc tarczy hamulcowej. ?£.. Kazda; boczna, czesc elementu szczekowego 36. ma, pare! oddalonych od siebie otworów 56, 57, aby zapewnij wewnetrzne polaczenie w kierunku tarczy hamulcowej 26. Kaz¬ dy bok elementu szczekowego 36 ma pare otworów 58 rozmieszczonych z boku wzgledem otworów 30 35uag57 6 5C» 57, które to otwory 5£ prowadza do wewnatrz i lacza z komora 55. W kazdym otworze 58 znaj¬ duje sie kolek dla podtrzymywania w znany spo¬ sób nosników okladzin, ciernych- 60. Do nosników okladzin 60 przymocowane sa odpowiednio okla¬ dziny cierne 61 i sa przystosowane do wspólpracy ciernej z edpowieckiiroi stronami tarczy hamulco¬ we} 26 dla uzyskarcia dzialania hamujacego.Tloki 65 umieszczone w otworach 56 oraz tloki 66 umieszczone w otworach 57 sa slizgowo prowa¬ dzone i sa poddane tarciu dla popychania nosni¬ ków 60, których sily sa przekazywane do okla¬ dzin 61 z materialu ciernego dla ruchu lacznie z tarcza hamulcowa. Tylna komora kazdego tloka 65 i 66 jest komora przystosowana do odbioru cie¬ czy pod cisnieniem dla uruchamiania tloków. Prze¬ wód 6fr doprowadza plyn hamulcowy do kanalu 7$ (fig; 2) i zapewnia polaczenie z komora 71 za tlokami 65. Komora 71 przylegla do tloków 65 la¬ czy iie z komora za tlokami 65 i poprzez kanaly J2 (fig. 3) z komora 73 (fig, 3) za tlokami 66. Tak wiec doplyw plyrau pod cisnieniem do przewodu 69 powoduje zwiekszone cisnienie w odpowiednich ko¬ morach za tlokami 65-66, co powoduje nacisk na hamulcowe okladamy cierne 61 - 61, co z kolei po¬ woduje hamowanie wirniflwu lub tarczy hamulco¬ wej 26.Element szczekowy 36 w ksztalcie litery U, któ¬ ry obejmuje górna czesc zewnetrzna tarczy hamul¬ cowej 26 ma pare rozstawionych otworów wloto¬ wych 80 - 81, które lacza centralna komore 55 z przewodem wlotowym 82 poprzez kanaly 83 i 84.Kanaly, które prowadza do otworów wlotowych 80 i 81 leza wzdluz linii przecinajacej tarcze ha¬ mulcowa 26 pod katem ostrym aby umozliwic przeplyw powierza wzdluz przeciwnej strony tar¬ czy hamulcowej 26 w kierunku przeciwnym do ob¬ rotu wskazówek zegara, • jak przedstawiono na fig. 2.Przewód wlotowy 82 jest dolaczony do otworu 85 (fig. 4) w kazdym elemencie szczekowym 36.Rozdzielacz przeplywu 86 znajduje sie w przewo¬ dzie wlotowym 82 przy jego polaczeniu z kana¬ lami 83 i 84 dla rozdzielenia przeplywajacego po¬ wietrza równo do kazdego kanalu 83 i 84. Element szczekowy 36 ma równiez centralnie umieszczony otwór wylotowy 90 laczacy komore 55 (fig. 5) z wylotem przewodu 91 przez kanal 92. Otwór wy¬ lotowy 90 scisle przylega do otworów wlotowego powietrza 80 i 81, tak ze wymuszony obrót powiet¬ rza w kierunku przeciwnym do obrotu wskazówek zegara odbywa sie rzeczywiscie w zakresie pelnego kata 360° przed wylotem przez otwór 90.Rozwiazanie wedlug wynalazku wyzej opisane odnosi sie do pojedynczej tarczy hamulcowej 26, ale moze byc zastosowane wiele obrotowych tarcz lub podobnych elementów we wspólpracy z wielo¬ ma nieobrotowymi ruchomymi osiowo elementami hamujacymi dla zapewnienia dzialania hamujacego wewnatrz obudowy lub komory.Podczas dzialania opisanego zespolu hamulcowe¬ go energia wejsciowa doprowadzana jest do osi 10 w znany sposób, aby wywolac obroty kola 23.Jesli obraca sie kolo 23, obracaja sie równiez wie¬ niec obreczy kola 17, pierscieniowa podpora 13, pierscieniowa podkladka 25 oraz tarcza hamulco¬ wa lub tarcze 26. Taka tarcza 26 jest calkowicie schowana w zamknietej komorze 55 zespolu ha¬ mulcowego 35, ograniczonej pokrywa 50 stanowia- 5 ca wycinek powierzchni bocznej walca, pierscienio¬ wa plytka uszczelniajaca 40; druga plytfea piers- • cieniowa 41, plytka posrednia 43 i elementem szczekowym 36. Komora 55 jak wyzej objasniono jest polaczona z przewodem wlotowym 82 dopro- 10 wadzajacym filtrowane powietrze ze zródla po¬ wietrza 2 poprzez filtr powietrza 1. Zródlem takim moze byc otaczajace powietrze lub powietrze w obiegu wymuszonym np. z wentylatorem lub po¬ wietrze pod zwiekszonym cisnieniem. 15 Takie filtrowane powietrze jest doprowadzane pod odpowiednim cisnieniem, tak ze uderza w tar¬ cze hamulcowa pod katem, jak to przedstawiono na fig. 6. Wskutek tego filtrowane powietrze ply¬ nie w kierunku przeciwnym do obrotu wskazówek 20 zegara, j.ak przedstawiono na fig. 2, w zakresie pelnego kata — 360*, chlodzac tarcze hamulcowa i nastepnie uchodzi przez otwór wylotowy 90; ka¬ nal 92 i przewód 91 do atmosfery. Taki przeplyw filtrowanego powietrza wywolany w znany sposób 25 dziala jajk srodek chlodzacy dla usuniecia ciepla z tarczy hamulcowej, wytworzonego podczas dzia¬ lania hamujacego, gdy srodek bedacy pod cisnie¬ niem jest wprowadzany za odpowiednie tloki 65 i 66, które wówczas wywieraja nacisk na nosniki 30 okladziny ciernej 60 dla docisniecia okladzin cier¬ nych 61 do styku ciernego i bocznymi powierz¬ chniami tarczy hamulcowej 26.Cieplo wytworzone przez dzialanie cierne pomie¬ dzy tarcza hamulcowa 26 a okladzinami ciernymi 35 61 podczas dlugotrwalego dzialania hamulca jest szybko rozpraszane przez obwody przeplywu fil¬ trowanego powietrza poprzez tarcze hamulcowa 26. Takie dzialanie redukuje przewodzenie ciepla do tloków 65 i 66, dzieki czemu przedluza sie czas ^ pracy elementów i zwieksza skutecznosc hamowa¬ nia. System taki jest zwlaszcza korzystny z tego wzgledu, ze eliminuje obce czastki lub obce ma¬ terialy z doplywajacego da tarczy hamulcowej po¬ wietrza, które jest istotnym elementem w dziala- 45 niu hamujacym, powoduje podwyzszenie trwalosci, przedluzenie okresu uzytkowania tarczy hamulco¬ wej i okladzin ciernych. System taki oddziela ob¬ szar hamowania i uwalnia operatora od koniecz¬ nosci sprawdzania temperatury hamulca, w ogóle 50 usuwa koniecznosc stosowania czujników dla spra¬ wdzania temperatury wirnika hamulcowego.Zastrzezenia patentowe 1. Hamulec tarczowy, stonowany w pojezdzie 55 majacym kolo i obudowe osi, które to kolo ma obrotowy zespól podporowy napedzany przez os znajdujaca sie wewnatrz obudowy osi, przy czym do obrotowego zespolu podporowego przymocowa¬ na jest pierscieniowa tarcza hamulcowa obracajaca 60 sie wraz z zespolem podporowym i kolem pojazdu, a czesc zewnetrzna tarczy hamulcowej otacza ele¬ ment szczekowy w ksztalcie litery U, w którym to elemencie szczekowym zamontowane sa ele¬ menty hamulcowe z mozliwoscia ruchu w kierunku M do i od tarczy hamulcowej, do których to ele-7 140 857 8 mentów hamulcowych dolaczone sa elementy uru¬ chamiajace, znamienny tym, ze ma plyty pokry¬ wowe (40, 41, 42, 43, 50), które lacznie z elemen¬ tem szczekowym (36) tworza zamknieta obudowe otaczajaca tarcze hamulcowa (26), przy czym obu¬ dowa ta jest polaczona z obudowa osi (11) podczas wzajemnego sprzezenia obrotowego zespolu podpo¬ rowego (13, 18, 24) tworzac zamknieta komore (55), wewnatrz której znajduje sie obrotowa tarcza ha¬ mulcowa (26), ponadto obudowa wyposazona jest w przewód wlotowy (82) kierujacy do komory (55) chlodzace powietrze pod cisnieniem dla chlodzenia tarczy hamulcowej (26) i elementów hamulcowych (60, 61), który to przewód wlotowy (82) dolaczony jest do filtru powietrza (1), a ^ponadto komora (55) ma otwór wylotowy (90) odprowadzajacy powietrze, przy czym obudowa ma pierscieniowa uszczelke (32), a obrotowy zespól podporowy (13, 18, 24) jest polaczony z pierscieniowym kolnierzem (30) sprze¬ zonym ciernie z pierscieniowa uszczelka (32), dla utworzenia zamknietej komory (55). 2. Hamulec wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze pierscieniowy kolnierz uszczelniajacy (30) jest przymocowany do pierscieniowego kolnierza (24) obrotowego zespolu podporowego (13, 18, 24), przy czym element szczekowy <36) swa wewnetrzna stro- 10 15 na jest polaczony z obudowa osi (11) przez dwie pierscieniowe plytki (51, 52), a do zewnetrznej strony elementu szczekowego (36) przymocowana jest pierscieniowa plytka uszczelniajaca (40), do której wewnetrznego obrzeza przymocowana jest pierscieniowa uszczelka (32), która pozostaje w sty¬ ku z osiowo rozciagajacym sie pierscieniowym kol¬ nierzem uszczelniajacym (30) tworzac zamknieta komore pomiedzy uszczelka (32) ,pierscieniowa plyt¬ ka (40), elementem szczekowym (36), plytami po¬ krywowymi (41, 42, 43, 50), pierscieniowymi plyt¬ kami (51, 52), obudowa osi (11) oraz obrotowym zespolem podporowym (13, 18, 24) z pierscieniowym kolnierzem (30). 3. Hamulec wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze element szczekowy (36) ma powietrzne kanaly (83, 84) dolaczone do przewodu wlotowego (82), przy czym kazdy kanal (83, 84) ma otwór wlo¬ towy (80, 81) laczacy z zamknieta komora (55). 4. Hamulec wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze kanaly (83, 84) sa dolaczone do przewodu wlotowego (82) poprzez rozdzielacz przeplywu (86) chlodzacego powietrza. 5. Hamulec wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze przewód wlotowy (82) jest polaczony ze zródlem powietrza (2) o podwyzszonym cisnieniu.140 857 7? r ,72 FIG. 2 35n ^\£y FIG. 3140 857 <3 *6 FIG. 4 FIG. 5 FIG. 6 OZGraf. Z.P. Dz-WO, z. 593 (100+15) 11.87 Cena 130 zl PL