Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie sluzace do pomiaru przeplywu cieczy, zwlaszcza paliwa zuzywanego w silnikach spalinowych. Urzadzenie moze byc wykorzystane jako pompa lub silnik hydrauliczny.Znane sa przeplywomierze tlokowe wymagajace wysokiej dokladnosci wykonania elementów kinemtatycznych w celu zapewnienia niezbednych dokladnosci pomiaru natezenia przeplywu.Z patentu PRL nr 49 988 jest znana konstrukcja przeplywomierza puszkowego o stosunkowo niewielkiej mocy. Przyplywomierz ten sklada sie z cylindra, wewnatrz którego znaduje sie komora miernicza, z umieszczonego wspólosiowo z tym cylindrem pierscienia prowadzacego i sworznia oraz z umieszczonego mimosrodowo wewnatrz niego pierscieniowego tloka, którego os jest prowadzona miedzy wewnetrzna powierzchnia wspomnianego pierscienia a zewnetrzna powierzchnia sworznia. Ponadto w cylindrze znajduje sie przegroda umieszczona w wycieciu tloka i zaopatrzona w czolowy otwór wlotowy i wylotowy.Cicz wplywajaca przez czolowy otwór wlotowy do lewej czesci komory pomiarowej wywiera parcie na scianki pierscieniowego tloka, powodujac jego ruch obiegowy, przy czym os tloka jest prowadzona miedzy pierscieniem i sworzniem cylindra.W trakcie ruchu obiegowego nastepuje równoczesne przesuwanie sie tloka wzdluz przegrody oraz wytlaczanie cieczy przez otwór wylotowy. Objetosc cieczy wytloczonej w trakcie jednego pelnego obiegu osi tloka wokól sworznia okresla natezenia przeplywu, które jest proporcjonalne do liczby obrotów osi tloka.Minimalny przeplyw mierzony przez taki przeplywomierz wynosi okolo 3 dm3/min., co uniemozli¬ wia stosowanie go do mierzenia mniejszych przeplywów. Ponadto zmiana lepkosci medium pod wplywem zmian temperatury wprowadza znaczny blad wskazan. Równiez zmiany cisnienia paliwa w silniku wysokopreznym spowodowane praca pompy podajacej, wyraznie wplywaja na zwieksze¬ nie bledu pomiaru.Istote wynalazku stanowi konstrukcja urzadzenia przeznaczonego do pomiaru przeplywu cieczy, posiadajacego korpus, wewnatrz którego jest wykonana komora pomiarowa polaczona z otworem wlotowym i otworem wylotowym. Powierzchnia boczna komory pomiarowej sklada sie z czterech czesci, z których dwie znajdujace sie naprzeciw siebie stanowia wycinki walca o róznych promieniach zaczepionych w osi obrotu wirnika umieszczonego we wspomnianej komorze,2 141 041 natomiast pozostale czesci tworza odpowiednie plaszczyzny przejscia z powierzchni o wiekszym promieniu do powierzchni o mniejszym promieniu. Wirnik, znajdujacy sie wewnatrz komory pomiarowej, ma ksztalt odwróconej otwartej puszki, w którego sciankach sa wykonane pionowe wyciecia przeznaczone do przesuwnego mocowania listew o dlugosci równej sumie wspomnianych promieni powierzchni walcowych komory pomiarowej. Listwy obracaja sie razem z wirnikiem w komorze pomiarowej. Na koncu osi wirnika, ulozyskowanej w pokrywie górnej korpusu, jest umieszczony magnes wspólpracujacy z kontaktron zamocowanym w oslonie urzadzenia. Taka konstrukcja umozliwia pomiar malych przeplywów juz od 2dm3/godz., przy czym blad pomiaru jest mniejszy od 5%. Zmiana lepkosci medium praktycznie nie ma wplywu na wyniki pomiarów.Maly wplyw drgan mechanicznych i zmian cisnienia na wynik pomiaru umozliwia zastosowanie urzadzenia w pojazdach z silnikami spalinowymi.Wynalazek zostal pokazany w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia rzut z boku urzadzenia w przekroju osiowym, a fig. 2 — rzut z góry urzadzenia w przekroju wedlug linii A-A z fig. 1.Urzadzenie sklada sie z korpusu 1, wewnatrz którego jest wykonana komora pomiarowa 2 polaczona z otworem wlotowym 3 i otworem wylotowym 4. Wewnatrz komory pomiarowej 2 jest umieszczony wirnik 5 majacy ksztalt odwróconej otwartej puszki, w którego sciankach sa wyko¬ nane pionowe wyciecia 6 w odstepach co 90°. W wycieciach 6 sa przesuwnie mocowane listwy 7 i 8 przenikajace sie wzajemnie. Powierznia boczna komory pomiarowej 2 sklada sie z czterech czesci, z których dwie znajdujace sie naprzeciw siebie stanowia wycinki walca o powierzchniach Ri i R2 zaczepionych w osi obrotu wirnika 5, przy czym RiR2. Wycinek walca o promieniu Ri jest ograniczony punktami a i b, a wycinek walca o promieniu R2 jest ograniczony punktami c i d.Pozostale dwie czesci powierzchni komory pomiarowej 2 tworza plaszczyzny plynnego przejscia z powierzchni o promieniu Ri do powierzchni o promieniu R2, przy czym powierzchnia boczna pomiedzy punktami b i c jest polaczona z otworem wlotowym 3, a powierzchnia boczna pomiedzy punktami a i d jest polaczona z otworem wylotowym 4. Listwy 7 i 8 maja dlugosc równa sumie promieni Ri i R2. Korpus 1 jest zamkniety z jednej strony pokrywa górna 9 a z drugiej strony pokrywa dolna 10, przy czym obydwie pokrywy 9 i 10 sa uszczelnione uszczelkami typu „O". W pokrywie górnej 9 jest ulozyskowana os wirnika 5. Do osi, ponad pokrywa 9 jest przymocowany magnes trwaly 11 o namagnesowaniu poprzecznym. Nad magnesem 11 jest umieszczony nieru¬ chomo kontrakton 12 zamocowany w oslonie 13. Po dokonaniu niewielkich zmian konstrukcyj¬ nych urzadzenie moze pracowac jako pompa lub silnik hydrauliczny.Zasada pracy urzadzenia pomiarowego opiera sie na zliczaniu obrotów wirnika 5, których liczba jest proporcjonalna do ilosci przeplywajacej przez urzadzenie. Wyciecie promieniowe w powierzchni bocznej komory pomiarowej 2 pomiedzy punktami b i c zapewnia odpowiednie polaczenie z otworem wlotowym 3, a pomiedzy punktami a i d z otworem wylotowym 4. Opory ruchu wirnika 5 i praca pompy tloczacej ciecz powoduja, ze w przestrzeni doprowadzajacej I komory 2 powstaje nadcisnienie w stosunku do cisnienia w przestrzeni odprowadzajacej II.Poniewaz RiR2, róznica parc hydrodynamicznych na listwe 7 powoduje obrót wirnika 5 i przemieszczenie dawki pomiarowej cieczy w kierunku otworu wylotowego 4. Dawke cieczy wyzna¬ cza przestrzen ograniczona katem 90° miedzy punktami a i b oraz powierzchniami wlcowymi o promieniach Ri i R2. Zasadniczym wymaganiem dla prawidlowego dzialania urzadzenia jest zmniejszenie oporów ruchu listew 7 i 8 przy zachowaniu odpowiedniej szerokosci wyciec 6 w wirniku 5. Na drodze katowej a b = c d, nas której jest wywierane na listwe 7 parcie wypadkowe powodujace obrót wirnika 5, listwa 7 pozostaje nieruchoma w wycieciach 6. Na drodze katowej c b= ad cisnienie z obydwu stron listwy 8 wyrównuje sie i pod wplywem skosnych powierzchni komory pomiarowej 2, listwa 8 moze sie swobodnie przesuwac w szczelinach 6 wirnika 5. Ilosc impulsów odczytywanych przez kontaktron 12 wspólpracujacy z magnesem 11 zamocowanym na osi wirnika 5, jest proporcjonalna do ilosci cieczy przeplywajacej przez urzadzenie. Odmiana urzadzenia napedzanego silnikiem od strony kontaktronu 12 sluzyc moze jako wysokosprawna pompa hydrostatyczna o duzej wysokosci zasysania cieczy. Odmiana urzadzenia, w którym podaje sie ciecz pod odpowiednim cisnieniem sluzy jako wysokosprawny silnik hydrauliczny.141041 3 Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do pomiaru przeplywu cieczy posiadajace korpus, wewnatrz którego jest wykonana komora pomiarowa polaczona z otworem wlotowym i otworem wylotowym, znamienne tym, ze powierzchnia boczna komory pomiarowej (2) sklada sie z czterech czesci, z których dwie znajdujace sie naprzeciw siebie stanowia wycinki walca o róznych promianiach (Ri i R2) zaczepio¬ nych w osi obrotu wirnika (5) umieszczonego w komorze pomiarowej (2), natomiast pozostale dwie czesci tworza plaszczyzny przejscia z powierzchni o wiekszym promieniu (Ri) do powierzchni o mniejszym promieniu (R2) a wirnik (5), znajdujacy sie wewnatrz komory pomiarowej (2), ma ksztalt odwróconej otwartej puszki, w którego sciankach sa wykonane pionowe wyciecia (6) przeznaczone do przesuwnego mocowania listew (7 i 8) o dlugosci równej sumie promieni(Ri + R2) obracajacych sie razem z wirnikiem (5) w komorze pomiarowej (2). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze na osi wirnika (5), ulozyskowanej w pokrywie górnej (9) korpusu (1) jest przytwierdzony magnes (11) wspólpracujacy z kontraktorem (12) zamocowanym w oslonie (13).141041 /3 ¦/////, M W))WMffi^WlWMf}jA m. 12 £&%/ Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz Cena 130 zl PL