Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie przy¬ trzymujace w kierunku osiowym i obrotowo, kor¬ pus rurowy zamontowany przesuwnie w tulei, na-^ dajacy sie zwlaszcza jako zderzak, przy czym prze¬ suniecie osiowe wspomnianego korpusu dokonywane jest w stopniu ograniczonym.Urzadzenie to stanowi zderzak zwlaszcza pojaz¬ dów kolejowych, a mianowicie w wagonach i po¬ jazdach silnikowych i sluzy do amortyzacji zderzen miedzy pojazdami. Wiadomo, ze w tych urzadze¬ niach amortyzacji dokonuje sie przy pomocy ukladu sprezystego scisnietego pomiedzy dnem tulei, któ¬ ra jest zazwyczaj przytwierdzona do pojazdu, a przednim czolem zderzaka, które stanowi dno kor¬ pusu o ksztalcie rurowym. Uklad sprezysty skla- . -da sie zazwyczaj, na przyklad, ze stosu plyt, które moga swobodnie przesuwac sie w korpusie o ksztal¬ cie rurowym, a pomiedzy które sa wlozone kraz¬ ki z kauczuku lub z elastomeru.Wiadomo, ze nalezy przeszkodzic wysunieciu kor¬ pusu o ksztalcie rurowym z tulei w czasie pracy, czy to -na skutek wstepnego naprezenia, któremu jest poddany wspomniany uklad sprezysty, a prze¬ de wszystkim, na skutek gwaltownego rozprezenia sie ukladu, po ustaniu silnego sciskania wystepuja¬ cego po uderzeniu w zderzak. W tym celu stosuje sie zazwyczaj wpust blokowany w tulei, na przy¬ klad kolkami i wykonany wzdluz srednicy poprzez korpus o ksztalcie rurowym, przez jego szczeliny osiowe, aby umozliwic przesuwanie .sie korpusu w tulei. Ten wpust skutecznie przytrzymuje korpus o ksztalcie rurowym w tulei, przeciwstawiajac sie * wyzej wspomnianym silom wstepnego naprezenia, 5 lub rozprezania ukladu sprezystego1. Jest to jed¬ nak niewygodne,, gdyz wpust przechodzac przez korpus przeszkadza w wykorzystaniu calej prze¬ strzeni w jego wnetrzu dla pomieszczenia tego u- kladu, ograniczonego tylna powierzchnia zderzaka w i dnem tulei. Ponadto dla uzyskania w takich urza¬ dzeniach lepszej amortyzacji uderzen, waznym jes"t jak najwieksze wydluzenie ukladu sprezystego, a wiec zapewnienie mozliwosci dysponowania jak naj¬ wieksza przestrzenia wewnatrz korpusu o ksztalcie 15 rurowym.Znane jest z niemieckiego patentu Nr. 447 842 urzadzenie do przytrzymywania, typu opisanego na wstepie, w którym osiowo wydluzony wpust ze¬ wnetrzny posiada na koncu lapke, docisnieta do 20 kolnierza tulei przy pomocy zespolu mocujacego, (Skladajacego sie ze sruby i nakretki. Na skutek tego wpust nie ma zadnego stopnia swobody. Ze¬ spól przytrzymujacy wpust jest stale poddany obciazeniom na skutek nacisków wywieranych na 25 wystep wpustu przez koncowy kolnierz zewnetrz¬ ny wspólpracujacego- korpusu o ksztalcie rurowym.Z tego powodu na poziomie lapki Wpustu moga wystapic duze obciazenia, zmeczenie materialu i przedwczesne wycofanie z uzytkowania na skutek J0 zuzycia lub pekniecia czesci metalowych. Ponadto 141 588141 588 3 zamontowanie i wymontowanie wpustu jest wzgle^ dnie niewygodne.Celem niniejszego wynalazku jest usuniecie opi¬ sanych niedogodnosci poprzez zastosowanie urza¬ dzenia przytrzymujacego w kierunku osiowym i o- brotowo o uproszczonym montazu i zapewniajacego przy tym'przy. niewielkiej ilosci srodków, a wiec tanio, doskonalego przytwierdzenia wpustu do tu- - lei, dzieki czemu na elementy mocujace wpust w jego wglejbieniu nie beda dzialac znaczace obcia¬ zenia.Cel ten zostal osiagniety tak, ze urzadzenie we¬ dlug wynalazku ma glówke wpustu zamontowana we wglebieniu tulei za pomoca dwóch sworzni po¬ przecznych sluzacych jako kolki wchodzace swoimi, koncami w otwory bocznych scianek lub boków wglebienia, przy czym wglebienie to jest ograni- ' czóne dwoma zakonczeniami, a wpust jest zamon¬ towany obrotowo na- jednym z tych 'sworzni.Glówka wpustu jest zamontowana w osadzeniu w tulei za pomoca dwóch poprzecznych sworzni, sluzacych jako kolki i wchodzacych swymi koncami w otwory bocznych scian, nalezacych do bocznych wystepów osadzenia, przy czym wpust moze wy¬ chylac sie dokola jednego z tych sworzni w czasie montazu korpusu o ksztalcie rurowym w tulei.Pomiedzy sworzniami, oraz glówka wpustu i/lub v pomiedzy tymi samymi sworzniami i otworami wy¬ stepów bocznych przewidziany jest luz, przy czym glówka wpustu stanowi odbój ma odpowiednim koncu wymienionego1 wglebienia tulei.Korzystnie, powierzchnia wystepu ustalajacego wpustu, jest nachylona w kierunku dna tulei i w kierunku jej osi.Tylna powierzchnia wystepu ustalajacego wpu¬ stu, a mianowicie przeciwlegla do powierzchni czo¬ lowej jest nachylona w tym samym kierunku, co ta powierzchnia.Urzadzenie sklada sie z co najmniej dwóch wpu¬ stów umieszczonych przeciwlegle na obwodzie, ko¬ rzystnie rozmieszczonych w równych odstepach na obwodzie -tulei.Przedmiot wynalazku zostal uwidoczniony, w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1'. przedstawia urzadzenie przytrzymujace w kie¬ runku osiowym i obrotowo korpus zderzaka, na przyklad kolejowego, zawierajace dwa wpusty, w uproszczonym przekroju osiowym, fig. 2 — jeden 'z. wpustów w warunkach pracy, w czesciowym przekroju osiowym, w wiekszej skali wzdluz linii II—II zaznaczonej na fig. 6, fig. 3 — wpust w po¬ lozeniu cofnietym, dla uwidocznienia umieszcze¬ nia jego glówki w tulei, w widoku analogicznym jak w fig. 2; fig. 4 — wystep ustalajacy wpustu w czesciowym przekroju poprzecznym wzdluz linii IV—IV zaznaczonej na fig. £; fig. '5' — wpust w osadzeniu w tulei, w czesciowym przekroju poprze¬ cznym wzdluz linii V—V zaznaczonej na fig. 6; i fig. 6 — Wpust w osadzeniu w tulei — w widoku z góry, czesciowo w przekroju.Przedstawiona na fig. 1 tuleja 1 jest przytwier¬ dzona w dowolny sposób do pojazdu kolejowego, lub innego, który chce sie chronic przed skutkami uderzenia. Sprezysty uklad 2 wykonany w sposób na wstepie opisany, a tylko czesciowo zaznaczony na rysunku, jest sciskany, pomiedzy plyta denna 3 stanowiaca czesc tulei "1 i czolem wewnetrznym zderzaka 4, stanowiacym dno korpusu o ksztalcie rurowym, zamontowanego przesuwnie w tulei 1. 5 Korpus rurowy 5 jest przytrzymywany w tulei- 1 za pomoca dwóch wpustów 6 umieszczonych na obwodzie tulei naprzeciw siebie. Przyjmujac, ze oba wpusty i zwiazane z nimi elementy sa identy¬ czne, w dalszym ciagu opisuje sie tylko jeden 10 wpust.Wpust 6 posiada glówke 6a, za pomoca której jest zamontowany w osadzeniu 7 w tulei 1, dwoma sworzniami 8 i 9, jak równiez wystep ustalajacy 6b, który wchodzi do szczeliny wzdluznej 10 kor- 15 pusu rurowego 5. Osadzenie 7 jest ograniczone dwo¬ ma wystepami bocznymi 11, posiadajacymi otwory 12, w których umieszcza sde sworznie 8 i 9 oraz dwiema powierzchniami czolowymi 13 i 14 dla glówki 6a wpustu, jak to pokazano na fig. 3. 20 iz fig. 2 wynika, ze otwory przelotowe 15 na sworznie 8 i 9 w glówce 6a sa eliptyczne, dzieki czemu wpust € moze przemieszczac sie nieco w kierunku osiowym wzgledem swego osadzenia 7, a równoczesnie te same sworznie 8 i 9 sa unieru- 25 chomione w cylindrycznych otworach J2 wystepów bocznych 11 osadzenia 7. Na. rysunkach widac równiez, ze powierzchnia czolowa 16 i tylna 17 wy~ stejpu ustalajacego 6b wpustu o ksztalcie pólcylin- drycznym sa nachylone w kierunku dna 3 tulei 1 w i w kierunku jej osi. Powierzchnia czolowa 16 wspólpracuje z odpowiednio nachylonym zakoncze¬ niem 18 szczeliny osiowej 10 korpusu -rurowego 5.W „ten sposób widac, ze tak pomyslane urzadze¬ nie bedzie niezwykle latwe do zmontowania. Mia- 35 nowicie, gdy jeden ze sworzni, na przyklad swo- rzen 9, nie bedzie jeszcze umieszczony, wystarczy wsunac korpus rurowy 5 .do tulei 1 i sprezyc wstep¬ nie uklad sprezysty 2 na tyle, zeby tylna powierz¬ chnia nachylona 19 korpusu 5 opierajac sie o tylna 40 powierzchnie nachylona 17 wystepu ustalajacego 6b wpustu spowodowala wychylenie sien wpustu 6 na zewnatrz dokola sworznia 8. Na skutek tego przy nacisku wywieranym w dalszym ciagu na zderzak 4 wpust 6 bedzie mógl ponownie polozyc « ' sie i jego wystep ustalajacy 6b zajmie szczeline 10.(Montaz wpustu 6 bedzie zakonczony przez wloze¬ nie sworznia 9 w odpowiednie otwory 12 i 15, po czym bedzie mozna zwolnic wstepne naprezenie i urzadzenie bedzie moglo dzialac. Korpus rurowy w J5 bedzie przytrzymywany w tulei 1, dzieki dziala¬ niu sily rozprezajacej, która jest stale wywierana przez uklad 2, przy pomocy zakonczenia 18 szczeli¬ ny osiowej 10 na 'przednie czolo nachylone 16 wy¬ stepu ustalajacego 6b. 55 ' Aby rozmontowac urzadzenie wyciaga sie swo- rzen 9 i po osiowym scisnieciu wspomnianego ukla- idu sprezystego 2, sila wieksza od sily wstepnego sprezenia spowoduje sie wychylenie wpustu 6 na zewnatrz. Sila ta jest na tyle duza, aby powierzch- 60 nia czolowa 16 "wystepu ustalajacego 6b wpustu mogla odsunac sie od zakonozenia 18 szczeliny 10 j w ten sposób wystep ustalajacy 6b zostanie wy¬ suniety ze .szczeliny 10. Rozumie sie, ze na skutek tego korpus rurowy 5 mozna calkowicie wyciagnac es z tulei 1.141 588 ., Sily osiowe (stala sila naprezania wstepnego u- ,kladu 2 i powrotne uderzenie wywolane gwaltow¬ nym rozprezeniem tego ukladu po osiowym ude¬ rzeniu sciskajacym wywartym na zderzak 4) sa zamortyzowane bezposrednio przez dwa wpusty 6, 5 pracujace zasadniczo na sciskanie. Uderzenie zo¬ stanie przeniesione /na przednia powierzcihnie 16 'wystepu ustalajacego wpustu zakonczeniem 18 szczeliny 10, nastepnie zostanie przejete przez czo¬ lo 13 osadzenia 7 w tulei 1, o które opiera sie od- 10 nosne zakonczenie glówki 6a wpustu. Luz sworzni 8 i 9 w eliptycznych otworach ^5 glówki 6a bedzie .wystarczajacy, azeby to oparcie przeszkodzilo opar¬ ciu sie przedniej .sciany tych otworów o sworznie 8 i 9, dzieki czemu te ostatnie nie; otrzymuja zad- *5 (nego uderzenia i ogólnie, z reguly nie wystapi ja¬ kiekolwiek wieksze naprezenie scinajace.K Urzadzenie wedlug wynalazku zapewnia osiowe prowadzenie korpusu 5 w tulei 1, bez mozliwosci obracania sie wzgledem siebie, dzieki temu, ze bo- 2Q czne powierzchnie wystepu ustalajacego 6b wpustu <6 opieraja , (Rozumie sie, ze wpust takiego typu pozostawia swobodna cala przestrzen ograniczona wewnatrz korpusu rurowego przesuwnego w tulei, poniewaz 25 ,wystep ustalajacy tam nie wchodzi. Mozna wiec wykorzystac cala przestrzen do pomieszczenia u- kladu sprezystego, który moce wiec miec znacznie .wieksza dlugosc, przy takich samych wszystkich pnnych czesciach, niz uklady sprezyste wedlug do- 30 tychczasowego stanu techniki. Tentyp wpustu spel¬ nia takze równie dobrze, jezeli nie lepiej niz wpusty dotychczas uzywane, zadanie przytrzymy¬ wania osiowego i obrotowego. (Przytrzymywanie 0- ,siowe korpusu o ksztalcie rurowym przeciw sile 35 rozprezania, dazacej do jego wysuniecia, bedzie wiec zapewnione przez oparcie zakonczenia szczeli¬ ny osiowej korpusu przesuwnego o odpowiednia powierzchnie czolowa wystepu ustalajacego wpu¬ stu, 40 Odnosnie przytrzymywania obrotowego bedzie ono^ zapewnione dzieki oparciu bocznych scian wystepu - ustalajacego wpustu o odpowiednie boczne sciany szczeliny osiowej korpusu rurowego.Dzieki takiemu rozwiazaniu, nacisk rozprezania 45 ukladu sprezystego, który moze byc bardzo duzy, po ustaniu scisniecia wywolanego uderzeniem w zde¬ rzak, zostanie przeniesiony na "wfrust bez powazniej¬ szego przechodzenia na poprzeczne sworznie przy¬ trzymujace. Wpust bedzie poddany sile sciskajacej 50 przechodzacej z powierzchni czolowej jego wystepu ustalajacego na odpowiednie stykajace sie z nia zakonczenie szczeliny osiowej przesuwnego korpu¬ su i przeciwlegle zakonczenie jego glówki opieraja¬ cego .sie w odpowiednim zakonczeniu osadzenia w M tulei. iDzieki nachyleniu powierzchni czolowej wy¬ stepu ustalajacego wpustu w kierunku dna tulei i jej osi sila wywierana ukladem sprezystym ma .wystep ustalajacy wpustu, za posrednictwem odpo- .wiedniego zakonczenia szczeliny, osiowej, ofriera w glówke wpustu o dno osadzenia w tulei, co dodat¬ kowo zapobiega dzialaniu sil scinajacych na sworz¬ nie mocujace wpust. t Dzieki nachyleniu tylnej powierzchni wystepu ustalajacego wpustu przeciwleglej do powierzchni czolowej w tym samym kierunku co poprzednia i przy zamontowaniu tylko jednego sworznia wpu¬ stu, wsuwanie korpusu o ksztalcie rurowym do tu- Aei spowoduje w czasie montazu i automatycznie, (obrót wpustu dokola tego sworznia, az do opadnie¬ cia jego wystepu ustalajacego do szczeliny osiowej wspomnianego korpusu (po czym bedzie mozna za¬ lozyc drugi sworzen)., Jak widac i jak wynika ponadto z powyzszego omówienia, przedmiot wynalazku nie ogranicza sie ¦w zadnym przypadku do tych sposobów zastoso¬ wania i realizacji, które byly uwzglednione w spo¬ sób bardziej szczególowy, przeciwnie — obejmuje on wszystkie warianty.Zastrzezenia patentowe 1 1. Urzadzenie przytrzymujace w kierunku osio¬ wym i obrotowo korpus rurowy zamontowany prze¬ suwnie w tulei, zwlaszcza dla zderzaków, skladaja¬ ce sie z co najmniej jednego wpustu zewnetrznego umieszczonego w kierunku osiowym majacego gló¬ wke zamontowana we wglebieniu tulei, oraz wy- istep z plaszczyzna czolowa i tylna wchodzacy w osiowa szczeline korpusu majaca zakonczenia o- graniczajace bez odsadzenia do wnetrza korpusu, znamienne tym, ze ma glówke (6a) wpustu (6) za¬ montowana we wglebieniu (7) tulei <1) za pomoca ' dwóoh sworzni poprzecznych (8), (9) sluzacych jako kolki wchodzace swoimi koncami w otwory (12) bocznych scianek lub bloków (Ul) wglebienia (7), przy czym wglebienie (7) jest ograniczone dwoma zakonczeniami, a wpust <6) jest zamontowany obro¬ towo na jednym z tych sworzni. ( )2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, jze pomiedzy sworzniami (8, 9) oraz glówka (6a) wpustu (6) i/lub pomiedzy tymi samymi sworznia¬ mi (8, 9) i otworami (IZ) wystepów bocznych, prze¬ widziany jest luz, przy czym glówka (6&) wpustu <6) stanowi odbój na odpowiednim koncu wymie¬ nionego wglebienia tulei. 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 albo 2, znamien¬ ne tym, ze przednia powierzchnia (16) wylstepu u- stalajacego (6b) wpustu (6), jest nachylona w kie¬ runku dna (3) tulei (1) i w kierunku jej osi. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze tylna powierzchnia (17) wystepu ustalajacego l(6b) wpustu (6), a mianowicie przeciwlegla do po¬ wierzchni czolowej (16) jest nachylona w tym sa¬ mym kierunku, co ta powierzchnia. ; 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, jze sklada sie z co najmniej dwóch wpustów umie¬ szczonych przeciwlegle na obwodzie, korzystnie roz¬ mieszczonych w równych odstepach na obwodzie tulei.141 588 FIG.1. KI FIG.2. !0 17 6b 5 12 _ FIG.3. „,12 11 13 14 10 18 5 FIG.5. 1\ 6 !I 11- DN-3, zam. 57^87 Cena 130 zl PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL