Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wykonywania otworów pod kotwie i do osadzania kotwi na przyklad w górnictwie, przy budowie tuneli itp.W górnictwie, a szczególnie w górnictwie weglowym i przy budowie tuneli coraz wieksze znaczenie zdobywa odbudowywanie chodników z zastosowaniem kotwi chwytnych lub rozprez¬ nych. Przy realizacji tego sposobu z reguly za pomoca wiertarki wykonywuje sie w skale szereg otworów przebiegajacych promieniowo wzglednie normalnie wzgledem przekroju tunelu, po czym w tych otworach umieszcza sie kotwie rozprezne lub beton wzglednie klej dwuskladnikowy, w którym to betonie lub kleju umieszcza sie kotew chwytna. Po utwardzeniu srodka wiazacego, co w przypadku klejów dwuskladnikowych przebiega w krótkim czasie, na wystajacych koncach kotwi dociaga sie nakretki, przy czym pomiedzy skala a nakretka umieszcza sie plyte, która zapobiega uszkodzeniu powierzchni skaly. Tegorodzaju kotwy wywoluja w skale naprezenia, a szczególnie naprezenia sciskajace tworzace swego rodzaju efekt sklepieniowy, w wyniku którego skala tunelu lub jej podobna, tworzy swego rodzaju strukture samonosna.Poniewaz wykonywanie otworów pod kotwie, wypelnianie ich srodkiem wiazacym, umie¬ szczanie kotwi i ich dociaganie musi przebiegac w chodnikach jeszcze nieobudowanych, to zacho¬ dzi potrzeba mozliwie daleko posunietego zautomatyzowania tych czynnosci, a to by zapobiec zagrozeniom obslugi.Znanym jest urzadzenie do wykonywania otworów pod kotwie i do osadzania kotwi, które posiadaja lawete, wzdluz której jezdza naprzemiennie: agregat wiertniczy i zespól do osadzania kotwi wyposazony w dalszy silnik. Na oddalonym od wierconego otworu koncu lawety znajduje sie poprzeczny wzgledem lawety i wystajacy na obie jej strony element dla przyjmowania agregatu wiertniczego lub silnika zespolu osadzania kotwi. Zarówno ten silnik jak i silnik wiertarki sa umieszczone na swoich wlasnych sankach i moga byc przesuwane na lawecie wzdluz prowadzenia, az do polozenia spoczynkowego, co dopiero pozwala na przesuniecie drugiego agregatu do polozenia roboczego. Przesuwanie agregatów musi byc dokonywane recznie albo przy pomocy dodatkowych silowników. Ponadto urzadzenie wykazuje magazyn kotwi z lancuchem, który w2 143 535 razie potrzeby moze byc obrócony, by umozliwic wyjecie kotwi z magazynu. Agregat do osadzania kotwi i klucz do ich dociagania moga byc przesuwane z polozenia roboczego do polozenia spoczynkowego bez kotwi, natomiast wiertlo podczas ruchu z polozenia roboczego do polozenia spoczynkowego musi byc zabierane, co wymaga takze poprzecznego przesuniecia prowadzenia wiertla.Toznane urzadzenie do wykonywania otworów pod kotwie i do osadzania kotwi jest apara- towo kosztowne, poniewaz wymaga agregatu wiertniczego i agregatu do osadzania kotwi, wyka¬ zuje ustawione poprzecznie wzgledem lawety prowadnice dla agregatów znajdujacych sie w polo¬ zeniu spoczynkowym, a ze wzgledu na usytuowanie poprzecznego prowadzenia magazynu kotwi i rury do wprowadzania srodka wiazacego zajmuje duzo miejsca, co ogranicza zastosowanie urza¬ dzenia szczególnie w górnictwie. Ponadto, dodatkowe prowadzenie poprzeczne jest przyczyna wyjatkowo duzej zawodnosci co powoduje, ze obslugujacy musi ponownie udawac sie w nieobu- dowany obszar chodnika, by uruchamiac urzadzenie, wzglednie, ze caly wóz musi byc wyciagany z nieobudowanego chodnika, a po zreperowaniu urzadzenia ponownie do tego chodnika wprowa¬ dzany i tamze ponownie ustawiany.Zadaniem wynalazku jest opracowanie urzadzenia do wiercenia otworów pod kotwie i do osadzania kotwi, które pozwalaloby na takie prowadzenie calosci pracy, przy którym obslugujacy nie musial znajdowac sie w obszarze nieobudowanym, które wykazywaloby zwarta budowe i które dzieki prostej konstrukcji posiadaloby wyjatkowo duza niezawodnosc.Istota wynalazczego urzadzenia do wiercenia otworów pod kotwie i do osadzania kotwi, przeznaczonego dla górnictwa, budowy tuneli itp., które poprzez lawete, uchwyt lawety i w danym wypadku ramie wiertnicze moze byc laczone z wozem wrebiarki itp., posiadajace silnik wiertniczy szczególnie obrotowo-udarowy, który bedac umocowanym na sankach moze sie przesuwac wzdluz lawety, wykazujace takze ruchome prowadzenie zerdzi wiertniczej, obrotowy magazyn kotwi, uchwyt kotwi sluzacy jej osadzaniu, klucz do dociagania kotwi przesuwany wzdluz lawety przy pomocy sanek oraz w danym wypadku rure doprowadzajaca czynnik wiazacy, na przyklad klej,jest to, ze uchwyt magazynu kotwi, prowadzenie zerdzi wiertniczej, uchwyt klucza do dociskania kotwi i w danym wypadku uchwyt rury doprowadzajacej sa umieszczone obrotowo wokól wspólnej osi, przy czym uchwyt zerdzi wiertniczej w prowadzeniu tej zerdzi, klucz do dociagania kotwi oraz korzystnie jedna kotew i w danym wypadku rura doprowadzajaca wykazuja taki sam odstep od wspólnej osi, przy czym w kazdym polozeniu silnika wiertniczego szczególnie do wiercenia obrotowo-udarowego, silnik ten posiada zawsze taki sam niezmienny odstep od osi. Tegorodzaju konstrukcja pozwala na to, by przy pomocy jednego silnika wykonywac otwory oraz osadzac i dociagac kotwie. W tym celu wystarcza jedynie usuniecie z agregatu wiertniczego zerdzi wiertniczej i zastapienie jej kluczem do osadzania kotwi. Dzieki temu, ze poszczególne uchwyty wzglednie narzedzia sa umieszczone obrotowo przed agregatem zawsze wokól wspólnej osi, to wymiana narzedzi jest wyjatkowo latwa, przy czym jednoczesnie konstrukcja umozliwia zminimalizowanie przestrzeni potrzebnej dla calego urzadzenia.Zgodnie z dalsza cecha przedkladanego wynalazku, uchwyt klucza do osadzania kotwi, który to uchwyt przytrzymuje klucz sprezyscie, moze poruszac sie wzdluz lawety przy pomocy silownika o dwóch przeciwnych kierunkach dzialania. Poniewaz z reguly zerdz wiertnicza musi byc dluzsza od kotwi, to korzystnie do silnika jest na poczatku dolaczany klucz do dociagania kotw, po czym dopiero w kluczu tym jest umieszczona kotew. Taki sposób postepowania jest mozliwy dzieki mozliwosci przesuwania uchwytu klucza do osadzania kotwi wzdluz lawety.Jezeli, patrzac w kierunku obrotu wokól osi, pomiedzy prowadzeniem zerdzi wiertniczej a uchwytem magazynu kotwijest umieszczony uchwyt klucza do dociagania kotwi, to nawet stosujac bardzo proste sterowanie mozna uzyskac wyjatkowo szybki postep prac, poniewaz w czasie pracy obrót wokól osi jest dokonywany w jednym tylko kierunku.Jezeli rura doprowadzajaca i klucz do osadzania kotwi posiadaja na osi takie samo polozenie katowe, to wówczas mozna jednoczesnie dolaczac do silnika klucz do osadzania kotwi i wprowa¬ dzac do otworu czynnik wiazacy, szczególnie klej dwuskladnikowy. Jezeli jest przewidziany poruszajacy sie do przodu i do tylu chwytak kotwi, który pobiera kotwie z magazynu kotwi poruszanego silnikiem agregatu wiertniczego, to w tym polozeniu moze byc pobrana z magazynu jedna, przy czym podczas wprowadzania kotwi w otwór, chwytak kotwi moze byc ponownie143 535 3 wysuniety; kotwie znajdujace sie w magazynie moga byc wstepnie polaczone z plyta i z nakretka, co czyni zbednymi wszelkie dalsze manipulacje, na przyklad: reczne nakladanie plyt i nakretek lub wszelkie dodatkowe czynnosci automatyczne.Wyjatkowo proste rozwiazanie konstrukcyjne uzyskuje sie wówczas, gdy uchwyt magazynu kotwi, uchwyt klucza do osadzania kotwi i co najmniej jedna zerdz wiertnicza sa umieszczone na wspólnej osi w sposób uniemozliwiajacy ich obracanie.Aby umozliwic prowadzenie zerdzi wiertniczej równiez pomiedzy pierwszym prowadzeniem zerdzi wiertniczej sztywno zamocowanym na osi obrotu a agregatem wiertniczym znajdujacym sie w polozeniu poczatkowym, na osi musi byc zamocowane obrotowo co najmniej jeszcze jedno prowadzenie osi wiertniczej.Ruch obrotowy wokól wspólnej osi uchwytu magazynu kotwi, uchwytu klucza do osadzania kotwi oraz prowadzenia zerdzi wiertniczej uzyskuje sie przy pomocy silnika, szczególnie silownika obrotowego. Tegorodzaju rozwiazanie konstrukcyjne zapewnia prace wyjatkowo bezawaryjna, a ponadto zajmuje niewiele miejsca.Aby umozliwic wyjatkowo latwe wprowadzanie czynnika wiazacego w wywiercony otwór, mozna spowodowac, ze rura doprowadzajaca czynnik wiazacy moze sie poruszac wzdluz lawet.Szczególnie zwarta konstrukcje uzyskuje sie wtedy, gdy os obrotu jest zalozyskowana w plytach czolowych lawety tuz przy tych plytach.Chwytak kotwi moze byc doprowadzany wyjatkowo blisko do wywierconego otworu wówczas, gdy jest umieszczony na plycie czolowej, na której znajduje sie takze trzpien wsporczy.Wyjatkowo prosta konstrukcje posiada sie wówczas, jezeli przy ustawianiu sanek na lawecie, naprzeciwko silnika wiertarskiego jest umieszczony silnik przesuwu sanek.Jezeli sanki, na których jest umieszczony silnik wiertarki moga sie przesuwac czesciowo poza oddalone od wierconego otworu zakonczenie lawety, wówczas laweta moze byc krótsza, przy czym przy wprowadzaniu zerdzi wiertniczej do silnika, sanki musza byc wysuniete poza koniec lawety.Przedmiot wynalazku zostanie blizej wyjasniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widziane w perspektywie urzadzenie do wykonywania otworów pod kotwie i do osadzania kotwi, a fig. 2 i 3 sa widokami róznych polozen roboczych urzadzenia z fig. 1, widzianymi odpowiednio z boku i z góry.Przedstawione na fig. 1 urzadzenie do wykonywania otworów pod kotwie i do osadzania kotwi posiada lawete 1, na której obu koncach znajduja sie plyty czolowe 2 i 3. Wzdluz lawety 1 poruszaja sie sanki 4, na którychjest umieszczony silnik obrotowo-udarowy 5. Sanki 4 sa poruszane silnikiem przesuwu 8 za posrednictwem lancucha 6 naprezanego napinaczem lancucha 7. Nad silnikiem przesuwu przewidziano przykrycie 9. Laweta poprzez nie pokazany uchwyt lawety jest laczona z wozem wiertniczym, na przyklad poprzez ramie wiertnicze. Mozna równiez przewidziec, ze laweta jest umieszczona na przyklad na wrebiarce.W plytach czolowych 2 i 3 jest zalozyskowana równolegla do lawety os 10, która moze byc obracana przez silownik obrotowy 11. Na osi 10 sa ponadto umieszczone prowadnice zerdzi wiertniczych 12,13,14, przy czym prowadnica zerdzi wiertniczej 12jest sztywno przymocowana do osi, natomiast prowadnice zerdzi wiertniczej 13,14 moga byc przez swoje wlasne silowniki 15,16 wychylane z polozenia roboczego w wyniku czego agregat wiertniczy 5 przy swoim ruchu wzdluz lawety nie napotyka na przeszkody, a prowadzenie zerdzi wiertniczej 17 z koronka wiertnicza 18 jest w pelni zapewnione. Ponadto, na osi 10jest zamocowany uchwyt klucza do osadzania kotwi 19, który to klucz 20 jest utrzymywany w uchwycie za posrednictwem sprezystych klamer 21. Uchwyt klucza do osadzania kotwijest poruszany przez wsuwajacy sie i wysuwajacy silownik 22. Ponadto, na osi jest przewidziany uchwyt 23 dla magazynu 24 kotwi. Magazyn 24 kotwi posiada tarcze przyjmujace 25, 26 obrotowo zalozyskowane w uchwycie i obracane przez silownik obrotowy 27.Poszczególne kotwie 28 juz w magazynie maja plyty 29 utrzymywane w swoich polozeniach (nie pokazanymi) nakretkami. Na osi jest zamocowany uchwyt 30 dla rury 31 dostarczajacej czynnik wiazacy. Uchwyt ten wraz z rura dostarczaja 31 moze byc przesuwany wzdluz lawety silownikiem 32. Ponadto w plycie czolowej jest zalozyskowany chwytak 33 kotwi. W plycie czolowej jest takze umieszczony trzpien wsporczy 34, w razie potrzeby wysuwany.Praca urzadzenia przedstawia sie nastepujaco. W przedstawionym na fig. 2 polozeniu 1, trzpien wsporczy 34 opiera sie o strop 35. Laweta 1, jest w tym przypadku ustawiona pionowo.4 143 535 Silnik obrotowy 11 przesuwa zerdz wiertnicza, która znajduje sie w prowadzeniach zerdzi wiertni¬ czej 12, 13, 14 przed silnik obrotowo-udarowy 5, który w tym momencie wyjechal poza koniec lawety. Teraz silnik ponownie zdaza ku stropowi dzieki czemu zerdz wiertnicza sprzega sie z uchwytem wiertarskim silnika. Wybrania w prowadzeniach zerdzi wiertniczej 13, 14 posiadaja identyczny odstep r od osi 10, co zapewnia równolegle ustawienie zerdzi wiertniczej. Podczas wykonywania otworu, na poczatku zostaje wycofane prowadzenie zerdzi wiertniczej 14, które utrzymuje zerdz wiertnicza przy pomocy sprezystej klamry i ustala sie zerdz w jej polozeniu spoczynkowym.Nastepnie wykonywuje sie dalej otwór az do momentu, w którym sanki dojda do prowadzenia zerdzi wiertniczej 13; prowadzenie to zostaje wychylone, otwór zostaje teraz doprowadzony do konca, po czym silnik wraz ze wszystkimi zerdziami wiertniczymi ponownie przejezdza wzdluz lawety. Prowadzenia zerdzi wiertniczych 13,14 zostaja ponownie sprzegniete z zerdzia wiertnicza 17, sanki wraz z silnikiem odjezdzaja po lawecie na zewnatrz, co pozwala na wyjecie zerdzi wiertniczej, z uchwytu wiertarskiego, po czym przez przekrecenie osi 10, zerdz wiertnicza zostaje wychylona z polozenia roboczego, a jednoczesnie do polozenia roboczego zostaje wprowadzony uchwyt 19 klucza do osadzenia kotwi wraz z kluczem 20 do osadzania kotwi oraz uchwyt 30 wraz z rura 31 dostarczajaca srodek wiazacy. Polozenie to oznaczono jako 2. Aktualne polozenia katowe odpowiada oznaczonemu indeksem a. Szczególnie wyraznie mozna stwierdzic, ze w polozeniu la, wybranie dla zerdzi wiertniczej 17, klucz 20 do osadzania kotwi oraz kotew 28 posiadaja taki sam odstep r od osi 10.W polozeniu oznaczonym przez 3, klucz do osadzania kotwi zostaje umieszczony w silniku obrotowo-udarowym. Rura doprowadzajaca 31 zostaje dosunieta do wylotu wywierconego otworu 36.W przedstawionym na fig. 3 i oznaczonym przez 4 polozeniu roboczym, magazyn 24 kotwi zostaje tak obrócony przed silnikiem obrotowo-udarowym, ze chwytak 33 kotwi moze chwycic za jedna z kotew 28 znajdujacych sie w magazynie, po czym silnik obrotowo-udarowy, przejezdza wzdluz lawety, a kotwa - tak jak to pokazano w polozeniu + 5 — wpada w klucz do osadzania kotwi.Magazyn zostaje przekrecony, a z magazynu zostaje pobrana jedna kotew. Teraz kotwa zostaje wkrecona przez agregat obrotowo-udarowy w wywiercony otwór, przy czym wkrecanie odbywa sie w kierunku przeciwnym do kierunku dociagania srub. Powoduje to wymieszanie kleju dwusklad¬ nikowego umieszczonego w otworze. Po odczekaniu krótkiego okresu potrzebnego dla stezenia kleju dwuskladnikowego zostaje w kierunku przeciwnym pokrecona nakretka, co powoduje jej dociagniecie. Poniewaz chwytak 33 kotwi, tak jak to pokazano w polozeniu 5a, jest wychylony, a wychylanie jest dokonywane przy pomocy wlasnego wyodrebnionego silownika 37, to kotwie moga byc juz w magazynie zaopatrzone w plyty kotwiace i nakretki.Sanki wraz z silnikiem obrotowo-udarowym przejezdzaja teraz ponownie do swojego poloze¬ nia krancowego, po czym klucz do osadzania kotew wraz ze znajdujacym sie w swoim polozeniu roboczym uchwytem 19 tego klucza zostaje usuniety z agregatu. Rozpoczyna sie nowy cykl roboczy, przy czym narzedzia robocze nie musza w calosci zostac obrócone wokól osi 10. Jest wykonany jedynie ruch uchylny wynoszacy co najwyzej 220°.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do wiercenia otworów pod kotwie i do osadzania kotwi na przyklad w górnict¬ wie, przy budowie tuneli itp., które poprzez lawete, uchwyt lawety i w danym przypadku ramie wiertnicze moze byc laczone z wozem wrebiarki itp., które posiada silnik wiertniczy, a szczególnie obrotowo-udarowy przesuwajacy sie na sankach wzdluz lawety, ruchome prowadzenie zerdzi wiertniczych, obracajacy sie magazyn kotwi, uchwyt kotwi dla ich osadzania, klucz do osadzania kotwi poruszajacy sie na sankach wzdluz lawety i w danym wypadku rure doprowadzajaca srodek wiazacy, na przyklad klej, znamienne tym, ze uchwyt (23) dla magazynu (24) kotwi, prowadzenie zerdzi wiertniczych (12,13,14), uchwyt (19) klucza do osadzania kotwi i w danym wypadku uchwyt (30) rury doprowadzajacej (31) sa umieszczone obrotowo wokól wspólnej osi (10), przy czym wybrania dla zerdzi wiertniczej (17) w prowadzeniach zerdzi wiertniczej (12,13,14), klucz (20) do osadzania kotwi i korzystnie jedna kotew (28) oraz w danym przypadku rura doprowadzajaca,143 535 5 posiadaja taki sam odstep (r) od wspólnej osi (10), przy czym w kazdym polozeniu silnika wiertniczego, a szczególnie obrotowo-udarowego (5) odstep tegoz od osi (10) jest jednakowy. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze uchwyt (19) klucza do osadzania kotwi, który przytrzymuje klucz (20) do osadzania kotwi w danym przypadku przy pomocy sprezystych wybran (21),jest przesuwny wzdluz lawety (1) za pomoca silownika (22) dzialajacego, w jednym i w drugim kierunku. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 lub 2, znamienne tym, ze patrzac w kierunku obrotu wokól osi (10), pomiedzy prowadzeniem zerdzi wiertniczej (12,13,14) a uchwytem (23) magazynu kotwi jest umieszczony uchwyt (19) klucza do osadzania kotwi. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 lub 2, znamienne tym, ze rura doprowadzajaca (31) i klucz (20) do osadzania kotwi posiadaja na osi (10) takie samo polozenie katowe. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze ma przesuwny chwytak (33) kotwi do pobierania kotwi (28) z magazynu (24) kotwi poruszajacego sie przed silnikiem wiertniczym (5). 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze uchwyt (23) magazynu (24) kotwi, uchwyt (19) klucza do osadzania i co najmniej jedno prowadzenie zerdzi wiertniczej (12) sa osadzone na wspólnej osi (10) w sposób uniemozliwiajacy obrócenie. 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze na osi (10) jest zamocowane obrotowo co najmniej jedno dalsze prowadzenie zerdzi wiertniczej (13,14). 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 lub 6, znamienne tym, ze dla ruchu obrotowego uchwytu (23) magazynu (24) kotwi, uchwytu (19) klucza do osadzania kotwii prowadzenia zerdzi wiertniczej (12, 13,14) wokól wspólnej osi ma silnik (11), korzystnie silownik obrotowy. 9. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze rura doprowadzajaca (31) srodek wiazacy jest ruchoma wzdluz lawety. 10. Urzadzenie wedlug zastrz. 7, znamienne tym, ze os (10) jest ulozyskowana na plytach czolowych (2, 3) lawety (1). 11. Urzadzenie wedlug zastrz. 10.znamienne tym, ze na jednej plycie czolowej (2) jest umie¬ szczony chwytak (33) kotwi i w danym przypadku trzpien wsporczy (34). 12. Urzadzenie wedlug zastrz. 5, znamienne tym, ze naprzeciwko silnika wiertniczego (5), w jednym ustawieniu sanek (4), jest na lawecie (1) umieszczony silnik przesuwu (8) sanek. 13. Urzadzenie wedlug zastrz. 12, zna nienne tym, ze sanki (4), na których jest umieszczony silnik wiertniczy (5), sa czesciowo przesuwne poza koniec lawety oddalony od wierconego otworu.143535143535 W 14' Ml w -l! I "r-J SJ 204 54L Fig. 2 J9 \£ li 9 30 di 31 A143 535 33 Fig. 3 20' n " to 'Oo -12 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 220 zl PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL