Przedmiotem wynalazku jest sprezarka tlokowa do czynników gazowych, np* sprezarka powie¬ trza do ukladu hamulcowego pojazdu samochodowegof zwlaszcza z urzadzeniem do regulacji wydajnosci, przy czym sprezarka wyposazona jest w umieszczona z zewnatrz pompe czynnika smarowego, która tloczy czynnik smarowy ze zbiornika poprzez obieg czynnika smarujacego sprezarki, a kanal powrotny dla czynnika smarowego poprowadzony jest z zamknietej skrzyni korbowej sprezarki z powrotem do zbiornika.Sprezarki tlokowe tego rodzaju sa stosowane, zwlaszcza jako sprezarki powietrza do ukladu hamulcowego pojazdów samochodowych* Sprezarka napedzana jest przez silnik pojazdu samocho¬ dowego i zasilana jest czynnikiem smarowym przez pompe czynnika smarowego silnika* Poniewaz zapotrzebowanie na sprezone powietrze dla hamowania jest nieregularne, sprezarka tloczy po¬ wietrze do zbiornika cisnieniowego* Gdy w zbiorniku tym zostanie osiagniete pelne cisnienie, wówczas albo tloczenie sprezarki zostaje wylaczone przez urzadzenie regulacji wydajnosci, np* prostej regulacji biegu luzem albo nadmiar powietrza tloczonego przez sprezarke zostaje wypuszczony do atmosfery po prostu przez regulator cisnienia* Stosowane sa równiez urzadze¬ nia regulacji, za pomoca który otwierany jest zawór ssania sprezarki i zassany czynnik jest z powrotem przekazywany do przewodu ssania* W przypadku znanych sprezarek tlokowych, zwlaszcza, przy pracy z regulacja 1 przy biegu luzem sprezarki, dochodzi do niepozadanego wzbogacenia czynnika smarowego w przestrzeni roboczej sprezarki* Taki nadmiar czynnika smarowego prowadzi do przeolejenia tloczonego gazu i w sprezarkaoh powietrza stosowanych w ukladach hamulcowych, 1 jest wydmuchiwany do atmos¬ fery wraz z powietrzem w czasie pracy z regulacja równiez z nadmiarem powietrza. Poniewaz sprezarka powietrza w ukladzie hamulcowym jest z reguly dolaczona do obwodu smarowania ole¬ jowego silnika pojazdu samochodowego, wystepuje zwiekszone zuzycie oleju silnikowego. ponadto przeolejone powietrze powoduje zanieczyszczenie otoczenia, zwlaszcza publicznych powierzchni ruchu* takich jak np. zatoki przy przystawkach autobusowych, na które wydmuch!-2 143 968 wane jeat przeolejone powietrze. Problemu tego nie mozna bylo rozwiazac równiez przez zmniejszenie doprowadzania czynnika smarowego do sprezarki9 poniewaz wystepuje wtedy nie¬ bezpieczenstwo przegrzania. Odprowadzanie powrotne nadmiaru powietrza z olejem do krócca ssania silnika pojazdu samochodowego jest nie tylko kosztownef lecz jest równiez omijane przez producentów silników, poniewaz oprócz przeolejonego powietrza do komory spalania moga sie przedostac nagar olejowy i inne zanieczyszczenia* Zadaniem wynalazku jest opracowanie prostych srodków umozliwiajacych zapobieganie niepo¬ zadanemu wzbogaceniu czynnika smarowego w sprezarce i w tloczonym gazie* Zadanie to rozwia¬ zano w sprezarce tlokowej wedlug wynalazku wymienionego na wstepnie rodzaju przez to9 ze w kanal powrotny, który jest poprowadzony ze spadkiem do umieszczonego nizej zbiornika za¬ sobnikowego, wbudowany jest samoczynny zawór przeclwzwrotny, który odcina przeplyw kanalem powrotnym w kierunku do skrzyni korbowej* Za pomoca tych prostych srodków niespodziewanie skutecznie uniknieto przeolejenia sprezarki i sprezonego gazu bez szkody dla wystarczajacego smarowania sprezarki* Zawór przeclwzwrotny wbudowany w kanal powrotny umozliwia bez prze¬ szkód przeplyw powrotny czynnika smarowego do zbiornika zasobnikowego* Równoczesnie jednak uniemozliwia* by przy suwie sprezania tloka powietrze bylo z powrotem zasysane do skrzyni korbowej* a wiec by przy suwie ssania sprezarki powstawalo nadmierne cisnienie w skrzyni korbowej 9 które podczas suwu ssania sprezarki, a zwlaszcza przy pracy z regulacja, jest wyzsze od cisnienia w przestrzeni roboczej sprezarki* W ten sposób uniemozliwiono równiez powstawanie spadku cisnienia* który powoduje* ze czynnik smarowy wedruje wzdluz scianek cylindra do góry do przestrzeni roboczej* Nie pogorszono natomiast samego obiegu czynnika smarowego* W sprezarkach tlokowych wymienionego rodzaju znane jest juz, ze czynnik smarowy groma¬ dzacy sie w skrzyni korbowej odprowadza sie z powrotem do zbiornika zasobnikowego kanalem powrotnym o wystarczajacym spadku i o wystarczajacym przekroju* W kanale powrotnym nie ma przy tym wbudowanego zaworu i jest on calkowicie niepotrzebny, poniewaz czynnik smarowy ze wzgledu na spadek nie moze plynac z powrotem do skrzyni korbowej* Kiedy natomiast zbior¬ nik zasobnikowy, np. miska olejowa silnika napedowego, lezy na poziomie wyzszym niz skrzynia korbowa sprezarki, wówczas konieczne jest specjalne urzadzenie zawracania srodka smarowego* W tym celu znane jest zamontowanie w kanale powrotnym pompy tloczacej i otwierajacego sie w kierunku tloczenia zaworu przeciwzwrotnego, przy czym jako pompe tloczaca mozna równiez wykorzystac wahania cisnienia w skrzyni korbowej. Taki zawór przeclwzwrotny ma za zadanie zapobieganie przeplywowi powrotnemu czynnika smarowego na skutek róznicy poziomów.Wedlug wynalazku zawór przeclwzwrotny jest natomiast wbudowany w kanal powrotny, którego spadek i tak zapobiega powrotnemu przeplywowi czynnika smarowego. Zadaniem zaworu przeciw- zwrotnego jest przy tym wytwarzanie w skrzyni korbowej sprezarki podcisnienia, które zapo¬ biega tloczeniu czynnika smarowego w przestrzeli robocza sprezarki.Zawór przeclwzwrotny w sprezarce tlokoT/ej wedlug wynalazku jest korzystnie przewidziany bezposrednio przy skrzyni korbowej i jest wykonany jako zawór jezyczkowy. Dzieki temu obje¬ tosc skrzyni korbowej jest utrzymywana mozliwie mala, tak ze unika sie zwolnienia narasta¬ nia cisnienia na skutek duzej objetosci. Zawór jezyczkowy zajmuje tylko niewiele miejsca i moze byc wykonany z malymi oporami przejscia, tak ze plynacy z powrotem czynnik smarowy moze przeplywac bez przeszkód.Prosta postac wykonania wynalazku polega na tyra, ze kanal powrotny jest utworzony przez otwór w sciance skrzyni korbowej sprezarki i przez polaczony z nim otwór odplywowy w czesci maszyny polaczonej ze skrzynia korbowa, przy czym zawór przeclwzwrotny zlozony jest z elas¬ tycznego jezyczka zaworowego zamocowanego pomiedzy skrzynia korbowa a polaczona z nia czes¬ cia maszyny* Jezyczek ten steruje otworem w sciance skrzyni korbowej* Zawór przeclwzwrotny stosowany w tym rozwiazaniu jest szczególnie prosty i zlozony jest praktycznie tylko z elas¬ tycznego jezyczka zaworowego* Taka postac wykonania nadaje sie zwlaszcza do tych konstrukcji,143 968 3 w których sprezarka jest zamontowana bezposrednio na obudowie silnika napedowego* Otwór od¬ plywowy moze przy tym uchodzic bezposrednio w skrzynie korbowa silnika napedowego* Wedlug wynalazku zawór przeciwzwrotny moze byc jednak zamontowany równiez w przewodzie rurowym, np* w jego zlaczu gwintowanym, przy czym jest wykonany korzystnie jako wkladka zaworowa.Korzystna dziedzina zastosowania wynalazku jest sprezarka powietrza do ukladu hamulcowego pojazdu samochodowego, która jest napedzana przez silnik pojazdu samochodowego oraz jest zasilana czynnikiem smarowym przez pompe olejowa silnika. Wedlug wynalazku zawór przeciw¬ zwrotny jest przy tym wbudowany w kanal powrotny prowadzacy od skrzyni korbowej sprezarki do miski olejowej silnika pojazdu samochodowego. Zawór przeciwzwrotny zapobiega przeoleje- niu tloczonego sprezonego powietrza 1 przez to zanieczyszczaniu srodowiska przez sprezone powietrze wydmuchiwane z pojazdów samochodowych.Wynalazek jest dokladniej opisany na podstawie rysunku, na którym fig. 1 przedstawia sche¬ matycznie sprezarke tlokowa wedlug wynalazku zamontowana na silniku napedowym w widoku z boku. a fig. 2 przedstawia rozwiazanie zaworu przeoiwzwrotnego w przekroju wzdluznym.Ha figurze 1 przedstawiono silnik spalinowy 1. np. silnik pojazdu samochodowego, na któ¬ rego obudowie poprzez wspornik 2 zamontowana jest sprezarka 3t np. sprezarka powietrza do ukladu hamulcowego. Sprezarka 3 jest napedzana przez silnik 1 poprzez pasek napedowy 4* Smarowanie sprezarki 3 odbywa sie za pomoca umieszczonej z zewnatrz pompy 5 czynnika sma¬ rowego, która w przedstawionym przykladzie wykonania umieszczona jest w skrzyni korbowej 6 silnika spalinowego 1 i równoczesnie zasila obieg smarowania silnika 1. Pompa 5 zasysa czynnik smarowy z miski olejowej 7 silnika 1 i tloczy go poprzez przewód 8 do skrzyni kor¬ bowej 9 sprezarki 3* Tu czynnik smarowy pod cisnieniem jest rozprowadzany kanalami do miejsc smarowania, a z nich jest rozpylany w skrzyni korbowej 99 przy czym równiez scianka cylin¬ dryczna otrzymuje czynnik smarowy. Ze skrzyni korbowej 9 kanal powrotny 10 prowadzi z pow¬ rotem do skrzyni korbowej 6 silnika 1.W kanal powrotny 10t który na fig. 1 zlozony jest z przewodu rurowego, wbudowany jest samoczynny zawór przeciwzwrotny 11, który odcina przeplyw kanalem powrotnym ]Z w kierunku do skrzyni korbowej 9 sprezarki 3. Zawór przeciwzwrotny 11 moze byc wykonany w prosty spo¬ sób, tak ze mozna go umiescic w zlaczu gwintowanym przewodu rurowego, który tworzy kanal powrotny 10. Na fig. 2 przedstawiono rozwiazanie , w którym kanal powrotny 10 utworzony jest przez otwór 12 w sciance skrzyni korbowej 9 sprezarki i polaczony z nim otwór odply¬ wowy 13 we wsporniku 2 wspierajacym sprezarke, zawór przecdrtzwrotny 11 zlozony jest przy tym ze sprezystego jezyczka zaworowego 14» który jest zanitowany pomiedzy wspornikiem 2 a skrzynia korbowa 15 sprezarki 3 na sciance skrzyni korbowej* Jezyczek zaworowy 14 ste¬ ruje swym wolnym koncem otwór 12 w sciance skrzyni korbowej 9» Przestrzen dla ruchu skoko¬ wego jezyczka zaworowego 14 wycieta jest w uszczelce 16, która jest zamocowana pomiedzy wspornikiem 2 a skrzynia korbowa 15* Podczas pracy silnika 1 sprezarka 3 jest napedzana poprzez pasek napedowy 4* Równoczes¬ nie pompa olejowa 5 tloczy poprzez przewód olejowy 8 olej do sprezarki 3# a olej ten po smarowaniu lozysk 1 cylindra gromadzi sie w skrzyni korbowej 9. Stad olej przeplywa kanalem powrotnym 10 do miski olejowej 7 skrzyni korbowej 6 silnika 1.Zawór przeciwzwrotny 11 odcina przeplyw kanalem powrotnym 10 w kierunku do skrzyni kor¬ bowej 9, tak ze wprawdzie olej oraz powietrze moga plynac ze skrzyni korbowej 3 sprezarki 3 do skrzyni korbowej 6 silnika 1, ale przeplyw w przeciwnym kierunku jest niemozliwy. Kiedy wiec tlok sprezarki 3 podczas suwu ssania porusza sie do dolu do skrzyni korbowej 9 i powo¬ duje w niej zwiekszenie cisnienia, zawór przeciwzwrotny 11 otwiera sie, tak ze powietrze i olej moga uchodzic* Przy nastepnym suwie tloczenia sprezarki, kiedy tlok porusza sie do góry ze skrzyni korbowej 9f nie moze jednak doplywac powietrze, tak ze w skrzyni korbowej 9 powstaje niewielkie podcisnienie. Zapobiega sie przez to nadcisnieniu w skrzyli korbowej 3.Panuje w niej równiez przy pracy z regulacja i przy biegu luzem sprezarki 3 cisnienia,4 143 968 które nie jest wyzsze lub jest najwyzej przez krótki czas wyzsze niz cisnienie w przestrzeni roboczej sprezarki 3. Dzieki temu olej ze skrzyni korbowej 9 nie moze przedostawac sie wzdluz scianki cylindra do przestrzeni roboczej sprezarki9 a stad w tloczone sprezone powietrze* Konstrukcja wedlug wynalazku, majaca na celu zapobiezenie przeolejenlu tloczonego czynnika9 moze byó korzystnie stosowana nie tylko w sprezarkach powietrza dla ukladu hamulcowego9 lecz równiez w Innych sprezarkach powietrza lub gazu, np. w sprezarkach czynnika chlodzacego 9 aby czynnik smarowy nie przedostawal sie do czynnika chlodzacego.Zastrzezenia patentowe 1* Sprezarka tlokowa do czynników gazowych, np. sprezarka powietrza do ukladu hamulcowego pojazdu samochodowego9 zwlaszcza z urzadzeniem do regulacji wydajnosci, przy czym sprezarka tlokowa wyposazona jest w umieszczona z zewnatrz pompe czynnika smarowego, która tloczy czynnik smarowy ze zbiornika zasobnikowego poprzez obieg czynnika smarowego sprezarki, a ka¬ nal powrotny czynnika smarowego poprowadzony jest z zamknietej poza tym skrzyni korbowej sprezarki do zbiornika zasobnikowego poprzez obieg czynnika smarowego sprezarki, a kanal powrotny czynnika smarowego poprowadzony jest z zamknietej poza tym skrzyni korbowej sprezarki do zbiornika zasobnikowego 9 znamienna t y m, ze w kanal powrotny /10/9 który jest poprowadzony z powroten ze spadkiem do nizej umieszczonego zbiornika zasobnikowego /7/# wbu¬ dowany jest samoczynny zawór przeciwzwrotny /11/9 który odcina przeplyw kanalem powrotnym /10/ w kierunku do skrzyni korbowej /9/ sprezarki /3/» 2. Sprezarka wedlug zastrz* 1, znamienna t y m, ze zawór przeciwzwrotny /11/ umieszczony jest bezposrednio przy skrzyni korbowej /9/ i jest wykonany jako zawór jezycz¬ kowy /129 14/• 3. Sprezarka wedlug zastrz* 1 albo 2, znamienna tym, ze kanal powrotny /10/ utworzony jest przez otwór /12/ w sciance skrzyni korbowej /9/ sprezarki /3/ i polaozony z nim otwór odplywowy /13/ w czesci /2/ maszyny polaczonej ze skrzynia korbowa /15/t przy czym zawór przeciwzwrotny /11/ zlozony jest ze sprezystego jezyczka zaworowego /14/ zamo¬ cowanego pomiedzy skrzynia korbowa /15/ a polaczona z nia czescia /2/ maszyny, który to jezyczek steruje otworem /12/ w sciance skrzyni korbowej /9/. 4* Sprezarka wedlug zastrz. 1 albo 2 wykonana jako sprezarka powietrza do ukladu hamulco¬ wego pojazdu samochodowego i napedzana przez silnik pojazdu samochodowego oraz zasilana czynnikiem smarowym przez jego pompe czynnika smarowego 9 znamienna tym, ze zawór przeciwzwrotny /11/ wbudowany jest w kanal powrotny /10/ poprowadzony ze skrzyni korbowej /9/ sprezarki /3/ do miski olejowej /7/ silnika /I/ pojazdu samochodowego* FfG.1 FIGI Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz Cena 130 zl PL