Przedmiotem wynalazku jest ksztaltka, zwlaszcza w postaci listwy profilowanej do wytwa¬ rzania ram okiennych lub drzwiowych* Znane sa ksztaltki zwlaszcza w postaci profili wydrazonych, do wytwarzania ram okLennyoh lub drzwiowych skladajace sie z profilu rdzeniowego ze stali lub podobnego materialu, który jest powleczony warstwa z tworzywa sztucznego, zwlaszcza z miekkiego polichlorku winylu* Zna¬ ne sa tez samostabilne profile wydrazone z tworzywa sztucznego, zwlaszcza z twardego poli¬ chlorku winylu, do wytwarzania ram okiennych lub drzwiowych, jednakze w przypadku bardzo du¬ zych wymiarów otworów musza byc one dodatkowo usztywnione w pustej przestrzeni poprzez wsu¬ niecie stalowych lub aluminiowych profili wzmacniajacych* Próbowano juz takze stosowac na ramy okienne i drzwiowe drazone profile z tworzyw sztu¬ cznych mechanicznie sztywniejsze i mocniejsze, jak przykladowo jest to przedstawione w opi¬ sie patentowym RFN nr 10 86 052, w których profile drazone tworzace ramy zostaja zaraz wy¬ pelnione ciekla lub plastyczna masa wypelniajaca, przez 00 po stwardnieniu poszozególne oze- sci ramy zostaja równoczesnie polaczone, przy ozym jako mase wypelniajaoa stosuje sie na przyklad zywice fenolowe albo ksylolit /skalodrzew/* Takze w przypadku ram na okna lub drzwi, wedlug szwajcarskiego opisu patentowego nr *f11 301, drazone profile z elastycznego tworzywa sztucznego, szczególnie na bazie polichlorku winylu, napelnia sie dla podwyzszenia wytrzyma¬ losci, twardniejaca masa wypelniajaca na bazie betonu z zywicy sztucznej, na przyklad spie¬ nionego polistyrenu, z dodatkiem cementu lub zywicy epoksydowej oraz z dodatkiem materialu ziarnistego, takiego jak piasek, srut aluminiowy, wermikulit lub podobnych. Budowlana list¬ wa profilowana wedlug wzoru uzytkowego RFN nr 19 9^ 127 wykorzystuje rdzen z tanich tworzyw takich jak malo wartosciowe tworzywa sztuczne, spienione skaly, sprasowane odpady drewna lub tym podobne, który to rdzen zaopatrzony jest w okalajaca go ze wszystkich stron otoczke z wy- sokowart osci owego tworzywa sztucznego* Próbowano juz takze wedlug opisu patentowego RFN nr 144 8612 144 861 23 26 911 wytwarzac oblozone tworzywem sztucznym profile na ramy okienne, w których rdzen ze spienionego tworzywa sztucznego oblozony Jest plaszczem ze zwartego tworzywa sztucznego, przy czym dla podniesienia sztywnosci, rdzen moze zawierac wkladki wzmacniajace z rur lek¬ kiego metalu lub rur z tworzywa sztuoznego* Dalszy przyklad zwartej, wielowarstwowej budowlanej listwy profilowanej opisany jest w ogloszeniowym opisie patentowym RFN nr 28 27 851, w której pusty profil z tworzywa sztucz¬ nego, zwlaszcza z polichlorku winylu jest napelniony wypelnieniem z tworzywa sztucznego z matryca z metakrylanu metylu i pustymi kuleczkami krzemianowymi 1 dodatkowo, celem podnie¬ sienia sztywnosci przy rozciaganiu podluznym, w listwie profilowanej uklada sie szklane wlókna* V przypadku wszystkich tych litych wielowarstwowych listów profilowanych wynikaja kazdorazowo trudnosci w wytworzeniu szczelnych, bez zarzutu polaczen listew profilowanych na narozach 1 miejscach styku, które powinny byc wodoszczelne i wiatroszczelne i powinny wy¬ kazywac wystarozajaoo wysoka wytrzymalosc oraz powinny byc latwe do wytworzenia tradycyjny¬ mi metodami• Poza tym z francuskiego opisu patentowego nr 1 602 375 znana jest juz dwuwarstwowa pu¬ sta listwa profilowana, która stanowi tworzacy rdzen pusty profil ze wzmocnionego wlóknami szklanymi poliestru, który otoczony jest po stronie zewnetrznej warstwa wlókien szklanyoh nasyoonyoh dalsza zywica* Równiez w przypadku tego profilu okazuje sie trudne wytworzenie mocnyoh, bez zarzutu polaczen na narozach i w miejsoaoh styku profilów szklanyoh w tworzy- waoh termoplastycznych, oraz jest niezadowalajaca przyczepnosc miedzy wlóknami szklanymi i tworzywami termoplastycznymi* Znane jest juz poddawanie wlókien szklanyoh obróbce powierz¬ chniowej w celu zwiekszenia ich przyczepnosci do tworzywa sztucznego* Najbardziej znana jest obróbka silanami, opisana przykladowo w artykule B. V. Liplnsky, Silane Ibsen Haftpro- bleme, In defezet, 28, rocznik nr 5» 1974, strony 207-211* V brytyjskim opisie patentowym nr 1 345 841 przedstawiona jest wzmocniona wlóknami szklanymi masa termoplastyczna, która na 100 ozesol wagowyoh termoplastycznego tworzywa sztucznego zawiera 5-150 ozesoi wagowych wlókien szklanyoh i dodatkowo P,5-1»5 ozesol wagowyoh specjalnego srodka zwiekszajacego przyczepnosc na bazie metal00enu /kompleks metalu o zmiennej wartosciowosci z jednym lub wieksza Liozba pierscieni oyklopentadienylowyoh/* Zadaniem wynalazku jest dostarczenie ksztaltki, zwlaszcza w postaci listwy profilowa¬ nej na ramy okienne lub drzwiowe z ewentualnie drazonym profilem rdzeniowym ze wzmocnione¬ go tworzywa sztuoznego i otaczajacej profil rdzeniowy okladziny z tworzywa sztucznego* Lis¬ twa profilowana do wytwarzania ram ok lennyoh lub drzwiowych powinna spelniac wymagania od¬ nosnie trwalosci w warunkach atmosferycznych oraz wymagania odnosnie meohanioznej wytrzy¬ malosci i oztywnosoi* Listwa taka powinna dawac sie przerabiac na ramy jak najprostsza te¬ chnika laczenia, zwlaszcza przez spawanie i powinna dzieki uzyciu niedrogioh materialów u- mozliwiac ekonomiczna produkcje masowa i jak najprostsza obróbke* Ksztaltka, w postaoi listwy profilowanej do wytwarzania ram okiennych lub drzwiowych, z ewentualnie drazonym profilem rdzeniowym ze wzmocnionego tworzywa sztuoznego i otaczaja¬ ca profil rdzeniowy okladzina z tworzywa sztuoznego, wedlug wynalazku, ma profil rdzeniowy zbudowany ze wzmocnionej wlóknem szklanym masy poliohlorku winylu, zawierajacej na 100 oze¬ soi wagowych polichlorku winylu, o wartosci K wynoszaoej 55-75* 40 do 100 ozesoi wagowyoh Wlókien szklanyoh o srednloy 5-25 /um i dlugosci do 12 mm oraz 1-25 czesci wagowyoh wypel¬ niacza mineralnego o sredniej srednloy czastek wynoszacej ponizej 50^Um, i który ma mikropo¬ rowata lekko chropowata powierzchnie, przy czym profil rdzeniowy jest polaczony z okladzina z mieszajacego sie z polichlorkiem winylu tworzywa sztucznego o udarnosol przewyzszajacej udarnosc profilu rdzeniowego* Korzystnie ksztaltka ma profil rdzeniowy zawierajaoy 30 ozescl wagowyoh modyfikatora* Koszystnle ksztaltka na profil rdzeniowy zawierajacy 2,5-5,5 ozesoi wagowyoh srodka posli¬ zgowego* Korzystnie ksztaltka wedlug wynalazku ma profil rdzeniowy, który na 100 czesci wa- . gowych polichlorku winylu o wartosci K wynoszaoej 55-75, zawiera 40-80 czesci wagowych wló-ikk 861 3 klen szklanyoh o srednicy 5-25 yum 1 dlugosci 0,5-12 mm, 1-15 czesci wagowyoh sproszkowanego wypelniacza mineralnego o sredniej srednicy czastek ponizej 50/un i 2,5-50 ozesoi wagowych srodka poslizgowego oraz co najwyzej JO ozesoi wagowych modyfikatora.
Grubosc solanek profilu rdzeniowego wynosi korzystnie 1,0-10 osa, a zwlaszcza 2,0-4,0 mm, natomiast grubosc solanek okladziny wynosi korzystnie 0,2- M mm, a zwlaszcza 0,3-1,5 mm* Korzystnie ksztaltka ma okladzine wykonana z materialu na bazie polichlorku winylu, po¬ lichlorku wlnylidenu, dodatkowo chlorowanego polichlorku winylu, kopolimeru otrzymanego z chlorowanego monomeru i co najmniej jednego polimeryzujacego z nia monomeru, jak homo- lub kopolimeru, wzglednie kopolimeru szozeplonego z polimerem takim jak etylen-ootan winylu, a- krylen, octan winylu, chlorowany polietylen, butadien, polioleflny na bazie akrylanów lub kopolimery akrylonitryl-butadlen-styren albo metakrylonltryl-butadlen-styren, albo poliest¬ ry albo polifluorek winylu, lub polifluorek winylidenu wzglednie ich mieszaniny oraz zawie¬ rajacego dodatki takiej jak stabilizatory, srodki poslizgowe, pigmenty, absorber promieni nadfioletowych, srodki ulatwiajace przerób lub srodki modyfikujace• Korzystnie ksztaltka ma okladzine wykonana z materialu na bazie akrylanu, akrylo-buta- dieno-styrenu, metakrylo-butadieno-styrenu, poliestru, polifluorku winylu, polifluorku winy- lidenu lub ich mieszanin* V korzystnym przypadku, ksztaltka ma okladzine czesciowo skladaja¬ ca sie z dwu róznych od siebie tworzyw. Korzystnie ksztaltka ma okladzine wykonana z profi¬ lowaniami ksztaltki takimi jak wpusty, wypusty, zebra poprzeczne, podoieoia i tym podobne* Korzystnie ksztaltka oo najmniej ozesolowo jest zbudowana wielowarstwowo z róznych materia¬ lów* Korzystnie ksztaltka ma okladzine oo najmniej czesciowo pokryta warstwa powierzchniowa z tworzywa sztucznego odpornego na warunki atmosferyczne zwlaszcza na bazie akrylanu, o gru¬ bosci 0,1-1,2 mm* Korzystnie ksztaltka ma profil rdzeniowy stabilizowany termicznie i okla¬ dzine stabilizowana termicznie i odporna na dzialanie swiatla* Korzystnie ksztaltka ma okla¬ dzine, która opróoz tworzywa sztucznego zawiera oo najwyzej 20£ modyfikatorów takich jak e- tylen-octan winylu, chlorowany polietylen, metakryloakrylo-butadieno-styren* Przez zastosowanie w ksztaltkach wodlug wynalazku drazonego profilu rdzeniowego z masy na bazie wznioonionego wlóknami szklanymi polichlorku winylu uzyskuje sie sztywny, trwaly wy¬ twór, który wykazuje wysoki wspólczynnik sprezystosci 1 jest bardzo stabilny pod wzgledem wymiarów, to znaczy naprezenia zamrozone przy przerobie masy na listwe profilowana nie wyz¬ walaja sie równiez w wysokioh temperaturach, do 100 c* Ze wzgledu na duza zawartosc wlókion szklanych profil rdzeniowy zle daje sie barwic, to znaczy w zasadzie wykazuje szaro-zólte zabarwienie, okreslone barwa wlókien szklanych, dlatego zadaniem okladziny jest nadanie bar¬ wy profilowi i jednoczesnie utworzenie gladkiej powierzchni* Poza tym istotna cecha wynalaz¬ ku jest to, ze udamosc polaczonego profilu, którego rdzen ze wzgledu na udzial wlókien szk¬ lanych jest wzglednie kruchy, zostaje podwyzszony przez dobór odpowiedniego udarnosciowo tworzywa okladziny* Szczególnie korzystnie jest to, ze przez wysoki udzial wlókien szklanych profil rdzeniowy wykazuje lekko szorstka powierzchnie o mikroporowatej strukturze, przez oo okladzina z tworzywa sztucznego moze szczególnie dobrze zwiazac sie i osiaga sie szczególnie dobra przyczepnosc wzglednie wysoka wytrzymalosc polaczenia miedzy profilem rdzeniowym i o- kladzina, bezposrednio bez dodatkowych srodków* Stosowana na profil rdzeniowy masa polichlo¬ rku winylu wzmocniona wlóknami szklanymi wykazuje jeszcze nawet przy uzyoiu wzglednie male¬ go udzialu sproszkowanych napelniaczy mineralnych, razem ze wzglednie wysokim udzialem wló¬ kien szklanych, bardzo dobra mozliwosc przerobu na wytlaczarkach oraz odpowiednie wlasciwo¬ sci fizyczne* Szczególnie wykazuje ona wspólczynnik sprezystosci w kierunku wytlaczania oo najmniej 8000 N/mm2 w temperaturze 23°C, mierzony wedlug DIN 53 *»57.
Korzystna okladzine wykonuje sie z tworzywa sztucznego na bazie polichlorku winylu, po¬ lichlorku winylidenu, dodatkowo chlorowanego polichlorku winylu, kopolimeru otrzymanego z chlorowanego monomeru i co najmniej jednego polimeryzujacego z nim monomeru, jak homo- lub kopolimeru wzglednie kopolimeru szczepionego z polimerem takim Jak etylen-octan winylu, a- krylan, ootan winylu, chlorowany polietylen, butadien, polioleflny lub inne oraz ich miesza-k 1V* 861 niny, które dodatkowo nosa zawierac dodatki, takie jak stabilizatory, srodki poslizgów©, pi¬ gmenty, adsorbery promieni nadfioletowyoh, srodki ulatwiajaoo przerób 1 srodki modyfikujace• Inna korzystna grupa termoplastycznych tworzyw sztucznych odpowiedni oh na okladzine sa ter¬ moplastyczne tworzywa sztuczne na bazie akrylanów lub polimetakrylanów metylu, kopolimer a- krylonltryl-butadlen- albo metakrylonitryl-butadien-styren albo poliestru, albo polifluor¬ ku winylu, albo poll fluorku winylidonu wzglednie ich mieszanin* Ola zminimalizowania wsadu materialowego proponuje sie, zgodnie z wynalazkiem, wytwa¬ rzanie profilów rdzeniowych jako pustych profilów, przy czym przewidziana jest grubosc scia¬ nki 1,0-10 mm, korzystnie 2,04 dm* Okladzina, której zadaniem w zasadzie jest wykonczenie powierzchni i ewentualnie przyczynienie sie do zwiekszenia udarnosol oraz zwiekszenia od¬ pornosci na wplywa atmosferyczne, ma grubosc scianki 0,2-4 mm, korzystnie 0,3-1,5 mm* Moz¬ liwe jest takze wytworzenie okladziny czesciowo z dwu róznych od siebie tworzyw, przyklado¬ wo na strone widoczna profilu daje sie okladzine z tworzywa ?, zas na pozostala strone pro¬ filu okladzine z tworzywa B, wzglednie okladziny róznie zabarwione w poszczególnych obsza¬ rach* V dalszym doskonaleniu wynalazku moze byc poza tym korzystne wykonanie okladziny co najmniej czesciowo wielowarstwowej z róznych tworzyw* Przez to mozliwe jest korzystne lacze¬ nie róznyoh wlasciwosci poszczególnych tworzyw i tak sprostanie róznym wymaganiom stawianym produktowi, które nie sa osiagalne przy uzyciu tylko jednego tworzywa* Korzystnie okladzine pokrywa, sie taka sama czesciowo przykrywajaca warstwa powierzchniowa z odpornego na wplywy atmosferyczne tworzywa sztucznego, która mozna takze dobrze barwic o grubosci 0,1-1,2 mm, zwlaszcza na bazie akrylanu* Te dodatkowa warstwe powierzchniowa nanosi sie przez wsp6Lwy¬ tlaczanie, jednak takze przez laminowanie folia albo przez smarowanie* Ze wzgledu na to, ze profil rdzeniowy z wysokim udzialem wlókien szklanych jest wzglednie kruchy, jednak malo s- kurozliwy i ma duza sztywnosc i wytrzymalosc, moze byc korzystne poprawienie udarnosol wie¬ lowarstwowego profilu przez odpowiednie dobranie okladziny* V tym celu proponuje sie aby o- kladzlna zawierala obok tworzywa sztucznego do 20$ wagowyoh srodka modyfikujacego udarnosc, takiego jak kopolimer etylen-octan winylu, chlorowany polietylen, kopolimer metakrylonitryl- -butadien-styren, poliakrylan butylu, akrylany lub podobne* Profil rdzeniowy z poliohlorku winylu wzmocnionego wlóknami szklanymi powinien w zasa¬ dzie przejac zadanie usztywniajacego gorsetu listwy profilowanej* Korzystnie wiec okladzina wykonana jest z profilowaniami listwy profilowanej, takimi jak wpusty, wypusty, zebra pop¬ rzeczne, podciecia albo tym podobne* Wielowarstwowa listwe profilowana wedlug wynalazku korzystnie wytwarza sie przez wspól- wytlaozanle, przy czym ze strony zewnetrznej jest ona kalibrowana 1 wykazuje skurcz szczat¬ kowy ponizej 0,5#, zwlaszcza ponizej 0,3%« Wielowarstwowy produkt wedlug wynalazku wykazu¬ je znacznie podwyzszony wspólczynnik sprezystosci w stosunku do profilu z czystego tworzy¬ wa sztucznego, a mianowicie z twardego poliohlorku winylu i przez to ma on wieksza sztywnosc oraz wytrzymalosc na skrecanie, wieksza trwalosc i odpornosc na pekniecia, a poza tym wyka¬ zuje prawie calkowite wyeliminowanie skurczu wyzwalajaoego sie termioznie* Istotne jest zwlaszcza to przy zastosowaniu w strefach klimatycznych o duzyoh róznicach temperatur, gdyz' unika sie peozenia profilu na skutek naswietlania i ogrzewania oraz uzys¬ kuje sie znaozne zmniejszenie wspólczynnika rozszerzalnosci cieplnej, przez co znacznie z- mniejszaja sie problemy tolerancji przy wytwarzaniu ram i przez to problemy przerobu* Dla wytwarzania wielowarstwowych listew profilowanych wedlug wynalazku korzystne, ze profil rdzeniowy na bazie poliohlorku winylu wzmocnionego wlóknami szklanymi nalezy stabi¬ lizowac cieplnie jedynie odnosnie poliohlorku winylu, natomiast okladzina musi byc wyposa¬ zona takze w dodatkowo stabilizatory odpornosci na wplywy atmosferyczne, absorbery promieni nadfioletowych oraz pigmenty* Ale lacznie osiagane jest potanienie produktu przez zmniejsze¬ nie zuzycia drogich materialów przy jednoczesnym znacznym wzrosoie, zwlaszcza meohanicznyoh wlasciwosci*ikk 861 5 Poniewaz wielowarstwowo profile wedlug wynalazku z profilem rdzeniowym z poliohlorku winylu wykazuja bardzo maty skurcz, moga byc one takze bardziej obciazane termicznie przez wplyw atmosferyczne, to znaczy moga byc nagrzewane promieniami slonecznymi do wyzszych te¬ mperatur, bez wyzwolenia niedopuszczalnych naprezen, które moglyby prowadzic do niedopusz¬ czalnego skurozu profilu* Dlatego wielowarstwowe profile wedlug wynalazku mozna tez zabar¬ wiac od strony zewnetrznej na ciemne kolory, takie jak brunatny, ozarny, ciemnozielony, ja¬ kie niejednokrotnie sa wymagane przez architektów ze wzgledów estetycznych. Takie ciemne za¬ barwienie jest niemozliwe na przyklad w przypadku profilów z twardego polichlorku winylu, gdyz przy przekroczeniu okreslonych temperatur nagrzania nastapi taki skurcz przez wyzwole¬ nie naprezen, ze ramy pekaja* Niespodziewanie okazalo sie, ze listwy profilowane wedlug wynalazku z profilom rdzenio¬ wym wzmocnionym wlóknami szklanymi pomimo wysokiego udzialu wlókien szklanych mozna bez za¬ rzutu spawac i otrzymywac dobre wytrzymalosci spawu, jakie wymagane sa szczególnie takze przy wytwarzaniu ram na okna lub drzwi. Ksztaltka wedlug wynalazku przedstawiona jest na ry¬ sunkach, na których fig* 1-6 pokazuja rózno przyklady wykonania wielowarstwowych listew pro¬ filowanych w przekroju poprzecznym* Figura 1 przedstawia schematycznie drazony profil rdzeniowy 1 wytworzony z polichlorku winylu wzmocnionego wlóknami szklanymi, który z zewnetrznej strony ma cienka okladzine 2 z termoplastycznego tworzywa sztucznego, takiego jak twardy polichlorek winylu lub kopolimer akrylonltryl-butadien-styren /ABS/# Czesc obwodu okladziny jest dodatkowo bezposrednio zwia¬ zana z warstwa powierzchniowa 3 wykonana z tworzywa sztucznego róznego od tworzywa okladzi¬ ny 2, przykladowo z tworzywa sztucznego odpornego na warunki atmosferyczne, takiego jak po¬ limetakrylanu metylu* Mozliwe jest równiez przykladowo nalozenie bardzo cienkiej folii poli- fluorku winylidenu lub polifluorku winylu za pomoca warstwy zwiekszajacej przyczepnosc.
Figura 2 przedstawia schematycznie pusty profil rdzeniowy 1 wzmocniony wlóknami szkla¬ nymi, który z zewnetrznej strony pokryty jest okladzina 2, która czesciowo wykonana jest z róznych tworzyw albo z tych samych tworzyw, ale róznie zabarwianych, tworzac obszary 2a i 2b.
Figura 3 przedstawia liste profilowana, która zawiera dwa profile rdzeniowe la i Ib z polichlorku winylu wzmocnionego wlóknami szklanymi, jako usztywniajacy wewnetrzny gorset o- raz trwala termoplastyczna okladzine 2 nadajaca profil, wykonana przykladowo z twardego po¬ lichlorku winylu* Okladzina 2 nadaje tu profilowi zewnetrzna postac lacznie z wypustem 21* Figura k przedstawia listwe profilowana w ksztalcie litery T, która ma wielokomorowy drazony profil rdzeniowy 1 ze wzmocnionego wlóknami szklanymi polichlorku winylu, który na¬ daje profilowi potrzebna sztywnosc, wytrzymalosc, sztywnosc skrecania oraz wspólczynnik spre¬ zystosci* Ten profil rdzeniowy 1 zaopatrzony jest w okladzine 2 z termoplastycznego tworzy¬ wa sztucznego, przy czym okladzina zawiera dodatkowe, profilujace uksztaltowania w postaci wypustów 21* Dodatkowo profil ten moze byc jeszcze zaopatrzony, na przyklad po stronie dzia¬ lania wplywów atmosferycznych, w warstwe powierzchniowa' 3, która jest szozególnie odporna na warunki atmosferyczne i która moze byc inaczej zabarwiona niz okladzina 2* Taki profil wed¬ lug fig* k korzystnie wytwarza sie przez wspólne wytlaczanie, przy czym polaozenle warstw 1,213 nastepuje bez srodka ulatwiajacego przyczepnosc, a wielowarstwowy profil 1, 2, 3 otrzymuje swoja ostateozna postac w Jednym jedynym urzadzeniu kalibrujacym przyjmujac, ze uzyte sa odpowiednie do laczenie ze soba tworzywa termoplastyczne* Figura 5 przedstawia dalszy przyklad wykonania i zastosowania wynalazku, przy czym bar¬ dzo prosty, drazony profil rdzeniowy 1 w ksztalcie prostokata zaopatrzony jest w okladzine 2 wykonana w postaoi skomplikowanego profilu* Takze taki profil wytwarza sie korzystnie przez wspólwytlaczanie* Figura 6 przedstawia w dalszym przykladzie wykonania profil rdzeniowy 1 ze wzmocnione¬ go wlóknami szklanymi polichlorku winylu o skomplikowanym wyprofilowaniu i kilku drazonyoh komorach, przy ozym profilowaniu profilu rdzeniowego 1 towarzyszy okladzina 2* Takze to no-6 1^.86l ze byc jeezoze dodatkowo przewidziana dalsza warstwa 3 wykanczajaca powierzchnie9 która mo¬ ze siegac na ozesc obwodu ewentualnie takze na caly obwód profilu* Z podanyoh wyzej opisów rysunków wynika9 ze w kazdym przypadku nosny profil rdzeniowy 1 wykonany Jest z polichlorku winylu wzmocnionego wlóknami szklanymi* Okladzina z nie wzmoc¬ nionego wlóknami szklanymi termoplastycznego tworzywa sztucznego* takiego jak na przyklad twardy polichlorek winylu lub akrylan i ewentualnie jeszcze dalsza warstwa powierzchniowa z dalszego tworzywa oraz ewentualnie takze inaczej zabarwiona niz okladzina modyfikuja wla- soiwosoi profilu rdzeniowego* Wielowarstwowy profil korzystnie wytlacza sie, przy czym gru¬ bosc poszczególnych warstw moga byó jednakowe albo tez rózno, przy czym kieruje sie tu sz¬ czególnie wymaganiem statycznym, przy optymalnym wykorzystaniu wlasoiwosoi warstw tworzyw* Poniewaz profil rdzeniowy z polichlorku winylu wzmocnionego wlóknami szklanymi wykazuje ba¬ rdzo dobre wlasciwosci mechaniczne, moze mieó uproszczony przekrój poprzeczny w stosunku do profilów z czystego| twardego polichlorku winylu* Zadaniem warstwy okladzinowej jest nie tylko wygladzanie i wyblyszczenie ewentualnie po¬ rowatej i szorstkiej powierzchni profilu rdzeniowego* lecz takze poprawienie wygladu i od¬ pornosci na warunki atmosferyczne* Poza tym dzieki termoplastycznej warstwie okladzinowej przy kalibrowaniu wielowarstwowego profilu narzedzie kalibrujace jest mniej obciazone na scianach niz gdyby musiano bezposrednio kalibrowac tworzywo wzmocnione wlóknami szklanymi* V ten sposób dzieki! okladzinie zostaje zmniejszone zuzycie metalowych narzedzi przy wytwa¬ rzaniu profilów* .Na figurze 7 przedstawiane jest schematycznie urzadzenie wytlaczajaoe do wytwarzania wielowarstwowego profilu wedlug wynalazku przez wspólwytlaozanie* Liczba 10 oznaczona jest glówna wytlaczarka do wytlaczania profilu rdzeniowego ze wzmocnionej wlóknami szklanymi ma¬ sy poliohlorku winylu, do której dolaczone Jest urzadzenie wytlaczajace 12 do formowania profilu rdzeniowego* Do tego dolaozone jest urzadzenie wytlaczajace 13 do nadania ksztaltu okladzinie 2, przy czym wytlaczarka tk doprowadza tworzywo sztuczne na okladzine* Nastepnie dolaozone jest jeszoze narzedzie wytlaczajace 16 dla trzeciej warstwy* do którego przez wy¬ tlaczarke 15 doprowadzane jest tworzywo na warstwe powierzchniowa* Wielowarstwowy profil 11 opuszczajacy urzadzenie wytlaczajace prowadzony jest nastepnie do urzadzen kalibrujaoyoh 17, przy ozym przy przebiegu przez to urzadzenie kalibrujace nastepuje ostateczne zewnetrzne wymiarowanie listwy profilowanej 1 ochlodzenie Jej* Odprowadzenie nastepuje przez urzadze¬ nie odprowadzajace 18* Dodatkowo mozna chlodzic profil takze wewnatrz na przyklad woda* V tablioy 1 przedstawiono korzystne wlasnosci profilów wedlug wynalazku, które wykona¬ no z masy formierskiej zawierajacej 100 czesci wagowych polichlorku winylu suspensyjnego o wartosci K 64/57/, 4 ozesci wagowe mieszaniny stabilizatorów 10 czesci wagowych srodka mody¬ fikujacego! który stanowi etylen-o otan winylu /EVA/, 50 ozesci wagowych wlókien szklanych o dlugosci 6 mm i srednicy 10/urn, 5 czesci wagowych CaCO /przecietna srednica czastek^ 10/im/y 0,2 ozesoi kwasu 192-hydrbksystearynowego* 1 czesc wagowa stearynianu wapniowego, 3 czesoi wagowe estru wosku C 16/18/ epoksydowany olej sojowy wytworzono przez wspólwytla¬ nie profili wedlug fig* 6, Jednak bez warstwy powierzchniowej 3» przy czym profil rdzenio¬ wy mial grubosc scianki 3 mm* Dodatkowo wspólwytloozono okladzine o sredniej grubosci scia¬ nki wynoszaoej 0,5 mm z profilowaniem* Okladzine te wykonano z twardego polichlorku winylu zawierajacego 100 ozesoi wagowych poliohlorku winylu suspensyjnego o wartosoi K 6^/57/, 3 ozesci wagowe mieszaniny stabilizatorów, 5 czesci wagowych srodka modyfikujacego /EYA/; 0,3 ozesoi wagowe utleniowego wosku polietylenowego; 0,5 czesci wagowych stearynianu wapniowe¬ go, 1,0 czesc wagowa estru wosku G 16/18/ epoksydowany olej sojowy/* Poza tym wytloczono profil wedlug fig* 6, tylko z twardego polichlorku winylu o wyzej podanym skladzie* Z tablicy 1 wynika wyraznie, ze ksztaltki wedlug wynalazku z profilem rdzeniowym ze wz¬ mocnionego wlóknami szklanymi polichlorku winylu 1 okladzina z twardego polichlorku winylu maja wlasnosci znacznie lepsze, np* w porównaniu do profilu z czystego, twardego polichlor¬ ku winylu* Wazny dla sztywnosci zginania i sztywnosci skrecania profilów wspólczynnik spre¬ zystosci osiaga wiecej niz trzykrotna wartosc przy prof Llu wedlug wynalazku w porównaniu do1M» 861 7 profilu z czystego, twardego polichlorku winylu, V ten sposób z listew profilowanych wedlug wynalazku nozna wytworzyc ramy okienne i drzwiowe o wiekszej sztywnosci zginania, które spro¬ staja wyzszym obciazeniom 1 nie potrzebuja dodatkowych wzmocnien metalowych* Te korzystne oechy sa wyraznie takze przy porównaniu wytrzymalosci na rozrywanie i równiez przy badaniu ugiecia* Badanie ugiecia przeprowadzono przy rozstawie podpór 100 om, przy czym wiecej niz, podwójna sila potrzebna jest dla profilów wedlug* wynalazku. Jedynie udarnosó profilów wedlug wynalazku maleje ze wzgledu na kruohy profil rdzeniowy z polichlorku winylu wzmocnionego wló¬ knami szklanymi w stosunku do czystego tworzywa termoplastycznego* SzczególJiie korzystne sa male wartosci skurczu profilu wedlug wynalazku, które wskazuja na wysoka stabilnosc wymiarowa i które szczególnie korzystne okazuja sie przy jednostronnym ogrzaniu profilów przy wmontowaniu w ramy okienne i drzwiowe przy jednostronnym napromienio¬ waniu slonecznym* Przez maly skurcz profilów wedlug wynalazku i ich wysoki wspólczynnik spre¬ zystosci równiez przy jednostronnym ogrzaniu wklesle przegiecie rain wzglednie profilów ramo¬ wych zostaje zmniejszone do minimalnej wartosci, która nie uszczupla zdolnosci funkcyjnych ram* Niespodziewanie dobre sa jednak takze wytrzymalosci spoin osiagane przy spawaniu profi¬ lów wedlug wynalazku w takich samych warunkach, jak przy spawaniu normalnych profilów z twa¬ rdego polichlorku winylu, to znaczy tak zwane wartosci wytrzymalosci narozników* Praktycznie maja one nie zmieniona wartosc* Tablica 1 Wlasciwosci 1 1 j Wytrzymalosc na rozclaga- I nie I Wydluzenie wzgledne przy I rozrywaniu I Wspólczynnik sprezystosci 23 °C i Próba rzucania kulki 1 m K, 1 kp, J23°C I /wedlug RAL/ 0°C I Skurcz l 1 godzina przy tempera- I turze powietrza 100 C I Sila przy 3*3 nm 1 1 Ugiecie przy rozstawie I Podpór 100 cm* I Wytrzymalosc spawanego naroza Ugieoie po obciazeniu zmian temperatur I I Udarnosó 23°C J -20°C • I Wymiar I 2 I N/ram * N/nnn KJ/m2 * N N mm/ra I KJ/m2 I I I Profil z twardego I polichlorku winylu I 3 ky 35 2800 nie zlamana nie zlamana 1,7 175 7200 - 3,0 nie zlamana 1 nie zlamana 1 I Profil wedlug 1 wynalazku k 75 5 9000 1 nie zlamana I nie zlamana 1 0,12 I kko 7200 I -0,1 26 308 144 861 Zastrzozenla patentowe 1. Ksztaltka, zwlaszcza w pos taoi listwy profilowanej do wytwarzania ram okiennych lub drzwiowyoh, z ewentualnie drazonym profilem rdzeniowym ze wzmocnionego tworzywa sztucznego i otaczajaca profil rdzeniowy okladzina z tworzywa sztucznego, znamienny tym, ze ma profil rdzeniowy zbudowany ze wzmocnionej wlóknem szklanym masy polichlorku winylu, zawierajacej na 100 ozesol wagowych poliohlorku winylu, o wartosoi K wynoszacej 55-751 40 do 100 czesci wagowych wlókien szklanyoh o srednicy 5-25 pm 1 dlugosci do 12 mm oraz 1—25 ozesoi wagowyoh wypelniacza mineralnego o sredniej srednicy czastek wynoszacej ponizej 50 urn, który ma mikroporowata lekko chropowata powierzohnie, przy ozyn profil rdzeniowy jest polaczony z okladzina z mieszajacego sie z polichlorkiem winylu tworzywa sztucznego o udar— nosoi przewyzszajacej udarnosc profilu rdzeniowego* 2. Ksztaltka wedlug zastrz. 1, znamienna t y m> ze D& profil rdzeniowy zawie¬ rajacy 30 czesci wagowyoh modyfikatora. 3* Ksztaltka wedlug zastrz* 1, znamienna tym, ze ma profil rdzeniowy zawie¬ rajacy 2,5-5,5 czesci wagowych srodka poslizgowego* km Ksztaltka wedlug zastrz* 1, znamienna tym, ze ma profil rdzeniowy* zbudo¬ wany z masy zawierajacej na 100 czesci wagowyoh poliohlorku winylu o wartosci K wynoszacej 55-751 40-80 czesci wagowyoh wlókien szklanych o srednioy 5-25 urn i dlugosoi 0,5-12 mm, 1- 15 ozesoi wagowyoh sproszkowanego wypelniacza mineralnego o sredniej srednioy czastek poni¬ zej 50 md i 2,5-50 czesci wagowyoh srodka poslizgowego oraz oo najwyzej 30 czesci wagowyoh modyfikatora* 5* Ksztaltka wedlug zastrz* 1, znamienna tym, ze ma profil rdzeniowy o gru¬ bosci scianek 1*0-10 mm, korzystnie 2,0-4,0 mm* 6* Ksztaltka wedlug zastrz* 1, znamienna tym* ze ma okladzine o grubosci scia¬ nek 0,2-4 mm, korzystnie 0,3-1,5 mm* 7* Ksztaltka wedlug zastrz* 1, znam Lenny ty m, ze ma okladzine wykonana z ma¬ terialu na bazie polichlorku winylu, polichlorku winylidenu, dodatkowo chlorowanego polich¬ lorku winylu, kopolimeru otrzyraanogo z chlorowanego monomeru i oo najmniej jednego polime¬ ryzujacego z nia monomeru jak homo- lub kopolimeru, wzglednie kopolimeru szczepionego z po¬ limerem takim jak etylen-octan winylu, akrylan, ootan winylu, chlorowany polietylen, buta¬ dien, poliolefiny na bazio akrylanów lub kopolimery akrylonitryl-butadien-styron albo meta- krylonitryl-butadien-styren, albo poliestry albo polifluorek winylu, lub polifluorek winy- lldonu wzglednie ich mieszaniny oraz zawierajacego dodatki takie jak stabilizatory, srodki poslizgowe, pigmenty, absorber promieni nadfioletowych, srodki ulatwiajace przerób lub sro¬ dki modyfikujace* 8* Ksztaltka wedlug zastrz* 1, znamienna tym, ze ma okladzine wykonana z ma¬ terialu na-bazie akrylanu, akrylo-butadieno-styrenu, metakrylo-butadleno-styrenu, poliest¬ ru, polifluorku winylu, polifluorku winylid enu lub ich mieszanin* 9. Ksztaltka wedlug zastrz* 1, znamienna tym»zo okladzine czesciowo sklada¬ jaca sie z dwu róznych od siebie tworzyw* 10* Ksztaltka wedlug zastrz* 1, znamienna tym, ze ma okladzine wykonana z pro¬ filowaniami ksztaltki takimi jak wpusty, wypusty, zebra poprzeczne* podciecia i tym podob¬ ne* 11* Ksztaltka wedlug zastrz* 1, znamienna tym, ze oo najmniej czesciowo jest zbudowana wielowarstwowo z róznych materialów* 12* Ksztaltka wedlug zastrz* 1, znamienna tym, ze ma okladzine oo najmniej ozesciowo pokryta warstwa powierzchniowa z tworzywa sztucznego odpornego na warunki atmos¬ feryczne zwlaszcza na bazie akrylanu, o grubosci 0,1-1,2 mm. 13* Ksztaltka wedlug zastrz* 1, znamienny tym, ze ma profil rdzeniowy stabi¬ lizowany termicznie i okladzine stabilizowana termioznie i odporna na dzialanie swiatla*tkk 861 9 ^k^ Ksztaltka wedlug zastrz. 1t znamienna t y m, ze ma okladzine, która oprócz tworzywa sztucznego zawiera co najwyzej 20$ modyfikatorów takich jak etylenoi-ootan winylu, chlorowany polietylen, metakrylo-akrylo-butadiono-styren« ^yyy/Ty? W W W 2a -1 -2b Fig. 2 »^mm ta Ib Fig.3 Fig. 4 1 2 / / HI y///A i Pd Fig.5 1 ; \,„„„>M„„„zm.
V\ r///////>>/&zz2^ ki (CT^^z/y//^ Fig.6ikk 861 ( > r 00 T O C «P~ **> .wtókna szkbne-czesci wagowa r na 100czesci wagowych PCV —---—- o czesci wagoweGaG03 ™°—•—15 czesci wagoweCaCOj 25czesci wagcwe CaGA 5000 10000 wspólczynnik sprezystosci (N/mgnf) Fig. 8 wtókna szklane -czesci wagowe na 100 czesci wagowych PCV —„—,— o czesci wagowe CaC03 _.0_._o—15czesci wagowe CaCOa —°—°—25 czesci wagowe CaC03 O K) Fig. 9 50 100 wytrzymatosc na rozrywanie (NArrn) Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.
Cena 220 zl