Przedmiotem wynalazku jest kolektor do odzyskiwania mineralów siarczkowych zawiera¬ jecych metale, mineralów tlenkowych zawierajecych siarczkowane "metale, mineralów tlenkowych zawierajecych metale oraz metali wystepujecych w stanie metalicznym, okreslanych lecznie jako mineraly zawierajece metale, z rud metali przez flotacje pianowe* Flotacja jest procesem obrób¬ ki mieszaniny subtelnie rozdrobnionych stalych mineralów, np* sproszkowanej rudy, zawieszonej w cieczy, w wyniku której czesc cial stalych jest oddzielana od innych subtelnie rozdrobnionych skladników stalych, np. glin i innych podobnych materialów wystepujecych w rudzie, przez wprowa¬ dzenie gazu /lub wytworzenie gazu na miejscu/, do cieczy tak, aby wytworzyc spienione mase zawierajece pewne skladniki stale na powierzchni cieczy, pozostawiajec przy tym zawieszone /nie- spienione/ inne stale skladniki rudy* Wprowadzenie gazu do cieczy zawierajecej zawieszone stale czestki róznych materialów powoduje przywieranie gazu do czesci zawieszonych skladników stalych i czestki z przylegajecym do nich gazem staje sie lzejsze od cieczy i wyplywaje na powierzchnie cieczy tworzec piane* W celu poprawy procesu spieniania do zawiesiny wprowadza sie rózne dodatki flotacyjne* Dodatki te dzieli sie w zaleznosci od funkcji, które maje spelniac, na kolektory takie jak ksantogeniany, tionokarbaminiany itp., spieniacze ulatwiajece tworzenie sie trwalej piany, np. olejki naturalne takie jak olejek sosnowy i olejek eukaliptusowy, modyfikatory takie jak akty¬ watory indukujece flotacje w obecnosci kolektora, np. siarczan miedzi, depresatory takie jak cyjanek sodowy, zapobiegajece spelnianiu przez kolektor jego funkcji w stosunku do mineralu, który powinien pozostac w cieczy i tym samym uniemozliwiajece unoszenie tej substancji do góry i tworzenie przez nie czesci piany, regulatory pH, np. wapno i sode amoniakalne, dla zapewnienia optymalnych wyników metalurgicznych itp. Flotacje wykorzystuje sie w róznych procesach rozdzie¬ lania mineralów, do których nalezy selektywne oddzialanie mineralów zawierajecych takie metale jak miedz, cynk, olów, nikiel, molibden i inne metale, od mineralów siarczkowych zawierajecych zelazo, takich jak piryt i pirotyn. Do kolektorów powszechnie uzywanych do odzyskiwania minera¬ lów siarczkowych zawierajecych metale lub mineralów tlenkowych zawierajecych siarczkowane metale, naleze ksantogeniany, ditiofosforany i tionokarbaminiany* Do innych kolektorów powszech¬ nie uznawanych za uzyteczne w odzyskiwaniu minecalów zawierajecych metale lub mineralów tlenko-2 147 852 wyeh zawierajecych siarczkowane metale, naleze markaptany, disulfidy /R-SS-R/ oraz poli¬ sulfidy /"R-/S/n-R_7# przy czym n jest równe co najmniej 3.Mineraly siarczkowe zawierajece metale lub mineraly tlenkowe zawierajece siarczkowane metale, czesto przeksztalca sie w bardziej uzyteczne postac czystego metalu w procesie wytapiania* W takich procesach wytapiania moge tworzyc sie lotne zwiezki siarki* Takie lotne zwiezki siarki czesto ulatniaje sie poprzez kominy do atmosfery lub usuwane se z tych kominów za pomoce kosztownych i pracochlonnych urzedzen pluczkowych. Wiele niezela¬ znych metali w postaci mineralów siarczkowych lub mineralów tlenkowych wystepuje w stanie naturalnym w obecnosci mineralów siarczkowych zawierajecych zelazo, takich jak piryt i pirotyn* Oesli mineraly siarczkowe zawierajece zelazo odzyskuje sie w procesach flotacji wraz z mineralami siarczkowymi zawierajecymi metale niezelazne i mineralami tlenkowymi zawie¬ rajecymi siarczkowane metale, wystepuje nadmiar siarki, która ulatnia sie w procesach wytapiania* Sposród kolektorów stosowanych w przemysle ksantogeniany, tionokarbaminiany i ditiofosforany nie zapewniaje selektywnego odzyskiwania mineralów siarczkowych zawierajecych metale niezelazne w obecnosci mineralów siarczkowych zawierajecych zelazo, a nawet wprost przeciwnie, zapewniaje zbieranie i odzyskiwanie mineralów siarczkowych zawierajecych wszyst¬ kie metale* Kolektory merkaptanowe wykazuje niekorzystne oddzialywanie na otaczajece srodo¬ wisko, a ponadto flotacja mineralów siarczkowych zawierajecych metale przebiega w ich obec¬ nosci bardzo wolno* Przy zastosowaniu jako kolektorów disulfidów i polisulfidów proces odzyskiwania przebiega wolno i z male wydaj noscie* Z tego wzgledu merkaptany, disulfidy i polisulfidy w zasadzie nie se stosowane w skali przemyslowej* Ponadto merkaptany, disulfidy i polisulfidy nie zapewniaje selektywnego odzyskiwania mineralów siarczkowych zawierajecych metale niezelazne w obecnosci mineralów siarczkowych zawierajecych zelazo* W swietle powyzszego istnieje potrzeba opracowania kolektora do flotacji, który bedzie zapewnial selektywne odzyskiwanie, ze wzglednie duzymi szykosciami, szerokiego zakresu mineralów zawierajecych metale w obecnosci mineralów siarczkowych zawierajecych zelazo, takich jak piryt i pirotyn. Przedmiotem wynalazku jest kolektor do flotacji mineralów zawie¬ rajecych metale, który sklada sie z /a/ zwiezku o wzorze R -X-/R/ -Q, w którym Q oznacza 2 12 grupe o wzorze -N/R /a/H/, , gdzie a + b równe jest 2, R i R niezaleznie oznaczaje grupe ^1-22 V¥e9^ow°dorowe ewentualnie podstawione, albo nasycony lub nienasycony pierscien hetero¬ cykliczny, R oznacza grupe o wzorze 1, w którym y + p + m = n, gdzie n jest liczbe calkowite od 1 do 6, a y, p i m oznaczaje niezaleznie 0 lub liczbe calkowite od 1 do 6, przy czym kolejnosc poszczególnych grup moze byc dowolna, X oznacza grupe -S-, -0-, grupe o wzorze 3 2, 3, 4 lub 5, gdzie R oznacza atom wodoru, grupe Cj-22 weglowodorowe ewentualnie podsta¬ wione oraz /b/ hydrofobowych weglowodorów zawierajecych Jednostki monosulfidowe o A do 20 * 5 6 5 6 atomach wegla, o wzorze R -S-R , w którym R i R niezaleznie oznaczaje grupe alifatyczne, cykloalifatyczne lub aralkilowe, ewentualnie podstawione jedne lub wiecej niz jedne grupe hydroksylowe, cyjanowe, chlorowcem, grupe OR lub SR , w których R oznacza rodnik weglowo¬ dorowy, a ponadto R i R moge byc poleczone tworzec strukture pierscienia heterocyklicznego z atomem siarki, przy czym atom siarki poleczony jest z alifatycznym lub cykloalifatycznym atomem wegla* Kolektory wedlug wynalazku wykazuje zdolnosc flotacji szeregu róznych mineralów zawierajecych metale, a ponadto zapewniaje uzyskiwanie zadawalajecego stopnia odzysku i selektywnosci w stosunku do pozedanych mineralów zawierajecych metale* Kolektor wedlug wyna¬ lazku stosuje sie w procesie odzyskiwania mineralów siarczkowych zawierajecych metale lub mineralów tlenkowych zawierajecych siarczkowane metale z rudy, w którym rude w formie wodnej papki poddaje sie flotacji pianowej w obecnosci zapewniajecej flotacje ilosci kolektora w warunkach niezbednych do spowodowania przemieszczania sie czestek mineralu siarczkowego zawierajecego metal lub mineralu tlenkowego zawierajecego siarczkowany metal do granicy faz powietrze/pecherzyk i odzyskuje sie w pianie* Kolektor wedlug wynalazku zapewnia nieoczeki¬ wanie duzy stopien odzysku mineralów zawierajecych metale niezelazne oraz duze selektywnosc147 852 3 w stosunku do mineralów zawierajecych metale niezelazne, jesli takie mineraly zawierajece metale wystepuje w obecnosci mineralów siarczkowych zawierajecych zelazo.Skladnikiem /a/ kolektora wedlug wynalazku jest skladnik o wzorze R -X-/R/ -Q.W srodowisku wodnym o niskim pH, zwlaszcza w srodowisku kwasnym, skladnik /a/ moze wystepo¬ wac w formie soli. W powyzszym wzorze R oznacza korzystnie grupe -/CH-/- , grupe o wzorze 6 lub 7, albo ich mieszaniny, przy czym p ? m + y = n, gdzie n jest liczbe calkowite od 1 do 6, korzystnie 2 lub 3. R i kazdy z R oznacza korzystnie grupe Ci ?2 wC9^owo^orowa podstawione jedne lub wiecej niz jedne grupe hydroksylowe, aminowe, fos fonyIowe, alkoksy- lowe, iminowe, karbamoilowe, karbonylowe, tiokarbonylowe, cyjanowe, chlorowcem, grupe eterowe, karboksylowe, weglowodorotio, weglowodoroksy, weglowcdoroaminowe lub weglowodoro- 1 2 iminowe, R i R se podstawione korzystnie jedne lub wiecej niz jedne grupe hydroksylowe, 1 2 chlorowcem, grupe aminowe, fosfonylowe lub alkoksylowe. Szczególnie korzystnie R i R zawieraje lecznie 6 lub wiecej atomów wegla, przy czym R oznacza korzystnie grupe ^2-14 weglowodorowe ewentualnie podstawione jedne lub wiecej niz jedne grupe hydroksylowe, 2 aminowe, fosfonylowe lub alkoksylowe, a jeszcze korzystniej grupe C.sll weglowodorowe, a R korzystnie oznacza grupe Ci - alkilowe, C^_g alkilokarbonylowe ewentualnie podstawione zwlaszcza grupe aminowe, hydroksylowe lub fosfonylowe, jeszcze korzystniej grupe C^_4 alki¬ lowe lub Cn-4 alkilokarbonylowe, a najkorzystniej grupe C, 2 alkilowe lub C, 2 - alkilokarbo¬ nylowe. Zgodnie z definicje skladnik /a/ obejmuje zwiezki takie jak weglowodorotiany S-/u)- aminoalkilu/ o wzorze 8,cJ-/weglowodorotio/alkiloaminy i u)-/weglowodorotio/alkiloamidy o wzorze 9, N-weglowodoro-o6,u)-alkanodlaminy o wzorze 10, N-/a)-aminoalkilo/weglowodoroami- dy o wzorze 11,v) -/weglowodoroksy/alkiloaminy o wzorze 12 oraz weglowodorokarboksylany * 12 3 (ju-aminoalkilowe o wzorze 13, w których R , R , R , a* b oraz n maje znacznie podane wyzej.We wzorach 8-13, w których X oznacza grupe -S- lub grupe o wzorze 3, R oznacza korzystnie grupe C. in weglowodorowe, jesli X oznacza grupe o wzorze 2 lub 4, calkowita ilosc atomów 1 3 wegla w grupach R i R wynosi korzystnie od okolo 1 do 23, szczególnie korzystnie 2-16, a najkorzystniej 4-15, a jesli X oznacza grupe o wzorze 5 lub grupe -0-, to R najkorzystniej oznacza grupe C-_11 weglowodorowe.Najkorzystniejszymi zwiezkami stanowiecymi skladnik /a/ se 2-/heksylotio/etylo- amina oraz N-etylo-2-/heksylotio/etyloamid. tO-/weglowodorotio/alkiloaminy o wzorze 9 wytwarzac mozna sposobem ujawnionym w opisie patentowym St.Zjedn.Ameryki nr 4 086 273, w opisie patentowym francuskim nr 1 519 829 oraz w Encyklopedii Beilsteina 4, wyd.4, supl. 4, 1655 /1979/.N-/y)-aminoalkilo/weglowodoroamidy o wzorze 11 wytwarzac mozna sposobem ujawnionym w opisie patentowym St.Zjedn.Ameryki nr 4 326 067, w Acta Polon Pharm, 19,277 /1962/ oraz w Encyklopedii Beilsteina, 4, wyd. 4, supl. 3, 587 /1962/.U)-/weglowodoroksy/alkiloaminy o wzorze 12 wytwarzac mozna sposobem ujawnionym w brytyjskim opisie patentowym nr 869 409 oraz w opisie patentowym St.Zjedn.Ameryki nr 3 397 238.Weglowodorotiany S-/u)-aminoalkilu/ o wzorze 8 wytwarzac mozna sposobami ujawnio¬ nymi w opisie patentowym St.Zjedn.Ameryki nr 3 328 442 oraz w Encyklopedii Beilsteina 4, wyd.4, supl. 4, 1657 /1979/.Weglowodorokarboksylany lO -aminoalkilowe o wzorze 13 wytwarzac mozna sposobem opisanym w J. Am. Chem. Soc, 83, 4835 /1961/, w Encyklopedii Beilsteina, 4, wyd. 4, supl. 4, 1413 /1979/ oraz w Beilstein, 4, wyd, 4, supl. 4, 1785 /1979/.N-/weglowodoro/-oC# oO-alkanodiaminy o wzorze 10 wytwarzac mozna powszechnie zna¬ nym sposobem. Przykladowy sposób ujawniony Jest w opisie patentowym NRD nr 98 510.Aby uzyskac pozedany charakter hydrofobowy skladnika /b/, zwiezek monosulfidowy o wzorze R -S-R powinien zawierac co najmniej 4 atomy wegla, korzystnie 6, a najkorzystniej 8 atomów wegla. Maksymalna liczba atomów wegla w zwiezku monosulfidowym wynosi korzystnie 20, szczególnie korzystnie 16, a najkorzystniej 12. Korzystnie R i R oznaczaje niezaleznie grupe alifatyczne, cykloalifatyczne lub aryloalkilowe, ewentualnie podstawione jedne lub4 147 852 kilkoma grupami hydroksylowymi, cyjanowymi, chlorowcowymi, grupami -OR lub -SR , w których R7 oznacza grupe weglowodorowe, a ponadto R i R moge byc polaczone tworzac pierscien heterocykliczny z atomem siarki. Szczególnie korzystnie R IR oznaczaja grupe alifatyczne lub cykloalifatyczne, ewentualnie podstawione jedne lub kilkoma grupami cyjanowymi, chlorow¬ cowymi, hydroksylowymi, grupami OR lub SR , w których R oznacza grupe weglowodorowe.Najkorzystniej R i R oznaczaja rózne grupy weglowodorowe, co oznacza, ze monosulfid jest asymetryczny. R korzystnie oznacza grupe alifatyczna lub cykloalifatyczne, a szczególnie korzystnie grupe alkilowe, alkanylowe, cykloalkilowa lub cykloalkenylowa. W szczególnosci R oznacza grupe metylowa lub etylowa, a R oznacza grupe C-*- alkilowa lub Cg_«- alkenyIo¬ wa tak, ze zwiazkiem jest przykladowo sulfid etylowo-oktylowy.Do zwiazków pierscieniowych, które mozna zastosowac jako zwiazki monosulfidowe 56 8 o wzorze R -S-R , przykladowo naleza zwiazki o wzorze 14 i zwiazki o wzorze 15, gdzie R oznacza niezalezna grupe arylowa, wodór, grupe alkiloarylowa, aryloalkilowa, alkilowa, alke¬ nyIowa, alkinylowa, cykloalkilowa, cykloalkenylowa, hydroksylowa, cyjanowa, chlorowcowa, grupe OR lub SR , przy czym grupa aryIowa, alkiloarylowa, aryloalkilowa, alkenyIowa, alkiny¬ lowa, cykloalkilowa lub cykloalkenylowa moze byc ewentualnie podstawiona grupa hydroksylowa, cyjanowa, chlorowcowa, grupa OR , SR , gdzie R oznacza grupe weglowodorowa, korzystnie grupe alifatyczna lub cykloalifatyczna, a szczególnie korzystnie grupe alkilowa, alkenylowa, cyklo- g alkilowa lub cykloalkenylowa, a R oznacza grupe alkilenowa, alkenylenowa lub alkinylenowa o prostym lub rozgalezionym lancuchu, ewentualnie podstawiona grupa hydroksylowa, cyjanowa, chlorowcowa, OR lub SR • Korzystnym zwiazkiem uzytecznym jako skladnik /b/ kolektora wedlug wynalazku jest o zwiazek okreslony wzorem 19, w którym R ma wyzej okreslone znaczenie lub zwiazek o wzorze /R /3_n -C/H/ - -S-C/H//R / , w którym R oznaczaja niezaleznie grupe weglowodorowa ewen¬ tualnie podstawiona grupa hydroksylowa, cyjanowa, chlorowcowa, eterowa, hydrokarbyloksylowa 4 lub hydrokarbylotioeterowa, przy czym dwie grupy R moga byc poleczone tworzac pierscien cykloalifatyczny lub heterocykliczny z atomem siarki, n oznacza liczbe calkowita równa 0, 1, 2 lub 3, z tym zastrzezeniem, ze calkowita zawartosc wegla w weglowodorowej czesci kolektora 4 wynosi 4-20 atomów. W powyzszym wzorze R korzystnie oznacza grupe alifatyczna, cykloalifa¬ tyczna, arylowa, alkiloarylowa lub aryloalkilowa, niepodstawiona lub podstawiona grupa cyja¬ nowa, chlorowcowa, hydroksylowa, OR lub SR , przy czym R ma znaczenie podane wyzej. Najko- a rzystniej jedna z grup -C/H/ /R /3_n oznacza grupe metylowe lub etylowa, a druga grupe C--11 alkilowa lub CR 1« alkenylowa, n korzystnie równe jest 1, 2 lub 3, a szczególnie korzystnie 2 lub 3. Korzystne weglowodory zawierajace grupy monosulfidowe, o wzorze R -S-R , w którym 5 6 R i R maja znaczenie podane wyzej, wytwarza sie powszechnie znanymi sposobami, np. przez reakcje R -H z R -SH, gdzie R i R maja znaczenie podane wyzej.Przykladowo do zwiazków objetych zakresem wynalazku nalezy sulfid metylowo-butylo- wy, metylowo-pentylowy, metylowo-heksylowy, metylowo-heptylowy, metylowo-oktylowy, metylowo- nonylowy, metylowo-decylowy, metylowo-undecylowy, metylowo-dodecylowy, metylowo-cyklopentylo- wy, metylowo-cykloheksylowy, metylowo-cykloheptylowy, metylowo-cyklooktylowy, etylo-butylowy, etylowo-pentylowy, etylowo-heksylowy, etylowo-heptylowy, etylowo-oktylowy, etylowo-nonylowy, ' etylowo-decylowy, etylowo-undecylowy, etylowo-dodecylowy, etylowo-cyklopentylowy, etylowo- cykloheksylowy f etyIowo-cykloheptylowy f etyIowo-cyklooktylowy, propylowo-butylowy, propy- lowo-pentylowy, propylowo-heksyIowy, propyIowo-heptyIowy, propylowo-oktylowy, propylowo- nonylowy, propylowe-decylowy, propylowo-undecyIowy, propyIowo-dodecylowy, propylowo- cykloheksylowy , propylowo-cyklopentylowy, propylowo-cykloheptylowy, propylowo-cyklooktylowy, dibutylowy, butylowo-pentylowy, butyIowo-heksylowy, butylowo-heptylowy, butylowo-okty- lowy, butyIowo-nonylowy, butyIowo-decylowy, butyIowo-undecylowy, butyIowo-dodecyIowy, buty- lowo-cyklopentylowy, butylowo-cykloheksylowy, butylowo-cykloheptylowy, butylowo-cyklooktylowy, dipentylowy, pentylowo-heksylowy, pentylowo-heptylowy, pentylowo-oktylowy, pentylowo-nonylowy, pentylowo-decylowy, pentylowo-undecylowy, pentylowo-dodecylowy, pentylowo-cyklopentylowy, pentylowo-cykloheksylowy, pentylowo-cykloheptylowy, pentylowo-cyklooktylowy, diheksylowy, heksylowo-heptylowy, heksylowo-oktylowy, heksylowo-nonylowy, heksylowo-decylowy, heksylowo-147 852 5 undecylowy, heksylowo-dodecylowy, heksy Iowo -cyklo pentylowy v heksylowo-cykloheksylowy, heksylowo-cykloheptylowy, heksyIowo-cyklooktyIowy, diheptylowy, heptylowo-oktylowy, heptylowo-nonylowy, heptylowo-decylowy, heptylowo-undecylowy, heptyIowo-dodeeylowy, hepty- lowo-cyklopentylowy, heptylowo-cykloheksylowyt heptylowo-cykloheptylowy, heptylowo-cyklo- oktylowy, dioktylowy, oktylowo-nonylowy, oktyIowo-decylowy, oktylowo-undecylowy, oktylowo- dodecylowy, oktylowo-cyklopentylowy, oktyIowo-cykloheksylowy, oktylowo-cykloheptylowy, oktylowo-cyklooktylowy, dinonylowy, nonylowo-decylowy, nonylowo-undecylowy, nortylowo-dodeeylo¬ wy, nonylowo-cyklopentylowy, nonylowo-cykloheksylowy, nonylowo-cykloheptylowy, nonyIowo- cyklooktylowy, didecylowy, decylowo-undecylowy, decylowo-dodecylowy, decylowo-cyfclopentylo- wy, decylowo-cykloheksylowy, decylowo-cykloheptylowy i decylowo-cyklooktylowy• Kolektor wedlug wynalazku wytwarza sie przez zmieszanie odpowiednich ilosci skladnika /a/ i skladnika /ty • Ilosci kazdego ze skladników stosowane przy wytwarzaniu kolek¬ tora zmieniaja sie w zaleznosci od rodzaju skladnika /a/ i /ty t rodzaju rudy poddawanej obróbce oraz pozadanej szybkosci i selektywnosci odzyskiwania* Kolektor zawiera korzystnie okolo 10-90, a szczególnie korzystnie 20 - 80% wagowych skladnika /a/ i okolo 10-90, a szczególnie korzystnie 20 - 80% wagowych skladnika /b/* Kolektor wedlug wynalazku jeszcze korzystniej zawiera okolo 30 - 70% wagowych skladnika /a/ i okolo 30 - 70% wagowych skladni¬ ka /ty • Sposób z zastosowaniem kolektora wedlug wynalazku nadaje sie do odzyskiwania metode flotacji pianowej mineralów zawierajecych metale z rud, Stosujec kolektor wedlug wynalazku odzyskuje sie mineraly zawierajece miedz, nikiel, olów, cynk lub molibden, zwlaszcza w mine¬ ralach siarczkowych zawierajecych metal, które wykazuje duze naturalne hydrofobowosc w stanie nieutlenionym* Okreslenie "hydrofobowosc" w stanie nieutlenionym odnosi sie do swiezo zmielo¬ nego mineralu lub mineralu ze swiezo odsloniete powierzchnie, który wykazuje tendencje do plywania na powierzchni bez dodatku kolektora* Rudami, w przypadku których zwiezki takie se uzyteczne, se rudy mineralów siarczko¬ wych zawierajece miedz, cynk, molibden, kobalt, nikiel, olów, arsen, srebro, chrom, zloto, platyne, uran 1 ich mieszalny. Przykladowo do mineralów siarczkowych, z których wytwarzac mozna koncentraty przez flotacje pianowe sposobem wedlug wynalazku, naleze mineraly zawiera¬ jece miedz takie jak np. kowelin /CuS/, chalkozyn /Cu2S/, chalkoplryt /CuFeS^/, waleryt /Cu2Fe4S lub Cu3Fe4SV, bornit /CugFeS4/, kubanit /Cu2SFe4Sg/, enargit /tu^/AsJSb/S^J 9 tetraedryt /Cu3SbS2/, tenantyt /Cu As4S13/, brochantyt /Cu JOH/^SO . J, antleryt / Cu3S04/ 0H/4-7, famatynit /fcu/SbAs/S4-7 oraz burnonit /PbCuSbS-/, mineraly zawierajece olów takie jak np* galena /PbS/, mineraly zawierajece antymon, takie jak np* antymonit /Sb^S^/, mineraly zawierajece cynk takie Jak np. sfaleryt /ZnS/, mineraly zawierajece srebro, takie Jak np* stefanit /Ag5SbS4/ i argentyt /Ag2S/, mineraly zawierajece chrom, takie jak np* dobrolit, mineraly zawierajece nikiel, takie jak pentlandyt /'/FeNi/gSgJ9 mineraly zawierajece molibden, takie jak molibdenit /MoS^ oraz mineraly zawierajece platyne i pallad, takie Jak np, kuperyt ^~Pt/AsS/2_7» °o korzystnych mineralów siarczkowych zawierajecych metale nalezy molibdenit /MoSg/, chalkopiryt /CuFeS^, galena /PbS/, sfaleryt /ZnS/, bornit /Cu5FeS4/ oraz pentlandyt /"/FeNi/ SQJ. 9 ° Siarczkowanymi mineralami tlenkowymi zawierajecymi metale se mineraly, które zostaly poddane obróbce srodkiem siarczkujacym po to, aby nadac tym mineralom charakter mineralów siarczkowych, dzieki czemu mozna te mineraly odzyskiwac w procesie flotacji plano¬ wej z zastosowaniem kolektorów powodujecych odzyskiwanie mineralów siarczkowych* W wyniku siarczkowania uzyskuje sie mineraly tlenkowe wykazujece wlasciwosci mineralów siarczkowych* Mineraly tlenkowe siarczkuje sie przez kontakt ze zwiezkami, które reaguje z tymi •rineralami z wytworzeniem wiezania z siarke lub powinowactwa wzgledem siarki. Metody takie sa powszech¬ nie znane* Do odpowiednich zwiezków siarczkujecych nalezy wodorosiarczek sodowy, kwas siarkowy oraz pochodne sole zawierajece siarke, takie jak siarczek sodowy* Siarczkowane mineraly tlenkowe zawierajece metale i mineraly tlenkowe, dla których przydatny jest ten sposób, obejmuje mineraly tlenkowe zawierajece miedz, glin, zelazo, tytan, magnez, chrom, wolfram, molibden, mangan, cyne, uran i ich mieszaniny* Przykladowo do mineralów tlenkowych zawierajecych metale, z których mozna wytwarzac koncentraty przez flotacje pianowe sposobem wedlug wynalazku, naleze mineraly zawierajece miedz takie jak kupryt6 147 852 /Cu20/t tenoryt /CuC/t malachit /^CUg/OH/gCO,^, azuryt /"Cu^OH/ /C03/2-/, atakamit /*Cu2Cl/OH/3-7f chryzokolla /CuSi03/, mineraly zawierajece glin takie jak korund, mineraly zawierajece cynk takie jak cynkit /ZnO/ i,smitsonit /ZnCO-/, mineraly zawierajece wolfram takie jak wolframit /"/Fe,Mn/W04-7, mineraly zawierajece nikiel takie jak bunsenit /NiO/t mineraly zawierajece molibden takie jak wulfenit /PbMo04/, powelit /CaMoO./, mineraly zawierajece zelazo takie jak hematyt i magnetyt, mineraly zawierajece chrom takie jak chrorait /FoOCrJD^/f mineraly zawierajece zelazo i tytan, takie jak ilmenit, mineraly zawiera¬ jece magnez i glin, takie jak spinel, mineraly zawierajece zelazo i chrom takie jak chromit, mineraly zawierajece tytan takie jak rutyl, mineraly zawierajece mangan takie jak piroluzyt, mineraly zawierajece cyne takie jak kasyteryt, mineraly zawierajece uran takie jak uraninit oraz rudy uranu takie jak np. blenda smolista Z"U2°5^U3°8^-^ * 9ufnit /U03.nH20/. Inne minera¬ ly zawierajece metale, dla których sposób ten jest przydatny, obejmuje mineraly zawierajece zloto takie jak sylwanit /AuAgTe^/ i kalweryt /AuTe/, mineraly zawierajece platyne i pallad takie jak sperylit /PtAs^ oraz mineraly zawierajece srebro takie jak hesyt /AgTe2/. Dotyczy to równiez metali, które wystepuje w stanie metalicznym, np. zlota, srebra i miedzi.Kolektor wedlug wynalazku stosowac mozna w dowolnym stezeniu, które zapewni ocze¬ kiwany stopien odzysku pozedanych mineralów. W szczególnosci stosowane stezenie zalezy od konkretnego mineralu, który ma byc odzyskany, gatunku rudy, która ma byc poddana procesowi flotacji pianowej, pozedanej jakosci odzyskiwanego mineralu oraz od konkretnego mineralu, który ma byc odzyskiwany. Korzystnie kolektor wedlug wynalazku stosuje sie w stezeniach od 5 do 1000 g/Mg rudy, a szczególnie korzystnie od okolo 10 do 200 g kolektora na 1 Mg rudy poddawanej flotacji pianowej. W zasadzie, aby uzyskac optymalny efekt synergistyczny, najko¬ rzystniej jest rozpoczynac przy mniejszych poziomach dawek, zwiekszajec je nastepnie az do uzyskania pozedanego efektu. W uzytym znaczeniu synergizm oznacza zjawisko polegajece na tym, ze zmierzony wynik uzyskany przy stosowaniu mieszanki dwóch lub wiecej skladników przewyzsza wyniki srednie wazone dla kazdego ze skladników stosowanych osobno. Z okresleniem tym zwiaza¬ ne jest zalozenie, ze wyniki porównuje sie w takich warunkach, ze w kazdym doswiadczeniu calkowita waga stosowanego kolektora jest taka sama. W procesie flotacji pianowej sposobem wedlug wynalazku korzystne jest stosowanie spieniaczy. Spieniacze se powszechnie znane i sposród nich nalezy wybrac odpowiedni z punktu widzenia potrzeb przeprowadzonego sposobu.Nadaje sie w tym celu dowolny spieniacz, który zapewnia odzyskiwanie pozedanego mineralu za¬ wierajecego metal. Przykladowo do spieniaczy takich naleze C5_Q alkohole, olejki sosnowe, krezole, etery C,4 alkilowe glikoli polipropylenowych, dihydroksylany glikoli polipropyle¬ nowych, glikole, kwasy tluszczowe, mydla, alkiloarylosulfoniany itp. Stosowac mozna równiez mieszaniny takich spieniaczy.Kolektor wedlug wynalazku mozna równiez zastosowac z odpowiednie iloscie innych znanych kolektorów, zapewniajece oczekiwane odzyskiwanie pozedanego mineralu. Przykladowo do takich innych kolektorów przydatnych do stosowania wraz z kolektorem wedlug wynalazku naleze dialkilotiomoczniki, alkilo-, dialkilo i trialkilotiokarboniany, tionokarbaminiany alkilowe i dialkilowe, ditiofosforany monoalkilowe, ditiofosforany dialkilowe i diarylowe, monotio- fosforany dialkilowe, ditiofosforany diarylowe, chlorki dialkilo i diarylofosfonylowe, ditio¬ fosfoniany dialkilowe i diarylowe, merkaptany alkilowe, mrówczany ksantogenu, merkaptobenzo- tiazole, kwasy tluszczowe i sole kwasów tluszczowych, kwasy alkilosiarkowe i ich sole, kwasy alkilo i alkarylosulfonowe oraz ich sole, kwasy alkilofosforowe i ich sole, kwasy alkilo i arylofosforowe oraz ich sole, sulfobursztyniany, sulfobursztynamiany, aminy pierwszorzedowe, aminy drugorzedowe, aminy trzeciorzedowe, czwartorzedowe sole amoniowe, sole alkilopirydynio- we, guanidyna oraz alkilopropylenodiaminy.Przedstawione ponizej przyklady podano wylecznie dla ilustracji i nie nalezy ich traktowac jako ograniczajecych zakres wynalazku. Oesli nie podano inaczej, wszystkie czesci i udzialy podane se wagowo. W przykladach wyniki uzyskane w opisywanych procesach spieniania przedstawiono podajec uzyskany stopien odzysku w okreslonym czasie.Przyklad I. Flotacja pianowa rudy miedziowo-molibdenowej• Przygotowano szereg torebek /próbki nr 1-8/ zawierajecych po 1200 g jednorodnej rudy miedziowo-molibdeno-147 852 7 wej , zawierajecej mineraly chalkopiryt i molibdenit, z Kanady Zachodniej. Rude w kazdej torebce zmielono z dodatkiem 800 cm wody wodociegowej w ciegu 14 minut w mlynie kulowym z wsadem z kul mieszanychf do uzyskania pozostalosci na sicie 0,1 mm okolo 13%• Uzyskane papke przeniesiono do wanny flotacyjnej Agitair o pojemnosci 1500 cm wyposazonej w zauto¬ matyzowany zbieracz piany• pH kazdej zawiesiny doprowadzono do 10,2 za pomoce wapna. W cza¬ sie próby nie przeprowadzano uzupelniajacej regulacji pH, Standardowy spieniacz,metyloizo- butylokarbinol /MIBC/ oraz kolektory lub ich mieszaniny wyszczególnione ponizej w tablicy I zastosowano do flotacji miedzi i molibdenu w ukladzie czterostopniowej flotacji wstepnej, okreslonej ponizej.Etap 1: Kolektor - 0,0042 kg/Mgx MIBC - 0.015 kg/MgXX - warunki - 1 minuta - flotacja - zbieranie koncentratu w ciagu 1 minuty Etap 2: Kolektor - 0,0021 kg/Mgx MIBC - 0,005 kg/MgXX - warunki - 0,5 minuty - flotacja - zbieranie koncentratu w ciegu 1,5 minuty Kolektor - 0,0016 kg/Mgx MIBC - 0,005 kg/Mgxx - warunki - 0,5 minuty - flotacja - zbieranie koncentratu w ciegu 2,0 minut Kolektor - 0,0033 kg/Mgx MIBC - 0,005 kg/MgXX - warunki - 0,5 minuty - flotacja - zbieranie koncentratu w ciegu 2,5 minuty x - kg kolektora lub mieszanki kolektorów na Mg rudy poddawanej obróbce xx - kg spieniacza na Mg rudy poddawanej obróbce Wyniki prób flotacji pianowej zestawiono w tablicy I.Tablica I Etap 3: Etap 4: i Próba i nr , ±x .' 2X i 3X . 4X 1 5 1 6 , 7 i 8 i | Kolektor A B C D C/A C/B - D/A D/B , n i i - j CU 2 0,688 0,770 0,710 0,699 0,766 0,732 ' 0,759 '\ 0,743 , i Mo 9 1 0,682 - 0,713 0,691 0,697 0,768 0,750 ' 0,764 0,755 , i Cu 3 u zawartosc 1 0,063 0,028 0,093 0,107 0,052 0,081 ' 0,050 ' 0,091 , , Mo 3 zawartosc i 0,00233 1 0,00125 0,00325 0,00386 0,00157 0,00275 0,00170 0,00316 x - przyklad nie wedlug wynalazku 1 A = C6H13S/^CH2^2NH2; B a zwiazek o wzorze 17; C = zwiezek o wzorze 18; D = CfiHl3~S~CH3 2 R-7 oznacza doswiadczalny stopien odzysku po 7 minutach 3 Zawartosc oznacza zawartosc frakcji konkretnego metalu w calkowitej masie zebranej z piane*8 147 852 W przeprowadzonych próbach flotacji pianowej próbek nr 1-8 mieszanina kolekto¬ rów zawierala po 50% wagowych kazdego kolektora. Blad statystyczny przy poziomie ufnosci 953f zwiazany z wielkoscia R-7 dla Cu w tablicy I wynosi ^ 0,010. W zwiazku z tym zakres statystyczny wielkosci R-7 dla Cu w tablicy I, zwiazanych np. z kolektorem A wynosi 0,688 +^ 0,010, czyli od 0,678 do 0,698. Blad statystyczny zwiazany z wielkosciami R-7 dla Mo w tablicy I wynosi ± 0,015.W sposób oczywisty wynika, ze stopien odzysku Cu i Mo w ciagu 7 minut z zastoso¬ waniem mieszanki kolektorów wedlug wynalazku jest zblizony lub przewyzsza stopnie odzysku, jakich nalezaloby oczekiwac na podstawie srednich wazonych wyników uzyskanych w przypadku skladników stosowanych samodzielnie* Wystapil wiec synerglzm.Przyklad II. Flotacja pianowa rudy Cu/Ni. Szereg partii rudy z Kanady Wschodniej o uziemieniu ponizej 2 mm podzielono na próbki po 900 g. Ruda zawierala mineraly chalkopiryt, pentlandyt i pirotyn. Wszystkie próby prowadzono w wannie Agitair o pojemnosci 3 3 1500 cm , pracujacej z szybkoscia 900 obrotów/minute przy przeplywie powietrza 9,0 dm /minute.Przed flotacja kazda próbke rozdrabniano w mlynie pretowym w ciagu 1080 obrotów. Przed roz- drabnianiem dodano 600 cm wody oraz taka ilosc wapna, aby doprowadzic pH zawiesiny do 9,2.Po rozdrobnieniu uzyskano rude o wielkosci czastek ponizej 75/Urn. Zawartosc mlyna pretowego wyladowano do wanny flotacyjnej, po czym pH doprowadzono do 9,2 za pomoca wapna lub kwasu siarkowego. Przeprowadzono zlozona flotacje dziewieciostopniowa. Pierwsze 4 stopnie okresla si^ jako flotacje wstepna, a stopnie od 5 do 9 jako flotacje wymiatajaca. Po etapie 4 dodano kwas siarkowy w celu doprowadzenia pH do 9,2. W etapie 5 i 7 dodano CuSO. w ilosci 0,015 kg/ R Mg. Jako spieniacz zastosowano DOWFROTH 250 /eter metylowy politlenku propylenu o c.cz. okolo 250/. Ilosci dodawanego spieniacza i kolektora podano w tabeli IIA.Tablica IIA Etap - 1 2 3 4 5 6 7 i 8 , 9 ' 1 Dawka i kolektora , /kg/Mg/ 1 0,028 i 0,012 0,008 0,004 0,012 0,006 0,007 0,006 0,007 1 Warunki i czas i /minuty/ 1.0 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 , 0,5 ' 0,5 i 0,5 , Dawka R DOWFROTH 250 ' / kg/Mg / 0,012 1 - 0,004 0,003 0,004 ' 0,002 i 0,001 0,001 ¦ , Czas flotacji i /minuty/ ¦ 1 , 2 2 2 2 2 2 2 2 Próbki wysuszono i zwazono, po czym wykonano analize metali. Standardowe równania bilansu masowego zastosowano do wyliczania stopni odzysku i zawartosci. Wyniki zestawiono w tablicy IIB.147 852 9 Tablica IIB 1 Próba ' nr , 2i . 1 1 . 34 , Kolekt A A B + B or i i i i i i i i Cu p R-7 0,969 0fS5S ' G,963 Cu ~ 1 R-17J 0,980 0,971 0,978 Ni p 1 R-7"1 , 0,730 1 0,533 i 0,670 Ni « 1 R-173 | 0,948 0,710 0,931 Pirotyn ' R-7* 0,398 0,258 0,331 A - C6H13S/CH2/2NHC/0/C2H5; B - C4HgSC4Hg Przyklad nie wedlug wynalazku R-7 oznacza stopien odzysku po 7 minutach flotacji wstepnej 3R-17 oznacza stopien odzysku po 17 minutach flotacji wymiatajacej próbie 3 kolektor stanowi mieszanina kolektora A i B w ilosci po 50% wagowych.A W przykladzie tym istotne znaczenie ma najnizszy stopien odzysku pirotynu i naj¬ wyzszy stopien odzysku Cu i Ni mozliwy do uzyskania po 7 minutach, gdyz w tym momencie wystepuje usuniecie glównej czesci mineralów o duzej zawartosci siarki* Po 17 minutach uzyskuje sie najwyzsze stopnie odzysku Cu i Ni mozliwe do osiagniecia w sposób sensowny w zwyklej flotacji. Poniewaz jednak stopnie odzysku Cu zblizone byly do granicznej wielkosci teoretycznej równej 1,0 zarówno po uplywie 7 jak i 17 minut, statystycznie pewne porównania nie byly mozliwe. W sposób oczywisty wynika, ze stopien odzysku Ni po 7 minutach przy zasto¬ sowaniu kolektora wedlug wynalazku w formie mieszanki osiaga duze wielkosc przy malej wiel¬ kosci w*przypadku pirotynu. Równiez stopien odzysku Ni po 17 minutach przy zastosowaniu kolektora wedlug wynalazku jest duzy. Przy poziomie ufnosci 95% blad statystyczny zwiazany z Ni przy R-7 wynosi £ 0,015, a przy R-17 ^ 0,006, a zwiazany z pirotynem przy R-7 £ 0,012.Odzyskiwanie Ni swiadczy o tym, ze wystapil synergizm przy równoczesnym pozadanym malym stopniu odzysku pirotynu.Przyk lad III. Flotacja pianowa rudy zlozonej Pb/Zn/Cu/Ag. Przygotowano szereg jednorodnych próbek po 1000 g zlozonej rudy Pb/Zn/Cu/Ag z Kanady Srodkowej. Ruda skladala sie z mineralów galeny, sfalerytu, chalkopirytu i argentytu. Przed kazda próba 3 3 flotacji próbke wprowadzono do mlyna pretowego wraz z 500 cm wody wodociagowej i 7,5 cm roztworu SOp. Mielenie prowadzono w ciagu 6,5 minuty uzyskujac rude o takim rozdrobnieniu, ze jej 90% posiada czastki o wielkosci ponizej 75/im. Po zmieleniu zawartosc mlyna przeno¬ szono do wanny wyposazonej w zautomatyzowany zbieracz do usuwania piany i wanne przylaczono do standardowego mechanizmu flotacyjnego Denver. Nastepnie prowadzono flotacje dwustopniowa, przy czym w etapie I baly to flotacja wstepna miedzi, olowiu i srebra, a w etapie II flotacja wstepna cynku. IV celu zapoczatkowania etapu I flotacji dodano 1,5 g/kg Na2C03/pH w zakresie 9-9,5/, po czym wprowadzono kolektor /kolektory/. Papke mieszano nastepnie w ciagu 5 minut poddajac ja dzialaniu powietrza, po czym mieszano jeszcze w ciagu 2 minut. Z kolei dodano 3 metyloizobutylokarbonol /MIBC/ jako spieniacz w standardowej dawce 0,015 cm /kg. Koncentrat zbierano w ciagu 5 minut flotacji, oznaczajac go jako koncentrat wstepny miedziowo-olowiowy.Etap II flotacji nastepowal po dodaniu 0,5 kg/Mg CuSO. do wanny po zakonczeniu etapu I.Z kolei pH doprowadzono do 10,5 za pomoca wapna i zawartosc wanny mieszano w ciagu 5 minut.Po ponownym sprawdzeniu pH i doprowadzeniu jego wielkosci do 10,5 dodawano kolektor/y/ i kontynuowano mieszanie w ciagu 5 minut. Z kolei dodano metyloizobutylokarbinol /MIBC/ jako 3 spieniacz, w standardowej dawce 0,020 cm /kg. Koncentrat zbierano w ciagu 5 minut, oznacza¬ jac go Jako wstepny koncentrat cynkowy. Partie koncentratów wysuszono i zwazono, po czym przygotowano odpowiednie próbki w celu wykonania analizy metoda rentgenowska. Na podstawie10 147 852 wyników analizy stopnie odzysku i zawartosci skladników wyliczono przy pomocy standardo¬ wych równan bilansu masowego. Wyniki zestawiono w tablicy III* Tablica III 1 Próba 1 nr ' lx 1 2 i 3 i i 4 i 1 Etap 1 /wstepny/ 'fcu/Pb :U fcu/Pb Un fCu/Pb i L : fCu/Pb i (zn 1 Kolektor 1 A 1 A ' A i + i B 1 A B A + C , A ' C i A i B ¦ 1 Dawka 1 /9/Mg/ 1 12,5 1 35,0 1 5,0 i + , 4,5 1 20,0 1 + 9,0 5,0 + i 7.5 , 20,0 ' ? ¦ 15,0 i 12,1 i 21,0 ¦ ! pH 1 9,5 1 10,5 i 9,5 1 10,5 9.5 , 10,5 i 9,5 i 10,5 » ¦ Ag 1 R-5 1 0,871 1 0.067 i 0,883 0,057 ' 0,890 , 0,060 i 0,839 i 0,082 i 1 Cu ' R-5 1 0,936 0,031 i 0,944 0,032 0,945 , 0,032 ¦ 0,930 i 0,042 ¦ " Pb ' R-5 1 0,748 ' 0,114 i 0.800 0,082 0,744 0,108 ¦ 0,728 i 0,139 ¦ 1 Zn ' ¦ R-5 « ' 0.234 ¦ ' 0,741 * i 0,277 i 0,711 i 0,268 , 0,717 i 0,251 i 0,736 ¦ x - przyklad nie wedlug wynalazku A - sulfid diheksylowy B - 2-/heksylotio/etyloamina C - N-etylo-2-/heksylotio/etyloamid R-5 oznacza rzeczywisty stopien odzysku po 5 minutach Przy S5S6 poziomach ufnosci bled statystyczny wyników w 5-minutowej próbie odzysku przez flotacje Cu/Pb/etap 1/ wynosi dla Ag +_ 0,01, dla Cu +_ 0,01 i dla Pb ?_ 0,02* Próby 1 i 4 dotycze doswiadczen, w których w kazdym etapie stosowano pojedyncze skladniki.W etapie I próby 2 w wyniku dodania dwuskladnikowego kolektora wedlug wynalazku w dawce o 24% mniejszej w porównaniu z dawke jednoskladnikowego kolektora w etapie I próby 1 uzyskuje sie nieznacznie wiekszy odzysk Ag i Cu oraz znacznie wiekszy odzysk Pb. Równiez kolektor mieszany wedlug wynalazku zastosowany w etapie I próby 3 w porównaniu z kolektorem z etapu I próby 1 lub 4 zapewnia wiekszy odzysk Ag, nieznacznie wiekszy odzysk Cu i znacz¬ nie wiekszy odzysk Pb. Nalezy zwrócic uwage, ze Ag, Cu lub Pb nie odzyskany w etapie I procesu jest tracony. Calkowity odzysk Zn w etapach I i II we wszystkich czterech próbach zestawionych w tablicy III jest tak zblizony do 1,0 /granicznej wielkosci teoretycznej/, ze porównania statystyczne nie se wiarygodne.Zastrzezenia patentowe 1. Kolektor do flotacji mineralów zawierajecych metale, znamienny tym, ze sklada sie z mieszaniny /a/ zwiezku o wzorze R -X-/R/ -Q, w którym Q oznacza grupe o 2 1 2 n wzorze -N/R /a/H/b, gdzie a •? b równe jest 2, R i R niezaleznie oznaczaje grupe C«22 weglowodorowe ewentualnie podstawione albo nasycony lub nienasycony pierscien heterocyk¬ liczny, R oznacza grupe o wzorze 1, w którym y+p+m»n, gdzie n jest liczbe calkowite od 1 do 6, natomiast y, p oraz m niezaleznie oznaczaje 0 lub liczbe calkowite od 1 do 6, przy czym kolejnosc poszczególnych grup moze byc dowolna, X oznacza grupe -S-, -0-, grupe o wzorze147 852 11 3 2, 3, 4 lub 5, przy czym R oznacza atom wodoru, grupe C^^p weglowodorowe ewentualnie podstawione oraz /b/ hydrofobowych weglowodorów zawierajecych jednostki monosulfidowe o 4 eg cc do 20 atomach wegla o wzorze R -S-R , w którym R i R niezaleznie oznaczaje grupe alifa¬ tyczna, cykloalifatyczna lub aralkilowe ewentualnie podstawione jedne lub wiecej niz jedne grupe hydroksylowe, cyjanowe, chlorowcem, grupe OR lub SR , w których R oznacza rodnik 3 5 weglowodorowy, a ponadto R i R moge byc poleczone tworzec strukture pierscienia hetero¬ cyklicznego z atomem siarki, przy czym atom siarki poleczony jest z alifatycznym lub cykloalifatycznym atomem wegla. 1 2 2. Kolektor wedlug zastrzel, znamienny t y mf ze R iR niezaleznie oznaczaje grupe C1-22 w$Sl°w°dorowe podstawione jedne lub wiecej niz jedne grupe hydroksy¬ lowe, aminowe, fosfonylowe, alkoksylowe, iminowe, karbamoilowef karbonylowe, tiokarbonylowe, cyjanowe, karboksylowe, weglowodorotio, weglowodoroksy, weglowodoroaminowe lub weglowodoro- iminowe. 3. Kolektor wedlug zastrz.2, znamienny tym, ze skladnik /a/ okreslony jest wzorem 18, w którym R oznacza grupe C2_14 weglowodorowe ewentualnie podstawione jedne lub wiecej niz jedne grupe hydroksylowe, aminowe, fosfonylowe lub alkoksylowe, R oznacza grupe C*s alkilowe, C1 - alkilokarbonylowe ewentualnie podstawione grupe aminowe, hydroksy¬ lowe lub fosfonylowe, a jest równe O lub 1, b jest równe 1 lub 2 oraz a + b = 2. 4. Kolektor wedlug zastrz.l, znamienny tym, ze skladnik /a/ jest (j)A/weglowodorotio/alkiloamine, weglowodorotian S-/u)-aminoalkilu/, N-/weglowodoro/-<^, Ot)-alkanodiamina, /ud-aminoalkilo/weglowodoroamid, (0-/weglowodoroksy/alkiloamina, weglo¬ wodorokarboksylanu} -aminoalkilu, U?-/weglowodorotio/alkilamid lub ich mieszaniny. 5* Kolektor wedlug zastrz.4, znamienny tym, ze sklada sie z /a/ od okolo 10 do okolo 90% wag. Ca)-/weglowodorotio/-alkiloaminy, weglowodorotianu S-/(/)-aminoal- kilu/, N-/weglowodoro/-OC, i/i-alkanodiaminy, /uO-aminoalkilo/weglowodoroamidu, $ -/weglowodo - roksy/alkiloaminy, weglowodorokarboksylanu u)-aminoalkilu, cv -/weglowodorotio/alkiloamidu lub ich mieszaniny oraz /b/ od okolo 10 do okolo 90% wag. zwiezku sulfidowego okreslonego 4 4 4 wzorem /R /3_nc/H/"S-C/H/ /R /3-n, w którym R niezaleznie oznaczaje grupe weglowodorowe ewentualnie podstawione grupe hydroksylowe, cyjanowe, chlorowcem, grupe eterowe, weglowodo¬ roksy lub weglowodorotioeterowe, przy czym dwie grupy R moge byc poleczone tworzec pier¬ scien alicykliczny lub heterocykliczny z atomem siarki, a n jest liczbe calkowite równe 0, 1, g 2 lub 3 lub wzorem 19, w którym R oznacza niezaleznie wodór, grupe aryIowe, alkiloarylowe, aryloalkilowe, alkilowe, alkenylowe, alkinylowe, cykloalkilowe, cykloalkenylowe, hydroksylo¬ we, cyjanowe, chlorowcowe, grupe OR lub SR , przy czym grupa arylowa, alkiloarylowa, arylo- alkilowa, alkenylowa, alkinylowa, cykloalkilowa lub cykloalkenylowa moze byc ewentualnie podstawiona grupe hydroksylowe, cyjanowe, chlorowcowe grupe OR , SR , a R oznacza grupe hydroksylowe# 6. Kolektor wedlug zastrz.5, znamienny tym, ze sklada sie z /a/ od okolo 20 do okolo 80% wagowych. oO-/weglowodorotio/-alkiloaminy, weglowodorotianu S-/oO-amino- alkilu/, N-/weglowodoro/-0^, t*)-alkanodiaminy, /uO-aminoalkilo/weglowodoroamidu,oJ-/weglo- wodoroksy/alkiloaminy, weglowodorokarboksylanu iP -aminoalkilu, iO -weglowodorotio/alkiloamidu lub ich mieszaniny oraz /b/ od okolo 20 do okolo 80% wagowych zwiezku sulfidowego. 7. Kolektor wedlug zastrz.l, znamienny tym, ze jako skladnik /a/ zawie¬ ra zwiezek o wzorze R -X-/R/ -Q, w którym Q i X maje wyzej podane znaczenie, R oznacza grupe 1 2 -CH - lub grupe o wzorze 6a, R oznacza grupe C2-14 weglowodorowe R oznacza grupe C.g alkilowe albo C*- alkilokarbonylowe, R oznacza atom wodoru lub grupe O, 14 weglowodorowe R° i R niezaleznie oznaczaje grupe alkilowe lub alkenylowe, przy czym suma atomów wegla w R i R wynosi od 6 do 16, a jest liczbe calkowite równe 0 lub 1, b jest liczbe calkowite równe 1 lub 2, a n jest liczbe calkowite od 1 do 4. 8. Kolektor wedlug zastrz.7, znamienny tym, ze R oznacza grupe C- -- 2 o • weglowodorowe, R oznacza grupe C1-4 alkilowe lub C1-4 alkilokarbonylowe, R oznacza atom wodoru lub grupe C^^ weglowodorowe, R oznacza grupe 0^2 alkilowe, R6 oznacza grupe12 147 852 Cfi-11 alkilowe lub Cg «* alkenylowe, X oznacza grupe -S-, grupe o wzorze 2 lub grupe -O-, a n jest liczbe calkowite równe 2 lub 3* 9. Kolektor wedlug zastrz.l, znamienny t y m, ze R iR oznaczaje rózne grupy weglowodorowe. 10. Kolektor wedlug zastrz.l lub 5, znamienny t y ni, ze jako skladnik /a/ zawiera 2-/heksylotio/etyloamine lub N-etylo-2-/heksylotio/etyloamid. 11. Kolektor wedlug zastrz.l lub 10f znamienny tymf ze jako skladnik /b/ zawiera sulfid etylowo-oktylowy. 12. Kolektor wedlug zastrz.l, znamienny tym, ze jako skladnik /b/ zawiera zwiezek o wzorze 14, w którym R oznacza niezaleznie atom wodoru, grupe arylowe, alkarylowe, aralkilowe, alkilowe, alkenylowe, alkinylowe, cykloalkilowe, cykloalkenylowe, hydroksylowe, cyjanowe, atom chlorowca, grupe OR lub SR , w której R oznacza grupe alkilowe, alkenylowe, cykloalkilowe lub cykloalkenylowe z zastrzezeniem, ze S jest zwieza- no z alifatycznym lub cykloalifatycznym atomem wegla. 0 (-C-)y(-CH2-)p-(CH0H} m 0 R- -C-N- WZÓR 1 WZÓR 4 l 3 0 II -c-s- 0 II -c-o- WZOR 2 WZÓR 3 WZÓR 5147 852 H I - C- I OH WZÓR 6 WZÓR 6a R^NfOUf NfR2) U L n I a R (H)b WZÓR 7 WZÓR 10 O 1 " 2 R-C-SfCHJ- NfR ) z n | a (H)k O 1 " 2 R-C-NfCH-4 NfR ), , 2 n | b R (HL WZÓR 8 WZÓR 11 R1-SiCH9fn NfR L z n | a (H)k R^OfCHJ- NfR2) 2 n | a (H)h WZÓR 9 WZÓR 12147 852 O f^-CO+ChL-l- N-fR2) 2 n i a (H) b C6H13S(CH2)2N \ O I! 'CC2H5 H WZÓR 13 WZÓR 16 (R8L»C-C-(R8L 2 V 2 H S WZÓR H WZÓR 17 R" S RLXfCH,l NfR2) Z n | a (H)k WZÓR 15 WZÓR 18 ,8, H l (RUL-C-CH0 WZÓR 19 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 400 zl PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL