*** 29,98+2,08 ( 37,27+3,62 . 58,40+5,47 ** | i Tt L„Z— ! 2,24 1.35 1.13 1,68 1,28 1,10 1 Oznaczenia i skróty uzyte w tablicy 5: m : chlorowodorek l4o£-hydroksy-7,8-metylenodioksyalloberbanu mm : p <0,01 NE: norepinefryna kmm : p<0,001 DA: dopamina oC-MPT: oC-metylo-p-tyrozyna TJL,.: zmiana katecholaminy Metoda badania. Szczurom plci meskiej o ciezarze wagowym ciala 100 g podawano wstepnie dootrzewnowo /minuta 0/ot-metylo-p-tyrozyne w ilosci 320 mg/kg. Zwie¬ rzeta z grupy kontrolnej, jak równiez z grupy, której podawano zwiazki o ogólnym wzorze 1/4 zwierzeta w kazdej grupie/ zabijano odpowiednio w 30, 60, 90 i 120 mirucie i pre¬ parowano odpowiednio czesc czolowa,kore i cialo prazkowane i homogenizowano w kwasie nadchlorowym w stezeniu 0,2 mola/litr. Po odwirowaniu okreslano za pomoca metody mocnej, cieczowej chromatografii elektrochemicznej zawartosc norepinefryny (czolo kora) lub dopaminy (cialo prazkowane) w supernatancie. Stala stosunku frakcji rozwiniecia kate- cholaminy (k^) i stosunek zmian katecholaminy (TR~A) w nmolach/g x h" , jak równiez czas zmian katecholaminy w godzinach (T.) okreslano za pomoca metody Brodil'a i wspól¬ prac, /1966/. Znaczny poziom róznicy dotyczacy grupy kontrolnej byl równiez okreslony / mm p<0,01; mmm p<0,001/.Zwiazki o ogólnym wzorze 1 formuje sie znanymi metodami w srodki farmaceutyczne z zastosowaniem jednego lub wiecej reprezentatywnych zwiazków o wzorze 1 razem z dodat¬ kami stosowanymi zwykle w przemysle farmaceutycznym. Otrzymane w ten sposób srodki far¬ maceutyczne podaje sie doustnie, dootrzewnowo, dozylnie lub domiesniowo. Korzystnymi postaciami srodków farmacautycznych sa tabletki, drazetki, kapsulki, mieszaniny prosz¬ kowe, zawiesiny wodne, roztwory lub roztwory do iniekcji. Zawartosc skladnika czynnego w srodkach moze byc rózna w szerokim zakresie /od 0,005 do 90 %/'. Do leczenia depresji zwiazki o ogólnym wzorze 1 mozna korzystnie stosowac w dziennej dawce wynoszacej 5-20 mg na raz lub kilkakrotnie w postaci szeregu mniejszych dawek. Powyzszy zakres dawki jest tylko informacyjny i moze byc rózny w zaleznosci od praktyki lekarskiej. Ponizsze przyklady ilustruja przedmiot wynalazku.148 617 7 Przyklad I. Wytwarzanie estru metylowego kwasu 14y3-hydroksy-7-8-mety- lenodioksyalloberbano-1 3-karboksyl owego. Do roztworu zawierajacego 0,1 mola estru me¬ tylowego kwasu 7,8-me tyl enodioksy-14-oksoalloberbano-l 3-karboksylowego w 80 ml dichlo¬ rometanu i 200 ml metanolu dodaje sie porcjami 10 g/0,26 mola/ borowodorku sodu podczas mieszania i chlodzenia lodem w czasie 1h. Po dodaniu, mieszanine miesza sie w czasie do¬ datkowej pól godziny, po czym wkrapla 7 ml lodowatego kwasu octowego i odparowuje do sucha. Pozostalosc rozciera sie z woda, alkalizuje do wartosci pH 8 przez dodawanie 5 % wodnego roztworu weglanu sodu i ekstrahuje dichlorometanem. Faze dichlorometanu odparo¬ wuje sie, a pozostalosc rekrystalizuje si% z metanolu, otrzymujac tytulowy produkt o temperaturze topnienia 159-162 C z wydajnoscia 71 %• Analiza: Obliczono dla C20H25N05 /clSzar czasteczkowy 359,4/ C % - 66,83; H % - 7,01; N % » 3,90 ; Znaleziono: C % - 66,71; H % - 7,07; N % « 3,71.IR /KBr/: 3500 /OH/, 2750-2800 /pasmo Bohlmann'a/, 1700 cm"1 /C00CH3/ 1H-NMR /CDC13,(T/: 5,60; 6,62 /2H, s, Cg-H Cg-H/, 5,85 /2H, s, OCT^Ó/, 4,25 /1H, m, ClzrH/, 3,82 /3H, s, C00CH3/.Przyklad II. Wytwarzanie estru metylowego kwasu 14^-hydroksy-7,8-metyle- nodioksyalloberbano-15-karboksylowego. W sposób opisany w przykladzie I poddaje sie reakcji 0,1 mola 7,8-metylenodioksy-14-oksoalloberbano-15-karboksylanu, otrzymujac tytu¬ lowy produkt o temperaturze topnienia 148-150°C z wydajnoscia 69 %.Analiza: Obliczono dla C20H25N05 /ciSzar czasteczkowy 359,4/ C % - 66,83; H % - 7,01; N % * 3,90; Znaleziono:C % = 66,81; H # » 7,22; N % « 3,72.IR /KBr/: 3460 /OH/, 2750-2800 /pasmo Bohliiann'a/, 1700 cm"1 8/C00CH3/ 1H-NMR /CDCl3,(f7: 6,50, 6,72 /2H, s, Cg-H, C9-H/, 5.84 /2H, s, 0CH20/, 4,25 /1H, m, Cu-H/, 3,68 /3H, s, C00CH3/.Przyklad III. Wytwarzanie l4y3-hydroksy-7,8-metyleno-dioksyalloberbanu.W sposób opisany w przykladzie I poddaje sie redukcji 0,1 mola 7,8-metylenodioksy-14- oksoalloberbanu i otrzymany produkt rekrys talizuje sie z 300 ml metanolu. Po rekrysta¬ lizacji z etanolu otrzymuje sie zwiazek tytulowy o temperaturze topnienia 172-175°C z wydajnoscia 59,8 %. Chlorowodorek, po rekrystalizacji z metanolu, ma temperature topnie¬ nia 232-236°C.Analiza: Obliczono dla C^H^^O, /ciezar czasteczkowy 301,4/ C % * 71,73; H % » 7,68; N % - 4,61; Znaleziono:C % = 71,77; H % = 7,70; N % « 4,58.MS/M/E/: 301 /6/, 300 /100/, 299/4,2/, 284 /6/, 282 /1,9/, 272 /2,5/, 270/5,6/, 260/0,7/, 258 /1/, 256 /0,8/, 244 /1,2/, 242 /3/, 240 /1,2/, 230 /2,8/, 228 /9,6/, 226/2,2/, 216 /5,4/, 214 /6/,8 148 617 202/3/, 189/23/f 175/29/, 174/14/.IR /KBr/: 3460 /OH/, 2750-2800 cm"1 /pasma Bohlmann'a/ 1H-NMR /CLCly cT/: 6f50f 6,72/2H# s, Cg-H , Cg-H/§ 5.85/2H, s, OC^O/, 4,05/1H, m, C14-H/.Metanolowy roztwór lugu macierzystego zateza sie, a pozostalosc poddaje sie chroma¬ tografii na adsorbencie KG-PF^e^ z zastosowaniem mieszaniny benzen/metanol 14:1 pod cis¬ nieniem 182 385 Pa/1,8 atm/. Otrzymano produkt tytulowy z wydajnoscia 5%. Ponadto po re¬ krystalizacji z metanolu otrzymano 14cC-hydroksy-7,8-metylenodioksyalloberban o tempera¬ turze topnienia 214-217°C z wydajnoscia 14,8 %• Analiza: Obliczono dla ^gl^NO, /ciezar czasteczkowy 301,4/ C % m 71,73; H % - 7,68; N % - 4,61; Znaleziono: C % - 71,70; H % - 7,69 ; N * - 4,52.MS /m/e/: 301/60/, 300 /100/, 284 /6,7/. 272 /2,2/, 260 /O,6/, 242 /2,7/, 230 /3,0/, 228 /12/, 216 /7,5/, 214 /6,5/, 202 /3,1/, 190 /14/,. 189 /29/f 176 /13/, 175 /33/, 174 /18/.IR /KBr/ : 3450 /OH/, 2750-2850 cm"1 /pasmo Bohlmann'a/ 1H-NMR /CDClyÓ*/: 6,52, 6,68/2H, s, Cg-H, Cg-H/, 5,86/2H, s, OCHgO/, 3,75/1H, m, C14* H/.Przyklad IV. Wytwarzanie A/-/1R, 12S, 14S, 17l^14-hydroksy-7,8-metyleno- dloksyalloberbanu. V sposób opisany w przykladzie I poddaje sie redukcji 0,1 mola /+/-/1R, 425, 17R/-7,8-metylenodioksy-l4-oksoalloberbanu z otrzymaniem do rekrystalizacji z eta¬ nolu, zwiazku tytulowego o temperaturze topnienia 185°C, [cCj^ ¦ ? 172 /c ¦ 1, dichlo¬ rometan/, z wydajnoscia 61 96.Przyklad V. Wytwarzanie /-/-/1S, 12R, 14R, 17S/-l4-hydroksy-7,8-metyleno- dioksyalloberbanu. W sposób opisany w przykladzie I poddaje sie redukcji 0,1 mola/-/-/1R, 12S, 17R/-7,8-metylenodioksy-l4-oksoalloberbanu z otrzymaniem, po rekrystalizacji z eta¬ nolu, zwiazku tytulowego o temperaturze topnienia 185 C f&722 - - 165°/c - 1, dichloro¬ metan/, z wydajnoscia 57 %.Przyklad VI. Wytwarzanie estru metylowego kwasu l4/3-hydroksy-7,8-metyle- nodioksyberbano-13-karboksylowego. W sposób opisany w przykladzie I poddaje sie redukcji 0,1 mola estru metylowego kwasu 7,8-metylanodioksy-l4-oksoberbano-13-karboksylowego.Otrzymuje sie, po rekrystalizacji z metanolu, zwiazek tytulowy o temperaturze topnienia 160-166°C z wydajnoscia 68 96./Jest to mieszanina C13 -C00CH, i C13ftvlr"C00CH3/» Analiza: Obliczono dla C20H25N05 /c*Szar czasteczkowy 359,4/ C % - 66,83, H % « 7,01, N % - 3,90; Znaleziono: C % « 66,89, H 96 - 7,11, N 96 - 3,90, IR/KBr/ 3480 /OH/, 1720 /C13a( -COOCHj/ 169 cm"1 ^ek*-0000^ 1H-NMR /CDClycf/: 6,55, 6,65/2H, s, Cg-H, Cc-H/, 4.85/2H, s, 00^0/, 420/1H, m, C14-H/, 3,81, 376/3H, s, 1/3 COOCHj + 2/3 C00CH3/.148 617 9 Przyklad VII, Wytwarzanie estru metylowego kwasu 14 oC-hydroksy-7,8- metylenodioksyberbano-15-karboksylowego i estru metylowego kwasu 14 A-hydroksy-7,8- ¦etylenodioksyberbano-15-karboksylowego, W sposób opisany w przykladzie I poddaje sie reakcji 0,1 mola estru metylowego kwasu 7,8-metylenodioksy-14-oksoberbano-15- karboksylowego i otrzymany produkt rozdziela sie chromatograficzni« aa zelu krze- mionkowym-G jako adsorbencie z zastosowaniem mieszaniny rozpuszczalników chloro* form/metanol 10:1 pod cisnieniem 182 385 Pa/1,8 atm./. Pierwszy tytulowy produkt o temperaturze 165-187°C /po rekrystalizacji z metanolu/ otrzymano z., wydajnoscia 21 96.Analiza: Obliczono dla C20H25N^5 /citzar czasteczkowy 359,4/ C % = 66,83, H % - 7,01, N J6 - 3,90; Znaleziono: C % - 66,22, H % = 7,17, N % = 3,97.IR /KBr/: 3350 /OH/ 2750-2800 /pasmo Bohlmann'a/, 1710 cm"1 /COOCH^/ 1H-NMR /CDCl3,cT/: 6,50, 6,70/2H, s, CgH, Cg-H/f 5,84/2H, s, 0CH20H/, 4,35/1H, m, C1A-H/, 3,70/3H, s, COOCH^/.Drugi produkt tytulowy o temperaturze topnienia 205°C /po rekrystalizacji z meta¬ nolu/ otrzymano z wydajnoscia 28 96.Analiza: Obliczono dla C^H^NO^ /ciezar wagowy 359,4/ C 96 « 66,83, H # - 7,01, N 96 - 3,90; Znaleziono: C 96 « 67,10, H 96 « 6,99, N 96 - 3,67.IR /KBr/: 3400 /OH/, 2750-2850 /pasmo Bohlmann'a/ 1710 cm"1 /C00CH3/ 1H-NMR /CDCl3,cT/: 6,52, 6,70/2H, s, C6-H, C^H/, 5,85/2H, s, O-Ct^O/, 3.85/1Ht m, C14-H/, 3,71/3H, s, C00CH3/.Przyklad VIII, Wytwarzanie 14y3-hydroksy-7,8-metylenodioksyberbanu. W sposób opisany w przykladzie I poddaje sie redukcji 0,1 mola 7,8-metylenodioksy-l4- oksoberban. Otrzymuje sie zwiazek tytulowy o temperaturze 217-219°C /po rekrystalizac¬ ji z metanolu/ z wydajnoscia 70 96.Analiza: Obliczono dla C^^^NO, /ciezar czasteczkowy 301,4/ C 96 « 71,73, H 96-7,69, N 96 - 7,61; Znaleziono: C 96 - 71,10, H 96 - 7,60, N 96 - 4,57.IR /KBr/ : 3350/OH/, 2750-2800 cm"1 /pasmo Bonimann'a/, 1H-NMR /CDCl3,cT/: 6,55, 6,75/2H, s, Cg-H, Cg-H/, 5,85/2H, s, OCH20/9 ,3f65/1H, m, C14-H/.P r z y k l a d IX, Wytwarzanie estru metylowego kwasu 14yi*iqpdroksy-7,8-Betyle- nodioksyepialloberbano-13-karboksylowego. W sposób opisany w przykladzie I poddaje sie redukcji 0,1 mola estru metylowego kwasu 7,8-metylenodioksy-l4-okso*pielloberbano-13- karboksylowego• Po rozdzieleniu chromatografia , otrzymuje sie zwiarek tytulowy o tem¬ peraturze topnienia 202-203°C z wydajnoscia 37 96.10 148 617 Analiza: Obliczono dla C20H25N05 /clSzar czasteczkowy 359,4/ C % - 66,83, H % - 7,01, N # « 3,90; Znaleziono: C % - 66,81, H # - 7,22, N # - 3,94.IR /KBr/: 3450 /OH/, 2750-2850 /pasmo Bohlmann'a /, 1730 en"1 /COOCH,/ 1H-NMR/CDC13,cT/: 6,55, 6,60/2H, sf Cg-H/, 5,85/2H, s, OCH20/, 4,2/1H, m, Cu-H/, 3,80/3H, s, COOCH3/.Przyklad X. Wytwarzanie 14ct-hydroksy-7,8-metylenodioksyepialloberbanu.W sposób opisany w przykladzie I poddaje sie redukcji 0,1 mola 7,8-raetylenodioksy-14- oksoepialloberbanu. Otrzymuje sie zwiazek tytulowy z wydajnoscia 49 %• Chlorowodorek /po rekrystalizacji z metanolu/ ma temperature topnienia 212-216 C.Analiza: Obliczono dla C^H^CINO^/ciezar czasteczkowy 337,84/: C % - 63,99, H % « 7,16, N % « 4,15; Znaleziono: C % - 64,24, H % = 7,02, N # = 4,00.IR /KBr/: 3350 /OH/, 2750-2850 /pasmo Bohlmann'a/, 2500-2600 cm"1 /sól/, 1H-NMR /CDCl3,cf?: 6,50, 6,65/2H, s, Cg-H/, 5,85 /OCl^O/, 4,10/1H, m, C14-H/.Przyklad XI. Wytwarzanie l4/3-hydroksy-7,8-dietoksyalloberbanu.W sposób opisany w przykladzie I poddaje sie redukcji 0,1 mola 7,3-dietoksy-l4-okso- alloberbanu. Otrzymuje sie zwiazek tytulowy o temperaturze topnienia 135-139°C /po rekrystalizacji z metanolu/ z wydajnoscia 61 #. Chlorowodorek ma temperature topnie¬ nia 159-162°C /po rekrystalizacji z metanolu/.Analiza: Obliczono dla C21H31N0, /ciezar czasteczkowy 345,47/: C % « 73,00, H % - 9,04, N 96 - 4,06; Znaleziono: C % - 72,69, H # - 9,15, N # - 3,97.IR /KBr/: 3390/OH/, 2750-2800 cm"1 /pasmo BohlmamTa/, 1H-NMR/CDCl3,d7: 6,70, 6,60/2H, s, Cg-H, C9-H/, 4,05/2H, q, C00CH2CH3/, 1,40/3H, t, COOCJ^CJ^/.Przyklad XII. Wytwarzanie 14y3-hydroksy-13-hydroksymetylo-7,8-metyle- nodioksyalloberbanu. W 300 ml metanolu rozpuszcza sie 0,1 mola 13-hydroksymetylo-7,8- metylenodioksy-14-oksoalloberbanu i miesza w temperaturze pokojowej. Nastepnie, do mieszaniny dodaje sie porcjami 0,52 mola borowodorku sodu w czasie okolo 1 h. Miesza¬ nine miesza sie w czasie dodatkowych 3 h w temperaturze 40°C, po czym wartosc pH zobo¬ jetnia sie dodaniem 14 ml lodowatego kwasu octowego i mieszanine odparowuje sie do sucha. Pozostalosc rozciera sie z woda i alkalizuje do wartosci pH 8 przez dodanie 5 % wodnego roztworu weglanu sodu. Po przesaczeniu, produkt rozpuszcza sie w 10 ml metano¬ lu. Wartosc pH doprowadza sie do 3 przez dodanie metanolowego roztworu chlorowodoru.W ten sposób otrzymany produkt krystalizuje z otrzymaniem chlorowodorku zwiazku tytu¬ lowego o temperaturze topnienia 243-245 C z wydajnoscia 47 %.148 617 11 Analiza: Obliczono dla C^H^gCINO^ /ciezar czasteczkowy 367,86/: C % - 62,03, H % - 7,12, N % « 3,81, Cl * - 9,64; Znaleziono: C % - 62,90, H # - 7,27, N # « 3,62, Cl % - 9,02.IR /KBr/: 3350 /OH/, 2750-2800 /pasmo Bohlmann'a/; 1500 cm" /aromatyczne/.Przyklad XIII. Wytwarzanie 14/3-hydroksy-15-hydroksy-raetylo^7,8-metyle- nodioksyalloberbanu. W sposób opisany w przykladzie XII poddaje sie redukcji 0,1 mola 15-hydroksy-7,8-metyleno-l4-oksoalloberbanu. Otrzymuje sie zwiazek tytulowy w postaci zasady o temperaturze topnienia 152-155°C /po rekrystalizacji z metanolu/ z wydajnos¬ cia 41,5 %.Analiza: Obliczono dla cioH25N04 /ci^zar czasteczkowy 331,4/: C % - 68,86, H % - 7,60, N 96 - 4,23; Znaleziono: C % - 68,12, H 96 - 7,87, N % - 4,00.IR /KBr/ : 3400 /OH/, 2750-2850 /pasmo Bohlmann'a/f 1500 cm" /aromatyczne/.Przyklad XIV. Wytwarzanie 14/3-hydroksy-13-hydroksy-metylo-7,8-metyle- nodioksyberbanu. W sposób opisany w przykladzie XII poddaje sie redukcji 0,1 mola 13- hydroksyraetylo-7,8-metylenodioksy-l4-oksoberbanu. Otrzymuje sie chlorowodorek zwiazku tytulowego o temperaturze topnienia 245-250°C z wydajnoscia 42 %.Analiza: Obliczono dla C-mH^CINO^ /ciezar czasteczkowy 367,86/: C % - 62,03, H # - 7,12, Cl % - 9,64, N % - 3,81; Znaleziono: C % - 61,55, H % - 7,70, Cl % - 9,01, N 96 - 3,29.IR /KBr/: 3320, 3400 /OH/, 2750-2850 /pasmo Bohlmann'a/, 1490 cm" /aromatyczne/.Przyklad XV. Wytwarzanie 7,8-dihydroksy-l4^-hydroksyalloberbanu.W 50 ml suchego dichlorometanu rozpuszcza sie 1,0 mol 14/J-hydroksy-7,8-metylenodiok- syalloberbanu. Do roztworu wkrapla sie 6 moli tribromku boru i miesza 1 dzien, po czym odparowuje do sucha. Pozostalosc rozciera sie z acetonem, przesacza 1 osad rek- rystalizuje sie z etanolu. Otrzymuje sie bromowodorek zwiazku tytulowego o temperatu¬ rze topnienia 202°C /po rekrystalizacji z etanolu/ z wydajnoscia 47 %.Analiza: Obliczono dla C^H^BrNO, /ciezar czasteczkowy 370,29/: C - 55,14, H % m 6,53, N % - 3,78; Znaleziono: C #.« 54,81, H % - 6,87, N % - 3,27.IR /KBr/: 3400 /OH/, 2750-2850 /pasmo Bohlraann'a/, 1480 cm" , /aromatyczne/.Przyklad XVI. Wytwarzanie 7,8-dietoksy-l4-oksoalloberbanu.W temperatu¬ rze 100°C w czasie 5 h ogrzewa sie razem 10 mmoli estru etylowego kwasu 7,8-dietoksy- -14-oksoalloberbano-13-karboksylowego £j. Med. Chem. 27, 1411 h9&k/Jt 100 ml 10 % kwasu solnego. Po ochlodzeniu, do mieszaniny reakcyjnej dodaje sie 100 ml wody, po czym alkalizuje do wartosci pH 9 przez dodanie 20 % wodnego roztworu wodorotlenku sodu i ekstrahuje dichlorometanem. Faze organiczna odparowuje sie, a pozostalosc rekrystalizu- Je sie z metanolu. Otrzymuje sie zwiazek tytulowy o temperaturze topnienia 148-152°C /po rekrystalizacji z metanolu/ z wydajnoscia 91 %.12 148 617 Analiza: Obliczono dla ^l1^1*0} /ciezar czasteczkowy 343,45/: C % » 74,43, H % - 8,51, N # = 4,08; Znaleziono: C % = 73,10, H % - 8,82, N % - 3,71.IR /KBr/: 2750-2800 /pasmo Bohlmann'a/, 1700 cm /CO/.Przyklad XVII. Wytwarzanie estru etylowego kwasu 14/3-hydroksy-7,8-mety- lenodioksyalloberbano-13-karboksylowego. W sposób opisany w przykladzie I poddaje sie redukcji 0,1 mola estru etylowego kwasu 7,8-metylenodioksy-14-oksoalloberbano-13-karbo- ksylowego. Otrzymuje sie zwiazek tytulowy o temperaturze topnienia 149-152°C /po rekrys¬ talizacji z etanolu/ z wydajnoscia 81 #.Analiza: Obliczono dla C21H27N05 /ciSzar czasteczkowy 373,44/: C % « 67,54, H % = 7,29, N % = 3,75; Znaleziono: C # « 68,37, H * - 7,31, N % - 3,74.IR /KBr/ : 3450 /OH/, 2750-2800 /pasmo Bohlmann'a/, 1700 cm"1 /COOC^/.Przyklad XVIII. Wytwarzanie Zfi -/)3-cyjanoetylo/-2y3 -etoksykarbonylo- metylo-1,2,3,4,6,7-heksawodoro-9,10-metylenodioksy-11b/H/-benzo/a/ chinolizyny. Roztwór zawierajacy 2,7 mola 3/3 -//3 -cyjanoetylo/-2-etoksykarbonyl orne tyl eno-1,2,3,4,6,7-hek- sawodoro-9,10-metylenodioksy-11b/H/-benzo/a/ chinolizyny /chem. Ber. 109, 1724 /197S/J w 20 ml metanolu uwodornia sie w obecnosci 0,5 g katalizatora stanowiacego pallad na weglu. Po redukcji, katalizator odsacza sie, przesacz odparowuje sie do sucha i po¬ zostalosc rekrystalizuje sie z etanolu. Otrzymuje sie 0,72 g /72 %/ zwiazku tytulowe¬ go o temperaturze topnienia 97-97,5°C.Analiza: Obliczono dla C21H26N2°4 ^ ciezar czasteczkowy 370,44/ : C % - 68,09, H % = 7,08, N % = 7,56; Znaleziono: C % = 68,25, H % = 7.07, N % = 7,52.IR /KBr/ : 2290 / C*N/, 1730 cin /C=0/ 1H-N11R/CDC1V(57 : 6,63, 6,57/2K, s, Cg-H C^-H/, 5,89/2K, s, 0CH2^, 4,21/2H, q, C00CH2CH3/, 1,29/3H, t, COOCH^CH,/.Przyklad XIX. Wytwarzanie 15-cyjano-7,8-metylenodioksy-l4-oksallober- banu. W 10 ml benzenu rozpuszcza sie 2,7 moli produktu otrzymanego w sposób opisany w przykladzie XVIII, dodaje 5,35 mmoli III rzed.-butanolanu potasu i utrzymuje w sta¬ nie wrzenia pod chlodnica zwrotna w czasie 30 min. Nastepnie, mieszanine chlodzi sie do temperatury pokojowej, zobojetnia dodawaniem kwasu octowego i odparowuje do sucha.Pozostalosc rozciera sie 2,5 % wodnym roztworem weglanu sodu, przesacza i osad rek¬ rystalizuje z metanolu. Otrzymuje sie 0,7 g /80 %/ zwiazku tytulowego o temperaturze topnienia 245-248°C /po rekrystalizacji z metanolu/.Analiza: Obliczono dla Cic/*20N2°3 /ciezar czasteczkowy 324,37/: C % « 70,42, H % - 6,22, N % - 8,65; Znaleziono: C % » 70,11, H % = 6,23, N % « 8,52.IR /KBr/ : 2750-2800 /pasmo Bohlmann'a/, 2230 /C-N/, 1700 cm"1 /C-0/.Przyklad XX. Wytwarzanie 15-cyjano-14y$-hydroksy-7,8-metylenodioksy- alloberbanu. W sposób opisany w przykladzie I poddaje sie redukcji 0,01 mola 15-cyja- no-7,8-metylenodioksy-14-oksoalloberbanu. Otrzymuje sie zwiazek tytulowy o temperaturze148 617 13 topnienia 225-226°C /po rekrystalizacji z metanolu/ z wydajnoscia 87 %.Analiza: Obliczono dla ciqH22N2°3 /clSzar czasteczkowy 326,39/: C # = 69,91, H % = 7,80, N # « 8,58; Znaleziono: C % - 69,79, H # » 6,92, N # « 8,41.IR/KBr/: 3450 /OH/, 2700-2750 /pasmo Bohlmann'a/, 2230 cm"1 /C- N/.Przyklad XXI. Wytwarzanie l4/2-aoetoksy-7,8-metylenodioksyalIober- banu. Do roztworu zawierajacego 1 mmol 14/l-hydroksy-7,8-metylenodioksyalloberbanu w 10 ml dichlorometanu wkrapla sie 6,4 mmola chlorku acetylu i tak otrzymany roz¬ twór pozostawia sie na 1 dzien do odstania. Nastepnie mieszanine odparowuje sie do sucha, pozostalosc rozciera sie z 2,5 % wodnym roztworem weglanu sodu, ekstra¬ huje dichlorometanem i faze organiczna odparowuje sie do sucha. Pozostalosc re- krystalizuje sie z metanolu. Otrzymuje sie zwiazek tytulowy o temperaturze top¬ nienia 153°C /po rekrystalizacji z metanolu/ z wydajnoscia 92 %.Analiza: Obliczono dla C20H25N04 /ciSzar czasteczkowy 343t4l/: C % - 69,95, H % - 7,34, N % - 4,08 ; Znaleziono: C % - 69,71, H % - 7,34, N % « 4,01.IR /KBr/: 2750-2850/ pasmo Bohlmann'a/, 1720 cm"1 /CH,C0/. 1H-NMR /CDC13,<#: 6,69, 6,53/2H, s, C6-H, Cg-H/, 5,86/2H, s, 00^0/, 5,03/lH, m, Cl4-eqH/, 1,90/3H, s, CH3C0/.Przyklad XXII. Wytwarzanie l4ct-acetoksy-7,8-metylenodioksyalloberbanu.W sposób opisany w przykladzie XXI poddaje sie acylowaniu 1,0 mmol l4o6-hydroksy-7,8- metylenodioksyalloberbanu. Otrzymuje sie zwiazek tytulowy o temperaturze topnienia 155°C /po rekrystalizacji z metanolu/ z wydajnoscia 89 %.Analiza: Obliczono dla C20H25N04 /ciSzar czasteczkowy 343,41/: C % « 69,96, H % = 7,34, N % - 4,08; Znaleziono: C % » 70,02, H # « 7,35, N # = 4,05.IR /KBr/: 2750-2850 /pasmo Bohlmann'a/, 1720 cm"1 /CH3C0/, 1H-NMR /CDCl3,cT/: 6,66, 6,52/2H, s, C6-H, C9-H/, 5,84/2H, s, 00^0/, 4,86/1H, m, Cl4-axH/, 1,96/3H, s, CH3C0/.Przyklad XXIII. Wytwarzanie 14ot-acetoksy-7,8-dimetoksyalloberbanu. W spo¬ sób opisany w przykladzie XXI poddaje sie acylowaniu 1 mmol 14 alloberbanu. Otrzymuje sie zwiazek tytulowy o temperaturze topnienia 165-168°C /po re¬ krystalizacji z metanolu/ z wydajnoscia 90 %m Analiza: Obliczono dla C21H29N04 /ciSzar czasteczkowy 359,45/: C % - 70,16, H % - 8,13, N % « 3,90; Znaleziono: C % - 70,21, H % - 8,09, N % - 3,95.IR /KBr/: 2750-2850 /pasmo Bohlmann'a/ 1705/CHJ:o/, 1590 cm /aromatyczne/.Przyklad XXIV. Wytwarzanie estru etylowego kwasu 14^-hydroksy-7r8- metylenodioksyalloberbano-13-karboksylowego. Roztwór zawierajacy 1 mmol estru metylowego14 148 617 kwasu 14/3-hydroksy-7,8-metylenodioksyalloberbano-13-karboksylowego oraz 3 mg kwasu p-toluenosulfonowego w 5 ml etanolu utrzymuje sie w stanie wrzenia w czasie 5 h, po czym odparowuje go do 1/3 objetosci i osad odsacza sie. Zwiazek tytulowy o temperatu¬ rze topnienia 142-146°C /po rekrystalizacji z etanolu/ otrzymuje sie z wydajnoscia 59 #.Analiza: Obliczono dla G21H27N05 /ciSzar czasteczkowy 373,V: C % = 67,54, H % « 7,29, N % = 3,75; Znaleziono: C % - 67,27, H % * 7,32, N % = 3,49.IR/KBr/ : 3^*80 /0H/f 2750-2800 /pasmo Bohlmann'a/, 1710 cm"1 /COOCH,/.Przyklad XXV. Wytwarzanie 14y3-hydroksy-7,8-metylenodioksyalloberbanu.W 80 ml metanolu rozpuszcza sie 0,5 g /1,67 mmola/ 7,8-metylenodioksy-l4-oksoallober- banu i po dodaniu 0,2 g katalizatora z niklu Raney'a, mieszanine uwodornia sie pod¬ czas wstrzasania pod cisnieniem atmosferycznym w czasie 5 h. Po absorpcji 40 ml wodoru, katalizator odsacza sie, przesacz odparowuje sie do sucha, a pozostalosc rekrystalizu- je sie z metanolu z otrzymaniem 0,47 g /94 %/ zwiazku tytulowego o temperaturze topnie¬ nia 176-178°C.Przyklad XXVI. Wytwarzanie 14oc-hydroksy-7,8-aietylenodioksyalloberbanu.Do 100 ml okraglodennej kolby odwaza sie 2 g metalicznego sodu i 40 ml absolutnego ksy¬ lenu. Ksylen ogrzewa sie do wrzenia za pomoca lampy podczerwienia i stopiony sód dys¬ perguje sie przez energiczne wstrzasanie kolby. Tak otrzymany zdyspergowany sód mie¬ sza sie w ksylenie za pomoca mieszadla elektromagnetycznego, chlodzi do temperatury 0°C, po czym do zawiesiny dodaje sie porcjami 0,5 g /1,67 mmola/ 7,8-metylenodioksy- 14-oksoalloberbanu. Do tego roztworu wkrapla sie 5 ml absolutnego etanolu z lejka wkra- •plajacego w czasie 2 h. Nastepnie mieszanine miesza sie dodatkowo w czasie 1 h i odpa¬ rowuje do sucha za pomoca rotacyjnego odparowywacza. Pozostalosc wstrzasa sie z 10 ml urody i 10 ml dichlorometanu. Faze dichlorometanu suszy sie i odparowuje do sucha. Po rekrystalizacji pozostalosci z metanolu otrzymuje sie 0,42 g /84 %/ zwiazku tytulowe¬ go o temperaturze topnienia 214-217°C.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nowych racemicznych i optycznie czynnych pochodnych ber- # * 1 2 banu o ogólnym wzorze 1, w którym R i R oznaczaja niezaleznie od siebie grupe hydro¬ ksylowa albo alkoksylowa o lancuchu prostym lub rozgalezionym zawierajaca 1-6 atomów 1 2 wegla, albo R i R razem oznaczaja grupe alkilenodioksylowa o 1-3 atomach wegla; R i R oznaczaja niezaleznie od siebie atom wodoru, grupe alkilowa o lancuchu pros¬ tym lub rozgalezionym zawierajaca 1-4 atomów wegla i ewentualnie podstawiona grupa hydroksylowa albo grupe alkiloksykarbonylowa o 2-6 atomach wegla lub cyjanowa, a Br oznacza atom wodoru, grupe alkilowa o lancuchu prostym lub rozgalezionym zawierajaca 1-6 atomów wegla, alifatyczna lub aromatyczna grupe acylowa o 1-7 atomach wegla albo grupe arylosulfonylowa lub alkilosulfonyIowa o 1-7 atomach wegla, oraz ich soli, znamienny tym, ze poddaje sie redukcji grupe okso racemicznego lub op¬ tycznie czynnego zwiazku o ogólnym wzorze 2, w którym R , R , R^ i R maja wyzej poda¬ ne znaczenie, a nastepnie otrzymany zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym R , R , R i R maja wyzej podane znaczenie, a R5 oznacza atom wodoru, ewentualnie poddaje sie alkilowaniu lub acylowaniu z otrzymaniem zwiazków o ogólnym wzorze 1, w którym R , R , R^ i R maja wyzej podane znaczenie, natomiast R5 ma wyzej podane lecz rózne od atomu wodoru znaczenie i ewentualnie rozdziela otrzymane zwiazki o ogólnym wzorze 1 lub przeprowadza w ich sole lub uwalnia Je z ich soli.148 617 15 2. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze Jako srodek redukujacy stosuje sie wodorek metalu. 3. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze jako srodek redukujacy stosuje sie zwiazek zawierajacy siarke. 4. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze redukcje przeprowadza sie z zastosowaniem wodoru w obecnosci katalizatora. 5. Sposób wedlug zastrz. 4, z n a m i e n n y t y m, ze jako katalizator sto¬ suje sie nikiel Raney'a. 6. Sposób wedlug zastrz. 1,znamienny tym, ze jako srodek redukuja¬ cy stosuje sie uklad skladajacy sie z alkoholu i metalu alkalicznego. 7. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze jako srodek acylujacy stosuje sie halogenek acylu. 8. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji ester metylowy kwasu 14y3 okso-7,8-metylenodioksyallo-berbano-13-karboksylowego wytwa¬ rzajac ester metylowy kwasu 14/3-hydrok-sy-7,8-metylenodioksyalloberbano-l3-karboksy- 1owego. 9. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji kwas -14J3-okso-7,8-metylenodioksyalloberbano-13-karboksylowy wytwarzajac kwas 14^3 -hydroksy-7,8-metylenodioksyalloberbano-15-karboksylowy. 10. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji 14/3-okso-7,8-metylenodioksyal1oberban wytwarzajac 14/3-hydroksy-7,8-metylenodioksy- alloberban. 11. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji /+/-/ 1RP 2S, 14S, 17R/-14-okso-7,8-metylenodioksyalloberban wytwarzajac /+/-/ 1R,12St 14S, 17R/-l4-hydroksy-7f8-metylenodioksyalloberban. 12. Sposób wedlug zastrz. 1,znamienny tym, ze poddaje sie reakcji /-/-/1S,12R, 14R, 173/-l4-okso-7,3-metylenodioksyalloberban wytwarzajac /-/-/ 13, 12R, 14R, 17S/-l4-hydroksy-7,8-metylenodioksyalloberban. 13. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji ester metylowy kwasu 14c* -okso-7,8-metylenodioksyberbano-13-karboksylowego wytwarza¬ jac ester metylowy kwasu 14oc-hydroksy-7,8-roetylenodioksyberbano-13-karboksylowego. 14. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tymjze poddaje sie reakcji ester metylowy kwasu 14oC-okso-7,8-metylenodioksyberbano-15-karboksyl owego wytwarza¬ jac ester metylowy kwasu 14o^hydroksy-7,8-metylenodioksyberbano-15-karboksylowego. 15. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tyra, ze poddaje sie reakcji ester metylowy kwasu 14/3 -okso-7,8-metylenodioksyberbano-15-karboksylowego wytwarza¬ jac ester metylowy kwasu 14/3-hydroksy-7,8-metylenodioksyberbano-15-karboksylowego. 16. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji 14/3-okso-7,8-metylenod i oksyberban wytwarzajac 14/i -hydroksy-7,8-metylenodioksyber- ban. 17. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji ester metylowy kwasu 14/3-okso-7,8-me tylenodioksyepialloberbano-13-karboksylowego wytwarzajac ester metylowy kwasu 14/3 -hydroksy-7,8-metyl enodi oksyepiallo-berbano-13- karboksylowego. 18. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji l4c*-okso-7,8-metylenodioksyepialloberban wytwarzajac l4oC-hydroksy-7,8-metylenodiok- syepialloberban. 19. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji 7,8-dietoksy-14/3-oksoalloberban wytwarzajac 7,8-dietoksy-l4/3hydroksyberban.16 148 617 20. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji 14 et -okso-7,8-metylenodioksyalloberban wytwarzajac l4ot-hydroksy-7,8-metylenodioksy- alloberban. 21. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji 14/3-okso-l3-hydroksymetylo-7,8-metylenodioksyalloberban wytwarzajac l4y3-hydroksy- -l3-hydroksymetylo-7,8-metylenodioksyalloberban. 22.Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji l4/3-okso-15-hydroksymetylo-7,8-metylenodioksyalloberban wytwarzajac 14/3-hydroksy- 15-hydroksymetylo-7,8-metylenodioksyalloberban. 23. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji 14/3- okso-13-hydroksymetylo-7,8-metylenodioksyberban wytwarzajac 14/3-hydroksy-13- hydroksymetylo-7,8-metylenodioksyberban. 24. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji 7,8-metylenodioksy-l4/3-hydroksyalloberban wytwarzajac 7,8-dihydroksy-l4/3-hydroksy- alloberban. 25. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji ester etylowy kwasu 7t8-dietoksy-14y3-oksoalloberbano-13-karboksylowsgo wytwarzajac ester etylowy kwasu 7f8-dietoksy-l4Jh -hydroksyalloberbano-13-karboksylowego. 26. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji 15-cyjanowo-14y9-oksy-7f8-metylenodioksyalloberban wytwarzajac 15-cyjano-l4yS-hydrok- sy-7,8-metylenodioksyalloberban. 27. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji 14/3-hydroksy-7*8-metylenodioksyalloberban wytwarzajac 14/3-acetoksy-7#8-metyleno- dioksyalloberban. 28. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji I4o6-hydroksy-7f8-metylenodioksyalloberban wytwarzajac 14oC-acetoksy-7»8-metylenodio- ksyalloberban. 29. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji ester etylowy kwasu l4/3-okso-7,8-metylenodioksyalloberbano-l3-karboksylowego wytwa¬ rzajac ester etylowy kwasu l4y3-hydroksy-7,8-metylenodioksyalloberbano-13-karboksy- 1owego.Wzorr 1 Wztfr 2 Pracownia Poligraficzna UP RP.Naklad 100 egz.Cena 1500 zl PL PL PL PL PL PL PL PL