PL149857B1 - Multipurpose agricultural machine - Google Patents

Description

POLSKA RZECZPOSPOLITA LUDOWA	OPIS PATENTOWY
Patent dodatkowy do patentu nr-
W	Zgłoszono: 86 05 07 /P. 259384/
. 85 05 07 dla zastrz.9, 10 Pierwszeństwo: Patent Europejski
	85 10 15 dla zastrz.1-8,11,12 Republika Federalna Niemiec
URZĄD	85 11 14 dla zastrz.13 Republika Federalna
PATENTOWY	Niemiec Zgłoszenie ogłoszono: 87 02 23
PRL	Opis patentowy opublikowano: 90 04 30

Twórca wynalazku

149 857 ' P_mentow, *·'* * *

Int. Cl.⁴ A01B 49/06 A01B 29/04 A01B 33/16

Uprawniony z patentu: Maschinenfabrik Rau GmbH, Weilheim /Republika Federalna Niemiec/

WIELOCZYNNOŚCIOWA MASZYNA ROLNICZA

Przedmiotem wynalazku jest wieloczynnościowa maszyna rolnicza do uprawy roli, z układem narzędzi spulchniających i przeorujących glebę, zwłaszcza z wirnikiem zębowym, a także z pracującym za nim wałem ugniatajęco-bronujęcym, który wnika w glebę rzędami zębów, umieszczonymi w płaszczyznach promieniowych wału oraz z urządzeniem wysiewającym, mającym rurowe wyloty materiału siewnego, umieszczone przed wałem ugniatajęco-bronujęcym.

Z opisu patentowego RFN nr DOS 34 20 102 znany jest zespół urządzeń do uprawy roli złożony w zasadzie z brony obrotowej, z osadzonego za nią wału kruszącego oraz z naczepionego na bronie obrotowej slewnlka, którego rurowe wyloty materiału siewnego są tak umieszczone pomiędzy broną a wałem kruszącym, iż materiał siewny wprowadza się do gleby narzuconej przez bronę obrotową i umocnionej następnie przez usytuowany z tyłu wał kruszący· Tego rodzaju zespół jest jednak mało przydatny wówczas, gdy na uprawianej roli leżą rośliny z długimi pędami· Pędy roślin wplątują się bowiem stosunkowo łatwo w bronę obrotową oraz w rurowe wyloty materiału siewnego· Powoduje to, iż zespół nie jest w stanie wykonywać zadowalająco żadnych prac polowych, ponieważ pędy roślin zatykaję przestrzeń pomiędzy zębami brony, lub rurowymi wylotami materiału siewnego, a tym samym uniemożliwiają przechodzenie gleby przez te przestrzenie.

Z opisu patentowego RFN nr DOS 20 25 257 znana jest wieloczynnościowa maszyna rolnicza, która składa się w zasadzie z wirnika zębowego, który napędzany jest w kierunku jazdy maszyny oraz z umieszczonego tuż za nim wału kruszącego, który ze swej strony składa się z dużej liczby elementów tarczowych, osadzonych na osi wału z wzajemnymi odstępami osiowymi. Aby zapewnló by strumień gleby narzucany przez wirnik zębowy był podawany na wał kruszący, pomiędzy wirnikiem zębowym a wałem kruszącym w zasadzie ponad płaszczyzną poziomą, przechodzącą przez ich osie,zamocowana jest na ramie wału kruszącego płyta odbojowa, która

149 857

149 857 zapobiega przerzucaniu wymienionego strumienia gleby nad wałem kruszącym.

Ponadto jest znany wieloczynnościowy sprzęt do uprawy roli z słownikami* które 9ą umieszczone aa narzędziami do spulchniania i przeorywanla gleby oraz za umieszczoną z tyłu kolczatką walcową. Tego rodzaju sprzęt ma z konieczności dużą długość całkowitą tak* iż niemożliwe jest bez większych trudności uniesienie całego sprzętu z ciągnika za pomocą zwykłego zespołu dźwigni podnoszących oraz przetransportowanie go w uniesionym położeniu na haku ciągnika· Z tego względu w tego rodzaju sprzęcie siewnik jest tak osadzony* iż za pomocą specjalnego urządzenie podnoszącego może być uniesiony z położenia roboczego za kolczatką walcową do położenia transportowego nad tą kolczatką· W tym położeniu transportowym środek ciężkości siewnika* a tym samym środek ciężkości całego sprzętu jest przesunięty dostatecznie daleko ku przodowi tak* iż cały sprżęt może być uniesiony z ciągnika bez obawy zbyt silnego odciążenia przedniej oei ciągnika· Dzięki takiej konstrukcji sprzęt ten można stosować zatem również ze stosunkowo lekkimi ciągnikami.

Wieloczynnościowa maszyna rolnicza według wynalazku charakteryzuje eię tym* że ma rurowe wyloty materiału siewnego* uchodzące do wolnej przestrzeni pomiędzy sąsiednimi rzędami wału ugniatająco-bronującego oraz wał ugnlatająco-bronujący umieszczony tuż za układem narzędzi spulchniających i przeorujących* to znaczy za wirnikiem zębowym jako powierzchnią odbojową w strumieniu gleby* wytworzonym przez wirnik zębowy.

Istota wynalazku opiera się zatem ne ogólnej koncepcji umieszczenia wylotów rurowych materiału siewnego tuż przed wałem kruszącym* w celu wprowadzenia materiału siewnego lub pod ruchomy strumień gleby* uzyskany dzięki pracy narzędzia spulchniającego i przeorującego,to jest wirnika zębowego. Jednocześnie przez wykorzystanie przestrzeni pomiędzy rzędami zębów wełu ugniatająco-bronującego do umieszczenia w niej rurowych wylotów materiału siewnego 09iąga się szczególnie zwartą konstrukcję* w której wał ugnlatająco-bronujący może być osadzony praktycznie bezpośrednio za narzędziem spulchniającym i przeorującym glebę* jako powierzchnia obrotowa odbijająca narzucany strumień gleby. Dzięki temu uzyskuje się odspajanie przez ten strumień gleby* która przywarła ewentualnie do wału ugniatająco-bronującego·

Korzystnie w maszynie według wynalazku krańcowe części rurowych wylotów materia łu siewnego* prowadzące do ich ujść wylotowych są skierowane w przybliżeniu stycznie do 09I wału* a zewnętrzne końce zębów w widoku poosiowym wału wystają w kierunku promieniowym względem osi wału co najmniej poza części krańcowe rurowych wylotów materiału siewnego.

Dzięki powyższemu ukształtowaniu zapobiega się osadzaniu się na rurowych wylotach materiału siewnego gleby lub resztek roślin z długimi pędami* która usuwa się prócz tego dodatkowo za pomocą biegnących po obu stronach każdego rurowego wylotu materiału siewnego* rzędów zębów wału ugniatająco-bronującego.

Maszyna według wynalazku może zatem pracować bez zakłóceń również na takich areałach* na których zostały pozostawione po żniwach rośliny o długich pędach* co umożliwia późniejsze wykorzystanie humusu* powstającego w wyniku rozkładu tej masy roślinnej. Dzięki swej małej długości konstrukcyjnej* wieloczynnościową maszynę rolniczą według wynalazku można transportować w uniesionym położeniu za pomocą stosunkowo lekkich ciągników. Przed wałem ugniatająco-bronującym można umieszczać w zasadzie rozmaite narzędzia lemieszowe lub brony obrotowe.

Ze względu jednak na szczególną prostotę konstrukcyjną i dobre wyniki robocze preferuje się wirnik zębowy* w którym przy dostatecznie dużej prędkości obrotowej wystarcza zaopatrzenie go w niewielką liczbę zębów* korzystnie każdorazowo w jeden tylko ząb w rozmiesz czonych w stosunkowo dużych odstępach wzajemnych płaszczyznach promieniowych osi wirnika· Wskutek mełej liczby zębów* długie pędy nie mogą przywierać do wirnika zębowego* lecz przeciwnie jest skutecznie rozrywana· Jednocześnie dzięki stosunkowo dużej prędkości obrotowej gleba podlega efektywnej obróbce także z boku zębów* przy tym bez obawy całkowitego odspojenia obrabianej warstwy gleby od podłoża· Odwrotnie zachowana jest pożądana ze względu na niebezpieczeństwo erozji spójność pomiędzy podłożem e obrobioną za pomocą wirnika warstwą gleby·

149 857

Korzystnie maszyna według wynalazku ma ujścia wylotowe rurowych wylotów materiału siewnego umieszczone w przybliżeniu na wysokości poziomu roboczego narzędzia spulchniającego i przeorującego, to znaczy wirnika zębowego·

Korzystnie rama wirnika zębowego składa się zasadniczo z jednej przesuniętej korzystnie do tyłu w stosunku do osi/wału patrząc z boku na urządzenie belki poprzecznej z umieszczonymi po obu stronach na obudowie mechanizmu wałka przekaźnikowego napędu wirnika belkami składowymi, przy czym na zewnętrznych końcach belek składowych osadzone są części boczna z łożyskami wirnika, z których jedna stanowi połączenia napędowe wirnika zębowego z wałem wyjściowym mechanizmu wału przekaźnikowego, osadzonym w odpowiedniej belce składowej·

Narzędzie spulchniające i przeorujące, to znaczy wirnik zębowy posiada szereg odsuniętych od siebie w kierunku poprzecznym grup elementów roboczych, przy czym rurowe wyloty materiału siewnego są umieszczone Jedynie za grupami tych elementów, a wał ugniatają co -bronuj ący jest wyposażony w rzędy zębów jedynie za tymi grupami elementów roboczych·

Ze względu na to, że nie obrobione pasma gleby eą pozostawiane w stanie praktycznie niezmienionym w swej strukturze, wzmocnionej przez porosty, przeto osiąga eię w zagrożonych obszarach szczególnie dobre zabezpieczenie przed erozją, gdyż w obrobionych pasmach gleba jest mniej łatwo wymywana przez deszcze lub wywiewane przez wiatr· Ponadto młode rośliny wschodzące z wysianego materiału siewnego,są chronione przez porosty na nieobrobionych pasmach gleby przed naporem wiatru· W późniejszej fazie wzrostu, gdy rośliny uprawowe przerosną porosty na nieobrobionych pasmach gleby, uzyskuje eię za pośrednictwem tych pasm lepsze warunki przewietrzania upraw· Jest to korzystne, zwłaszcza na terenach wilgotnych, ponieważ przeciwdziała się w ten sposób nadmiernemu nawilgoceniu gleby· Zresztą pasmowa obróbka gleby jest bezwzględnie celowa w przypadku upraw rzędowych·

Korzystnie za wałem ugniatająco-bronującym umieszczony jest odchylany ku górze układ zgrzebeł bronujących, przy czym zgrzebła bronujące są przestawne z położenia roboczego, obrabiającego glebę do położenia transportowego ponad wałem ugniatająco-bronującym.

Korzystnie za wałem ugniatająco-bronującym umieszczone są lemiesze wysiewające, korzystnie łącznie ze sprężynującymi zgrzebłami bronującymi, przy czym lemiesze wysiewające eą osadzone wychylnie do góry dokoła osi poprzecznej ponad wał ugniatająco-bronujący i są odchylane do góry z opuszczonego położenia roboczego do położenia transportowego, przy zmniejszeniu długości całkowitej maszyny·

Korzystnie lemiesze wysiewające są zamocowane ponad wałem ugniatająco-bronującym za pomocą ich przewodów doprowadzających mazeriał siewny korzystnie na wale poprzecznym, obracanym za pomocą napędu hydraulicznego·

Korzystnie na swobodnych końcach zębów wirnika osadzone są ostrza tnące, które patrząc wzdłuż osi wirnika zębowego tworzą z linią, przechodzącą przez swobodny koniec etycznie do osi wirnika rozwarty kąt większy od 90° otwarty w kierunku obrotu wirnika zębowego· Korzystnie ostrze biegną w kierunku poprzecznym maszyny w przybliżeniu równolegle do osi wirnika· Korzystnie w innym przykładzie wykonania wynalazku,ostrza tnące biegną w kierunku poprzecznym maszyny pochyło względem osi wirnika·

Korzystnie zęby wirnika są rozmieszczone każdorazowo parami i mają parami w przybliżeniu równoległe ostrza tnące, przy czym po dwa zęby są umieszczone diametralnie przeciwległe sobie względem osi wirnika zębowego oraz z wzajemnym przesunięciem w kierunku poziomym wirnika zębowego·

Korzystnie zęby mają każdorazowo zamocowane na osi wirnika ramiona przytrzymuje ce, a także osadzone w nich wymiennie, obrabiające glebę elementy zębowe, które tworzą każdó razowo z ramionami przytrzymującymi kąt otwarty w kierunku obrotu, przy czym elementy zębowe eą umieszczane swoją zwężaną częścią w gnieździe tulejowym w ramieniu przytrzymującym, zaś po odwróconej od osi wirnika stronie swego szerszego, przylegającego do zwężonej części obszaru, którego przekrój poprzeczny ma krawędź zwróconą w kierunku obrotu wirnika zębowego, zęby są oparte o wzmocnione w postaci zgrubienia obrzeże, znajdujące się na ramieniu przytrzymującym przy gnieździe tulejowym, przy czym element zębowy jest unieruchamiany swym

149 857 stopniem, utworzonym pomiędzy zwężoną częścią, a szerszym obszarem, przy zwróconym ku niemu końcu czołowym gniazda tulejowego przez dokręcenie do drugiego końca czołowego gniazda elementu gwintowego, który jest umieszczony w zaopatrzonym w odpowiedni gwint, swobodnym końcu części zwężonej·

W takim układzie część gwintowa jost łatwo dostępna tak, iż możliwa Jest wymiana elementów zębowych w jak najprostszy sposób· Prócz tego zapewniona jeat szczególnie duża obciążalność elementów zębowych, ponieważ dzięki osiowemu naprężeniu elementu zębowego i gniazda tulejowego osiąga eię dobre oparcie stopnia pomiędzy zwężającą aię częścią a szerszym obszarem elementu zębowego na zwróconej ku niemu powierzchni obrzeżnej gniazda tulejowego, a tym eamym również szczególnie dobre oparcie szerszego obszaru na gnieździe· Siły, które podcza9 obróbki gleby działają na element zębowy prostopadle do jego oei, wytwarzają stosownie do tego częściowo eiłę reakcji wewnątrz płaszcza walca równolegle do jego osi·

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykładach wykonania na rysunku, na którym fig.1 przedstawia maszynę wieloczynnościową w widoku z przodu, fig.2 - tę samą maszynę w widoku z boku, fig.3 i 4 - przedstawiają maszynę wieloczynnościową z podnoszonymi hydraulicznie lemieszami wysiewnymi za wałem ugniatająco-bronującym w częściowym widoku z boku, fig.5 przedstawia wał ugniatająco-bronujący ze zgarniarkami oraz z urządzeniami wysiewającymi przed i za tym wałem w widoku z boku 1 w częściowym przekroju, zaś fig.6 - 11 przedstawiają zęby wirnikowe w różnych widokach i różnego kształtu.

Maszyna wieloczynnościowa według wynalazku jest zaopatrzona w wirnik zębowy 10, przed którym w obszarze śladów Ciągnika mogą być umieszczone narzędzia lemieszowe, w wał ugniatająco-bronujący 20 oraz w urządzenie 30 do wysiewania materiału siewnego z rurowymi wylotami 31 dla materiału siewnego.

Wirnik zębowy 10 ma ramę, która składa się z belki poprzecznej 1 oraz z umieszczonych na jej końcach części bocznych 3, w których ułożyskowany jest wirnik zębowy 10.

Belka poprzeczna 1 składa się z dwóch belek składowych 1* i 1, osadzonych z obu stron łączącej i podtrzymującej je obudowy 2 przekładni, która za pośrednictwem wałka przekaźnikowego 4 może być łączona w celach napędowych z przyłączem tego wałka w nie uwidocznionym ciągniku i której wał wyjściowy jest umieszczony w jednej belce składowej 1 oraz jest sprzęg nięty za pośrednictwem umieszczonego w odpowiedniej części bocznej 3 zespołu napędowego, przykładowo z wirnikiem zębowym 10, dla jego napędzanie w kierunku obracania oznaczonym strzałką U, wspomagającym kierunek jazdy maszyny.

Na belce poprzecznej 1 umieszczony jest ponad obudową 2 przekładni wspornik 5, do którego można przyłączyć trzypunktowy zespół drążkowy 6, za pomocą którego maszyna łączy się z nie uwidocznionym ciągniekiem z możliwością unoszenia. Pomiędzy częściami bocznymi 3 biegnie zamocowana na stałe, podparta dodatkowo na dolnych ramionach wspornika 5 belka nośna 7, służące do osadzenia narzędzi lemieszowych, które można umieścić ewentualnie przed wirnikiem zębowym 10 w obszarze pozostawianych przez ciągnik śladów kół,jako spulchniacze śladowe. Ponadto pomiędzy częściami bocznymi 3 umieszczona jest ponad wirnikiem zębowym 10 dla stabilizacji części bocznych 3 korzystnie pracująca osłona 8, która osłania wirnik zębowy zasadniczo od góry oraz ewentualnie ze względów bezpieczeństwa również częściowo od przodu, natomiast od tyłu osłania jedynie o tyle, o ile to jest niezbędne do celów ochrony przeciwrozbryzgowej·

Szczególna cecha ramy wirnika zębowego 10 polega na tym, że oś wirnika zębowego 10 jest umieszczona przed belką poprzeczną 1, patrząc na maszynę z boku. Dzięki temu można zastosować z jednej strony wałki przekaźnikowe 4 zwykłej długości pomiędzy nie uwidocznionym ciągnikiem a osadzoną w obudowie 2 przekładnią, z drugiej zaś strony uzyskuje się w ten sposób stosunkowo małą długość konstrukcyjną maszyny, ponieważ przestrzeń istniejącą pod wałkiem przekaźnikowym, wykorzystuje częściowo również wirnik zębowy 10.

Wał ugniatająco-bronujący 20 ma własną ramę nośną 23, złożoną zasadniczo z ramion bocznych 24 oraz z łączącego je w kształcie litery H członu poprzecznego 25. Ramiona boczne 24 są osadzone swymi jednymi końcami wychylnie dookoła osi poprzecznej maszyny w

149 857 częściach bocznych 3 rany wirnika zębowego 10· W przeciwległych końcach ramion bocznych 24 osadzona jest oś wału ugniatająco-bronującego 20· Odpowiednia rama nośna 23 wału ugniataJąco-bronuJącego jest zamocowana na ramie wirnika zębowego 10 w sposób zbliżony do wahacza podłużnego· □ak to jest uwidocznione na fig«2, na przednich końcach ramion bocznych 24 ramy nośnej 23 wału, umieszczonych jest szereg punktów do połączenie przegubowego· W ten sposób powetaja możliwość zmiany odstępu pomiędzy osiami wirnika zębowego i wału ugniatająco-bronującego, w celu umożliwienia dopasowań do rozmaitych warunków eksploatacyjnych·

W szczególności można ewentualnie zastosować wał ugnlatająco-bronujący 20 o większej średnicy przykładowo wówczas, gdy sprzęt ma pracować na lekkich piaszczystych glebach o małej nośności· Z reguły korzystne są wały ugniatająco-bronujące 20 o mniejszych średnicach ze względu na mniejszy ciężar i niższą cenę·

Na członie poprzecznym 25 ramy zamocowane jest ramię środkowe 26, połączone ze wspornikiem 5 za pomocą łącznika teleskopowego 27 o nastawnej długości· Przez każdorazowe nastawienie długości łącznika teleskopowego 27 zadawane jest położenie ramy nośnej 23 wału względem ramy wirnika zębowego 10· W ten sposób determinowane jest jednocześnie nastawienie wirnika zębowego 10 na wysokość, ponieważ jego rama jeet połączona podczas obróbki gleby z ciągnikiem za pomocą trzypunktowago zespołu drążkowego 6 ruchomo w kierunku wysokości, a zatem ciężar wirnika zębowego 10 oraz jego ramy wspiera się na wale ugniatająco-bronującym 20 za pośrednictwem łącznika teleskopowego 27 oraz ramy nośnej 23 wału·

Celowe jeet zaopatrzenie łącznika teleskopowego 27 w luz tak, iż wirnik zębowy 10 oraz Jego rama może ewentualnie unosić się nieco względem wału ugniatająco-bronującego 20, w przypadku natrafienia przez zęby wirnika na kamienia i podobne przeszkody, bez jednoczesnego wykonywania przez wał ugniatająco-bronujący odpowiedniego ruchu pionowego·

Odmiennie niż w układzie uwidocznionym na fig«2 można także nia stosować ramienia środkowego 26 oraz łącznika teleskopowego 27, umieszczonego pomiędzy wspornikiem 5, a tym ramieniem· Jak to uwidoczniono schematycznie na flg»4, zamiast togo można na obu bocznych końcach członu poprzecznego 25 ramy 23 wału umieścić skierowane ku górze remiona 26*, które są połączone każdorazowo przegubowo za pomocą łączników teleskopowych 27* z częściami bocznymi 3 powyżej ramion bocznych 24 ramy 23 wału· Łączniki teleskopowe 27* są podobnie jak i łączniki teleskopowe 27 - wykonane korzystnie z luzem· Dzięki bocznemu umieszczeniu ramion 26* oraz łączników teleskopowych jeet łatwo dostępna od góry przestrzeń pomiędzy wirnikiem zębowym 10 a wałem ugniatająco-bronującym 20· Daje to korzystną możliwość ułatwionego montażu,opisanych poniżaj rurowych wylotów 31 materiału siewnego,przed wałem ugniatającobronu jącym 20·

Wał ugnlatająco-bronujący 20 stanowi zasadniczo zamknięty płaszcz 22 w kształcie walca kołowego, na którym rozmieszczone są rzędami zęby 21 w jego płaszczyznach promieniowych· Zęby 21 mają kształt równoległoboczny z równoległymi, prostoliniowymi krawędziami przednimi i tylnymi o tej aamaj długości, a także z krawędziami wewnętrznymi i zewnętrznymi w kształcie łuku okręgu, przy czym łukl okręgu obu wymienionych powyżej krawędzi mają różne promienie krzywizny· Dzięki temu zęby 21 można wykrawać z blachy baz ścinków·

Ponieważ tylna krawędź zębów 21, skierowana przeciwnie do kierunku obrotu wału bronującago-ugniatająco 20 tworzy z jego płaszczem 22 kąt ostry, dlatego też przy jeździe po obrabianej glebie wał ten Jest obracany przez zęby 21, wchodzące w powierzchnię gleby, bez obawy poślizgu· Pomiędzy kolejnymi zębami 21 danego rzędu pozostaje każdorazowo wolny odstęp, którego wielkość odpowiada w przybliżeniu wielkości zębów 21· Odstęp pomiędzy kolejnymi zębami 21 danego rzędu może być ewentualnie coraz jeszcze większy· Poza tym zęby sąsiednich rzędów są przesunięte względem siebie tak, iż każdorazowo jeden ząb 21 jednego rzędu jest umieszczony obok luk w sąsiednich rzędach zębów·

Wał ugnlatająco-bronujący 20 jest umieszczony bezpośrednio za wirnikiem zębowym 10, który stosownie do tego podaje podjętą przez niego ziemią zgodnie ze strzałką P na zwróconą ku niemu stronę wału ugniatająco-bronującego 20· Wał ten tworzy zatem powierzchnię

149 857 odbojową dla wytwarzanego przez wirnik zębowy 10 1 podanego strumienia ziemi, który ze wzglądu na obracanie alą walu ugnlatajęco-bronujęcego 20 podczas jazdy po obrabianej glebie jeet kierowany szczególnie efektywnie w dół· Ponieważ powierzchnia odbojowa, utworzona przez wał ugniatajęco-bronujęcy 20 jest stale w ruchu, przeto z jednej strony uzyskuje się dobre rozdrobnienia na zębach 21 grubszych grud ziemi, podawanych przez wirnik zębowy 10, z drugiej zaś etrony strumień ziemi działa stale tak jak dmuchawa piaskowa w kierunku oczyszcza nia płaszcza 22 wału ugnlatajęco-bronujęcego 20, co daje ciągłe oczyszczanie z ziemi, przywierającej do wału ugniatająco-bronujęcego 20·

Ze wzglądu na umieszczenia przy wala ugniatająco-bronującym 20 dodatkowo zgarniaków 40, nawet w przypadku wilgotnej i gliniastej gleby można oczekiwać praktycznie całkowitego oczyszczenia wału ugnlatajęco-bronujęcego 20, a tym samym jego prawidłowego działania· Na belce poprzecznej 1 ramy wirnika zębowego 10 oraz na wsporniku 5 wsparte jeet urządzenie 30 do wysiewania materiału siewnego, które zawiera zbiornik 34 na materiał siewny z mechanicznym, lub pneumatycznym urządzeniem rozdzielającym, które rozdziela materiał siewny do dużej liczby przewodów doprowadzających 33, które prowadzą ze swej strony do rurowych wylotów 31 materiału siewnego z ujściami wylotowymi 32· Rurowe wyloty 31 materiału siewnego lub ich części krańcowe, zawierające ujścia wylotowe 32, są umieszczone stycznie do oei wału ugniatająco-bronującego 20 każdorazowo w obrąbie przestrzeni pomiędzy sąsiednimi rządami zębów 21 tego wału·

Ujścia wylotowe 32 mogą być umieszczone,jak to jest uwidocznione na flg«2 stosunkowo nisko, w przybliżeniu w płaszczyźnie równoległej do gleby, położonej stycznie do dolnej powierzchni płaszcza 22 wału· Tego rodzaju niskie, ewentualnie nawet jeszcze niższe umieszczenie ujść wylotowych 32 jest możliwe, ponieważ rurowe wyloty 31 materiału siewnego, lub ich dolne końce sięgają podczas pracy maszyny jedynie do ziemi, narzuconej przez wirnik zębowy 10, a nie do stałego podłoża poniżej warstw gleby, obrobionych przez wirnik zębowy 10·

Zachowanie się strumienia ziemi można porównać do zachowania się gęstej brejowatej cieczy, czyli ziemia podawana przez wirnik zębowy 10 opływa,rurowe wyloty 31 materiału siewnego lub ich dolne końce i płynie po zwróconej ku wirnikowi zębowemu 10 powierzchni wału ugniatająco-bronującego 20 w stronę gleby, będąc wspomaganą dodatkowo przez ruch obrotowy tego wału· W związku z tym materiał siewny jest zabierany z rurowych wylotów 31 w strumieniu ziemi, lub pod tym strumieniem, który je opływa i jest przykrywany warstwą ziemi, która jest natychmiast umacniana dzięki pracy wału ugniatająco-bronującego·

Zamiast uwidocznionego na fig.2 niskiego umieszczenia ujść wylotowych 32 materiału siewnego, możliwe jest także wyższe ich umieszczenie, jak to jest uwidocznione na fig»5· W tym przypadku materiał siewny doprowadza się tuż pod powierzchnią obrabianej gleby· Szczególnie korzystne jest to, że materiał siewny nie może być tu zabierany przez zęby 21 i wciskany w niepożądane głębokie strefy gleby· Odwrotnie, wskutek stosunkowo głębokiego wnikania w glebę zęby 21 powodują jedynie to, że obrobiona gleba jest dobrze związana z podłożem 1 jest dobrze przewietrzana dzięki otworom, pozostawionym przez zęby 21 1 sprzyjającym powsta· wanlu małych grudek·

Prócz tego korzystne jest to, że przy rurowych wylotach 31 materiału siewnego nie pozostają przyczepione i zwisające długie pędy roślin· Są one bowiem z reguły zmiatane bez trudności przez strumień ziemi· Wystarcza, jeśli strumień ziemi zmiata każdorazowo krańcową część wszelkich pędów roślinnych do obszaru działania jednego z rzędów zębów 21 lub/1 pod wał ugniatajęco-bronujęcy 20 tak, iż przy dalszej jeździe maszyny po glebie wał ten może odciągnąć całe pędy od rurowych wylotów 31 materiału siewnego· Ponadto obok strumienia ziemi działają również rządy zębów 21, przebiegające z boku od rurowych wylotów 31 materiału siewnego, w kierunku zewnętrznego oczyszczenia wylotów 31·

Za pośrednictwem wspólnego przewodu doprowadzającego 33, można ewentualnie zasilać materiałem siewnym kilka, na przykład po dwa rurowe wyloty 31· W tym celu dwa rurowe wyloty 31 materiału siewnego są połączone ze sobą na swych górnych końcach w kształci· litery Y, tworząc trójnik widlasty i są przyłączone do jednego przewodu doprowadzającego 33· W przypadku ostatecznie symetrycznego ukształtowania takiego połączenia w kształcie litery Y, dopływający materiał siewny jest rozdzielany z pomijalnym praktycznie odchyleniem do obydwóch rurowych wylotów 31·

149 857

Prócz tego rurowe wyloty 31 Materiału siewnego eą osadzone korzystnie z możliwością przestawienia na wysokość do czego służy opisany poniżej mechanizm zamocowany na kątowniku 39· W tym celu rurowe wyloty 31 materiału siewnego według fig»5 są zamocowane w swych górnych obszarach na biegnącym w kierunku poprzecznym maszyny kątowniku 35, na którego końcach zewnętrznych umieszczone są drążki 36 z nagwintowanymi otworami, przez które przeprowadzana są wałki 37 z gwintem, które opierają się swymi dolnymi końcami na członie poprzecznym 25 ramy nośnej 23 wału· Ponadto rurowe wyloty 31 materiału siewnego, znajdujące tlę w obszarze zewnętrznych końców kątownika 35, aą prowadzona przesuwnie w odcinkach rurowych 38, która są zamocowane ze swej strony przy członie poprzecznym 25 ramy nośnej 23 wału. Kątownik 39 połączony jest z dwoma odcinkami rurowymi 38, przy czym jedna biegnąca pomiędzy odcinkami rurowymi 38 półka tego kątownika 39 jest przymocowana do członu poprzecznego 25 ramy nośnej 23 wału za pomocą śruby hakowej 28, obejmującej na kształt litery U ten człon poprzeczny 25· Druga półka kątownika ma otwór, przez który przechodzi wałek 37 z gwintem i który ełuży co najmniej jako łożysko promieniowa tego wałka· Półka ta może ewentualnie ałużyó również jako ułożyakowania osiowa jednego z wałków 37 z gwintem, jeśli na wałku 37 umieszczona jest po obu stronach tej półki przekładka i przez wałek 37 na odwróconych od siebie powierzchniach czołowych tych przekładek przechodzą prostopadle dó osi wałka zawleczki o dostatecznej długości·

Przez przestawienie wałka 37 z gwintem możne nastawić na wysokość kątownik 35 wraz z przymocowanymi do niego rurowymi wylotami 31 materiału siewnego·

Rurowe wyloty 31 materiału siewnego eą osadzone korzystnie eprężynująco w kierunku podłużnym maszyny tek, iż wyloty te mogą wychylać się lub wymijać w kierunku wału ugniatająco-bronującego 20 lub wirnika zębowego 10, na przykład wówczas, gdy wirnik 10 rzuca kamienie na wyloty rurowe 31, lub gdy kamienie wyrzucone w górę przez wirnik 10, padają w wąeką przestrzeń pomiędzy płaszczem 22 wału a wylotami rurowymi 31·

Korzystne jeet umieszczenie zgarniaków 40 przy wale ugniatająco-bronującym 20, jak to uwidoczniono na fig.2-5· Dla zamocowania można przyspewać zgodnie z fig.2-4 do członu poprzecznego 25 ramy nośnej wału kabłąkowate części 45, które obejmują częściowo wał ugniatająco-bronujący 20 w kierunku obwodowym i eą umieezczone każdorazowo pomiędzy sąsiednimi rzędami zębów 21· Odpowiednio do tego kabłąkowate części 45 muszą wystawać z widoku w kierunku osi wału jedynie nieznacznie lub nawet wcale nie muszą wystawać poza zewnętrzne promieniowo krawędzie zębów 21· W celu stabilizacji części 45 są połączone ze sobą w pobliżu ich swobodnych końców za pomocą zespawanej z nimi, biegnącej poprzecznie taśmy płaskiej· Części 45 tworzą koszową lub kratową osłonę wału ugniatająco-bronującego 20, który jeet w ten sposób zabezpieczony przed niezamierzonym dotknięciem przez obsługę, co stanowi ochronę przed ewentualnymi wypadkami·

Na swobodnych krawędziach kabłąkowatych części 45 przyspawany jest element 47 z gwintem, w którego otwór nagwintowany wkręcona jest śruba regulacyjna 44, która służy do dociskania zgarniaków 40 do płaszcza 22 wału ugniatająco-bronującego 20·

Zgarniaki 40 sę wykonane z reguły z trapezowego kawałka blachy, którego węższy koniec tworzy nóż zgarniający 41, współpracujący z płaszczem 22 wału ugniatająco-bronującego 20, natomiast połączony z nożem zgarniającym 41 szarszy obszar jest zagięty z utworzeniem otwartego w kierunku śruby regulacyjnej 44 ceownika, który tworzy z kolei trzonek zgarniaka 40· Swobodny koniec ceownika obejmuje każdorazowo na kształt litery U odpowiedni swobodny koniec jednej z kabłąkowatych części 45 i jest na nim osadzony wychylnle za pomocą sworznia·

Dzięki obejmowaniu na kształt litery U krańcowego odcinka kabłąkowatej części 45 uzyskuje elę bardzo etabllne osadzenie, zabezpieczone przed przemieszczaniem się w kierunku poprzecznym· Prócz tego ceownik chroni przed zanieczyszczeniem gwint częściowo tkwiącej w nim śruby regulacyjnej 44· Dzięki temu można nastawiać śrubę regulacyjną nawet po dłuższym użytkowaniu maszyny·

Blachy zgerniakowe 41 eą nieco węższe niż wynosi odstęp pomiędzy sąsiednimi rzędami zębów 21 wału ugniatająco-bronujęcego 20· Ozięki temu blachy zgerniakowe 41 muszą pokonywać stosunkowo mały opór, gdy odspajana jest ziemia, która przywarła do płaszcza 22 wału· Pomimo to uzyskuje się dostateczne oczyszczenie wału 20· Szczególna zaleta opisanego układu polega na tym, że ceły układ zgarniakowy zajmuje niewielką przestrzeń w otoczeniu wału ugniatająco-bronującego 20·

149 857

Aby móc jeszcze lepiej wyrównać ślady kół pozostawione przez ciągnik* zwłaszcza na miękkich i gliniastych glebach* w obszarze tych śladów można umieścić na belce nośnej 7 narzędzia lemieszowe itp· Można stosować także narzędzia do spulchniania przedniego lub głębokiego· W opisanym powyżej sprzęcie ze punkt wyjścia przyjęto założenie* że glebę obrębia się jednakowo na całej szerokości sprzętu·

Możliwe jest również obrabianie gleby jedynie na równoległych pasmach* które leżą obok siebie w kierunku poprzecznym sprzętu* z pozostawieniem w stanie praktycznie nieobrobionym pasm leżących między nimi· Taki sposób obróbki może być celowy w przypadku upraw rzędowych* a także na terenach bardzo wilgotnych lub silnie zagrożonych przez erozję· Nieobrobione pasma gleby oraz występujące na nich porosty chronią mianowicie obrobione pasma gleby przed atakami wiatru 1 deszczu· Ponadto te nieobrobione pasma gleby przyczyniają się do tego* że wilgotne pola nawet wtedy mogą łatwiej wysychać* gdy zasadzone rośliny uprawne osiągnęły już znaczniejszą wysokość·

W celu umożliwienia omówionej pasmowej obróbki gleby* zęby wirnika zębowego 10 eą rozmieszczone odpowiednio grupowo* to jest pomiędzy każdymi dwiema grupami rzędów zębów 21 pozostaje w kierunku poosiowym wirnika zębowego 10 odpowiednia wolna przestrzeń· Prócz tego także wał ugnlatająco-bronujący 20 ma wybrania w obszarze nie obrabianych pasm lub zmniejszoną średnicę i/lub jest wykonany bez zębów· Również rurowe wyloty 31 materiału siewnego znajdują się jedynie w obrębie sąsiednich pasm gleby·

Według figury 2 zamiast rurowych wylotów 31 materiału siewnego* umieszczonych przed wałem ugniatająco-bronującym* lub oprócz tych wylotów rurowych 31,można ewentualnie zastosować także za wałem 20 lemiesze wysiewające 80* skojarzone ewentualnie ze sprężynującymi zgrzebłami bronującymi 81· Celowe jest wówczas wykonanie prowadzących do lemieszy wysiewających 80 przewodów doprowadzających 82 do doprowadzania materiału siewnego jako zamocowań tych lemieszy wysiewających 80 oraz zamocowanie Ich ze swej strony na belce poprzecznej 83 z możliwością odchylania ku górze* przy czym belka 83 jest przymocowana ze swej strony do ramy wirnika zębowego 10· Układ ten jest przy tym tak rozwiązany* że lemiesze wysiewające 80 można obracać z położenia roboczego, uwidocznionego na fig»2,do położenia transportowego* to jest do wolnej przestrzeni poniżej zbiornika 34 na materiał siewny i powyżej wału ugniatająco-bronującego 20·

Lemiesze wysiewające 80 można przy tym osadzić - jak to Jest dokładniej uwidocznione na fig.3 i 4 - za pomccą przewodów doprowadzających 82 służących do doprowadzania materiału siewnego na wale poprzecznym 84 umieszczonym ned wałem ugniatająco-bronującym 20* który może być obracany za pomocą zespołu hydraulicznego 85* którego Jeden koniec jest połączony przegubowo z ramieniem korbowym 8€ wału poprzecznego 84· Dzięki temu można obrócić hydraulicznie lemiesze wysiewające 80 od położenia roboczego, uwidocznionego na fig»3* do poło żenią transportowego* uwidocznionego na fig.4· W celu umożliwienia dopasować do nierówności gleby· Przewody doprowadzające 82 są osadzone wychylnie względem wału poprzecznego 84* przy czym przewody doprowadzające 82 eą przemieszczane za pomocą sprężyn 87 /na fig·3 1 4 w kierunku wskazówek zegara/ do położenia krańcowego względem wału poprzecznego 84·

W położeniu transportowym /fig.4/ lemiesze wysiewające 80 są przemieszczone do przodu w kierunku podłużnym maszyny tak* iż Jej długość całkowita jest odpowiednio zmniejszona i można ją łatwiej unosić z ciągnika· Gdy wieloczynnościowa maszyna jest wyposażona zarówno w rurowa wyloty 31 materiału siewnego tuż przed wałem ugniatająco-bronującym 20* jak 1 w lemiesze wysiewające 60 za wałem 20* wówczas giętkie przewody doprowadzające 33 są korzystnie tek umieszczone* iż mogą być łączone lub spinane dowolnie z rurowymi wylotami 31 materiału siewnego lub z przewodami doprowadzającymi 82 lemieszy wysiewających 80· Rurowe wyloty 31 materiału siewnego oraz lemiesze wysiewające 80, lub ich przewody doprowadzające 82 można jednak również połączyć ewentualnie z oddzielnymi komorami zbiornika 34* lub z dwoma zbiornikami tak* iż istnieje wówczas możliwość wydawania do wyboru jednego lub drugiego materiału siewnego* elbo jednoczesnego wydawanie różnych materiałów siewnych* bądź nawozu i materiału siewnego·

149 857

Rurowe wyloty 31 materiału siewnego nadają się przede wszystkim do płaskiego wprowadzania w glebę materiału siewnego, zwłaszcza materiału siewnego międzyplonów, na przykład rzepaku lub innych roślin do nawożenia nawozami zielonymi· Ponadto rurowe wyloty 31 materiału siewnego aożna z powodzeniem stosować do zasiewu zbóż, gdy pożądany jeet siew * rzutowy, tj· wysadzania z bardzo małymi odstępami pomiędzy roślinami· Lemiesze wysiewające 80 nadają się w szczególności do tzw· siewu rzędowego, w przypadku, którego materiał siewny wprowadza eię do gleby stosunkowo głęboko w rzędach, położonych z odstępami wzajemnymi·

Przy skojarzonym wysiewaniu różnych materiałów siewnych, materiał siewny roślin użytkowych wprowadza się do gleby z reguły za pośrednictwem lemieszy wysiewających 80, natomiast za pośrednictwem rurowych wylotów 31 wysiewa się przede wszystkim szybko rosnące i niskopienne rośliny, które z jednej strony chronią rośliny użytkowe podczas ich pierwszej fazy wzrostu, zwłaszcza przed atakami wiatru, z drugiej zaś strony przeciwdziałają erozji gleby· Oako rośliny o tego rodzaju funkcji ochronnej przydatne są np· trawy· Możliwe jest jednak w zasadzie również wysiewanie upraw podstawowych lub użytkowych za pomocą rurowych wylotów 31 materiału siewnego oraz wprowadzanie do gleby materiału siewnego roślin nawozowych lub ochronnych,za pośrednictwem lemieszy wysiewających 80·

Na figurze 5 przedstawiono inny przykład wykonania ramy nośnej 23 wału, przy czym zgrzebła bronujące 81 są osadzone na belce poprzecznej ramy 23* za wałem ugniatająco-bronującym 20 z możliwością wychylania ku górze w kierunku strzałki H tak, iż w położeniu pełnego odchylenia ku górze zgrzebła bronujące 81 znajdują się nad wałem 20· Ponadto zamiast lemieszy wysiewających za wałem 20 umieszczone sę dalsze rurowe wyloty 31* materiału siewnego· Wydawany przez nie materiał siewny jest wciskany w glebę przez zgrzebła bronujące 81· Można zatem uzyskać ewentualnie zupełnie płaskie odkładanie nasion· Prócz tego z figury 5 widoczne jeet to, że ze wirnikiem zębowym 10 jest umieszczona z możliwością zmiany wysokości blacha osłonowa 9, przedłużająca osłonę 8 pochyło w dół, aby móc regulować pionową wysokość wytwarzanego przez wirnik zębowy 10 strumienia ziemi, uderzającego w wał ugniatająćobronujący· Za pomocą przestawianej na wysokość blachy osłonowej 9 można z jednej strony optymalnie dopasowywać padający na wał 20 strumień ziemi do każdorazowego ustawienia wysokościowego ujść wylotowych 32 materiału siewnego rur wylotowych 31, z drugiej zaś etrony blacha osłonowa 9 może służyć do dopasowywania strumienie ziemi do różnych średnic wału, gdy wieloczynnościowy sprzęt jest montowany z rozmaitych elementów składowych·

Blachę osłonową 9 można osadzić ewentualnie również na ramie wirnika zębowego 10 w obszarze graniczącej z osłoną 8 górnej krawędzi tej blachy, z możliwością obrotu dokoła osi, równoległej do osi wirnika zębowego 10· W ten 6posób można zmieniać także pochyłe ustawienie blachy osłonowej 9· Jeśli przy tym blacha osłonowa 9 osadzona obrotowo na ramie wirnika zębowego 10 jest wsparta na ramie 23 wału 20 za pomocą podpór ukośnych itp· to pochyłe ustawienie blachy osłonowej 9 zmienia się automatycznie, gdy przestawia się ramę 23 wału 20, na przykład przez przestawienie podpory 27 /fig.2/ względem ramy wirnika zębowego 10· Prócz tego możliwe jest sprężynujące podparcie odchylnej blachy członowej 9 tak, iż może ona poddawać aię sprężynująco pod działaniem padającej na nią ziemi·

Jako sprężynujące elementy podporowe ełużą w szczególności kabłąkowate elementy sprężynujące ze sprężynującym obszarem środkowym w kształcie litery U oraz odgięte na zewnątrz na jego końcach części krańcowe, które mogą być połączone przegubowo z jednej strony z blachą osłonową 9, z drugiej zaś strony z ramą wirnika zębowego 10, lub z połączoną z nią częścią, albo z ramą 23 wału 20, z możliwością obrotu dookoła osi poprzecznej·

Belka poprzeczna 23* ramy 23 wału 20, służąca na fig· 5 do zamocowania zgarniaków 40 jeet połączona sztywno na obu swych bocznych końcach z osłonami podłużnymi ramy 23 wału 20· W swym obszarze środkowym belka poprzeczna 23* móże być ewentualnie podparta za pomocą dodatkowego zamocowania, które umożliwia ruch belki 23* wzdłuż wysokości, natomiast przeciwdziała skręceniu belki poprzecznej 23*· Dzięki temu istnieje jeszcze pełniejsza gwarancja, źe nawet przy ewentualnych skręceniach ramy 23 wału 20 zgarniakl 40 nie mogą się odsunąć od płaszcza 22 tego wału·

149 857

Belkę poprzeczną 23* można np· ująć w jej środkowym miejscu w obejmę prowadniczą, która dopuszcza ruchy belki poprzecznej 23* wzdłuż wysokości, natomiast przeciwdziała jaj skręcaniu· Obejma ta może być przymocowana do środkowego ramienia 26 ramy wału za pomocą podpór pochyłych itp·

Na figurze 617 przedstawiony jest pierwszy przykład wykonania zębów 11, przy czym fig»6 przedstawia widok zębów z boku, częściowo w przekroju, a fig.7 - widok wzdłuż strzałki VI na fig«6· Każdy ząb li akłsda aię w zasadzie z osadzonego sztywno na wala 10* wirnika ramienia przytrzymującego 13, na którym umieszczony jest wymiennie element zębowy 14, przeznaczony do właściwej obróbki gleby· Ramię przytrzymująca 13 jeat ustawiona względem elementu zębowego 14 pod kątem rozwartym, otwartym w kierunku obrotu U wirnika zębowego 10 tak, iż promień biegnący od osi wirnika do swobodnego końca elementu zębowego 14 lub zęba 11, przechodzi w przybliżeniu pośrodku - patrząc w kierunku poosiowym wirnika - przez obszar łączący pomiędzy wałem 10* wirnika, a ramieniem przytrzymującym 13·

Wskutek takiego ukształtowania element zębowy 14 wykonuje podczas obracania się wirnika względem powierzchni gleby również ruch popychający, to jest ruch zs składową w kierunku podłużnym elementu zębowego 14· Ramię przytrzymująca 13 jeat wykonane Jako odkuwka o przekroju poprzecznym w kształcie litery H· Na położonym od strony wału wirnika końcu ramienia przytrzymującego 13, pomiędzy ramionami 16 profilu w kształcie litery H jest ukształtowana powierzchnia łącząca 17, która Jest dopasowana do krzywizny powierzchni obwodowej wału 10* wirnika 1 obejmuje ten wał 10*, lub oś wirnika w kierunku obwodowym wzdłuż łuku, równego w przybliżeniu jednej czwartej okręgu·

Na zewnętrznym końcu ramienia przytrzymującego 13, pomiędzy ramionami 16 profilu w kształcie litery H umieszczona jest część tulsjowa 18 z otworem 19, który na swym końcu bliższym osi lub piasty wirnika jest zamknięty za pomocą dna mającego kształt powierzchni bocznej stożka, które zawiera współosiowy względem otworu 19 otwór 19* o średnicy zmniejszonej, w porównaniu ze średnicą otworu 9· Na położonym dalej od wału 10* wirnika końcu czołowym części tulejowej 16, po stronie bardziej oddalonej od wału 10* wirnika jest uformowane pogrubione obrzeże 110, które przechodzi z boku ramienia przytrzymującego 13 jako zgrubienie w ramiona 16 profilu w kształcie litery H· Element zębowy 14 ma przeznaczony do obróbki gleby, grubszy obszar 14* o kwadratowym przekroju poprzecznym, który jest tak położony, iż jedna krawędź tworząc klin wskazuje kierunek obrotu U· Jak to jest uwidocznione na fig«6, swobodny koniec grubszego obszaru 14* Jest zukosowany· Do grubszego obszaru przylega zwężona część 100 o okrągłym przekroju poprzecznym, której średnica odpowiada w uwidocznionym przykładzie długości krawędzi kwadratowego przekroju poprzecznego obszaru grubszego 14*· Do zwężonego obszaru 100 przylega ze zmniejszoną średnicą poosiowo końcówka czopowa z gwintem zewnętrznym 117· Element zębowy 14 można wsunąć zwężonym obszarem 100 w otwór 19 części tulejowej 18 tak, iż nagwintowany odcinek 117 przechodzi przez otwór 19*, a stopnie 115 pomiędzy grubszym obszarem 14*, a zwęźonę częścię 100 elementu zębowego 14 opierają się o zwrócone ku nim obrzeże czołowe lub o odpowiednią powierzchnię czołową części tulejowej 18· Jednocześnie pogrubione w kształcie wałka obrzeże 110 opiera się dwiema powierzchniami oporowymi?na odwróconych od osi lub piasty 20* wirnika stronach grubszego obszaru 14* elementu zębowego 14·

Ponieważ zwężony obszar 100 elementu zębowego 14 Jest nieco krótszy od otworu 19 części tulejowej 18, przeto pomiędzy dnem mającym kształt powierzchni bocznej stożka otworu 19 w obszarze otworu 19* a przejściem,mającym odpowiednio kształt powierzchni bocznej stożka umieszczonym pomiędzy zwężonym obszarem 100 a odcinkiem nagwintowanym 117 pozostaje wolna przestrzeń, które zapewnia, że element zębowy 14 można unieruchomić za pomocą nakrętki 116, nakręconej na nagwintowany odcinek 117 tak, iż powierzchnie stopniowane 115 pomiędzy grubszym obszarem 14* a zwężoną częścią 100 są dociśnięte z odpowiednią siłą do zwróconej ku nim powierzchni czołowej części tulejowej 18· Żłobek 118 w obszarze przejściowym pomiędzy powierzchnią obwodową zwężonej części 100, a wymienionymi powierzchniami stopniowanymi przeciwdziała przy tym powstawaniu karbów lub rys w elemencie zębowym 14·

Dzięki podanemu sposobowi zamocowania, element zębowy 14 może być łatwo wymieniany· Ponadto uzyskuje się bardzo stabilne unieruchomienie, ponieważ siły poprzeczne, działa149 857 jące ewentualnie na element zębowy 14 podczas obróbki gleby, sę przejmowane przez pogrubione w kształcie wałka obrzeże 110,lub są kierowane osiowo w to ostatnie, wskutek naprężenia pomiędzy elementem zębowym 14 a częścią tulejową 18.

W Innym przykładzie wykonania odcinek nagwintowany 117 może być wykonany jako część śruby, której łeb zastępuje nakrętka 116 i której nagwintowany sworzeń jest wkręcony w nagwintowany otwór w zwężonej części 100 elementu zębowego 14.

Ponadto otwór 19 części tulejowej może mleć stałą średnicę od jednego końca czołowego do drugiego. W tym przypadku nakrętka 116, lub umieszczony zamiast niej łeb śruby, są oparte na zwróconym ku nim końcy części tulejowej 18 ze wstawianiem pomiędzy nie przekładki pierścieniowej lub podobnej.

Elementy krańcowe 14 zębów maję w zasadzie kwadratowy przekrój poprzeczny i aą tak ustawione, że każdorazowo jedna krawędź podłużna elementu krańcowego 14 zęba tworzy klinowatą krawędź udarową, wskazującą kierunek obrotu U.

Szczególna cecha zębów 11 wirnika, pokazanych na fig.8-11,połączonych z ramieniem przytrzymującym 13 przyspawanych do obudowy 2 polega na tym, że na swobodnym końcu elementu krańcowego 14 zęba umieszczone jest ostrze tnące 12, korzystnie w postaci rozmieszczonych na podobieństwo strzały, krótkich skrzydełek /fig.9/· Ostrza tnące 12 zawierają przy tym cechy nacinające, mianowicie w widoku poosiowym wirnika zębowego 10 promień R, biegnący od osi wału wirnika do obszaru łączącego pomiędzy elementem krańcowym 14 zęba, a ostrzem tnącym 12, tworzy z płaszczyzną, utworzoną przez ostrza tnące 12 kąt rozwarty otwarty w kierunku obrotu U. Wskutek tego podczas wchodzenia w glebę ostrze tnące 12 dąży do uniesienia /działanie nacinające/ podjętej ziemi.

W przykładzie wykonania,przedstawionym na fig.8 i 9, ostrza tnące 12 biegną ponadto równolegle do osi wału wirnika.

W przypadku zębów, przedstawionych na fig.10 i 11, oś wału wirnika biegnie pochyło względem ostrzy tnących 12. Prócz tego zęby są rozmieszczone korzystnie parami diametralnie przeciwległe względem wału wirnika, z ostrzami tnącymi 12, równoległymi w przybliżeniu względem siebie parami. Ponadto zęby danej pary eą korzystnie przesunięte nieco względem siebie w kierunku osiowym wirnika 10. Zęby 11 wirnika połączone z ramionami przytrzymującymi 13, tworzące każdorazowo parę lub osadzone jako zestw podwójny, wytwarzają w związku z tym ewymi ostrzami tnącymi 12 w glebie poziom roboczy o profilu daszkowym. Umożliwia to na przykład wprowadzanie materiału eiewnego-dzięki odpowiedniemu układowi wylotów rurowych 31 lub lemieszy wysiewających 60 - każdorazowo w obszarze linii pułapu profilu daszkowego, natomiast obok nich można doprowadzić nawóz.

Ogólnie biorąc, niezależnie od sposobu umieszczania ostrzy tnących 12 na elementach krańcowych 14 zębów?zwiększają one działanie zębów wirnika w kierunku ich szerokości, ponadto pędy znajdujące się w glebie, np. resztki korzeni itp, podlegają przecinaniu. Dzięki takiemu działaniu ostrzy tnących 12 wystarcza zaopatrzyć wirnik 10 w niewielką tylko liczbę zębów, przykładowo pomiędzy zębami lub parami zębów, które sąsiadują ze sobą w kierunku osiowym wirnika zębowego 10 mogą być odstępy, które odpowiadają wielkością szerokości czynnej ostrzy tnących. Ponieważ prócz tego w jednej płaszczyźnie promieniowej wirnika zębowego umieszczony jest z reguły każdorazowo co najwyżej Jeden ząb, przeto powstaje niezwykle otwarty układ zębów, który jest korzystny między innymi również dlatego, że praktycznie wyeliminowana jeet wszelka możliwość wplątania się materiału z długimi pędami w zęby lub wał wirnika. Wreszcie ostrza tnące 12 mają tę zaletę, że podczas obracania się wirnika w kierunku U, zgodnym z kierunkiem jazdy zwiększają one ciąg do przodu, wywołany przez wirnik zębowy 10.

Claims (13)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Wieloczynnościowa maszyna rolnicza do uprawy roli, z układem narzędzi spulchniających i przeorujących glebę, zwłaszcza z wirnikiem zębowym, a także z pracującym za nim wałem ugniatająco-bronującym, który wnika w glebę rzędami zębów, umieszczonymi w płaszczyznach promieniowych wału orez z urządzeniem wysiewającym, mającym rurowe wyloty

   149 857 materiału siewnego, umieszczone przed wałem ugniatająco-bronującym, znamienna t y m, że ma rurowe wyloty /31/ materiału siewnego, uchodzące każdorazowo do wolnej przestrzeni pomiędzy sąsiednimi rzędami zębów /21/ wału ugniatająco-bronującego /20/ oraz wał ugniatajęco-bronujęcy /20/ umieszczony tuż za układem narządzi spulchniających 1 przeorujących, to znaczy za wirnikiem zębowym /10/ jako powierzchnią odbojową, w strumieniu gleby, wytworzonym przez wirnik zębowy /10/·
2. 2· Maszyna według zastrzel, znamienna tym, źe krańcowe części rurowych wylotów /31/ materiału siewnego, prowadzące do ich ujść wylotowych /32/, są skierowana w przybliżeniu stycznie do osi wału, a zewnętrzne końce zębów /21/ w widoku poosiowym wału /20/ wystają w kierunku promieniowym względnie osi wału co najmniej poza części krańcowe rurowych wylotów /31/ materiału siewnego·
3. 3· Maszyna według zastrz.2, znamienna tym, że ujścia wylotowe /32/ rurowych wylotów /31/ materiału siewnego umieszczone są w przybliżeniu na wysokości poziomu roboczego narzędzie spulchniającego i przeorującego, to znaczy wirnika zębowego /10/
4. 4· Maszyna według zastrz.l albo 2, albo 3,znamienna tym, że rama wirnika zębowego /10/ składa się zasadniczo z jednej przesuniętej korzystnie do tyłu w stosunku do osi wału patrząc z boku na urządzenie belki poprzecznej /1/ z umieszczonymi po obu stronach na obudowie /2/ mechanizmu wałka przekaźnikowego napędu wirnika, belkami składowymi /1*, 1“/, przy czym na zewnętrznych końcach belek składowych osadzone są części boczne /3/ z łożyskami wirnika, z których jedna stanowi połączenie napędowe wirnika zębowego /10/ z wałem wyjściowym mechanizmu wału przekaźnikowego, osadzonym w odpowiedniej belce składowej /1*/·
5. 5· Maszyna według zastrz.l, znamienna tym, że narządzie spulchniające 1 przeorujące, to znaczy wirnik zębowy /10/ posiada szereg odsuniętych od siebie w kierunku poprzecznym grup elementów roboczych, przy czym rurowe wyloty /31/ materiału siewnego są umieszczone jedynie za grupami tych elementów, a wał ugniatajęco-bronujęcy /20/ jest wyposażony w rzędy zębów /21/, jedynie za tymi grupami elementów roboczych·
6. 6· Maszyna według zastrz.l, znamienna tym, że za wałem ugniatająco-bronującym /20/ umieszczony jest odchylany ku górze układ zgrzebeł bronujących /81/, przy czym zgrzebła bronujące są przestawne z położenia roboczego obrabiającego glebę, do położenia transportowego, ponad wałem ugniatająco-bronującym /20/·
7. 7· Maszyna według zastrz.l, znamienna tym, że za wałem ugniatająco-bronującym /20/ umieszczone są lemiesze wysiewające /80/, korzystnie łącznie ze sprężynującymi zgrzebłami bronującymi /81/, przy czym lemiesze wysiewające /80/ są osadzone wychylnie do góry dokoła osi poprzecznej ponad wał ugniatajęco-bronujęcy /20/ i są odchylane do góry z opuszczonego położenia roboczego do położenie transportowego, przy zmniejszeniu długości całkowitej maszyny·
8. 8· Maszyna według zastrz.7, znamienna tym, że lemiesze wysiewające /80/ są zamocowane ponad wałem ugniatająco-bronującym /20/ za pomocą ich przewodów doprowadzających /82/ materiał siewny korzystnie na wale poprzecznym, obracanym za pomocą napędu hydraulicznego·
9. 9· Maszyna według zastrz.l, znamienna tym, że na swobodnych końcach zębów /11/ wirnika, osadzone są ostrza tnące /12/, które patrząc wzdłuż osi wirnika zębowego /10/ tworzą z linią, przechodzącą przez swobodny koniec stycznie do osi wirnika, rozwarty kąt większy od 90° otwarty w kierunku obrotu wirnika zębowego /10/·
10. 10· Maszyna według zastrz«9, znamienna tym, że ostrza tnące /12/ biegną w kierunku poprzecznym maszyny w przybliżeniu równolegle do osi wirnika·
11. 11· Maszyna według zastrz«9, znamienna tym, ża ostrza tnące /12/ biegną w kierunku poprzecznym maszyny pochyło względem osi wirnika.
12. 12· Maszyna według zastrz.9, znamienna tym, że zęby /11/ wirnika są rozmieszczone każdorazowo parami i mają parami w przybliżeniu równoległe ostrze tnące /12/, przy czym po dwa zęby są umieszczone diametralnie przeciwległe sobie względem osi wirnika zębowego /10/ oraz z wzajemnym przesunięciem w kierunku poosiowym wirnika zębowego /10/.

    149 857
13. 13· Maezyna według zastrz.9, znamienna tym, że zęby /11/ maję każdorazowo zamocowane na oai wirnika ramiona przytrzymujące /13/, a także osadzone w nich wymiennie, obrabiające glebę elementy zębowe /14/, które tworzą każdorazowo z ramionami przytrzymującymi /13/ kąt otwarty w kierunku obrotu, przy czym elementy zębowe /14/ są umieszczone swoją zwężoną częścią /100/ w gnieździe tulejowym /18/ w ramieniu przytrzymującym /13/, zaś po odwróconej od osi wirnika stronie swego szerszego, przylegającego do zwężonej części /100/ obszaru /14*/, którego przekrój poprzeczny ma krawędź zwróconą w kierunku obrotu wirnika zębowego, zęby /11/ oparte o wzmocnione w postaci zgrubienia obrzeże /110/, znajdujące się na ramieniu przytrzymującym przy gnieździe tulejowym /18/, przy czym element zębowy /14/ jest unieruchamiany swym stopniem /115/, utworzonym pomiędzy zwężoną częścią /100/ a szerszym obszarem, przy zwróconym ku niemu końcu czołowym gniazda tulajowego /18/ przez dokręcenie do drugiego końca czołowego gniazda /18/ elementu gwintowego /116/, który jest umieszczony w zaopatrzonym w odpowiedni gwint, swobodnym końcu zwężonej części /100/·

    149 857 /

    149 857

    23 20

    149 857

    149 857

    149 857

    Pracownia Poligraficzna UP RP. Nakład 100 egz.

    Cena 1500 zł