PL161423B1 - Recording and reproducing device engaging recording medium in the form of tape - Google Patents

Abstract

1. Urzadzenia zapisujace i/lub odtwa- rzajace dla nosnika zapisu w postaci tasmy, zawierajace dwa trzpienie nawojowe, dwa kola trzpieni nawojowych, z których kazde znajduje sie w polaczeniu napedowym z jednym z dwóch trzpieni nawojowych, przestawne kolo napedowe napedzane sil- nikiem oraz czlon odtaczania z powierzch- nia odtaczania, znamienne tym, ze kolo napedowe (21) ma wystajace z niego i z nim wspólosiowe cylindryczne odsadzenie o srednicy mniejszej od srednicy kola napedowego (21), a ponadto ma druga po- wierzchnie odtaczania (74). PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest urządzenie zapisujące i/lub odtwarzające dla nośnika zapisu w postaci taśmy.

W znanym urządzeniu tego rodzaju taśma przebiega pomiędzy dwoma położonymi obok siebie rdzeniami nawojowymi napędzanymi obrotowo przez trzpienie nawojowe napędzane w przeciwnych kierunkach. Każde z położonych obok siebie kół trzpieni nawojowych jest połączone ruchowo z jednym z dwóch trzpieni nawojowych i jest wybiorczo napędzane obwodowo przez koło napędowe napędzane silnikiem w przeciwnych kierunkach, a dla wybiorczego napędzania obydwu trzpieni nawojowych jest utrzymywane przestawnie między dwoma położeniami roboczymi. Przy zmianie kierunku obrotu koło napędowe jest przestawiane automatycznie z jednego położenia roboczego do drugiego. Przy przestawianiu, koło napędowe dociskane sprężyną toczy się obwodowo po jemu przyporządkowanej powierzchni odtaczania, przewidzianej na członie odtaczania.

161 423

Urządzenie takie znane jest z opisu patentowego nr FR-OS 2 038 682. W tym znanym urządzeniu, członem odtaczania jest cienka, wygięta płytka sprężysta, a koło napędowe w swoich obydwu położeniach roboczych, w których jest obwodowo połączone ruchowo zawsze z jednym z dwóch kół trzpieni nawojowych celem ich napędzania, jest obwodowo połączone ciernie z powierzchnią odtaczania na sprężystej płytce. W wyniku takiej konstrukcji, w roboczych położeniach koła napędowego powstają straty spowodowane tarciem, ze względu na tarcie pomiędzy kołem napędowym a powierzchnią odtaczania. Takie straty na tarcie są proporcjonalne do średnicy i do szybkości obwodowej ciernego obszaru obracającego się koła. Ponieważ w prezentowanym przypadku koło napędowe jest połączone ciernie z powierzchnią odtaczania w obszarze swego zewnętrznego obwodu, a więc w obszarze największej średnicy, a tym samym największej szybkości obwodowej, to w znanym urządzeniu występują względnie duże straty na tarcie. Takie duże straty na tarcie są niekorzystne z punktu widzenia możliwie małego wydzielania ciepła pomiędzy trącymi się elementami, możliwie małego zużywania współpracującego trącego się elementu i możliwie małego poboru mocy przez silnik podczas napędzania poprzez koło napędowe jednego z kół trzpieni nawojowych.

Ponadto, z opisu patentowego DE-OS 24 40 983 znane jest urządzenie, w którym do napędzania kół trzpieni nawojowych przewidziano jeden wał napędowy wychylnie utrzymywany pomiędzy obydwoma kołami trzpieni nawojowych i który zależnie od kierunku obrotów jest przestawiany między dwoma położeniami roboczymi. W każdym z tych położeń wał napędowy znajduje się w obwodowym połączeniu napędowym z jednym z dwóch kół trzpieni nawojowych, które napędza, a przy swoim przestawianiu toczy się po powierzchni odtaczania przewidzianej na klockowym dociskanym sprężyną członie odtaczania, z którą to powierzchnią odtaczania jest połączony ciernie również w obydwu położeniach roboczych. W tym znanym urządzeniu, wał napędowy mający niewielką tylko średnicę, służy bezpośrednio do wybiorczego napędzania obydwu kół trzpieni nawojowych, przy czym ze względu na stosunki średnic, można uzyskać tylko bardzo małe przełożenie. Ze względu na to małe przełożenie, dla osiągnięcia wystarczająco wysokiej szybkości obrotowej kół trzpieni nawojowych, wał napędowy musi się obracać z dużą prędkością, wykazując wobec tego dużą szybkość obwodową. Ponieważ wał napędowy również w swoich obydwu położeniach roboczych jest sprzęgnięty ciernie z powierzchnią odtaczania, to wskutek dużej szybkości obwodowej, w położeniach roboczych wału napędowego występują duże straty na tarcie. Ponadto, w tym znanym urządzeniu, przestawianie wału napędowego z jednego położenia roboczego w drugie, trwa względnie długo, ponieważ uzyskana przez toczenie się wału napędowego po powierzchni odtaczania szybkość przestawiania wału napędowego jest ze względu najego małą średnicę niewielka, a w całym obszarze przestawiania widu napędowego tylko on sam toczy się po powierzchni odtaczania.

Celem wynalazku jest opracowanie urządzenia opisanego na wstępie rodzaju, w którym w obydwu położeniach koła napędowego występowałyby możliwie najmniejsze straty na tarcie.

Urządzenie zapisujące i/lub odtwarzające dla nośnika zapisu w postaci taśmy, zawierające dwa trzpienie nawojowe, dwa koła trzpieni nawojowych, z których każde znajduje się w połączeniu napędowym z jednym z dwóch trzpieni nawojowych, przestawne koło napędowe napędzane silnikiem oraz człon odtaczania z powierzchnią odtaczania, według wynalazku charakteryzuje się tym, że koło napędowe ma wystające z niego i z nim współosiowe cylindryczne odsądzenie o średnicy mniejszej od średnicy koła napędowego, a ponadto ma drugą powierzchnię odtaczania.

Korzystnym rozwiązaniem jest, jeśli stosunek średnicy odsądzenia do średnicy koła napędowego zawarty jest w zakresie od 1:5 do 1:10.

Powierzchnia boczna koła napędowego przylega do powierzchni płytowej części wsporczej członu odtaczania, przy czym w płytowej części wsporczej jest wykonana przechodząca na wylot łukowata szczelina, przez którą przechodzi wystający z koła napędowego i z nim współosiowy czop wału.

Na swym swobodnym końcu oddalonym od koła napędowego, czop wału ma odcinek końcowy o średnicy większej od szerokości łukowatej szczeliny. Ponadto, łukowata szczelina

161 423 ma w swym środkowym obszarze rozszerzenie, przez które to rozszerzenie i przez graniczący z tym rozszerzeniem obszar szczeliny przechodzi końcowy odcinek czopa wału.

Odcinek czopa wału graniczący bezpośrednio z kołem napędowym, tworzy odsądzenie koła napędowego, a graniczna ściana łukowatej szczeliny w części wsporczej stanowi drugą powierzchnię odtaczania.

Człon odtaczania jest sprzężony ze sprężyną, a przestawne koło napędowe pozostaje w styku z umieszczonym w urządzeniu nieruchomym kołem pędnym.

Sprężyna stanowi korzystnie drążek skrętny, który w swoim środkowym odcinku sprzężony jest z przestawnym członem odtaczania, a każdym ze swych dwóch odcinków końcowych oparty jest o nieruchomy kołek.

Konstrukcja urządzenia według wynalazku zapewnia, że w obydwu położeniach roboczych koła napędowego, nie samo koło napędowe, lecz tylko związane z nim odsądzenie znajduje się w połączeniu ciernym z drugą powierzchnią odtaczania. Ponieważ szybkość obwodowa i średnica odsądzenia, które to obydwie wielkości, określają wielkość strat na tarcie, są małe w porównaniu do szybkości obwodowej oraz średnicy koła napędowego, to w obydwu położeniach roboczych koła napędowego straty na tarcie są bardzo małe. Wytwarzanie ciepła pomiędzy odsądzeniem a drugą powierzchnią odtaczania jest małe, w związku z czym nie zachodzi potrzeba stosowania środków do odprowadzania ciepła, a druga powierzchnia odtaczania wraz z członem odtaczania oraz odsądzenie wraz z kołem napędowym mogą być korzystnie wykonane z tworzywa sztucznego, co jest i prostym i tanim rozwiązaniem. Wskutek małych strat na tarcie, uzyskuje się niewielkie zużycie części trących, a także względnie mały pobór mocy przez silnik podczas napędzania za pośrednictwem koła napędowego jednego z dwóch kół trzpieni nawojowych. Z punktu widzenia przestawiania koła napędowego, szczególnie korzystnym jest to, że wskutek toczenia się odsądzenia o małej średnicy po drugiej powierzchni odtaczania, w obszarze początku i w obszarze końca drogi przestawiania koła napędowego z jednego położenia roboczego w drugie, uzyskuje się względnie małą szybkość przestawiania, natomiast pomiędzy tymi obszarami, wskutek toczenia się koła napędowego o dużej średnicy po jemu przyporządkowanej powierzchni odtaczania, uzyskuje się w pozostałym większym obszarze przestawiania względnie dużą szybkość przestawiania koła napędowego. Dzięki temu uzyskuje się łagodne unoszenie koła napędowego z kół trzpieni nawojowych oraz łagodne przykładania koła napędowego do kół trzpieni napędowych, a jednocześnie szybkie przestawianie koła napędowego pomiędzy jego dwoma położeniami roboczymi. Łagodne przykładanie koła napędowego do kół trzpieni nawojowych zapobiega odbiciom podczas przykładania.

Stosunek średnicy odsądzenia do średnicy kola napędowego utrzymany w zakresie od 1:5 do 1:10 zapewnia, że uzyskuje się kompromis pozwalający na otrzymanie możliwie małych strat na tarcie w obydwu położeniach roboczych koła napędowego, a jednocześnie na uzyskanie wystarczająco wysokiej, spowodowanej toczeniem się odsądzania, szybkości przestawiania koła napędowego w obszarze początku i w obszarze końca drogi jego przemieszczania.

Koło napędowe utrzymywane w sposób umożliwiający jego przestawianie na członie odtaczania powoduje, że człon odtaczania jest dodatkowo wykorzystywany do przestawialnego utrzymywania koła napędowego, co pozwala na rezygnację z dodatkowej części do trzymania koła napędowego i daje możliwość prostego i taniego rozwiązania, z małą ilością części składowych.

Człon odtaczania z płytową częścią wsporczą, w której przewidziano przelotową łukowatą szczelinę, przez którą przechodzi wystający z koła napędowego i z nim współosiowy czop końcowy wału utrzymujący koło napędowe na części nośnej zapewnia, że koło napędowe w prosty sposób jest umieszczone z możliwością przestawiania i jest zabezpieczone na członie odtwarzania przez proste elementy.

Montaż koła napędowego na członie odtaczania odbywa się w sposób wyjątkowo prosty i oszczędny w czasie. Urządzenie według wynalazku stanowi prostą konstrukcję i odznacza się budową wyjątkowo płaską i oszczędzającą przestrzeń. Jest to proste i stabilne rozwiązanie, w którym ze względu na stacjonarne umieszczenie koła pędnego, przenoszenie siły na koła trzpieni nawojowych dokonuje się poprzez tylko jedno pojedyncze przestawiane koło, a mianowicie

161 423 poprzez koło napędowe, co korzystnie oddziaływuje na równomierność i pewność napędu kół trzpieni nawojowych.

Rozwiązanie według wynalazku jest bliżej objaśnione w przykładzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia ogólny widok urządzenia zapisującego i odtwarzającego sygnały telewizyjne i foniczne, do którego może być wprowadzona kaseta zawierająca magnesowalny nośnik zapisu w postaci taśmy, która przebiega pomiędzy dwoma położonymi obok siebie rdzeniami nawojowymi, a na której sygnały telewizyjne mogą być zarejestrowane w ukośnych ścieżkach i odtworzone z tego nośnika zapisu za pomocą obrotowo napędzanych głowic magnetycznych, w zmniejszeniu, fig. 2 - część urządzenia według fig. 1, gdzie kaseta została wprowadzona do urządzenia, a nośnik zapisu wyciągnięty z kasety i przeprowadzony wokół prowadnic i elementów analizujących urządzenia, fig. 3 - mechanizm napędowy urządzenia z fig. 1, dla dwóch trzpieni nawojowych, które służą do napędzania dwóch umieszczonych obok siebie w kasecie rdzeni nawojowych z których każdy jest połączony współosiowo z kołem trzpienia nawojowego, przy czym mechanizm napędowy zawiera koło napędowe przestawiane pomiędzy dwoma położeniami roboczymi, dla wybiorczego napędzania obydwu kół trzpieni nawojowych, fig. 4 - mechanizm napędowy z fig. 3, koło napędowe zajmujące jedno ze swych dwóch położeń roboczych, w przekroju wzdłuż linii IV-IV z fig. 3, a fig. 5 przedstawia mechanizm napędowy z fig. 3, koło napędowe zajmujące pośrednie położenie pomiędzy dwoma położeniami roboczymi, w przekroju wzdłuż linii V-V z fig. 3.

Na figurze l przedstawiono zapisujące i odtwarzające urządzenie 1 przeznaczone do zapisu i odtwarzania sygnałów telewizyjnych i sygnałów fonicznych na magnesowalnym nośniku zapisu w postaci taśmy, któtko zwanym taśmą magnetyczną. Taśma magnetyczna jest umieszczona w kasecie 2, która jest przedstawiona schematycznie na fig. 1 i zawiera dwa położone obok siebie rdzenie nawojowe, pomiędzy którymi przebiega taśma magnetyczna wzdłuż drogi określonej przez prowadnice znajdujące się w kasecie. Kaseta 2 zostaje ręcznie, zgodnie z kierunkiem strzałki 5, umieszczona w urządzeniu 1, poprzez otwór 4 zamykany przedstawianą do wewnątrz pokrywą 3. Przy umieszczaniu kasety 2 w urządzeniu 1, zostaje ona wsunięta w przesuwny uchwyt, za pomocą którego zostaje, po całkowitym umieszczaniu w urządzeniu, opuszczona zasadniczo prostopadle względem głównych ścian kasety, do położenia roboczego, schematycznie zaznaczonego na fig. 2. Dla włączania poszczególnych rodzajów pracy takich jak: zapis, odtwarzanie w normalnym biegu do przodu, zatrzymanie obrazu, odtwarzanie przy wstecznym biegu, odtwarzanie w normalnym biegu do tyłu, szybki bieg do przodu, szybki bieg do tyłu i podobnych, urządzenie 1 zawiera pierwszy zespół przycisków eksploatacyjnych 6. Urządzenie 1 ma drugi zespół przycisków eksploatacyjnych 7, dla programowania urządzenia i wprowadzania dalszych danych, na przykład dla ustawienia zegara. Ponadto, urządzenie 1 ma dwa zespoły wyświetlające 8 i 9, z których każdy składa się z siedmiu segmentów, a które są używane na przykład do wykazywania stanu licznika mierzącego ilość zużytej taśmy i do wskazywania aktualnego czasu.

Jak już wspomniano, umieszczona w urządzeniu 1 kaseta 2 zostaje opuszczona do położenia roboczego. Jak to przedstawiono schematycznie na fig. 2, w kasecie 2 są umieszczone obok siebie dwa obrotowo napędzane rdzenie nawojowe 10 i 11, pomiędzy którymi przebiega w kasecie 2 taśma magnetyczna 12, wzdłuż drogi zaznaczonej częściowo linią kreska-kropka 13, na których taśma magnetyczna jest nawijana odpowiednio do swojego kierunku ruchu, wybiorczo i w przeciwnych kierunkach, tak jak to pokazano strzałkami 14 i 15. Przy opuszczaniu kasety 2 do położenia roboczego, umieszczone w kasecie rdzenie nawojowe lO i ll wchodzą w połączenie napędowe z dwoma trzpieniami nawojowymi 16 i 17 zamontowanymi obrotowo w płycie montażowej 18 urządzenia 1. Trzpienie nawojowe 16 i 17 mogą obrotowo napędzać osadzone na nich współosiowo rdzenie nawojowe lOi ll. Jest oczywistym, że rdzenie nawojowe mogą mieć postać inną niż ta, którą pokazano i mogą na przykład mieć centralnie umieszczony trzpień ustalający położenie do ustawiania rdzenia nawojowego oraz mimośrodowo względem niego umieszczony trzpień napędowy do napędzania rdzenia nawojowego. Do napędzania obydwu trzpieni nawojowych 16 i 17 w przeciwnych kierunkach 14 i 15 przewidziano, jedynie schematycznie zaznaczony na fig. 2 mechanizm napędowy 19, który zawiera umieszczone

161 423 stacjonarnie w urządzeniu 1 koło pędne 20 napędzane silnikiem oraz napędzane przez nie koło napędowe 21, które może być przesuwane rówmolegle do płyty montażowej 18 i jak to zostanie dokładniej opisane, może być wybiorczo doprowadzane do obwodowego połączenia napędowego z jednym z dwóch położonych na tym samym poziomie kół trzpieni nawojowych 22 i 23, współosiowych i obrotowo sztywno połączonych z trzpieniami nawojowymi 16 i 17.

Przy opuszczaniu kasety 2 do jej położenia roboczego, przewidziana na jej stronie czołowej 24 nie pokazana pokrywa zamykająca kasetę zostaje otwarta, co udostępnia otwór kasety w ścianie czołowej 4, poprzez który można wyprowadzić taśmę magnetyczną 12 znajdującą się wewnątrz kasety, a cztery prowadnice taśmy 25, 26, 27 i 28 oraz rolka dociskowa 29, które na fig. 2 pokazano linią kreska - kropka w ich położeniu spoczynkowym, wchodzą w trzy wybrania 30,31 i 32 w kasecie 2, zachodząc za taśmę magnetyczną 12 na tym odcinku, który zaznaczono linią kreska - kropka 13. Po opuszczeniu kasety do jej położenia roboczego, prowadnice taśmy 25, 26,27 i 28 mogą być przestawione w swoje położenia robocze zaznaczone na fig. 2 liniami ciągłymi, przy czym również rolka dociskowa 29 może być przestawiona w nie pokazane na fig. 2 położenie pośrednie, w bezpośrednim sąsiedztwie wału napędowego taśmy 33. Taśma magnetyczna 12 zostaje przy tym wysunięta z wnętrza kasety 2 przez otwór w jej ścianie czołowej 24. Rolka dociskowa 29 może być przestawiona ze wspomnianego położenia pośredniego w swoje położenie robocze, pokazane na fig. 2 linią ciągłą, w którym dociska taśmę magnetyczną 12 do wału napędu taśmy 33. Ponieważ urządzenia do otwierania pokrywy zamykającej kasetę, do przestawiania prowadnic taśmy i rolki dociskowej oraz do dociskania rolki dociskowej do wału napędowego taśmy są dla wynalazku nieistotne, więc dla uproszczenia nie zostały również przedstawione na rysunku. Mechanizmy takie są znane z istniejących urządzeń tego rodzaju.

Po przestawieniu prowadnic taśmy 25, 26, 27 i 28 oraz rolki dociskowej 29 w ich położenia robocze, taśma magnetyczna 12 przyjmuje przebieg pokazany na fig. 2 linią ciągłą. Taśma magnetyczna przebiega przy tym od rdzenia nawojowego 10, poprzez dwie umieszczone w kasecie 2 prowadnice taśmy 34 i 35, pręt czujnika naciągu taśmy 36, będący częścią składową nie pokazanego urządzenia do regulacji naciągu taśmy, przestawiane prowadnice taśmy 25, 27 i 26, stałą głowicę magnetyczną 37 do kasowania wszystkich sygnałów zapisanych na taśmie magnetycznej 12, obrotowo napędzane głowice magnetyczne do zapisywania i odtwarzania sygnałów telewizyjnych na i ze ścieżek video przebiegających obok siebie ukośnie względem wzdłużnego kierunku taśmy magnetycznej, stałą prowadnicę taśmy 39, stałą głowicę magnetyczną 40 dla kasowania sygnałów fonicznych zapisanych na ścieżce dźwiękowej przebiegającej wzdłuż taśmy magnetycznej 12, drugą stałą głowicę magnetyczną 41 do zapisywania i odtwarzania sygnałów fonicznych na ścieżce dźwiękowej oraz zapisywania i odtwarzania sygnałów synchronizacyjnych na i ze ścieżki synchronizacyjnej przebiegającej wzdłuż taśmy magnetycznej równolegle do ścieżki dźwiękowej, wał napędu taśmy 33, do którego taśma magnetyczna 12 jest dociskana rolką dociskową 29, przestawianą prowadnicę taśmy 28, stałą prowadnicę taśmy 42 i dwie dalsze znajdujące się w kasecie 2 prowadnice taśmy 43 i 44, do rdzenia nawojowego 11.

Wał napędu taśmy 33, który jest w znany sposób połączony z tarczą zamachową 45, może być napędzany wybiorczo ze stałą prędkością obrotową w jednym z dwóch kierunków obrotu. W ten sposób, dociskana rolką dociskową 29 do wału napędu taśmy 33, taśma magnetyczna 12 może być wybiorczo napędzana w jednym z dwóch przeciwnych kierunków ruchu, ze stałą szybkością przesuwu. Przy napędzaniu wału napędu taśmy 33 z określoną prędkością obrotową, według fig. 2 w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, taśma magnetyczna 12 jest napędzana w kierunku określonym strzałką 46 odpowiadającym normalnemu biegowi do przodu w którym dokonywany jest zapis sygnałów przy rodzaju pracy zapisywanie jak i ich odtwai zanie przy rodzaju pracy odtwarzanie przy normalnym biegu do przodu i przy którym dla nawijania taśmy magnetycznej 12 na rdzeń nawojowy 11 w kierunku strzałki 15, obrotowo sztywno połączone z trzpieniem nawojowym 17 koło trzpienia nawojowego 23 jest napędzane przez koło napędowe 21 mechanizmu napędowego 19. Gdy wał napędu taśmy 33 jest napędzany z taką samą, z góry określoną prędkością, ale według fig. 2 w kierunku zgodnym z kierunkiem ruchu wskazówek zegara, wówczas taśma magnetyczna 12 jest napędzana w kierunku przeciw161 423 nym do strzałki 46, co odpowiada tak zwanemu normalnemu biegowi wstecznemu określanemu również jako przesuw wsteczny w którym, przy rodzaju pracy odtwarzanie w normalnym biegu wstecznym następuje odtwarzanie zapisanych sygnałów telewizyjnych dla uzyskania sekwencji ruchu wstecznego i w którym dla nawijania taśmy magnetycznej 12 na rdzeń nawojowy 10 w kierunku strzałki 14, obrotowo sztywno połączone z trzpieniem nawojowym 16, koło trzpienia nawojowego 22 jest napędzane przez koło napędowe 21 mechanizmu napędowego 19.

Jak już wspomniano, w urządzeniu 1 można również włączyć rodzaje pracy szybki bieg do przodu i szybki bieg wsteczny, w których taśma magnetyczna 12 jest przewijana pomiędzy rdzeniami nawojowymi 10 i 11 ze zwiększoną szybkością. W przedstawianym urządzeniu, przed takim przewijaniem, przez wycofanie przestawianych prowadnic taśmy 25,26,27 i 28 oraz rolki dociskowej 29 z ich położeń roboczych do ich położeń spoczynkowych pokazanych na fig. 2 liniami kreska-kropka i jednocześnie napędzanie trzpienia nawojowego 16 w kierunku strzałki 14 przy pomocy koła napędowego 21 mechanizmu napędowego 19, powoduje wycofanie taśmy magnetycznej 12 do wnętrza kasety 2, przy czym taśma magnetyczna 12 ponownie biegnie wzdłuż drogi zaznaczonej linią kreska-kropka 13. Taśma magnetyczna 12 podczas przewijania przy rodzajach pracy szybki bieg do przodu oraz szybki bieg wsteczny jest napędzana wyłącznie przez napędzanie jednego z obydwu rdzeni nawojowych 10 i 11, przy czym w tych obydwu rodzajach pracy, obydwa rdzenie nawojowe 16 i 17 mogą być napędzane przez mechanizm napędowy 19, którego koło napędowe 21 przy rodzaju pracy szybki bieg do przodu jest sprzęgnięte obwodowo z kołem trzpienia nawojowego 23, a przy rodzaju pracy szybki bieg wsteczny z kołem trzpienia nawojowego 22.

W nawiązaniu do figur 3, 4 i 5. zostanie niżej szczegółwo opisany mechanizm napędowy 19 urządzenia 1, który może obwodowo napędzać obydwa koła trzpieni obrotowych 22 i 23, jedynie częściowo pokazane na fig. 3. Mechanizm napędowy 19 zawiera zamocowany na płycie montażowej 18 silnik 47, który może obracać się w przeciwnych kierunkach. Należy wspomnieć, że silnik 47 jest dołączony do nie pokazanego, a dla wynalazku nieistotnego, regulowanego układu zasilającego, który odpowiednio do załączonego w urządzeniu rodzaju pracy zasila silnik różnymi napięciami i prądami, co powoduje, że silnik zależnie od rodzaju pracy obraca się w różnych kierunkach i z różnymi prędkościami obrotowymi. Podczas przewijania taśmy magnetycznej silnik 47 obraca się ze znacznie większą prędkością niż podczas napędzania taśmy magnetycznej z normalną szybkością przesuwu.

Na wale 48 silnika jest umieszczone koło pędne 20, które w ten sposób jest stacjonarnie umieszczone w urządzeniu. Koło pędne 20 jest kołem ciernym. Koło pędne 20 jest obwodowo połączone napędowo z wykonanym z tworzywa sztucznego kołem napędowym 21 będącym również kołem ciernym, co powoduje, że koło napędowe 21 może być napędzane przez koło cierne 20 w przeciwnych kierunkach, zależnie od kierunku obrotów silnika 47. Na swoim obwodzie, koło napędowe 21 ma rowek 49, w którym jest umieszczony pierścień gumowy 50 zapewniający wysokie tarcie, wystarczające dla nienagannego działania. Koło napędowe 21 dla wybiorczego napędzania obydwu kół trzpieni nawojowych 22 i 23 jest utrzymywane przestawnie między dwoma położeniami roboczymi, w każdym z których znajduje się w obwodowym połączeniu napędowym z jednym z dwóch kół trzpieni napędowych 22 i 23, przy czym gumowy pierścień 50 przylega do obwodowej płaszczyzny odpowiedniego koła trzpienia napędowego. Na fig. 3, koło napędowe 21 znajduje się w położeniu roboczym, w którym przylega obwodowo do koła trzpienia nawojowego 22, zostało pokazane linią ciągłą, natomiast w położeniu roboczym, w którym przylega do drugiego koła trzpienia nawojowego 23, zostało zaznaczone linią kreska-kropka.

Koło napędowe 21 jest utrzymywane przestawnie przy członie odtaczania 51 wykonanym z tworzywa sztucznego. Człon odtaczania 51 zawiera płytową część wsporczą 52 z oddaloną od płyty montażowej 18 płaszczyzną płytową 53, do której przylega koło napędowe 21 swoją pierścieniową płaszczyzną boczną 54, która podczas przestawienia ślizga się po płaszczyźnie płytowej 53. Dla zmniejszenia oporów tarcia, w obszarze płaszczyzny płytowej 53, w płytowej części wsporczej mogą być przewidziane rowki. W płytowej części wsporczej 52 jest przewi8

161 423 dziana przechodząca na wylot łukowata szczelina 55, której środkowy punkt krzywizny jest w stosunku do osi koła pędnego 20 nieco przesunięty w stronę szczeliny. Przez szczelinę 55 przechodzi wystający z koła napędowego 21 i z nim współosiowy czop wału 56, który przestawnie utrzymuje koło napędowe 21 przy płytowej części wsporczej 52, a tym samym przy członie odtaczania 51. W tym celu czop wału 56 wykazuje graniczący z kołem napędowym 21 pierwszy odcinek 57, o średnicy mniejszej od szerokości szczeliny 55 i przechodzący przez płytową część wsporczą 52 oraz dołączony do pierwszego odcinka 57 odcinek końcowy 58, o średnicy większej od szerokości szczeliny 55 i który chwyta od tyłu za płytową część wsporczą 52, utrzymując w ten sposób koło napędowe 21 przestawnie przy członie odtaczania 51.

Pierwszy odcinek 57 czopa wału 56 tworzy wystające z koła napędowego 21 i z tym kołem współosiowe, cylindryczne odsądzanie o średnicy mniejszej od średnicy koła napędowego 21 i spełniające dalszą jeszcze funkcję, co zostanie bardziej szczegółowo wyjaśnione poniżej. Średnica pierwszego odcinka 57 oraz średnica koła napędowego 21 w obszarze płaszczyzny obwodowej gumowego pierścienia 50 wykazują w przedstawionym przykładzie stosunek, jak mniej więcej 1:7. Szczelina 55 w obszarze środkowym swojej zwróconej ku kołu pędnemu 20 ściany ograniczającej 59 ma rozszerzenie 60, którego wielkość jest tak dobrana, by końcowy odcinek 58 czopa wału 56 mógł być łatwo przepuszczony przez rozszerzenie 60 i graniczący z nim obszar szczeliny, podczas montowania koła napędowego 21 przy członie odtaczania, dzięki czemu koło napędowe 21 może być zamontowane na członie odtaczania 51 w sposób wyjątkowo łatwy i szybki.

Człon odtaczania 51 jest prowadzony przestawnie przy płycie montażowej 18 w kierunku strzałki 64, przy pomocy trzech połączeń typu kołek-szczelina 61, 62, 63, a za pomocą wystającego z części wsporczej 52 haka 66, który przechodzi przez przelot 65 w płycie montażowej 18 i chwyta od tyłu za tę płytę montażową 18 jest przestawnie utrzymywany przy płycie montażowej, przy czym przy przestawianiu członu odtaczania 51, część wsporcza 52 swoją płaszczyzną płytową 67 zwróconą ku płycie montażowej 18 ślizga się po tej płycie. Za wystający z części wsporczej 52 w kierunku strzałki 64 narożnik 68 członu odtaczania 51 chwyta swoim odcinkiem środkowym drążek skrętny 69, który swoimi obydwoma odcinkami końcowymi opiera się o wystające z płyty montażowej 18 kołki 70 i 71 i naciska na człon odtaczania 51 w kierunku strzałki 64.

Z płytowej części wsporczej 52 członu odtaczania 51 odstaje listwa 72, która zawiera skierowaną w stronę koła napędowego 21 łukowatą ścianę ograniczającą 73, której środkowy punkt zakrzywienia pokrywa się praktycznie z osią koła pędnego 20. Ściana ograniczająca 73 tworzy przyporządkowaną kołu napędowemu 21 powierzchnię odtaczania, po której koło napędowe 21 podczas przestawiania pomiędzy swoimi obydwoma położeniami roboczymi przetacza się obwodowo, a więc swoim pierścieniem gumowym 50, będąc pod działaniem siły sprężystej stworzonej przez drążek skrętny 69. Człon odtaczania 51 wykazuje dodatkowo drugą powierzchnię odtaczania 74, w tym przypadku utworzoną przez oddaloną od koła pędnego 20 łukowatą ścianę ograniczającą szczeliny 55. Ta druga powierzchnia odtaczania 74 jest przewidziana do współdziałania z pierwszym odcinkiem 57 czopa 56.

Układ i ukształtowanie obydwu powierzchni odtaczania 73 i 74 są tak pomyślane, że pierwszy odcinek 57 czopa wału 56 w obydwu położeniach roboczych koła napędowego 21 przylega do drugiej powierzchni odtaczania 74, przy czym gumowy pierścień 50 koła napędowego 21 jest uniesiony z jemu podporządkowanej powierzchni odtaczania 73 i wskutek tego znajduje się poza zasięgiem połączenia z jemu przyporządkowaną powierzchnią odtaczania 73, natomiast pierwszy odcinek 57 czopa wału 56 toczy się po dalszej powierzchni odtaczania 74 wyłącznie w obszarze początku i w obszarze końca drogi przestawiania koła napędowego 21 z jednego położenia roboczego do drugiego, przy czym w tych obydwu obszarach gumowy pierścień 50 koła napędowego 21 również jest uniesiony znad jemu przyporządkowanej powierzchni odtaczania 73, a pomiędzy tymi obydwoma obszarami, podczas pozostałej reszty drogi przestawiania koła napędowego 21 z jednego położenia roboczego w drugie, gumowy pierścień 50 koła napędowego 21 toczy się po jemu przyporządkowanej powierzchni odtaczania 73, przy czym pierwszy odcinek 57 czopa wału 56 jest uniesiony znad drugiej powierzchni odtaczania

161 423

74. Przy pomocy obydwu powierzchni odtaczania 73 i 74, przy zmianie kierunku obrotu koła napędowego 21, zostaje ono automatycznie przestawione z jednego położenia roboczego w drugie. Jak wspomniano, za człon odtaczania 51 chwyta drążek skrętny 69, który poprzez przewidziane na członie odtaczania 51 powierzchnie odtaczania 73 i 74 dociska obwodowo utrzymywane przestawnie przy członie odtaczania koło napędowe 21, do koła pędnego 20, umieszczonego stacjonarnie w urządzeniu. W ten sposób uzyskuje się obwodowe połączenie napędowe pomiędzy kołem pędnym 20 i kołem napędowym 21, przy czym koło napędowe 21 przy swoim przestawianiu z jednego położenia roboczego do drugiego, jest przestawiane wzdłuż łuku współosiowego z osią koła pędnego 20. Drążek skrętny 69 powoduje, że koło napędowe 21 w swoich obydwu położeniach roboczych posiada pewne połączenie napędowe zarówno z kołem pędnym 20 jak i z odpowiednim kołem trzpienia nawojowego 22 względnie 23, przy czym drążek skrętny musi dła tego celu wykazać odpowiednią siłę sprężystą, która równocześnie nie powinna być większa niż jest to niezbędne w wyżej wymienionej sytuacji, ponieważ ta siła sprężysta wywiera wpływ na straty cierne spowodowane toczeniem pierwszego odcinka 57 czopa wału 56 na drugiej powierzchni odtaczania 74, w obydwu położeniach roboczych koła napędowego.

Poniżej opisano działanie mechanizmu napędowego 19, przy czym założono, że koło napędowe 21 znajduje się w tym położeniu roboczym, w którym obwodowo przylega do koła trzpienia nawojowego 22, tak jak to pokazano linią ciągłą na fig. 3. Przy kole napędowym 21 znajdującym się w tym położeniu roboczym, pierwszy odcinek 57 czopa wału 56 przylega do drugiej powierzchni odtaczania 74, przy czym gumowy pierścień 50 koła napędowego 21 jest uniesiony z jemu przyporządkowanej powierzchni odtaczania 73 i znajduje się poza połączeniem z powierzchnią odtaczania 73. Gdy zgodnie z fig. 3, koło napędowe 21 zostanie napędzone w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, przez silnik 47, za pośrednictwem koła pędnego 20, wówczas na początku pierwszy odcinek 57 czopa wału 56 toczy się po drugiej powierzchni odtaczania 74, co powoduje przestawienie koła napędowego 21 w kierunku pokazanym strzałką 75, które to przestawienie, ze względu na małą średnicę pierwszego odcinka 57 czopa wału 56, przebiega ze względnie małą szybkością. Gumowy pierścień 50 koła napędowego 21 znajduje się przy tym jeszcze poza połączeniem z powierzchnią odtaczania 73.

Po przestawieniu koła napędowego 21 o około 70° względem osi koła pędnego 20, pierścień gumowy 50 koła napędowego 21 dochodzi do połączenia z powierzchnią odtaczania

73, przy czym koło napędowe 21 działając poprzez powierzchnię odtaczania 73 przesuwa nieco znajdujący się pod działaniem drążka skrętnego 69 człon odtaczania 51, w kierunku pokazanym strzałką 64. W praktyce, przesunięcie to wynosi tylko kilka dzisiętnych części milimetra. Wskutek przesunięcia członu odtaczania 51, druga powierzchnia odtaczania 74 zostaje odsunięta od pierwszego odcinka 57 czopa wału 56, co likwiduje połączenie cierne pomiędzy pierwszym odcinkiem 57 czopa wału 56, a drugą powierzchnią odtaczania 74. Teraz, koło napędowe 21 przetacza się pierścieniem gumowym 50 po powierzchni odtaczania 73. Sytuację tę zaznaczono na fig. 3 linią kreska-kropka oraz na fig. 5, przy czym koło napędowe 21 znajduje się w swoim położeniu środkowym pomiędzy obydwoma położeniami roboczymi. Przetaczanie pierścienia gumowego 50 po powierzchni odtaczania 73, ze względu na obecnie czynną dużą średnicę pierścienia gumowego, powoduje szybki ruch przestawiania koła napędowego 21 w kierunku strzałki 75. Pierścień gumowy 50 z chwilą osiągnięcia końca powierzchni odtaczania 73, unosi się z tej powierzchni, likwidując połączenie z powierzchnią odtaczania 73, po czym drążek skrętny 69 ponownie przesuwa człon odtaczania 51 w kierunku strzałki 64, aż do ponownego połączenia pierwszego odcinka 57 czopa wału 56 z drugą powierzchnią odtaczania 74. Teraz pierwszy odcinek 57 czopa wału 56 ponownie przetacza się po drugiej powierzchni odtaczania

74, w wyniku czego koło napędowe ponownie przestawia się wolno w kierunku strzałki 75. Wskutek tego uzyskuje się to, że koło napędowe 21 w obszarze końca swego przestawienia, zbliża się do koła trzpienia nawojowego 23 ze względnie małą szybkością, co zapobiega odbiciom podczas stykania pierścienia gumowego 50 koła napędowego 21 z kołem trzpienia nawojowego 21. W teraz osiągniętym położeniu roboczym koła napędowego 21, zaznaczonym

161 423 linią kreska-kropka na fig. 3, jest ono napędzane przez silnik 47 w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, jak to pokazano na fig. 3, tak aby napędzać koło trzpienia nawojowego 23 zgodnie z kierunkiem ruchu wskazówek zegara, przy czym tylko pierwszy odcinek 57 czopa wału 56 jest połączony z drugą powierzchnią odtaczania 74, natomiast pierścień gumowy 50 koła napędowego 21 nie jest połączony z powierzchnią odtaczania 73. Ze względu na względnie dużą średnicę koła napędowego 21 uzyskuje się duże przełożenie pomiędzy kołem napędowym 21 z kołem trzpienia nawojowego 23, co umożliwia napędzanie koła trzpienia nawojowego 23 z wystarczająco dużą szybkością obrotową, przy względnie małej szybkości obrotowej koła napędowego 21. Ponieważ średnica pierwszego odcinka 57 czopa wału 56 jest mała, a jak wspomniano szybkość obrotowa koła napędowego jest względnie mała, to i szybkość obwodowa pierwszego odcinka 57 czopa wału 56 jest mała, w wyniku czego, w roboczym położeniu koła napędowego 21 występują tylko niewielkie straty na tarcie, a tym samym niewielkie nagrzewanie i niewielkie zużycie pierwszego odcinka 57 czopa wału 56 oraz drugiej powierzchni odtaczania 74, a pobór mocy przez silnik 47 przy napędzaniu koła trzpienia nawojowego 23 kołem napędowym 21 jest również względnie mały. Ponieważ występuje tylko niewielkie wydzielanie ciepła, to trące się części mogą być wykonane z tworzywa sztucznego, jak to korzystnie ma miejsce również w przedstawionym urządzeniu. Wskutek tego, że średnica pierwszego odcinka 57 czopa wału 56 stanowi w przybliżeniu jedną siódmą średnicy koła napędowego 21, to uzyskuje się korzystną dla uniknięcia odbić małą szybkość przestawiania koła napędowego w końcowym obszarze tego przestawiania, która jednak jest wystarczająco duża dla osiągnięcia łącznie niewielkiego czasu przestawiania koła napędowego z jednego położenia roboczego w drugie.

Wynalazek nie jest ograniczony do wyżej opisanego przykładu rozwiązania. I tak, koło napędowe może być kołem zębatym dla napędzania kół trzpieni nawojowych będących kołami zębatymi. Zamiast wykorzystywania pierwszego odcinka czopa wału do przetaczania po drugiej powierzchni odtaczania, koło napędowe może mieć odrębne współosiowe odsądzanie, dla współdziałania z drugą powierzchnią odtaczania. Druga powierzchnia odtaczania, na swoim środkowym odcinku, na którym nie współdziała ze współosiowym odsądzeniem, może mieć praktycznie dowolny przebieg. Druga powierzchnia odtaczania może być również utworzona z dwóch cząstkowych powierzchni, z których każda znajduje się w obszarze położeń roboczych koła napędowego. Zamiast jednoczęściowo połączonego z czopem wału odcinka końcowego, można przewidzieć pierścień zabezpieczający do przestawialnego utrzymywania koła napędowego przy członie odtaczania, naciśnięty na cylindryczny czop wału po jego przesunięciu przez łukowatą szczelinę, przy czym łukowata szczelina nie musi wówczas mieć jakiegokolwiek rozszerzenia. Koła trzpieni nawojowych nie muszą, tak jak w opisanym przykładzie wykonania, być umieszczone współosiowo względem trzpieni nawojowych i być z tymi trzpieniami połączone obrotowo sztywnie. Pomiędzy trzpieniami nawojowymi i kołami trzpieni nawojowych mogą być również przewidziane sprzęgła poślizgowe. Koła trzpieni nawojowych mogą również być przesunięte na bok względem trzpieni nawojowych, poprzecznie do osi i współdziałać obwodowo z kołami pośrednimi współosiowymi z trzpieniami nawojowymi.

161 423

161 423

Zakład Wydawnictw UPRP. Nakład 90 egz Cena 10000 zł

Claims (7)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Urządzenia zapisujące i/lub odtwarzające dla nośnika zapisu w postaci taśmy, zawierające dwa trzpienie nawojowe, dwa kola trzpieni nawojowych, z których każde znajduje się w połączeniu napędowym z jednym z dwóch trzpieni nawojowych, przestawne koło napędowe napędzane silnikiem oraz człon odtaczania z powierzchnią odtaczania, znamienne tym, że koło napędowe (21) ma wystające z niego i z nim współosiowe cylindryczne odsądzenie (57) o średnicy mniejszej od średnicy koła napędowego (21), a ponadto ma drugą powierzchnię odtaczania (74).
2. 2. Urządzenie według zastrz. 1, znamienne tym, że stosunek średnicy odsądzenia (57) do średnicy koła napędowego (21) zawarty jest w zakresie od 1 : 5 do 1 : 10.
3. 3. Urządzenie według zastrz. 2, znamienne tym, że powierzchnia boczna koła napędowego (21) przylega do powierzchni płytowej (53) części wsporczej (52) członu odtaczania (51), przy czym w płytowej części wsporczej (52) jest wykonana przechodząca na wylot łukowata szczelina (55), przez którą przechodzi wystający z koła napędowego (21) i z nim współosiowy czop wału (56).
4. 4. Urządzenie według zastrz. 3, znamienne tym, że na swym swobodnym końcu oddalonym od koła napędowego (21) czop wału (56) ma odcinek końcowy (58) o średnicy większej od szerokości łukowatej szczeliny (55), a ponadto łukowata szczelina (55) ma na swym środkowym obszarze rozszerzenie (60), przez które to rozszerzenie i przez graniczący z tym rozszerzeniem obszar szczeliny przechodzi końcowy odcinek czopa wału (56).
5. 5. Urządzenie według zastrz. 3, albo 4, znamienne tym, że odcinek czopa wału (56) graniczący bezpośrednio z kołem napędowym (21), tworzy odsądzenie koła napędowego (21), a graniczna ściana łukowatej szczeliny (55) w części wsporczej (52) stanowi drugą powierzchnię odtaczania (74).
6. 6. Urządzenie według zastrz. 3, znamienne tym, że człon odtaczania (51) jest sprzężony ze sprężyną (69), a przestawane koło napędowe (21) pozostaje w styku z umieszczonym w urządzeniu nieruchomym kołem pędnym (29).
7. 7. Urządzenie według zastrz. 6, anaffiiilenme tym, że sprężyna (69) stanowi drążek skrętny, który w swoim środkowym odcinku sprzężony jest z przestawnym członem odtaczania (51), a każdym ze swych dwóch odcinków końcowych oparty jest o nieruchomy kołek (70,71).