PL162201B1 - Zespół usterzenia ogonowego wlrolotu - Google Patents

Abstract

Zespół usterzenia ogonowego wlrolotu zawierający pierścieniową osłonę posiadającą przeciwległe poprzeczne ścianki boczne rozciągające się pomiędzy przednią 1 tylną częścią krawędzi tej osłony, sterowne śmigło zamontowane współosiowo wewnątrz tej pierścieniowej osłony 1 wysunięte do tyłu względem tego śmigła elementy odchylające strumień zaśmlglowy wytworzony poprzez obrót śmigła poprzecznie względem wzdłużnej osi tej osłony 1 wysunięte ku tyłowi względem tylnej części krawędzi tej osłony, znam ienny tym , że elementy odchylające strumień zawierają szereg kątowych segmentów (36, 37, 38) w kształcie łuku ułożonych częściowo obwodowo względem jednej z poprzecznych ścianek bocznych (32) pierścieniowej osłony (16) 1 podpartych obrotowo od strony osłony (16) wokół pionowej osi (28) pomiędzy · cofniętym położeniem, w którym wszystkie segmenty (36, 37. 38) w kształcie łuku, pozostają we wzajemnym zestawieniu obok siebie współosiowo z poprzeczną boczną ścianką (32) osłony (16) a wysuniętym położeniem, w którym segmenty te są w zestawieniu koło siebie wystając Jako szereg elementów o skośnym ustawieniu poprzecznych względem wzdłużnej osi osłony 1 tworząc, w kierunku do tyłu, poprzeczne wydłużenie jednej poprzecznej bocznej ścianki (32) osłony 1 że elementy odchylające strumień posiadają urządzenie uruchamiające (53) umożliwiające obrót łukowych segmentów pomiędzy Ich cofniętym 1 wysuniętym położeniem, oraz wzdłużną wydłużoną łopatkę (20) steru wystającą pionowo z wnętrza osłony (16) w kierunku do tyłu względem śmigła (19) 1 obrotowo podpartą od strony osłony pomiędzy neutralnym położeniem, .

Description

Przedmiotem wynalazku Jest zespół uθtarzenla ogonowego wirolotu, szczególnie dla wirolotu Jednowirnikowago, w którym stały płat zapewnia siłę nośnę w locie z dużę prędkością do przodu z odciążonym wirnikiem. Obudowana osłona, w obrębia której ui^Bszczone Jest obracające się zapewnia kontrolę kierunku i położenia samolotu oraz steruje kisrunkimm wylotu strumienia zaśmigłowego wydostającego się z obudowanej osłony ueterzenia ogonowego ustalając poprzecznie ukierunkowaną siłę ciągu, która przeciwdziała momentowi obrotowemu wytworzonemu przez wirnik nośny i zapewnia kontrolę odchylenia kierunkowego samoiotu.

Znane są ze stanu techniki różne konfiguracje piarściθntowago uaterzsnla ogonowego* lub inaczej konetrukcj i osłony śmigła obudowanego, w której rozmaite konfiguracje osłony mieszczącej śmigło wraz z różnymi ruchomymi lub stałymi powierzchniami ummżU.wi.ają kontrolę kierunku i odchylenia strumienia zaśmigłowego wytworzonego przez śmigło ogonowa.

Typowe konstrukcje '*plarśclθnżowθgo usterzsnla ogonowego* ujawnione w opisach patentowych St.ZJedn. Arnmryki nr nr 3 138 349] 3 222 012> 3 241 791 1 3 260 482. Wszyytkie te opisy dotyczą konstrukcji ogonowej posiadającej piaΓścanntową osłonę zawierającą skierowane ku przodowi śmigło, które zapewnia siłę ciągu zarówno dla napędu samolotu podczas lotu do przodu oraz siły przeciwdziałające mommntowi obrotowemu i regulacji odchylenia kierunkowego w samolocie poruszającym się z małą prędkością lub lotem wiszącym. Generalnie rzecz biorąc cały ten stan techniki ujawnia różne konfiguracje Jednego lub kilku pionowo Ciągnących zespołów steru kierunkowego posiadających dużą powierzchnię, osadzonych w sposób u^moH-wiający ruch obrotowy wokół osi pionowej w obrębie pierścieniowej osłony za śmigłem, w których stopień odchylenia kątowego powierzchni steru pionowego poprzecznie do osi podłużnej osłony, ewentualnie elementy ummoHi^iające możytikacje krzywizny powierzchni steru kierunkowego w położeniu odchylonym zapewniają kontrolę kierunku przepływu strumienia zaśmigłowagż śmgła wydostającego się z tyłu osłony w celu wytworzenia zarówno wzdłużnych sił przeciwdziałających motloatowl obrotowemu Jak i sił kierunku azymutowego we wszystkich warunkach lotu samolotu.

Opis patentowy St.Zjedn.Ameryk i nr 3 260 482, ujawnia kons t rukcję pier^ścia.niw^^go usterzenia ogonowego, w której szereg pionowo biegnących zespołów łopatek wielosegmentowych jest zamocowanych w sposób zapewniający ruch obrotowy wokół osi pionowej w osłonie maszczącej się z tyłu śmigła. Wielkość ruchu przegubowo-obrotowego każdego z zespołów łopatek począwszy od położenia neutralnego wzdłuz osi osłony do położenia odchylo4

162 201 nego przebiegającego poprzecznie do osi osłony zapewnia sterowanie ilością odchylonego strumienia zaśmigłowego na wylocie z osłony, w celu wytworzenia poprzecznie ukierunkowanego ciągu niezbędnego dla przeciwdziałania mommetowi obrotowemu wirnika i stei^owania kierunkom azymut owym samo^tu. Ten opis patentowy ujawnia również segment osłony po jednaj stronią Jej ścianki, podparty przy pomocy dźwigni kątowej dla uzyskania materialnego ruchu między położeniem wciągniętym w obrębie wybrania w wewnntrznej powierzchni osłony i położeniem odchylonym usytuowanym na ściance osłony i skofowany do jej wnętrza w taki sposób, aby wystawał pod kątem poprzecznie do wnętrza osłony ku przodowi od krawędzi spływu osłony na drodze strumienia zaśmigłowego.

Celem wynalazku Jest ulepszenie poprzednich konfiguracji piirέciθntowθgo usterzenia ogonowego* zapewniające zwiększoną sprawność kontroli ciągu, przeciwdziałania momentowi obrotowemu, sił wzdłużnych i odchylenia kierunkowego wraz za zmiiejs^eneem oporu podczas przelotu przy mniejszym ładunku.

Celem niniejszego wynalazku Jest zapewnienie ulepszonej konfiguracji obudowanej osłony w wirolocie z pierścitntowym usterzoneGoi ogonowym, która to konfiguracja zwiększa sprawność i skuteczność kontrolowania ugęcia strumienia zaśmigłowego obudowanego śmigła.

Celem wynalazku jest także zapewnienie ulepszonej wersji pionowo skierOwanych powierzchni odchylających strumień zaśmigłowy śmigła, które to powierzchnie są obracalne w obrębie w wydłużalnej obudowie osłony wirolotu z plerścitntowym usterzθniθm ogonowym w osłonie obudowanej i zapewnienie ulepszonej konnroli wzdłużnej i kierunkowej wirolotu w każdych warunkach lotu.

Zespół usterzenia ogonowego wirolotu zawierający piirściθπ:tową osłonę posiadającą przeciwległe poprzeczne ścianki boczne rozciągające się pomiędzy przednią i tylną częścią krawędzi tej osłony, sterowne śmigło zamontowane współosiowo wewnątrz tej pierścienoowej osłony i wysunięte do tyłu względem tego śmigła elementy odchylające strumień zaśmigłowy wytworzony poprzez obrót śmigła poprzecznie względem wzdłużnej osi tej osłony i wysunięte ku tyłowi względem tylnej części krawędzi tej osłony, charakteryzuje się tym, ze elementy odchylające strumień zawierają szereg kątowych segmentów w kształcie łuku ułozonycn częściowo obwodowo względem jednej z poprzecznych ścianek bocznych pierścieniowej osłony i podpartych obrotowo od strony tej osłony wokół pionowej osi pomiędzy jofniętym położeniem, w którym wszystkie segmenny, w kształcie łuku, pozostają we wzajemnym zestawieniu obok siebie współosiowo z poprzeczną boczną ścianką osłony, a wysuniętym położeniem, w którym segmenty te są w zestawieniu koło siebie wystając jako szereg elementów o skośnym ustawieniu poprzecznych względem wzdłużnej osi osłony i tworząc, w kierunku do tyłu, poprzeczne ^^^y^łużenie jednej poprzecznej bocznej ścianki osłony i że elementy odchylające strumień posiadają urządzenie uruchi^i^ńi^jące, umn01iwiajęce obrót łukowych segmentów pomędzy ich cofnię^m i wysunię i ym położeniem, oraz wzdłużną wydłużoną łopatkę steru wystającą pionowo z wnętrza osłony w kierunku do tyłu względem śmigła i obrotowo podpartą od strony osłony pomiędzy teυ·ral·^'^n położeniem, w którym wzdłużna rozpiętość łopatki steru jest zgodna zwzdłużną osią osłony a położeniami odchylonym, w których wzdłużna rozpiętość łopatki steru wystaje poprzecznie względem osi wzdłużnej osłony uzyskując w pełni odchylone położenie, w którym wzdłużna rozpiętość łopatki steru wystaje poprzecznie z wnętrza osłony w układzie przestrzennym, ku przodowi względem położenia zajmowanego przez łukowe segmenty w tym wysuniętym położeniu. Elementy odchylające strumień posiadają także urządzenie uruchamiające prrim.isrjraJtji łopatkę steru pomiędzy położeniem neu^annym a położenien odchylonym, oraz jednostkę mieszalną wzajemnie łączącą urządzenie uruchamiająca umnollwiając obrót łukowych segmentów i urządzenie uruchamiające przemieszczające łopatkę steru ustalając ruch łopatki steru w kiei^unku do i od w pełni odchylonego położenia współbieżnie z ruchem łukowych segmentów pomiędzy ich cofniętym i wy^unięim położeniem. Wttrri jednej poprzecznej ścianki oDornej osłony tworzy jedną całość a strona zewnętrzna jednej ścianki bocznej tej osłony posiada wybranie skierowane ku przodowi tylnej części krawędzi osłony, przy czym wybranie jest tak

162 201 ukształtowane, aby umieścić w nim łukowe segmenty w położeniu cofniętym.

Wybranie Jest tak uksztaUowane, aby zewi^ętrzna powierzchnia łukowych segmentów tworzyła zewnętrzną część ścianki osłony, gdy łukowe segmenty sę w położeniu cofniętym.

Korzystnie łopatka steru zawiera mnogość sąsiadujących ze sobą sekcji steru rozmiesz czonych w układzie posobnym oraz przegubowe połączenia obrotowo łączące każdą sekcję steru z sekcję sąsiadującą,a także elementy związane z sekcjami steru ustalające różnicowy kątowy obrót przylegających sakeci steru wokół przegubowych połączeń na tej mnogości sekcji steru poruszanych pomiędzy położeniem neutralnym 1 położeniem odchylonym łopatki steru.

Zespół posiada korzystnie oś obrotowo podpierającą wysumętą Jedną sekcję z zespołu sekcji steru od strony osłony, urnmollwiającą obrót wyauunętej jednej sekeci, poprzecz nie względem wnętrza osłony w ruchu ustalejccym łopatki steru, pomiędzy położeniem neutranym i położeniem odchylonym oraz elementy wzajemnie łączące sekcje steru ustalające różnicowy kątowy obrót pomiędzy sąsiadującymi sekcjami steru w wyniku ruchu obrotowego wysuniętej do przodu jednej sek^i z wszystkich sskeci steru, wokół wysun^tej jednej podpierającej osi tak, aby wypukłość zespołu sskeci steru, w położeniu w pełni odchylonym, zbliżyła się do kształtu skośnie ustawionych łukowych segmentów w tym wysuniętym położeniu.

Zespół ponadto posiada poziomo rozciągającą się powieΓzchnię poziomego steru obrotowo podpartą na wewnętrznym końcu wokół podpinającej osi łukowego segmentu oraz zewnętrz ny koniec l0wiθrzJhni poziomego steru łączący się z jednym z łukowych segmentów dla usta lenia poziomego obrotu powierzchni steru poziomego współbieżnie z przemieszczeniem łukowych segmentów pomiędzy ich Joflięcym i wysuniętym położeniem.

Podstawową cechą ulepszonego rozwiązania jest nadanie Jednej bocznej ściance obudowanej osłony takiej konnlguracci, ze tylne część ścianki składa się z szeregu nakładających się na siebie segmentów w kształcie łuków, których górne i dolne końce podparte są dla uzyskania kolejnych ruchów przegubowo-obrotowych wokół wspólnej pionowej osi ustalającej ich ruch śliggowy względem siebie w kierunku podłużnym osi osłony od położenia cofniętego do położenia odchylonego, ustalającego poprzecznie wystające przedłużenie tyl nej części osłony. W położeniu wciągnięcym podczas lotu z dużą prędkością segmenty nakładają się na siebie tworząc warstwowy stos dla uzyskania części zewnniznej ścianki tylnej części jednego boku obudowanej osłony. W przypadku lotu z' małą prędkością lub wiszącego każdy segment osłony Jest obrócony przegubowo wokół osi pionowej w taki sposób aby przesunąć się do tyłu jeden na drugim do położenia odchylonego, w którym segmenty stykają się ze sobą tylko krawędziami na siebie zachodzącymi, tak, że segmenty rozciągają się jako zespół zakrzywiony ukośnie w poprzek podłużnej osi osłony tworząc ciągłe wydłużenie biegnące ku tyłowi jednego boku waw^rnej ścianki bocznej osłony, w obrębie której strumień ^śmigłowy jest łagodnie odchylony zasadniczo pionowo do osi podłużnych osłony i sammlotu. Ta cecha zalew^^a znacznie zwiększoną sprawność kontrolowania sił ciągu kierunkowego i poprzecznego wytworzonego przez strumień śmigłowy od umieszczonego w osłonie śmigła.

Ponadto rolwl.ązanla według wynalazku zapewnia zwłaszcza nacne zwiększenie sprawności ciągu ugiętego strumienia ^śmigłowego wytworzonego przez śmigło w osłonie w porównaniu z układem ujawnionym w opisie ^tamowym St.Zjedn. Ammryki nr 3 260 4B2 przez to, że ujawniony wynalazek ni^jsza opór i zakłócenia stwarzane przez szereg położonych obok siebie łopatek steru !<leuunkowrgl i eliminuje turbulencję w^^^iljrl obudowanej osłon' wctworlllą przez sięgającą do środka łopatkę.

Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przykładzie wykonaπia na rysunku, na którym fig, 1 przedstawia wirolot posiadający ulepszony zespół uster^na ogonowego oraz sterowania, w widoku lerslektywlclnym według wynalazku, fig. 2 - tylny rzut pionowy zespołu usterzema ogonowego wirolotu z tig. 1 w w^rrlkaJh lotu z dużą szybkością do przodu, tig. 3 - zespół uderzenia ogonowego winlmu w przekroju pollomym wzdłuz lnu 3-3 z fig. 2, fig. 4 - zespół ustrrzrmla ogonowego winlotu w przekroju pionowym wzdłuz

162 201 linii 4-4 z fig. 2, fic. 5 - ster poziomy w przekroju pionowym wzdłuż linii 5-5 z fig. 3, fig, 6 - górny fragment fig. 3 w powiększeniu ukazujący wleloeemrnentowe wydłużenie kątowe osłony w położeniu cofniętym, fig. 7 --zespół ogonowego wrolotu, fig. 8 - zespół usterzenia ogonowego w przekroju pionowym wzdłuż linii 8-8 z fig. 7, fig. 9 - zespół usterzenia ogonowego w przekroju poziomym wzdłuż linii 9-9 z fig. 7, fig. 10 - zespół usterzenia ogonowego w przekroju pionowym wzdłuż linii 11-11 z fig. 3, fig. 11 - główne części zespołu usterzenia ogonowego w widoku perspektywicznym zespołu rozmontowanego oraz fig. 12 przedstawia schemat układu kontroli lotu wirolotu.

Fig. 1 przedstawia zespolony wirolot typu opisanego w uprzednio przytoczonych opisach patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki, w którym pojedyńczy wirnik 11 osadzony na kadłubie 12 jest napędzany tilnkkuπl 13. zaś płaty stałe 14 odchodzące od obu stron kadłuba 12 zapewr^naję siłę nośnę w locie z dużą szybkością do przodu, gdy wirnik 11 Jest odciążony· Wmik 11 zapewnia Jednostce siłę nośnę przy locie z małą prędkością lub w trakcie zawisu. Zespół usterzenia ogonowego 15 o budowie pierścieniowej zawiera pierścunoową obudowę 16 podpartą na statecznikach pionowych 17 i statecznikach poziomych 18 z umieszczonym wewnątrz śmigłem 19 o zmiennym skoku, które napędzane jest silnkkum 13, a umieszczone Jest wewnntrz osłony 16. Wielosegmentowa, pionowo ustawiona łopatka 20 steru kierunkowego /pionowego/ obracająca się wokół osi pionowej osadzona Jest wewnntrz osłony 16 za śmigłem 19, a skrajnie tylna Jego część w czasie lotu do przodu z dużą szybkością wysuwa się ku tyłowi osłony 16, Jak to pokazano na fig. 1.

Szczegóły łopatki 20 steru kiecunkowego /z fig. 1 sę najlepiej widoczne na fig. 3, 4 i 9. Łopatka 20 steru kieuunkowego składa się z szeregu sekcji 21, 22 i 23, 24 steru połączonych ze sobą w układzie posobnym przy pomocy przegubowych połączeń 25, 26, 27, przy czym główna sekcja 22 steru iierunkowego oparta Jest, dla ummżżl.wi.enla obrotu wokół osi pionowej na skrętnej rurce o pionowej osi 28, zamocowanej obrotowo obu końcami na odcinkach konstrukcji górnej i dolnej ściany osłony 16.

Łączniki /nie pokazane/ między sąsiadującymi ze sobą sekcjami 21, 22, 23, 24, steru równoznaczne lub podobne do łopatek kierunkowo-sterujących z opisu patentowego Stanów ZJedn. Ammeyki nr 3 260 432 ummżZiwiają ruch obrotowy poszczególnych sekcji 21, 22, 23, steru kie rurkowego względem siebie wokół ich przegubowych połączeń 25, 26, 27. Łączniki krzywiznę powierzchni łopatki 20 steru kierunkowego, gdy główna sekcja steru kieuunkowego odchyla się wokół pionowej osi 28 skrętnej rurki na Jedną lub drugą stronę neutralnego położenia sekeci 21, 22, 23, 24 steru kierunkowego, pokazanego na fig. 3, w którym to położeniu wszystkie sekcje 21, 22, 23, 24 steru ułożone są współosiowo z osią podłużną saeeżotu· W położeniu największego wychykenla, o maksymmlnej krzywiżnie, pokazanym na fig. 7, 8 i 9, łopatka 20 steru kiei-unkowego ustawiona jest poprzecznie do wnętrza osłony 16, przed i zasadniczo zgodnie z łukowym kształum przedłużenia 35 osłony 15, co zostanie omówione w dalszej części opisu. Środkowe fragmenty skrajnych sekcji 23, 24 steru oraz główne sekcje 21, 22 steru kieuunkowego są odcięte wzdłuż linii 29 /fig. 11/ dla ukazania opływowej owiewkę 30 pusty śmigła, która jest oparta na tynnym członie 31 statecznika poziomego 18 umieszczonym we^^nttrz osłony 15 za śmigłem 19 i połączonym ze skrajnie tynnym elementem 18a statecznika poziomego 18.

jedna boczna ścianka 32 osłony 16 jest dłuższa niż boczna ścianka 33 dla pomeeszJzrnia ttrrιelrnll zaśm^^w^o śmigła 19, odchylonego przez ulepszony zespół usterzenia ogonoweoo o konfigoracc i według wynalazku. Na zewnątrz tylnej części bocznej ścianki 32 znajduje się wybranie 34, mieszczące wieloeremθttowk rozsuwny kątowy zespół 35 przedłużenia osłony 16 tworzący zewnętrzną ścianę bocznej ścianki 32 osłony 16.

w lrustżownnye i zalecanym przykładzie wykonań na, zespół 35 składa się z trzech nakładających się na sirne łukowych segmentów, zewnętrznego segmentu 36, środkowego segmentu 37 i wewnntrznego segmentu 38, które są podparte obrotowo na końcach górnych i dolnycn w sposób umeżllwlljący obrót poślizgowy siebie wokół pionowej skrętnej rurki o pionowej osi 28 sekcji 22 steru kierunkowego· Takie zle^^o<^ί^f^i.r pozwala ustawiać segmenty 36, 37, 38 od położenia cofniętego, gdy segmenty 36, 37, 38 spoczywają nałożone

162 201 na siebie tworząc zarys ściany zewnętrznej dłuższej bocznej ścianki 32 osłony 16 Jak pokazano na tig. 3, 4 i 6, do położenia rozsuniętego, gdy znajduję się one w układzie częściowo na siebie zachodzącym i tworzę cięgle łukowe przedłużenie pierścieniowej osłony 16 bieg nęce z tyłu ściany pierścieniowej osłony, ukośnie do wnętrza osłony i poprzecznie do jej osi podłużnej, jak pokazuje fig. 7, 8 i 9. Jak to widać najlepiej na fig. 8, połączenie wielu sekcji 21, 22, 23, 24 steru, obracanych wzglądem siebie, z odchylającą się łopatkę 20 o postaci łukowee , umieszczone wewnątrz i przed łukowym, łupinowo ukształtowanym, biegnęcym ku tyłowi wydłużeniem 35 osłony 16 utworzonym z kętowych segmentów 36, 37, 38 w położeniu wysuniętym, tworzy gładki łukowy kanał, w którym strumień zaśmigłowy odchylany Je9t, przy minimalnej turbulencji i oporze, o zasadniczo 90°.

Podobnie Jak w opisie patenotowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 269 482 i innych patentach dotyczęcych kołowego usterzenia ogonowego, i w tym rtzwiązaniu założono istnienie zespołu powwerzchni steru wysokości /steru poziomego/ odchylającego się w górę i w dół, ułożonego poziomo poprzecznie wawc^^ osłony 16, ustalaj ącego momeety pochylające wro-lot.

W rozwięzaniu niniejszego wynalazku, zespół steru wysokości składa się z dwóch części, z których jedna Jest konwencjonalnym półsteJee 39 wysokość i obrotowo podpartym na tylnej części członu 31 statecznika poziomego 18 w sposób u^mżżl.wi.ajęcy obrót wokół stałej osi poziomej w celu wykonanla ruchu w górę i w dół. Ta część przechodzi przez pół oe^oontrztJJ części osłony 16 od obudowy śmigła do wnętrza krótszej bocznej ścianki 33 osłony 16. Druga część stanowi poruszajęcy się w kierunku pozoomym ster 40 wysokości podparty przy końcu wewnętrznym w sposób umeollwlajęcl obrót w płaszczyźnie poziomee, wokół pionowej osi 28 skrętnej rurki sekcci 22 steru kieuunkowego dla ruchu poziomego łęJztiJ z segmentami 36, 37, 38 kętowego zespołu 35 osłony 16 w trakcie ich ruchu od położenia cofniętego do wysunnętego.

Alternatywnie, pionowa oś obrotu steru 40 wysokości mogłaby być inna niż pionowa oś 23 skrętnej rurki steru kierunkowego. Jak pokazano na fig. 6 stworzeń 41 przy zeotιątr^2^r^'^e końcu ruchomej powierzchni steru wysokości jest umieszczony przegubowo w wystającym odcinku 36a zewnętrznego segmentu 36 i wychodzi przez szczeliny 42, 43 w krawędziach spływu środkowego segmentu 37 i wewontrznego segmentu 38 kętowego zespołu 35 oraz szczelinę 44 w krawędzi spływu wybrania 34 bocznej ścianki 32 osłony 16. Wewottrzty koniec ruchomego steru 40 wysokości podparty jest w sposób ummoliwiajęcy odchylenie steru 40 w górę i w dół, od poziomu wokół osi poziomej będącej przedłużeniem osi sworznia 41.

Jak pokazano na fig. 6, przedni koniec zJo^t^trznego segmentu 36 ma występ 45 skierowany do wθwontΓZ, środkowy segment 37 na swoim tylnym końcu posiada występ 46 skierowany na zewnnęrz, zaś na swoim przednim końcu - występ 47 w kształcie litery T, natomiast wewottrzty segment 38 posiada na swoim przednim końcu skierowany na zewnątrz występ 49. Ruch zeo^t^^rztegż segmentu 36 z położenia cofniętego w tył towarzyszącym mu rucham śligoowym, powoduje kolejno zetknięcie się ze sobę występów 45, 46 i 47, 48. Ruch ten przesuwa wszystkie segmenty 36, 37, 38 z położenia cofniętego do wysuntętego. Kolejny kontakt palców 45, 47 i 49 powoddja, ze segmenty 36, 37, 38 obracaję się i przJsuwają do przodu z położenia wysuniętego do cofniętego po ruchu do przodu zewnętrznego segmentu 36.

Jak pokazano na fig. 11, przy górnej i dolnej powierzchni tylnej powOβrichnl osłony 16 może być umieszczony trymetr 50 zap Jwntajęcy powwtanie siły pochyla jęcej ^^pt^i^mgaji^^ cej siły wytwarzane przez półster 39 i ster 40 wysokoścc, lecz nie stanowi on przedmiotu obecnego wynalazku.

Wzdłuż pierścieniowej opływowej i zbieżnej krawędzi natarcia osłony 16, umieszczone sę wltuwgne sloty 51, oparte na osłonie 15 podobnie jak sloty krawędzi natarcia skrzydła 14 na stałych płatach wlrolotu. 'rtysuntęciJ slotów 51 przy małych prędkościach lotu, jak pokazano na fig. 8 i 9 tworzy kanał między slotami 51, a osłonę 16, pozwaaająJ na nuturbulentny przepływ powóetrza i wyższę sprawność aerodynamicznę przepływu powóetrza wewnątrz osłony 15.

162 201

3ak wyjaśniono w opisach patentowych Stanów ZJedn. Ameryki nr nr 3 309 937 i 3 138 349, części składowe kołowego usterzrnia ogonowego w wirolotach są korzystnie zamocowane na stałe i sterowane w różnym stopniu w stosunku do siebie przy pomocy drążków sterowniczych, gdy jednostka znajduje się w warunkach lotu wiszęcago, lotu z małę i dużą szybkością.

W locie wiszącym elementy konstrukcyjna pierśceankowego usterzenia ogonowego sę tak ustawiona, aby zapewnić maksymalne odchylenie strumienia zaśmigłowago. Ruch pedałów steru kierunkowego reguluje skok śmigła ogonowego do takiego stopnia, aby siła odchylonego strumienia wywoływała regulację odchylenia kieuunkowego równą, większę lub mniejszą od potrzebnej do przeciwdziałania obrotu wirnika, przy czym położenia łopatki steru kiauunkowego usterzenia ogonowego kołowego pozostaje zasadniczo nie zmienione w wyniku ruchu pedału steru kierunkowego·

W warunkach przelotów z dużą prędkością, z odciążonym ϋ™ί^βπι i siłą nośną, w większej części przenoszoną na stałe płaty, elementy konstrukcyjne kołowego usterzenia ogonowego sę tak ustawione, by w celu przeciwdziałania mmMmowi obrotu wirnika, strumień zaśmigłowy był odchylany niewiele lub wcale, zaś ruch pedału steru kieuunkowego oddziaływał wyłącznie na łopatkę steru kierunkowego znajdującą się w położeniu neutrannym na tyle, aby w locie do przodu regulować odchylenie kierunkowe, bez wywierania wpływu na skok śmigła ogonowego, które zapewnia siłę ciągu napędzającą samolot podczas lotu do przodu i jest ustawione w zakresie skoku, który może przejąć pełną moc silnika przy dużej prędkości.

□ak pokazano na fig. 12 urządzenie sterujące uruchamiane przez pilota są zasadniczo typu konwennjonalnego. Sterowniczy drążek 59 połączony jest z mechanizmem 60 sterującym skokiem śmigła 19, z urzjdzrnr^m uruchamiającym 63 lub kilkoma takimi urządzeniami uruchamiającymi stery wysokośći oraz z urządzeniem uruchamiającym 61 wprawiającym w ruch lotki lub klapolktki 62, które zapewπiają w sposób konwθnijonalny kontrolowanie przechyłów wzdłużnych i poprzecznych w rolo tu. Sterowanie przez pilota skokiem ogonowego śmigła 19 potrzebnego do powolnego, wiszącego, lub szybkiego lotu dokonywane jest przez nastawienie przełącznika 57 z brzęczykńem skoku śmigła, zwykle umieszczonego na zbiorczej dźwigni 56 stertowania skokiem. Dla wszystkich lotów ekonomicznych przełącznik 57 skoku ustawiany jest w wysokim zakresie zmienności skoków tek, by śmigło 19 wchłaniało dużą część lub pełną moc silnika w celu u trzymania dużej szybkości lotu do przodu. Dla małych prędkości i lotu wiszącego przełącznik 57 skoku ustawiany jest w nikim zakresie zmienności skoku dla zapewnienia odpowiedniego odchylenia strumienia zaśmigłowego dającego ciąg niezbędny do przeciwdziałania m^k^mri^^l obrotu wirnika 11 i sterowania odchylenum klθrinkowym na małej prędkości.

Uruchomienie łopatki 20 i sterów wysokości oraz kątowych segmentów 36, 37, 38 zwykle wymaga siły przewyższającej -oóiiwkść dokonania tego przez pilota, i moc potrzebną do ich uruchomenia korzystnie dostarcza się z konwennconalnych hydraulicznych urządzeń uruchamiających lub elektco-mechanicznych. Urządzenie uruchamiające 52 łopatki steru kierunkowego połączone ze skrętną rurką łopatki 20 steru kiemnkowego i urządzenie uruchamiające 53 zespołu elementów kątowych połączone z zewnętrznym kątowy- srgmrite- 36 wzbudzane są przez połączenie z jednostką sterującą 54 podstawowego układu sterowania. Jednostka mieszaka 54 połączona jest z pedałem 55 łopatki 20 steru uruchamianego przez pilota, z urządzeni- uruchamiający- 55 skoku ś-igła ly i.przełącznike-rn 57 skoku śmigła 19, ustalającego w^runlti lotu. Jednostka mieszalna 54 łączy wejściowe sygnały ruchu pedału 55 łopatki 20 steru wytworzone przez uruchomienie pedału 55 steru kleuunkowegk z wejściowy- sygnale- wysokiego lub niskiego ustawienia skoku płynący- z ustalającego warunki lotu, przełącznika 57 skoku ś-igła 19 w celu wytworzenia sygnału dla urządzenia uruchamiającego 55 skoku ś-igła 19, urządzenia uruchamiającego 52 łopatki steru kierunkowrgk oraz urządzenia uruchamiającego 53 segmentów 36, 37, 38 i ustala skok ś-igła 19 oraz ustawienie łopatki 20 steru oraz złożonego zespołu 35 kątowych segmentów 35, 37, 38, które wytwarzają strumień zaśmigłowy o odpowiedniej prędkości i odchyleniu, który przeciwdziała m«ι^νι

162 201 obrotu wirnika 11 1 utrzymuje żądany kierunek lotu w warunkach ustalonych przełącznikiem 57 skoku śmigła 19. Ustawienie przełącznika 57 skoku śmigła 19 na małym skoku dla lotów wiszących i o małej prędkości wytwarza w Jednostce sterującej 54 sygnały, które przestawiają zespół 35 kątowych segmentów 36, 37, 38 w położenie maksymmlnie wysuuiąte, zaś łopatkę 20 steru kierunkowego w położenie w pełni odchylone, /fig. 7, 8 i 9/. Ruch pedałów 55 łopatki 20 eteru wytwarza w Jednostce sterującej 54 sygnały, które powoduję przestawienie ogonowego śmigła 19 na skok zapewniający siłę ciągu z odchylonego strumienia'zaśmigłowago odpowiednią do przeciwdziałania obrotu wirnika 11 1 komroli odchylenia kierunkowego· W celu przejścia na werunkl szybkiego lotu ekonomicznego przełącznik 57 skoków uruchamiany Jest w celu zwiększenia skoku śmigła 19 do wysokiego zakresu, w którym jednostka sterująca 54 wytwarza sygnały powodujące cofnięcie się zespołu kątowych segmentów 36, 37, 38 z położenia wysunnętego, przesunięcie łopatki 20 steru kieuunkowego w kierunku położenia neutralnego, a Jednocześnie, stopniowo przekazuje ruch pedałów 55 do sterowania łopatką 20, z uwzględnieniem położenia neutralnego dla zapewniania kontroli odchylenia kieuunkowego. Układ jednostki sterującej 54 podstawowego sterowania kierunkowego nie stanowi części obecnego wynalazku 1 może być połączeniem mechanicznym typu podobnego do ujawnionego w opisie patentowym Stanów ZJedn. Ammeyki nr 3 309 937, koordynującym sterowanie wieloma mechanizmami lub, alternatywnie, może Dyć typu programowanego komputerem w sposób znany spoćjalistom, w celu wytwarzania prawidłowych sygnałów dla urządzeń wykonawczych łopatki steru kierunkowego, zespołów elementów kątowych oraz sterowania skokiem śmigła.

Należy zaznaczyć, iż opisane wyżej urządzenie Jest przykładam wykonania wynalazku i ze mogą do niego być wprowadzone liczne moodfikacje lub zmiany bez naruszenia zakresu wynalazku przedstawionego w załączonych zastrzeżeniach.

162 201

FIG II

162 201

162 201

162 201

162 201

162 201

,15 ,59 ,55

1 1	'60 1 1
1 1 I		1 |—J
1 1		1 Γ- 1 l
-1- 1		M
_ 1		i

56’ *'» “Ul 39

Μ

5?

FIG 12

-J”

Zakład Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz.

Cena 10 000 zł

Claims (6)

1. Zastrzeżenia patentowa

   1. Zespół uaterzenla ogonowego wirolotu zawierający pierścientową osłonę posiadającą przeciwległe poprzeczne ścianki boczne rozcięgajęce się pomiędzy przednię 1 tylną częścią krawędzi tej osłony, sterowne śmigło zamontowane w^j^i^^osi^o^wo wewnątrz tej pierścieniowej osłony i wysunięta do tyłu względem tego śmigła elementy odchylające strumień zaśmigłowy wytworzony poprzez obrót śmigła poprzecznie względem wzdłużnej osi tej osłony i wysunięte ku tyłowi względem tylnej części krawędzi tej osłony, znamienny tym, że elementy odchylające strumień zawierają szereg kątowych segmentów /36, 37,

   38/ w kształcie łuku ułożonych częściowo obwodowo względem jednej z poprzecznych ścianek bocznych /32/ pierścieniowej osłony /16/ i podpartych obrotowo od strony osłony /16/ wokół pionowej osi /28/ pomiędzy cofniętym położeniem, w którym wszystkie segmenty /36, 37,38/ w kształcie łuku, pozostają we wzajunnym zestawieniu obok siebie współosiowo z poprzeczną boczną ścianką /32/ osłony /16/ a wysuniętym położeniem, w którym segmenty te są w zestawieniu około siebie wystając jako szereg elementów o skośnym ustawieniu poprzecznych względem wzdłużnej osi osłony i tworząc, w kierunku do tyłu, poprzeczne wydłużenie jednej poprzecznej bocznej ścianki /32/ osłony i że elementy odchylające strumień posiadają urządzenie uruchamiające /53/ ummożiwiające obrót łukowych segmentów pomiędzy ich cofnię^m i wysuniętym położeniem, oraz wzdłużną wydłużoną łopatkę /20/ steru wystającą pionowo z wnętrza osłony /16/ w kierunku do tyłu względem śmigła /19/ i obrotowo podpartą od strony osłony pomiędzy neutralnym położeniem, w którym wzdłużna rozpiętość łopatki /20/ steru jest zgodna ze wzdłużną osią osłony /16/ a położeniami odchylonymi, w których wzdłużna rozpiętość łopatki /20/ steru wystaje poprzecznie względem osi wzdłużnej osłony /16/ uzyskując w pełni odchylone położenie, w którym wzdłużna rozpiętość łopatki /20/ steru wystaje poprzecznie z wnętrza osłony /16/ w układzie przestrzennym, ku przodowi względem położenia zajmowanego przez łukowe segmenty w tym wysuniętym położeniu, a także urządzenie uruchamiające /52/ przemieszczające łopatkę /20/ steru pomiędzy położeniem neuma^ym a położeniem odchylonym, oraz jednostkę sterującą /54/ wzajemnie łączącą urządzenie uruchamiające /53/ ummoliwiające obrót łukowych segmentów i urządzenie uruchaml£^Jące /52/ przemieszczające łopatkę /20/ steru ustalając ruch łopatki /20/ steru w kierunku do i od w pełni odchylonego położenia wsppłbieżnie z ruchem łukowych segmentów /36, 37, 38/ pomiędzy ich cofllętym i wysuniętym położeniem.
2. 2. Zespół według zastrz. 1, znamienny tym, że wnętrze Jednej poprzecznej ścianki bocznej /32/ osłony /16/ tworzy jedną całość,a strona zewnętrzna jednej ścianki bocznej tej osłony posiada wybranie /34/ skieoowane ku przodowi tylnej części krawędzi osłony /16/, przy czym wyOranie /34/ jest tak ukształoowane, aby umlθścić w nim łukowe segmenty /36, 37, 33/ w położeniu cofniętym.
3. 3. Zespół według zastrz, 2, znamienny tym, że wybranie /34/ Jest tak ukształoowane, aby zewnę^trzna powierzchnia łukowych segmentów /36/ tworzyła zewnętrzną część ściank. osłony /16/, gdy łukowe segmenty /36, 37, 38/ są w położeniu cofniętym.
4. 4. Zespół według zastrz. 1 albo 2 albo 3, znamienny tym, ze łopatka /20/ steru zawiera mnogość sąsiadujących ze sooą sekcji /21, 22, 23, 24/ steru rozmeszczonych w układzie posoblyy oraz przegubowe połączenia /25, 26, 27/ obrotowo łączące każdą sekcję steru z sekcją sąsiadującą, a także elementy związane z sekcjami steru ustalające różnicowy kątowy obrót przylegających sekcci steru wokół przegubowych połączeń /25, 26, 27/ na tej mooooci sekeci steru poruszanycn pomiędzy położeniem ^utra^ym i położenum odchylonym łopatki /20/ steru.

   162 201
5. 5. Zespół według zastrz. 4, znamienny tym, że posiada oś /28/ obrotowo podpierającą wysunięte Jedne sekcję /22/ z sekcji /21, 22, 23, 24/ steru od strony osłony /16/ umooiiwiającą obrót wysuniętej jednej sekcji /22/ poprzecznia względem wnętrza osłony /16/ w ruchu ustalajcyo łopatki /20/ steru pomiędzy położeniem neutralnym 1 położeniom odchylonym oraz elementy wzajemnie łęczęce sekcje steru ustalajęce różnicowy kątowy obrót pomiędzy aeaiadujęcymi sekcjami starcu w wyniku ruchu obrotowego wysuniętej do przodu jednej sekcji /22/ z wszystkich sekcji eteru, wokół wysuniętej jednaj podpierającej osi /28/ tak, aby sekcji /21, 22, 23, 24/ steru, w położeniu w pełni odchylonym, zbliżyła się do kształtu skośnie ustawionych łukowych segmentów /38, 37, 38/ w tym wysuniętym położeniu,
6. 8· Zespół według zastrz. 1, znamienny tym, że wokół pionowej osi /28/ łukowego segmentu posiada poziomo rozclęgajęcę się powierzchnię poziomego eteru /40/ obrotowo podpartę na wewnętrznym końcu oraz zewnętrzny koniec powlarzohnl poziomego steru /40/ łęczęcy elę z Jednym z łukowych segmentów dla ustalenia poziomego obrotu powierzchni steru poziomego współbieżnie z przemleszczanecHi łukowych segmentów /36, 37, 39/ pomiędzy ich cofnlętmm 1 wysuniętym położeniem.

   * · *