PL164408B1 - Sposób jednoczesnej kontroli czystosci i higieny PL PL PL - Google Patents

Abstract

1. Sposób jednoczesnej kontroli czystosci i higieny, do stosowania w szczególnosci w przemysle spozywczym i szpitalach, znamienny tym, ze na oczyszczane powierzchnie nanosi sie wodny roztwór srodka czyszczacego zawiera- jacego barwnik lub kombinacje barwników wiazacych i barwiacych material organiczny, w tym mikroorganizmy, wybranych sposród barwników dopuszczonych do spozycia, w ste- zeniu okolo 1 g na 1 kg tego srodka, wykrywa sie wszelkie uwidocznione przez zabarwienie powierzchni zanieczyszczenia organiczne, okreslajac stezenie barwnika albo wizualnie, albo przez pomiar chemiczny/techniczny i ewentualnie ponownie oczyszcza sie niedosta- tecznie oczyszczone powierzchnie. PL PL PL

Description

Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób jednoczesnej kontroli czystości i higieny, czyli profilaktyki czystości, do stosowania w szczególności w przemyśle spożywczym, szpitalach i innych miejscach, gdzie wymagania higieniczne są wysokie.

Każdy proces wytwarzania środków spożywczych i jakiekolwiek inne przetwarzanie lub manipulowanie substancjami zawierającymi składniki organiczne pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego niesie za sobą zanieczyszczenie pomieszczeń produkcyjnych i aparatury.

Jest bardzo ważną rzeczą usuwanie takich zanieczyszczeń codziennym oczyszczaniem, ponieważ ten rodzaj substancji jest żyznym podłożem dla istnienia i rozwoju bakterii, grzybów i innych mikroorganizmów, których obecność jest niepożądana ze względu na szkodliwy wpływ na jakość przetwarzanych surowców i produktów. W granicznych przypadkach takie mikroorganizmy mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia.

Dzisiejsze technologie oczyszczania (niezależnie od rodzaju oczyszczania) nie gwarantują pełnego usunięcia powyższych organicznych zanieczyszczeń z powodu niewidoczności gołym okiem takich zanieczyszczeń.

Do obecnych czasów higienę oczyszczonych powierzchni badano metodami bakteriologicznymi, na przykład metodą hodowli. Takie sposoby kontroli czystości są jednak niewłaściwe i często nieodpowiednie, w szczególności w miejscach, gdzie wymagania higieniczne są szczególnie wysokie, na przykład w przemyśle spożywczym, w szpitalach i tym podobnych. Metody bakteriologiczne mają wiele istotnych wad, takich jak:

1. Metody bakteriologiczne można stosować tylko do wykrywania żywych mikroorganizmów (na przykład bakterii i grzybów), ale nie do określania całkowitej ilości zanieczyszeń organicznych, mogących stać się pożywką dla bakterii. Wynika z tego, że metodami bakteriologicznymi można określić tylko bakteriologiczny stan higieny, a nie całkowity stan higieny.

2. Metody bakteriologiczne związane są z dużym opóźnieniem analizy w graniczących przypadkach nawet do 4 dni co może być powodem niedostatecznej higieny bakteriologicznej. Na przykład w rzeźniach oczyszczanie przeprowadza się wieczorem, po zakończeniu dziennej produkcji.

164 408

Następnego dnia (nie wcześniej niż po 8 - 12 godzinach po dezynfekcji) pobiera się próbki, które muszą podlegać 24 - 72 godzinom inkubacji przed otrzymaniem wyników. Metody bakteriologiczne kontroli higieny są więc zawsze opóźnione 1-4 dni względem czasu pobierania próbki, co niesie za sobą ryzyko niewłaściwego poziomu higienicznego w okresie przejściowym.

3. Metody bakteriologiczne jako mierniki ogólnego stanu higieny stwarzają możliwość zamaskowania niedostatecznego poziomu higieny przeprowadzonej dezynfekcji. Niesie to ryzyko kumulowania się zanieczyszczeń organicznych nie zmierzonych lub nie wykrytych mogących się stać źródłem wzrostu mikroorganizmów, w szczególności mikroorganizmów odpornych lub patogennych.

4. Metody bakteriologiczne są w praktyce użyteczne jedynie jako środki lokalnego badania stanu higieny, ponieważ próbki lub resztki są pobierane w wybranych miejscach i odnoszone do całej powierzchni. Niesie to poważne ryzyko „standaryzacji, objawiającej się pobieraniem próbek zawsze z tych miejsc, badanych dokładnie przy możliwym złym stanie całkowitej higieny.

Wiadomo, że zanieczyszczenia można wykryć stosując substancję dającą reakcję barwną z zanieczyszczeniem. Na przykład w opublikowanym zgłoszeniu europejskim nr 347 494 przedstawiono sposób, zgodnie z którym na badany obiekt nanosi się najpierw roztwór barwnika wiążącego się z zanieczyszczeniami, a następnie roztwór wywołujący. Zanieczyszczenia objawiają się zabarwieniem.

Jest to więc metoda dwuetapowa, stosowana do oznaczania zanieczyszczeń naftowych i silikonowych, jak powłok na łopatkach turbin.

Opis patentowy Stanów Zjednoczonych nr 4 745 797 ujawnia sposób wykrywania przecieków, zgodnie z którym roztwór barwnika nanosi się na badany obiekt. Materiał organiczny, w szczególności frakcje olejów mineralnych, wyciekające z otworu wywołują reakcję barwną i ujawniają przeciek. Sposób ten jest użyteczny w szczególności do kontroli przecieków w zbiornikach paliwa w samolotach.

Taki sposób z użyciem barwnika można zastosować do wykrywania nierówności lub spękań powierzchni, jak to na przykład ujawniono w opisie patentowym RFN nr 1 773 270. Jest to pośrednia (nie bezpośrednio widoczna) reakcja barwna ze specyficznymi substancjami wykrywanymi w świetle nadfioletowym.

Znane sposoby kontroli czystości okazały się niezadowalające, toteż istnieje potrzeba opracowania nowych sposobów pozwalających jednoznacznie określić dokładność oczyszczania i skontrolować stan higieny natychmiast po oczyszczaniu.

Obecnie stwierdzono, że można to osiągnąć prostym i pewnym sposobem. Jeśli nie zabarwiający się w innych przypadkach środek czyszczący zawiera barwnik lub kombinację barwników reagujących chemicznie z substancją organiczną - tylko pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego - i zabarwia substancję organiczną na dobrze widoczny kolor, taka substancja organiczna staje się widoczna podczas oczyszczania. W taki sposób organiczne zanieczyszczenia wszelkiego rodzaju, nawet te niewidoczne lub trudne do zauważenia, stają się widoczne i łatwe do odróżnienia od powierzchni oczyszczonej i ujawniają się miejsca niewłaściwie oczyszczone.

Tak więc zgodny z wynalazkiem sposób jednoczesnej kontroli czystości i higieny, polega na tym, że na oczyszczane powierzchnie nanosi się wodny roztwór środka czyszczącego zawierającego barwnik lub kombinację barwników wiążących i barwiących materiał organiczny, w tym mikroorganizmy, wybranych spośród barwników dopuszczalnych do spożycia, w stężeniu około 1g na 1 kg tego środka, wykrywa się wszelkie uwidocznione przez zabarwienie powierzchni zanieczyszczenia organiczne, określając stężenie barwnika albo wizualnie, albo przez pomiar chemiczny/techniczny i ewentualnie ponownie oczyszcza się niedostatecznie oczyszczone powierzchnie.

Korzystnie stosuje się roztwór środka czyszczącego zawierającego barwnik wybrany spośród związków o wzorach C22H12N4O^S₄Na4, C2eH17N3OgS3Na2, C2oHnN2Na3O1oS3, C 20H 6I4O5 Na 2, C20H12N2O7S 2 Na 2, C24H20N4O, Ci6HgH4OgS2Na3, Ci&HgN4OgS2Na3, C16H10I2W N4OzS2Na2, C27H34N2O4S, Ci6H8N2Na20eS2 i C27H31N2O6S2Na, mieszaniny 2:1 2-(chinolilo2)indanodionu-1,3 i 2-(6-metvlochinoliio-22indanodionu-1,3 oraz mieszanin takich barwników, a zwłaszcza sól dwusodową 2,4,5,7-tetrajodofluorosceiny o wzorze przedstawionym na rysunku, mający stężenie 0,2 - 2,0% wagowych, przy czym stężenie barwnika wynosi 2 - 20 mg na 1 dm³ roztworu końcowego.

164 408

Postępując w powyższy sposób można podczas oczyszczania obiektywnie określić natychmiast jakość oczyszczania i poziom higieniczny. Nie ma więc ryzyka - jak to było poprzednio - że oczyszczanie jest niedostateczne, i nie trzeba czekać do 4 dni na wynik kontroli bakteriologicznej ryzykując zanieczyszczeniem wytwarzanych w tym czasie produktów.

Barwnik stosowany w sposób według wynalazku może być pojedynczym barwnikiem lub kombinacją barwników wiążących się z substancjami organicznymi pochodzenia zwierzęcego i roślinnego, na przykład białkami, lipidami i węglowodanami, i zabarwiającymi te substancje, jeśli barwnik jest trwały w wybranym połączeniu ze środkiem czyszczącym.

Liczne barwniki mają takie właściwości, i wynalazek nie ogranicza się więc do jakiegoś szczególnego barwnika lub środka czyszczącego. Ponieważ sposób według wynalazku jest szczególnie przydatny w rzeźniach i innych zakładach produkcji i przetwarzania pożywienia, wskazane jest w praktyce stosowanie już znanych i zaaprobowanych barwników spożywczych. Przykładami barwników spożywczych zaaprobowanych są Ponceau 4R (E124) (C22H12 N4O13S4 Na 4), Carmoisine (E122) (C2eH17NsO9S3Na2), Amaranth (E123) (C20H11N 2Na3OioS3), Erythrosine BS (E127) (C20H 6l4OsNa2), Ponceau 6R (E126) (C20H12N2O7 S2Na2) i Scarlet GN (E125) (C24 H20N4O), które są barwnikami czerwonymi. Żółtymi i pomarańczowymi barwnikami mogą być Orange GGN (E111) (C16H9N4O9S2Na3), Tartrazine (E102) (C16H9N4O9S3Na3), Sunset Yellow FCF (E110), Acid Yellow (E105) (C16 H10I2N 4O7 S2Na2), Quinoline Yellow (E104) [mieszanina 2:1 2-(chinolilo2)indanodionu-1,3 2-(6-metylochinollio-22indanodionu-1,3] i Chrysoine S (E103). Znane są także zielone, niebieskie, fioletowe i czarne barwniki, na przykład Brilliant Green BS (E142) (C27H34N2O4S), Indigo Carmine (E132) (C16H₈N₂Na2O₆S2), Patent Blue V (E131) (C27H31N2O2S2Na) i Black BN (E151).

Barwnikiem szczególnie zalecanym do stosowania w sposobie według niniejszego wynalazku jest Erythrosine BS (E127), czerwony barwnik znany w związku ze stosowaniem do barwienia kiełbas. Substancja ta, rozprowadzana przez Pointing Ltd., Northumberland, Wielka Brytania, pod nazwą handlową ,,Hexacol Erythrosine Supra“, jest solą dwusodową 2,4,5,7-tetrajodofluoresceiny, o wzorze przedstawionym na rysunku.

Barwnik ten jest korzystny ze względu na znakomitą przydatność do tego celu. Reaguje bardzo szybko i daje silne zabarwnienie. Poza tym wykazuje znikomą toksyczność i jest już szeroko stosowany w przemyśle spożywczym i innych, gdzie możliwe jest zastosowanie niniejszego sposobu.

Będąc znanym barwnikiem spożywczym Erythrosine BS (E127) jest także stosowany w odontologii, gdzie jest podawany w tabletkach i służy do kontroli mycia zębów, szczególnie u dzieci. Tu również wykorzystuje się wyraźny efekt barwny i znikomą toksyczność.

Substancję tę wykorzystuje się też w oftalmologii w związku z adaptacją soczewek kontaktowych i badaniami chorób oczu.

W sposobie według wynalazku wybrany barwnik dodano do stężonego środka czyszczącego, który następnie rozcieńczono wodą przed użyciem, dzięki czemu trafia on na powierzchnie oczyszczane. Sposób według wynalazku można stosować przy wszystkich rodzajach czyszczenia, jak czyszczenie pianowe, czyszczenie ręczne, czyszczenie obiegowe, w pralkach, przy czyszczeniu pojemników i tym podobnych.

Przy stosowaniu zalecanego barwnika E127 dodaje się najlepiej 1g E127 na 1kg środka czyszczącego. Ponieważ środka czyszczącego używa się zwykle w stężeniu 0,2 - 2,0% wagowych, stężenie barwnika będzie wynosiło 2-20 mg na 1 dm3 roztworu końcowego.

W sposobie według wynalazku można stosować wszystkie rodzaje środków czyszczących, zwłaszcza do czyszczenia pianowego, o pH w zakresie od powyżej 1 do poniżej 13,8, nie zawierające substancji utleniających lub wybielających, takich jak chlorozwiązki i nadtlenki, które mogą zakłócać reakcję barwną. Środek czyszczący powinien spełniać tylko jedno wymaganie, a mianowicie jego roztwór powinien stanowić trwałe środowisko dla barwnika.

Gdy zastosuje się roztwór oczyszczający z barwnikiem, pomiaru zdolności czyszczącej i poziomu higienicznego można dokonać różnymi sposobami takimi jak:

1. Można dokonać wizualnego określenia obecności barwnej powłoki ((asnoczerwonej) w przypadku barwnika E127).

164 408 5

2. Można dokonać pomiaru fluoroscencji barwnika, ponieważ niektóre z nadających się barwników, w tym E127, są fluorescencyjne.

3. Można pobrać przez zdrapanie próbki zabarwionych powierzchni i dokonać chemicznego/technicznego pomiaru stężenia barwnika, na przykład spekteofotometrycznie.

Zastosowanie barwników lub ich kombinacji do wykrywania i wizualizacji stanów fizycznych jest znane z wyżej wymienionych opisów patentowych. Jednak żaden z tych opisów nie dotyczy zastosowania reakcji barwnej do wykrywania zanieczyszczonych powierzchni, usuwania tych zanieczyszczeń i kontroli stanu oczyszczania w tym samym cyklu pracy, jak w przypadku oczyszczania profilaktycznego. Przez oczyszczanie profilaktyczne rozumie się sposób, który w połączeniu z jakimkolwiek procesem oczyszczania i jakimkolwiek środkiem czyszczącym może ujawniać nawet najdrobniejsze wystąpienie zanieczyszczeń podczas procesu oczyszczania.

Poza ogólnym wzrostem standardu higieny oczyszczanie profilaktyczne daje liczne widoczne korzyści, z których należy wymienić następujące:

1. Dowolna osoba - bez specjalnych kwalifikacji i dodatkowej pomocy - szybko i pewnie może określić miejsce i wynik oczyszczania w zależności od obecności lub nieobecności zabarwienia na oczyszczanej powierzchni.

2. Warunki oczyszczania, wraz z wyborem środków czyszczących, sprzętu i sposobu, mogą zostać obiektywnie określone podczas samego oczyszczania. Dzięki temu można zoptymalizować warunki oczyszczania osiągając pożądany poziom higieny przy minimalnych kosztach, uwzględniając nakłady ekonomiczne, ochronę środowiska i pracę ludzką.

Korzyści wynikające z zastosowania sposobu według wynalazku są oczywiste, ponieważ pozwala on na bieżące określenie całkowitego poziomu higieny bez opóźnienia i dodatkowego nakładu pracy. Określa się w ten sposób nie ilość bakterii jak zazwyczaj, ale całkowity poziom higieny w aspekcie bakterii i substancji organicznych mogących być pożywką dla bakterii. Poza tym taka codzienna kontrola jest bardzo ważna, a sposób według wynalazku zapewnia możliwość nauczenia nowych pracowników właściwego czyszczenia, ponieważ łatwo umożliwia wykrywanie miejsc, gdzie wymagane jest czyszczenie lub było ono niezadowalające. Podobnie możliwa jest obiektywna kontrola części procesu czyszczenia, na przykład czyszczenia mechanicznego, oraz skuteczność środka czyszczącego. Sposób ten pozwala także stwierdzić, czy w czasie spłukiwania usunięto wszystkie ślady środka czyszczącego.

Wynalazek zilustrowano bardziej szczegółowo poniższym przykładem.

Przykład. W Den Danske Slagteriskole (Duńska Szkoła Handlu Mięsem) w Roskilde przeprowadzono doświadczenia z profilaktycznym czyszczeniem sposobem według wynalazku.

Zastosowano zwykły środek czyszczący zarejestrowany pod nazwą „Det Starkę Prophylaktiske Rengringsmiddel („ Silny Profilaktyczny Środek Czyszczący) przez Departament Weterynarii w Danii pod numerem rejestracyjnym 1.5571 - 137/91. Taki środek czyszczący jest alkalicznym środkiem czyszczącym stanowiącym wodny roztwór anionowego środka powierzchniowo czynnego, NaOH i środków tworzących kompleksy. Użyto go w końcowym stężeniu 1,5 - 2%. Środek ten zmieszano z 1 g barwnika E127 na 1kg środka.

Czyszczenie przeprowadzono w identycznych warunkach jak zwykłe czyszczenie pianowe standardowym sprzętem pianowym K. E. W. (temperatura około 40 - 60°C, ciśnienie 6-10 MPa). Po czyszczeniu nie przeprowadzono żadnej dezynfekcji chlorem ani innym środkiem.

Otrzymano następujące wyniki:

1. Ogólne oczyszczenie

Środek do profilaktycznego czyszczenia ma optymalne właściwości techniczne:

- środek wytwarza pianę o właściwej stabilności,

- środek zabarwia i uwidocznia wszystkie wystąpienia zanieczyszczeń w ciągu około 5 minut,

- środek uwalnia z powierzchni wszystkie rodzaje zanieczyszczeń natury organicznej i nieorganicznej.

164 408

2. Higiena

Środek do czyszczenia profilaktycznego daje optymalny poziom higieny:

- zgodnie z wizualną oceną wszystkie powierzchnie są po czyszczeniu błyszczące i czyste,

- pomiary bakteriologiczne wykazują poziom higieniczny równie dobry jak po czyszczeniu tradycyjnym kwasowym lub zasadowym środkiem czyszczącym i dezynfekcji chlorem.

3. Środowisko pracy

Środek do czyszczenia profilaktycznego nie daje ujemnych efektów ubocznych dla użytkownika:

- nie stwierdzono żadnych podrażnień oczu, skóry i narządów oddechowych, ani podczas czyszczenia, ani w czasie manipulowania stężonym produktem.

Wprowadziwszy profilaktyczne czyszczenie w sekcji obróbki wnętrzności Szkoły Handlu Mięsem osiągnięto niespotykaną poprzednio kontrolę wyników codziennego czyszczenia i stanu środowiska pracujących. Należy zauważyć, że te znakomite wyniki uzyskano nie zmieniając procedury czyszczenia i nie zużywając na nie więcej czasu. Przeciwnie, czyszczenie jako takie stało się znacznie łatwiejsze ze względu na naturę środka i fakt, że zanieczyszczenia stają się widoczne w czasie czyszczenia.

Claims (4)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Sposób jednoczesnej kontroli czystości i higieny, do stosowania w szczególności w przemyśle spożywczym i szpitalach, znamienny tym, że na oczyszczane powierzchnie nanosi się wodny roztwór środka czyszczącego zawierającego barwnik lub kombinację barwników wiążących i barwiących materiał organiczny, w tym mikroorganizmy, wybranych spośród barwników dopuszczonych do spożycia, w stężeniu około 1g na 1kg tego środka, wykrywa się wszelkie uwidocznione przez zabarwienie powierzchni zanieczyszczenia organiczne, określając stężenie barwnika albo wizualnie, albo przez pomiar chemiczny/techniczny i ewentualnie ponownie oczyszcza się niedostatecznie oczyszczone powierzchnie.
2. 2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stosuje się roztwór środka czyszczącego zawierającego barwnik wybrany spośród związków o wzorach C 22H12N 4Oi3S4Na₄, C 28H17N eOgSaNa 2, C^2oHnN2Na3OioS3, C20H6I4OsNa2, C₂oHi2N2O7S2Na2, C24H20N4O, Ci6H9N4O9S₂Na3, CwH9N4O9S₂Na3, C16H10I2N4O7S₂Na2, C27H34N2O4S, C16HsN2Na2O6S2 i C27H31N₂O6S2Na, mieszaniny 2:1 2-(chi nolilo-2)indano dionu-1,3 i 2-(6-m e t y lochin o 1 ilo-2)indan odio n u-1,3 oraz mieszanin takich barwników.
3. 3. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że stosuje się roztwór środka czyszczącego zawierającego jako barwnik sól dwusodową 2,4,5,7-tetrajodofluorosceiny o wzorze przedstawionym na rysunku.
4. 4. Sposób według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że stosuje się roztwór środka czyszczącego o stężeniu 0,2 - 2,0% wagowych, przy czym stężenie barwnika wynosi 2-20 mg na 1 dm^{2 3} roztworu.