PL166934B1 - Środek grzybobójczy - Google Patents

Abstract

1. Środek grzybobójczy do ochrony drewna przed przebarwieniami powodowanymi przez grzyby, zwłaszcza przed sinizną, zawierający czwartorzędowy związek amoniowy, w postaci bromku dwumetylolaurylobenzyloamoniowego lub/i chlorku dwumetylolaurylobenzyloamoniowego oraz składnik aktywujący, znamienny tym, że zawiera 10 do 75 cz. wag czwartorzędowego związku amoniowego i 25 do 90 cz. wag. składnika aktywującego w postaci co najmniej jednego nieorganicznego związku sodu o charakterze alkalicznym lub/i co najmniej jednego nieorganicznego związku potasu o charakterze alkalicznym.

Description

Przedmiotem wynalazku jest środek grzybobójczy do ochrony drewna przed przebarwieniami powodowanymi przez grzyby, zwłaszcza przed sinizną, przeznaczony w szczególności dla tarcicy iglastej.

Znane są środki do ochrony drewna przed przebarwieniami powodowanymi przez grzyby, zwłaszcza przed sinizną, których składnikiem grzybobójczym są rozpuszczalne w wodzie sole sodowe pochodnych fenolowych.

Przykładem takich środków są pięciochlorofenolan sodu, czterochlorofenolan sodu, trójchlorofenolan sodu, oraz chloroortofenylofenolan sodu i fenylofenolan sodu. Środki te występowały w handlu w postaci czystych składników lub ich mieszanin, jak np. pięciochlorofenolan sodu i fenylofenolan sodu, w postaci preparatów o nazwie Sinoxan T-2 i Sinoxan T-3. Pięciochlorofenolan sodu był głównym składnikiem preparatów Santobrite, Permasan 60 i Permasan 116. Dla złagodzenia właściwości drażniących do wymienionych preparatów często dodawano boraksu.

Do głównych wad tych środków należy trujące działanie wobec ludzi i zwierząt, możliwość wywoływania ostrych podrażnień skóry oraz skażenia środowiska.

W ochronie drewna przed rozkładem grzybowym znalazły również zastosowanie mało toksyczne czwartorzędowe związki amoniowe stosowane jako składniki biologicznie czynne fungicydy w środkach dezynfekcyjnych i antyseptycznych w medycynie.

Środek grzybobójczy do ochrony drewna i zwalczania pleśni na drewnie i tynkach, opisany w polskim opisie patentowym nr 153 889, oparty jest na mieszaninie bromku lub chlorku dwumetylolaurylobenzyloamoniowego, związkach boru i azotynie sodu.

Zawarty w preparacie kwas borowy nadaje mu charakter lekko kwaśny powodujący dość korzystną aktywację działania biologicznego preparatu wobec grzybów z klasy podstawczaków. Natomiast znacznie mniejsze jest działanie aktywujące wobec grzybów powodujących przebarwienia, zwłaszcza siniznę drewna. Związki boru, stosowane w ochronie drewna, są przy tym trudno dostępne oraz stosunkowo drogie, co ogranicza powszechność stosowania preparatu. Niekorzystny jest też zawarty w preparacie azotyn sodu z uwagi na znane szkodliwe działanie azotynów na organizmy stałocieplne.

Środek grzybobójczy do ochrony drewna przed przebarwieniami powodowanymi przez grzyby, zwłaszcza przed sinizną, według wynalazku, zawierający czwartorzędowy związek amoniowy, w postaci bromku dwumetylolaurylobenzyloamoniowego lub/i chlorku dwumetylolaurylobenzyloamoniowego oraz składnik aktywujący, charakteryzuje się tym, że zawiera 10 do 75 cz. wag. czwartorzędowego związku amoniowego i 25 do 90 cz. wag. składnika aktywującego w postaci co najmniej jednego nieorganicznego związku sodu o charakterze alkalicznym lub/i co najmniej jednego nieorganicznego związku potasu o charakterze alkalicznym.

Korzystnie jest, gdy stosunek wagowy ilości czwartorzędowego związku amoniowego do ilości składnika aktywującego zawiera się w granicach od 1 : 0,3 do 1 : 9.

Jako składnik aktywujący środek według wynalazku korzystnie zawiera Na₂CO3 lub/i KOH lub/i NaOH lub/i lub/i NaH^ lub/i KHCO3.

166 934

Nieoczekiwanie okazało się, że zastosowanie przedstawionego wyżej składnika aktywującego o charakterze alkalicznym kilkukrotnie zwiększa działanie przeciwgrzybowe czwartorzędowego związku amoniowego uaktywniając nadspodziewanie silnie jego skuteczność oddziaływania na grzyby powodujące przebarwienia drewna, zwłaszcza zaś na grzyby powodujące siniznę tarcicy iglastej. Środek według wynalazku, dzięki opisanemu składowi, oprócz korzystnego oddziaływania na grzyby powodujące przebarwienia drewna, charakteryzuje się jednocześnie znikomą toksycznością w stosunku do ludzi i zwierząt. Jest również bezpieczny ekologicznie. Ponadto związki mogące wchodzić w zestaw składnika aktywującego są przy tym łatwo dostępne i tańsze od dotychczas stosowanych, zaś możliwy znaczny ich udział w preparacie według wynalazku zmniejsza koszty zabezpieczania drewna. Zastosowany mechanizm aktywacji czwartorzędowego związku amoniowego, w postaci bromku lub/i chlorku dwumetylolaurylobenzyloamoniowego powoduje, że środek według wynalazku wykazuje korzystne właściwości zabezpieczające już w stężeniu 0,5 cz. wag. jego roztworu wodnego.

Środek według wynalazku bardzo dobrze rozpuszcza się w zimnej wodzie, doskonale zwilża drewno dzięki właściwościom obniżania napięcia powierzchniowego, nie wykazuje również działania korodującego stal.

Roztwory robocze środka według wynalazku są praktycznie nietoksyczne, ponieważ ich LD₅₀ wynosi powyżej 15000 mg/kg masy ciała. Ponadto środek według wynalazku wykazuje też korzystne działanie zabezpieczające przed owadami.

Środek grzybobójczy do ochrony drewna przed przebarwieniami powodowanymi przez grzyby, zwłaszcza przed smizną według wynalazku jest bliżej przedstawiony w poniższych przykładach wykonania, objaśnionych tabelami wyników przeprowadzonych prób nr 1 i nr 2.

Przykład I.

- bromek dwumetylolaurylobenzyloamoniowy	10 cz. wag.
- węglan potasu K2CO3	90 cz. wag.
Przykład II.
- bromek dwumetylolaurylobenzyloamoniowy	33 cz. wag.
- wodorowęglan sodu NaHCO3	67 cz. wag.
Przykład III.
- bromek dwumetylolaurylobenzyloamoniowy	50 cz. wag.
- wodorotlenek sodu NaOH	50 cz. wag.
Przykład IV.
- bromek dwumetylolaurylobenzyloamoniowy	75 cz. wag.
- węglan sodu Na2CO3	25 cz. wag.
Przykład V
- chlorek dwumetylolaurylobenzyloamoniowy	33 cz. wag.
- węglan sodu Na2CO3	37 cz. wag.
- węglan potasu ^^3	30 cz. wag.
Przykład VI.
- bromek dwumetylolaurylobenzyloamoniowy	25 cz. wag.
- chlorek dwumetylolaurylobenzyloamoniowy	25 cz. wag.
- wodorotlenek sodu NaOH	30 cz. wag.
- wodorotlenek potasu KOH	20 cz. wag.
Przykład VII.
- bromek dwumetylolaurylobenzyloamoniowy	25 cz. wag.
- chlorek dwumetylolaurylobenzyloamoniowy	20 cz. wag.
- wodorowęglan potasu KHCO3	30 cz. wag.
- wodorowęglan sodu NaHCO3	15 cz. wag.
- węglan sodu Na2CO3	5 cz. wag.
- węglan potasu K2CO3	5 cz. wag.

166 934

Tat^ela 1

Rozwój sinizng na powierzchna drewna biela sosna zabezpieczonega środkiem według wynalazku wykonanega zgodne, z przykładam, I - VII, pa 3 tygodniacd inkubacja z grzybamd testowymi: Sclerophoma pityophila, ClodosporUerni Cerbarum, Ceratocysiia imperfecta, Aureobasidium pullulans, LaboratorcJaa metoda badań wg NWPC - Standard 1.4.1.3/79

średnd stopień zasinien^ drewna pa 3 tygodniacd inkubacja z grzybamd testowym, na częścd próbek	zabezpieczoneó	ID	in	CM •H	tD O	»—1 •H
O C O N U o «Η α N φ ω jq H <0 C N	in
Stężenig czwarto- rzędowegg związku aeoπioweg//c roztworzm roboczym/ %	*a·	in o	O r-(	tn CM	in
Udziały wagowe składników cz.wag.	n	o o «Η cn	co r* <*> tD	0 0 tn tn	£ 3
Preparat w, wynalazku	CM	Bromed dwumetylolaurylobinzyloamonigwy + węglem potasm ^2^3	Bromed dwumetylolaurylobenzyloamoniowy + worgrowęglad sodu NaH^	Bromkd dwsmetylg“ laurylobenzyloamoniowy + wodorotlenka sodu Nd OH	X 3 O Ή c 1 0 O E -l <0 >s O 4J H □ ω χτ3 E N O □ c tn > ω •c Λ C O Φ Λ HH <A Φ cnO E u ou O □ 3 CM ki « « CQ rH + Z
Przykład	»—1	)-<	M HM	III	IV

166 934 δ* t/i

Ό &0 ¢4

ω	CO o	σι o	*4 «—4
tn	-4
*4		1/7 ^4	O «—H
n	Γ7 X O n n n	in in o o CM cm n CM	u*) o o in in in CM CM n ή
CM	1 o f-4 X u n □ no Φ o o -4 U CM O CM X —t Φ X XZ 3 P 3 IA Φ O 3 Φ E -w Ό P SCO o 3 O (A CL Ό E CC C X O Φ Φ (U Η H I-I Ρ X Ol Ol O Ν Φ» Q> M C 3 3 £ Φ <J £ ♦ +	Bromek dwumetylolaurylobenzyloamoniowy + chlorek dwumetylolaurylobenzyloamoniowy + wodorotlenek sodk NaOH + wodorotlenek potauk KOH	o o n o o 1 X u O XX 1-4 X Φ x 3 o z n u i o ia no 3 O *4 O 3 O O Φ —1 C -w -o O CM -4 X O O O CM X O 4-» E O. ΙΑ Φ -1 X Φ o Z 3 X 3 E O C C IA P O 3 —ł Φ Φ 3 O Φ Ή 3 X —4 »-ł Ό «Ρ E C Ό N Ol Ο» O O 3 0 C O* Φ* IA CX 3 E X Φ 3 3 Ό <0 Φ £ O O C C O Ρ O Ρ Ρ Φ Φ X rH O O O «4 Φ X Ή ΧΌ Ό Ol Ol E N £ P O O Φ» OCU33 3 3 3 Ρ φ φ ffl £ + H 4· + + 4-
Ή	>	VI	VII

<ϋ υ

«τ τ->

□

ο.

β>

ρ (Α

Φ

C

ΙΑ

Φ •ο

Ρ

Φ

Ό

C

Φ

Ρ

1/7 ω

Ομ ζ

σ»

Ό

XI

X

Ν

Μ σ>

ΙΑ

Ο

Μ

Ν

X

C φ

υ ο

φ jc

ΙΓ>

X c

rH

Φ

E

X

IA

Jd <0

E

Φ <o c

X c

Ή •H

IA

IA

O

U

C

Ό

Φ

U

HA (A <0

N

IA

O

U

N

IA

O

U

N

X

Ό

Φ

P

IA

O

U

N jd <o u

£

I o

C

JO

X

N

P o>

c

HA

O

P

O

O.

c £

U

N

P

Φ «Η

O

CL

IA

X

N

IA

4J

IA

O

P

N

Działanie przeciwgrzybowe środka według wynalazku określone w warunkach laboratoryjnych w teście skandynawskim wg NWPC - Standard wobec grzybów powodujących siniznę drewna (tabela 1) wskazuje, że środek według wynalazku opracowany w przedstawionych wyżej składach chemicznych, charakteryzuje się dużą aktywnością biologiczną. Alkaliczny składnik aktywujący działanie czwartorzędowego związku amoniowego powoduje, że na powierzchni drewna zabezpieczonego 0,5 procentowym roztworem bromku dwumetylolaurylobenzyloamoniowego rozwój sinizny ograniczony jest do bardzo małego (średni stopień zasinienia 1,5). W przypadku zastosowania nieaktywowanego bromku dwumetylolaurylobenzyloamoniowego o tym samym stężeniu 0,5% powierzchnia zasinienia tarcicy wynosi około 75%

166 934 (badania laboratoryjne metodą polską). Przedstawiony w tabeli 1 środek według wynalazku o różnych udziałach wagowych składników oraz różnych aktywatorach wykazuje korzystne właściwości zabezpieczające oraz możliwość zamiennego stosowania wytypowanych składników aktywujących (nieorganicznych związków sodu lub potasu o charakterze alkalicznym).

Skuteczność działania przeciwgrzybowego środka według wynalazku w ochronie tarcicy iglastej przed sinizną w porównaniu ze stosowanym dotychczas fenylofenolanem sodu, z wykazaniem aktywności zastosowanej aktywacji alkalicznej przedstawia tabela 2

O jc to

P

P

O χ:

υ

0)

A

Φ

H χ:

υ φ

χ a

ο

Ρ (0 φ

C (0 ο

•ο <0 «Μ λ:

φ φ

Ο

C (0 ο

ω χ

υ «Ρ υ

Μ

Φ <0

C φ

C

Ν

Ρ

Ρ

Φ*

C φ

Ν

X

C

Ν

Ό

Ν

Ο

Οί

Φ

Ο

C φ

Ρ φ

X

X}

MD

Ρ

Ο.

Φ

C

Ν υ

Φ» •Ρ (0

Φ

X Φ· c N •P C •P Φ N >—X X υ •P PX Φ χ P χ 3 Ρ 3 Ν ·Ρ Φ C CL	lO	91,8 100 100	fl 8 fl	1 1 fl	0 8 9
in	CS * 8 fl in	fl 1 1	1 1 1	a ι β
	o * 0 1 rp	< 11 11	1 8 I	9 1 fl
n	O * fl 1 rp	1 S 1	1 D 1	1 S 1
CS	1 fl 1	CS CS in cs x CS CS *P	1 1 1	7 12,5
IlośU w sto]	rp	o - ί 1 fp	co co ιη x cs X X co	O O O o o o rp rp rp	100 93 87,5
X X Ρ Έ X C Φ c Ό Ρ Ν φ a -ρ Ρ Ο C ΜΛ Ρ «Ρ φ φ	in co o o in io to	o x η m x o o o	CO rp »P rp ij· O O O	0,26 0,62 0,83
Ilość sztuk tarcicy z sinizną (%)	o o o o o o »P ^4 rP	X co cs rp co σι χτ m x	25,0 29,2 45,8	34,6 58,2 73,5
Okres składowania (m-c)	rP CS CO	rp CS CO	P CS O	«Ρ CS CO
Rodzaj preparatu	Drewoa nie zabezpieczone	Bromea dwumetylolaurylo- benzyloamoniowy o stężenia 1,5%	O cn 1 Φ O 3 rp O 3 χ-ρ n χ p c O in ν φ o a ·> Φ E E CS CS •P 3 φ φ φ 3 o z ·· G Ό H X X O rp 3 3 N CP X C Φ 3 σ» e φ c jc 3 O Χί Φ C P O 3 3 JC O rP o Φ Φ X 3 O •o <M* Ρ X p o in 3 ρ φ P * Φ X ·ρ ·ρ φ 3	Fenylofenolan sodu o stężeniu 2,0%

Φ

C <Ν> Ο •Ρ ο C ο •Ρ rp φ

Φ ο Ν Ό «Ν’ ΙΛ m X rp

I

Ο ό ω u

X

C ο

C «ρ

Ο.

«Γ

Ρ

Φ

X

Φ

C

Ν

JZ υ

χ

X υ

«Ρ

U

Ρ φ

ρ

Jd

Ρ

Ν

Φ ο

Ό

C

Φ

Ο χ:

υ χ

c ο

X υ

•Ρ υ

ρ φ

χ

Ρ

Ν

Φ

JS υ

χ

C φ

Ό

Φ

JD

JZ υ

φ χ

Ν

Φ

Ο

Ό .X

C

Φ

Ο

Ρ φ

• Α» ρ ιη φ χ ο

* ό rp rp

Φ ιη Ρ

X} I ιη

Ο Ο. Ρ φ

Φ

C ο * •ρ φρ C «ρ Ο φ ιη φ ν ο Τ3 ιη ω CS ο

Ό I

I «ί

Ρ φ

χ ιη C CS Ν •Ρ Ο C Ό «ρ φ ω rp

Ό · Φ rp Γ9

ΧΛ

Ν Ρ · Φ Φ 3 JD Ο α ι * τ-)

Ο «Ρ Φ Φ C 'C «Ρ Ο Φ Χ2 ·Ρ •Ρ C a · ·ρ Ο 3 Φ Ρ Ο Φ φ a ν

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz.

Cena 1,00 zł.

Claims (2)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Środek grzybobójczy do ochrony drewna przed przebarwieniami powodowanymi przez grzyby, zwłaszcza przed sinizną, zawierający czwartorzędowy związek amoniowy, w postaci bromku dwumetylolaurylobenzyloamoniowego lub/i chlorku dwumetylolaurylobenzyloamoniowego oraz składnik aktywujący, znamienny tym, że zawiera 10 do 75 cz. wag. czwartorzędowego związku amoniowego i 25 do 90 cz. wag. składnika aktywującego w postaci co najmniej jednego nieorganicznego związku sodu o charakterze alkalicznym lub/i co najmniej jednego nieorganicznego związku potasu o charakterze alkalicznym.
2. 2. Środek grzybobójczy według zastrz. 1, znamienny tym, że jako składnik aktywujący zawiera Na₂CO₃ lub/i KOH lub/i NaOH lub/i K₂CO₃ lub/i NaHCO₃ lub/i KHCO₃