PL169524B1 - Stos kompostowy do hodowli grzybów PL PL PL PL - Google Patents

Abstract

1. Stos kompostowy do hodowli grzy- bów, umieszczony na elemencie nosnym po- wyzej poziom u p odloza ziem nego, zawierajacy mieszanine kompostowa z mate- rialu organicznego i wlóknistego, zaszcze- pionego grzybnia, oraz górna warstwe oslonowa, znamienny tym, ze posiada on co najmniej jeden rurowy kanal wentylacyjny (14,23), otwarty na obydwu koncach i usy- tuowany w elemencie nosnym (32), przy czym ten kanal wentylacyjny (14,23) jest otwarty do atmosfery ponizej stosu miesza- niny kompostowej (20), tak ze chlodne po- wietrze przeplywa na drodze konwekcji przez ten kanal lub kanaly podczas fazy roz- woju grzybni. Fig 6 PL PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest stos kompostowy do hodowli grzybów jadalnych, takich jak Agaricus bisporus (pieczarka dwuzarodnikowa) w warunkach kontrolowanych, umieszczony na elemencie nośnym powyżej poziomu podłoża ziemnego, zawierający mieszaninę kompostową z materiału organicznego i włóknistego, zaszczepionego grzybnią, oraz górną warstwę osłonową.

W dotychczasowych hodowlach grzybów istnieje wspólny problem sterowania temperaturą podłoża. W szczególności w fazie rozwoju grzybni, po 8 - 10 dniach rozwoju tej grzybni w kompoście, występuje w nim reakcja ciepłolubna, która wytwarza uderzenie cieplne. Bez sterowania temperatury jej wartość, uzyskiwana w kompoście, może łatwo wzrosnąć powyżej temperatury termicznej śmierci grzybni. Problem ten występuje szczególnie ostro w miesiącach letnich.

Obecne urządzenia do hodowli grzybów wymagają skomplikowanych urządzeń klimatyzacyjnych do sterowania temperatury powietrza, wilgotności względnej i stężenia dwutlenku węgla. W szczególności w systemie wielokondygnacyjnym, gdzie mieszanina kompostu i

169 524 grzybni podtrzymywana jest na ustawionych w stos paletach lub na półkach, ważne jest utrzymywanie przepływu-po'wietrza pomiędzy warstwami, znajdującymi się jedna nad drugą.

System jednokondygnacyjny? w którym mieszanina kompostu i grzybni umieszczona jest w plastikowych workach, torbach lub misach na poziomie podłogi, nie wymaga takiego przepływu powietrza i daje dobrej jakości grzyby bez konieczności stosowania drogich urządzeń klimatyzacyjnych. Jednakże wydajność z jednostki pola podłogi nie jest wysoka. Ponadto, kiedy pojemność worka wzrasta, rośnie również ryzyko przegrzania w jego wnętrzu.

Opis patentowy St. Zjedn. Ameryki nr 4 001 966 zawiera rozwiązanie, przywiązujące wagę do regulowania temperatury oraz do problemu wzrostu ciepła w stosie kompostowym do produkcji grzybów i proponuje, aby stos kompostowy był podzielony za pomocą płytek na oddzielne przestrzenie, usytuowane warstwowo w pojemnikach. Układ ten jest nie tylko skomplikowany, lecz także nie rozwiązuje problemu przegrzania, ponieważ gorące powietrze w przestrzeniach pomiędzy płytkami jest przetrzymywane poniżej górnej warstwy obudowy.

Zgodnie z niniejszym wynalazkiem, istotąjegojest stos kompostowy do hodowli grzybów, umieszczony na elemencie nośnym powyżej poziomu podłoża ziemnego, posiadający co najmniej jeden rurowy kanał wentylacyjny, otwarty na obydwu końcach i usytuowany w elemencie nośnym, przy czym ten kanał wentylacyjny jest otwarty do atmosfery poniżej stosu mieszaniny kompostowej, tak że chłodne powietrze przepływa na drodze konwekcji przez ten kanał lub kanały podczas fazy rozwoju grzybni.

Korzystnym jest, jeżeli stos zawiera większą liczbę kanałów wentylacyjnych, przy czym każdy z tych kanałów jest usytuowany osiowo względem odpowiadającego mu otworu w elemencie nośnym, podtrzymującym stos powyżej podłoża ziemnego.

Zgodnie 'z dalszym rozwiązaniem stosu kompostowego do hodowli grzybów, element nośny jest zasadniczo płaski, zaś każdy otwór wystaje powyżej tego elementu nośnego, natomiast wielkość tego otworu lub otworów zmniejsza się progresywnie w kierunku ku górze. Przy tym rozwiązanie alternatywne przewiduje, że mieszanina kompostowa jest wolnostojąca. '

Alternatywny stos kompostowy według wynalazku posiada ścianki boczne mieszaniny kompostowej owinięte elastyczną otuliną, która przebiega powyżej- górnej powierzchni tej mieszaniny kompostowej i stanowi elastyczne ścianki boczne do podtrzymania warstwy osłonowej. Natomiast górna część kanału wentylacyjnego przebiega poniżej lub, poprzez górną warstwę osłony i stanowi na pewnej długości element nieprzepuszczalny dla wody, przy czym odpowiednia długość materiału absorbującego przebiega powyżej wymienionej części kanału do nawadniania warstwy osłonowej na drodze kapilarnej.

Dalszy alternatywny stos kompostowy zawiera mieszaninę kompostową w pojemniku, przy czym podstawa tego pojemnika jest umieszczona w pewnej odległości od podłoża ziemnego, zaś kanał wentylacyjny jest usytuowany względem otworu w tej podstawie. Zgodnie z wynalazkiem, kanał wentylacyjny może stanowić wklęsły przewód rurowy, przy czym przewód ten zwęża się ku górze kanału. Również zgodnie z wynalazkiem, w górnym końcu kanału może znajdować się urządzenie zaworowe do selektywnego blokowania przepływu powietrza przez ten kanał w celu dodatkowego regulowania temperatury wewnątrz stosu.

Korzystne skutki techniczne rozwiązania według wynalazku to przede wszystkim usunięcie problemu przegrzewania z tego względu, że wraz ze wzrostem temperatury wewnątrz stosu, chłodne powietrze z atmosfery jest wciągane bardziej intensywnie drogą konwencji do otwartego na końcu przewodu wentylacyjnego, ograniczając wzrost temperatury w tym stosie. Ponadto, w przypadku gatunków grzybów wymagających warstwy osłonowej na wierzchu podłoża, potrzeba mniej osłony w porównaniu z systemem, w którym ta sama ilość kompostu rozmieszczona jest na dwóch lub więcej kondygnacjach. W-miejscach, gdzie kanał wentylacyjny przebiega od spodu do wierzchu podłoża, może- on przebiegać nadal do góry przez wierzchnią warstwę osłonową. Alternatywnie, aby utrzymać maksymalne pole powierzchni osłony dla rosnących grzybów, dalszy ciąg kanału wentylacyjnego może przebiegać pod powierzchnią osłony w kierunku poprzecznym.

Wynalazek zostanie poniżej opisany przykładowo w nawiązaniu do załączonego rysunku, na którym fig. 1 przedstawia wykres przebiegu temperatury w znanym stosie kompostowym, fig. 2 - stos kompostowy według wynalazku do uprawiania pieczarek w oddzielnych pojemni4

169 524 kach, w widoku perspektywicznym, fig. 3 - alternatywny stos kompostowy według wynalazku do hodowli pieczarek, w widoku z boku, fig. 4 - stos z fig. 3 z usuniętą górną warstwą osłonową, w widoku z góry, fig. 5 - schematycznie proces budowy stosu kompostowego z fig. 3 i 4, fig. 6 - schematycznie dalszy etap procesu z fig. 5, oraz fig. 7 - dalszy alternatywny sposób wentylacji.

Na fig. 1 pokazany został profil temperatury, występujący w znanych stosach w czasie kompostowania podczas hodowli grzybów. Taki profil temperatury jest zasadniczo niezadowalający, ponieważ tylko stosunkowo niewielka część 52 stosu 55 ma optymalne warunki rozkładu. Zewnętrzne warstwy 50,51 tego stosu są dobrze napowietrzane, ale zbyt zimne. Strefa środkowa 53 jest cieplejsza, ale słabiej napowietrzona. Ponadto istnieje również cuchnący beztlenowy rdzeń 54.

Zgodnie z wynalazkiem, na fig. 2 pokazane są dwa cylindryczne pojemniki 10, 11 usytuowane obok siebie, przy czym w zależności od potrzeb stosowane są dalsze pojemniki, tak że powstaje zestaw, złożony z rzędów i kolumn takich pojemników. Pojemniki te są wykonane z dowolnego odpowiedniego, sztywnego lub półsztywnego materiału, korzystnie z metalu takiego jak stal, ale mogą być również wykonane z tworzyw sztucznych, które są wystarczająco cienkie lub które są perforowane albo w inny sposób umożliwiają przechodzenie ciepła. Każdy pojemnik jest wypełniony mieszaniną kompostu i grzybni.

Opcjonalnie górny koniec każdego przewodu wentylacyjnego utworzonego przez kanał 14 jest zamknięty ruchomym, nie pokazanym na rysunku członem zamykającym, który wkłada się lub zamyka, a wyjmuje się lub otwiera tylko wtedy, gdy potrzebne jest chłodzenie. Człon ten można więc stosować do sterowania temperaturą kompostu nie tylko, aby zapobiec przegrzaniu, lecz również by utrzymywać ciepło w pewnych okresach uprawy, zwłaszcza w miesiącach zimowych. Otwieranie i zamykanie może być korzystnie sterowane termostatycznie, na przykład przy użyciu taśmy bimetalicznej.

U góry przewodu wentylacyj nego może być również usytuowany nie pokazany na rysunku deflektor, tak że ciepłe powietrze wypływające z tego przewodu zostaje skierowane nad warstwę osłonową 18, aby pomóc w procesie wzrostu.

System taki nadaje się również do nawadniania kapilarnego. W takim przypadku nie pokazane na rysunku koryto z wodą rozciąga się pomiędzy sąsiednimi rzędami lub kolumnami pojemników, a kapilarny knot, zastosowany do każdego pojemnika, ma jeden koniec zanurzony w wodzie w korycie, a jego drugi koniec zasila materiał osłonowy 18. Niewielka stożkowatość pojemników umożliwia umieszczanie ich jeden nad drugim i transportowanie ich w takim stosie, kiedy są puste. Kanały 14, jeżeli nie są wyjęte, mogą również mieścić się jeden w drugim. Nogi 17, jeżeli są stosowane, mogą być wykorzystane do zblokowania w podwójnym lub potrójnym stosie.

Każdy pojemnik może być wyposażony w zdejmowaną pokrywę, nie pokazaną na rysunku, z otworem usytuowanym zgodnie z przewodem wentylacyjnym utworzonym przez kanał 14. Pokrywa może być wykorzystywana do pomocy w sterowaniu ilością dwutlenku węgla w odpowiednich fazach uprawy. Zarówno pojemnik jak i pokrywę można oczyścić i używać ponownie.

System taki zwiększa do maksimum wydajność produkcyjną z metra kwadratowego powierzchni podłogi w przypadku uprawy jednokondygnacyjnej, ale można go używać również w uprawie wielokondygnacyjnej. System ten jest idealnie dostosowany do produkcji satelitarnej, gdzie pojemniki są napełniane w dużej stacji centralnej i dostarczane do pewnej liczby mniejszych stacji satelitarnych, w których hodowane są grzyby. Dalszą zaletą stosowania pojemników jest wygodna wysokość zbierania.

W alternatywnym stosie kompostowym, pokazanym na fig. 3 i 4, zestaw przewodów wentylacyjnych 23 wykonany jest w zbitym, zasadniczo prostokątnym bloku 20 mieszaniny kompostu z grzybnią, przy czym blok ten jest wsparty w pewnym odstępie od ziemi na stojaku 22. Takie rozwiązanie wentylacji można również stosować w przypadku kompostowania w procesie hodowli grzybów, zanim kompost zastanie zaszczepiony grzybnią.

Kolejność operacji przy sporządzaniu zbitego, przewietrzanego prostokątnego bloku 20 przedstawiona jest na fig. 5 i 6.

169 524

Szalowanie 30 posiadające układ rurowych rdzeni 31, rozmieszczonych w rzędach i kolumnach, umieszcza się na stanowisku napełniania i mocuje do podłogi 44. Stojak 22 składający się z płaskiej, posiadającej otwory miski 32, umieszcza się na szalowaniu 30 i opuszcza do podłogi, przy czym rurowe rdzenie 31 wchodzą suwliwie w odpowiednie otwory 33. Miska spoczywa na nóżkach 43. Następnie zewnętrzną formę 34 umieszcza się wokół miski 32 w charakterze tymczasowego szalowania i tak uzyskany zestaw napełnia się luźno albo kompostem, albo mieszaniną 35 grzybni i kompostu do żądanej objętości względnie ciężaru.

Płytę zaciskającą 36, o takim samym kształcie jak posiadająca otwory miska 32, umieszcza się następnie na luźnym wypełnieniu 35 i dociska w dół do żądanego poziomu, pokazanego linią przerywaną A: na fig. 6. Włóknista natura kompostu 35 zapewnia wystarczającą kohezję, tak że wywierany nacisk na płytę 36 powoduje złączenie ubitego kompostu w spójny blok. Następnie usuwa się płytę ściskającą 36 i zewnętrzną formę 34, a posiadającą otwory miskę 32 ze zbitym blokiem 20 podnosi się z rurowych rdzeni 31, na przykład za pomocą wózka widłowego. Powstaje dzięki temu zbity blok 20 z układem przewodów wentylacyjnych 23, przebiegających od góry do dołu bloku. Korzystnie otwory 33 wystają powyżej powierzchni miski 32 i mają kształt kielichowy. Nie tylko ułatwia to przepływ powietrza do przewodów wentylacyjnych 23, lecz również zapobiega zsunięciu się bloku 20 podczas transportu.

Przy stosowaniu opisanego rozwiązania wentylacji, przewietrzany blok 20 mieszaniny kompostu z grzybnią może być owinięty folią plastikową lub siatką, aby wyeliminować niewielkie straty podczas późniejszego transportowania bloku. Korzystnie takie elastyczne owinięcie rozciąga się ponad górną powierzchnię bloku, aby powstały elastyczne ścianki, przytrzymujące później warstwę gleby lub osłonę torfową.

W miejscu uprawy grzybów siatkę 39 można zamocować przed dodaniem warstwy osłonowej 24. Siatka 39 zabezpiecza przed spadaniem osłony w otwory wentylacyjne 23, a ponadto można ją wykorzystać dla odzyskania tej osłony przy zakończeniu zbioru. Równocześnie górne końce otworów wentylacyjnych 23 są połączone z atmosferą albo bezpośrednio przez warstwę osłonową 24, albo w kierunku poprzecznym pod powierzchnią tej warstwy osłonowej. W pierwszym rozwiązaniu każdy otwór wentylacyjny wyposażonyjest w indywidualny kominek 41 (fig. 7).

W korzystnym alternatywnym rozwiązaniu, albo nad każdą kolumną lub rzędem otworów wentylacyjnych, przed nałożeniem warstwy osłonowej 24, układa się kanały plastikowe 25 (fig. 3 i 4), albo też górna powierzchnia przewietrzanego bloku kompostowego 20 ma kanały (nie pokazane na rysunku), przebiegające poprzecznie przez odpowiednie rzędy lub kolumny otworów wentylacyjnych 23 (fig. 7). Kanały te mogą być utworzone na przykład podczas ściskania bloku 20 przez wykonanie spodu płyty dociskającej 36 z żebrami, mającymi kształt tych kanałów. Korzystnie w pierwszym przypadku kapilarny knot 46 (fig. 3) przebiega wzdłuż górnej strony każdego kanału 25, aby zapewnić ciągłe doprowadzanie wody do materiału osłony 24 bez zwilżania mieszaniny 35 kompostu i grzybni, przy czym koniec każdego kapilarnego knota jest zanurzony w zbiorniku z wodą. Kominek 41 lub kanał 25 mogą zawierać zawór lub podobne urządzenie zamykające (nie pokazane na rysunku) do selektywnego sterowania przepływem powietrza wzdłuż przewodu wentylacyjnego. Może to stanowić dodatkową regulację temperatury w bloku 20.

Przy stosowaniu opisanego układu wentylacji w fazie rozwoju grzybni w procesie hodowli grzybów istnienie przewodów 23 zapobiega przegrzaniu w rdzeniu bloku 20, tak że można stosować znacznie większą głębokość mieszaniny kompostu i grzybni w porównaniu z systemem bez wentylacji. Zwiększa to uzyskiwaną wydajność grzybów zjednego pola powierzchni podłogi oraz zmniejsza wielkość osłony 24 potrzebnej na tonę kompostu. Prowadzi to zatem do zwiększenia wydajności produkcyjnej i znacznych oszczędności kosztów producenta grzybów. Całkowitą liczbę przewodów 23, dokładny przekrój poprzeczny każdego przewodu oraz odległość pomiędzy przewodami dobiera się tak, aby zapewnić odpowiednią wentylację przy minimalnych stratach mieszaniny kompostu i grzybni.

Na ogół stwierdzono, że odległość pomiędzy przewietrzanymi powierzchniami nie powinna być większa, niż 20 cm.

169 524

Przy stosowaniu opisanego rozwiązania wentylacji w fazie kompostowania procesie uprawy grzybów, istnienie przewodów wentylacyjnych 23 zapewnia lepsze napowietrzenie i bardziej równomierny rozkład temperatury w bloku porównaniu z przypadkiem, pokazanym na fig. 1. Znacznie większa część kompostu ma zatem warunki optymalne dla rozkładu. Może to znacznie zmniejszyć czas i ilość urządzeń potrzebnych do kompostowania, zwłaszcza przez wyeliminowanie mechanicznego manipulowania poszczególnymi miskami w systemie półkowym o wielu kondygnacjach. Może to również usunąć problemy środowiskowe, związane z cuchnącym rdzeniem beztlenowym.

W podanym powyżej opisie wynalazku stos kompostowy do hodowli grzybów nie ogranicza się do cech, podanych w opisie tego wynalazku i zastrzeżeniach patentowych, lecz jest jedną ze wskazówek, aby dopomóc zapoczątkowaniu i podtrzymaniu wzrostu oraz wysokiej jakości konsystencji wewnętrznej grzybów.

Fig.2.

169 524

Fig.4.

169 524

169 524

169 524

Fig. 1.

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz. Cena 2,00 zł

Claims (10)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Stos kompostowy do hodowli grzybów, umieszczony na elemencie nośnym powyżej poziomu podłoża ziemnego, zawierający mieszaninę kompostową z materiału organicznego i włóknistego, zaszczepionego grzybnią, oraz górną warstwę osłonową, znamienny tym, że posiada on co najmniej jeden rurowy kanał wentylacyjny (14,23), otwarty na obydwu końcach i usytuowany w elemencie nośnym (32), przy czym ten kanał wentylacyjny (14,23) jest otwarty do atmosfery poniżej stosu mieszaniny kompostowej (20), tak że chłodne powietrze przepływa na drodze konwekcji przez ten kanał lub kanały podczas fazy rozwoju grzybni.
2. 2. Stos według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera większą liczbę kanałów wentylacyjnych, przy czym każdy z tych kanałów (23) jest usytuowany osiowo względem odpowiadającego mu otworu (33) w elemencie nośnym (32), podtrzymującym stos powyżej podłoża ziemnego.
3. 3. Stos według zastrz. 2, znamienny tym, że element nośny (32) jest zasadniczo płaski, natomiast każdy otwór (33) wystaje powyżej tego elementu nośnego (32).
4. 4. Stos według zastrz. 3, znamienny tym, że wielkość otworu (33) zmniejsza się progresywnie w kierunku ku górze.
5. 5. Stos według zastrz. 1, znamienny tym, że mieszanina kompostowa (20) jest wolnostojąca.
6. 6. Stos według zastrz. 5, znamienny tym, że ścianki boczne mieszaniny kompostowej (20) są owinięte elastyczną otuliną, która przebiega powyżej górnej powierzchni tej mieszaniny kompostowej (20) i stanowi elastyczne ścianki boczne do podtrzymania warstwy osłonowej (24).
7. 7. Stos według zastrz. 1, znamienny tym, że górna część kanału wentylacyjnego (23) przebiega poniżej lub poprzez górną warstwę osłony (24) i stanowi na pewnej długości element (25) nieprzepuszczalny dla wody.
8. 8. Stos według zastrz. 1, znamienny tym, że mieszanina kompostowa (20) jest zawarta w pojemniku (13), przy czym podstawa (16) tego pojemnika (13) jest umieszczona w pewnej odległości od podłoża ziemnego, zaś kanał wentylacyjny (14) jest usytuowany w tej podstawie (16) współosiowo względem otworu (15).
9. 9. Stos według zastrz. 8, znamienny tym, że kanał wentylacyjny (14) stanowi wklęsły przewód rurowy.
10. 10. Stos według zastrz. 8, znamienny tym, że przewód rurowy (14) zwęża się ku górze kanału.