PL175972B1

PL175972B1 - Sposób wykrywania znamion czerniaka

Info

Publication number: PL175972B1
Application number: PL95307945A
Authority: PL
Inventors: Barbara W Chwirot; Stanisław Chwirot; Waldemar Jędrzejczyk; Jarosław Redziński; Zbigniew Michniewicz
Original assignee: Univ Mikolaja Kopernika
Priority date: 1995-03-31
Filing date: 1995-03-31
Publication date: 1999-03-31
Also published as: PL307945A1

Abstract

Sposób wykrywania znamion czerniaka, znamienny tym, że znamię i jego pobliże naświetla się światłem ultrafioletowym o długości fali 350 do 380 nm, korzystnie 360 do 370 nm i przy pomocy systemu cyfrowej rejestracji obrazu analizuje się równocześnie natężenie autofluorescencji znamienia i jego otoczenia w paśmie 460 do 490 nm, korzystnie 470 do 480 nm, przy czym jako kryterium dla diagnozy czerniaka określa się stosunek maksymalnego natężenia autofluorescencji w otoczeniu znamienia do jej minimalnego natężenia w obszarze samego znamienia.

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wykrywania znamion czerniaka, przeznaczony do jego bezinwazyjnej diagnostyki.

W skali światowej obserwowany jest wyraźny, dramatyczny wzrost częstości występowania czerniaka. Pod względem tempa wzrostu częstości zachorowań, czerniak ustępuje jedynie nowotworom płuc u kobiet. Zgodnie z danymi statystycznymi co każde 10-15 lat podwaja się liczba zachorowań na czerniaka. Można spodziewać się dalszej kontynuacji tej tendencji w przyszłości, szczególnie jeśli potwierdzą się prognozy dotyczące lokalnego zanikania i ogólnego zmniejszania się grubości warstwy ozonowej w atmosferze i w konsekwencji zwiększenia natężenia światła ultrafioletowego docierającego ze Słońca do powierzchni Ziemii. Zauważyć należy również, że rozwój czerniaka podobnie jak i innych nowotworów nie jest uwarunkowany jednym czynnikiem sprawczym. W przypadku czerniaka nie udało się do tej pory wyodrębnić pozostałych czynników i z tego powodu nie można podjąć skutecznych działań mających na celu ograniczenie zachorowalności.

Obecnie diagnostyka znamion pod kątem czerniaka polega na subiektywnej ocenie ich cech makro- i mikromorfologicznych, takich jak rozmieszczenie pigmentu, kształt, wielkość, a także na podstawie obserwacji dynamiki zmian tych cech u pacjenta w dłuższych odcinkach czasu.

Czerniak jest nowotworem złośliwym o silnej tendencji do tworzenia przerzutów. Z tego powodu z reguły, w praktyce medycznej, nie zaleca się, poza szczególnymi przypadkami, pobierania biopsji do badań cyto- i histopatologicznych, które obecnie jako jedyne umożliwiają jednoznaczną diagnozę. Jednocześnie, ze względu na złośliwość tego nowotworu we wszystkich przypadkach, kiedy podej rzewa się j ego wystąpienie dokonuj e się chirurgicznego usunięcia podejrzanych tkanek. Ogólnie przyjętym sposobem postępowania w takich przypadkach jest całkowite wycięcie zmiany z marginesem około 2-5 mm tkanek zdrowych i poddanie uzyskanego tym sposobem materiału doraźnemu badaniu histologicznemu. Z powodu podejrzenia czerniaka dokonuje się stosunkowo często operacji znamion, które w późniejszym badaniu cyto- i histopatologicznym okazują się niezłośliwe. W przypadku doświadczonych dermatologów i onkologów ryzyko rozpoznań fałszywie dodatnich ocenia się na 20%, a fałszywie ujemnych na 10%. Natomiast w przypadku lekarzy o mniejszym doświadczeniu ryzyko rozpoznań fałszywych jest daleko wyższe. Negatywne konsekwencje takiej sytuacji są oczywiste, wystarczy wymienić koszty finansowe zabiegów chirurgicznych, okaleczenie pacjentów, a także stres pacjentów i ich rodzin.

Celem wynalazku jest opracowanie skutecznej, bezinwazyjnej i obiektywnej metody wykrywania znamion czerniaka.

Istota wynalazku polega na tym, że znamię i jego pobliże naświetla się światłem ultrafioletowym o długości fali 350 do 380 nm, korzystnie 360 do 370 nm. Podczas naświetlania analizuje się przy pomocy systemu cyfrowej rejestracji obrazu równocześnie natężenie

175 972 autofluorescencji znamienia i jego otoczenia w paśmie 460 do 490 nm, korzystnie 470 do 480 nm. Jako kryterium dla diagnozy czerniaka określa się stosunek maksymalnego natężenia autofluorescencji w otoczeniu znamienia do jej minimalnego natężenia w obszarze samego znamienia. W przypadku wystąpienia czerniaka wartość tego stosunku jest większa od wartości progowej eksperymentalnie określonej dla danego zestawu diagnostycznego, która głównie zależy od zastosowanych filtrów optycznych i szumu systemu cyfrowej rejestracji obrazu.

Sposób według wynalazku umożliwia bezinwazyjne wykrycie czerniaka bez konieczności podawania pacjentowi jakichkolwiek środków chemicznych. Źródłem mierzonej autofluorescencji są substancje naturalnie występujące w organizmie pacjenta. Badanie jednego znamienia zajmuje kilka minut i jest całkowicie bezbolesne. Wynik odczytywany jest natychmiast po zakończeniu pomiaru. Dzięki zastosowaniu systemu cyfrowej rejestracji i analizy obrazu możliwe jest przechowywanie danych w pamięci komputera oraz porównywanie wyników uzyskiwanych w kolejnych dowolnych odcinkach czasu co umożliwia określenie dynamiki zmian znamion.

Sposób według wynalazku został bliżej przedstawiony w przykładzie jego wykonania, nie ograniczając jego zakresu ochrony.

Przykład. Znamię o średnicy 10 mm naświetla się światłem z lampy Hg-Xe o długości fali 365 nm. Obraz autofluorescencji znamienia i jego otoczenia zapisuje się przy pomocy systemu Lynxx2 wyposażonego w filtr interferencyjny o wysokiej przepuszczalności dla światła o długości fali 475 nm. Następnie dokonuje się serii ujęć znamienia i jego otoczenia przy kilku czasach ekspozycji rzędu od kilku do kilkudziesięciu sekund celem uzyskania optymalnego rozkładu natężeń światła autofluorescencji rejestrowanego przez poszczególne piksele. Po wykonaniu serii ujęć znamienia i jego otoczenia przeprowadza się, już bez udziału pacjenta, korekcję obrazu autofluorescencji ze względów aparaturowych. Skorygowany i zarejestrowany obraz w pamięci komputera wyświetla się na ekranie monitora, po czym stosując oprogramowanie do analizy obrazu lokalizuje się na obrazie znamienia obszar wykazujący najmniejsze oraz w obszarze otoczenia znamienia największe natężenie autofluorescencji. Jako kryterium diagnostyczne przyjmuje się wyliczoną wartość stosunku maksymalnego natężenia autofluorescencji w otoczeniu znamienia do jej minimalnego natężenia w obszarze znamienia. Ustalono eksperymentalnie, że dla zastosowanego w przykładzie układu diagnostycznego, dla czerniaka wartość tego stosunku jest większa niż 7.

Sposób według wynalazku ma szerokie zastosowanie, zwłaszcza w przesiewowych badaniach dużych populacji i w systematycznych badaniach grup zwiększonego ryzyka wystąpienia czerniaka.

175 972

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz.

Cena 2,00 zł

Claims

Zastrzeżenie patentowe

Sposób wykrywania znamion czerniaka, znamienny tym, że znamię i jego pobliże naświetla się światłem ultrafioletowym o długości fali 350 do 380 nm, korzystnie 360 do 370 nm i przy pomocy systemu cyfrowej rejestracji obrazu analizuje się równocześnie natężenie autofluorescencji znamienia i jego otoczenia w paśmie 460 do 490 nm, korzystnie 470 do 480 nm, przy czym jako kryterium dla diagnozy czerniaka określa się stosunek maksymalnego natężenia autofluorescencji w otoczeniu znamienia do jej minimalnego natężenia w obszarze samego znamienia.