PL176257B1

PL176257B1 - Sposób elektronicznego płacenia rachunków

Info

Publication number: PL176257B1
Application number: PL94314309A
Authority: PL
Inventors: James J. Hilt; Ron Hodges; Stephen W. Pardue; William L. Powar
Original assignee: Visa Int Service Ass
Priority date: 1993-11-01
Filing date: 1994-10-18
Publication date: 1999-05-31
Also published as: US6408284B1; HU9601130D0; CA2175473C; LT96060A; LT4154B; JPH09504634A; WO1995012859A1; EP0727072A4; NO961707D0; LV11648A; US5465206A; BR9407964A; JP2916543B2; HU219257B; PL314309A1; NZ275027A; KR960706141A; AU686270B2; US5465206B1; NO961707L

Abstract

1. Sposób elektronicznego placenia rachunków, polegajacy na przekazaniu platnikowi przez wystawce rachunku, na którym znajduje sie kwota platnosci, nastepnie na przekazaniu przez platnika dyspozycji przelewu do jego banku, oraz przelaniu funduszy z banku platnika do banku wystawcy rachunku, znamienny tym, ze po otrzymaniu rachunku (120) platnik (12) przekazuje dyspozycje platnosci (122) i okreslona kwote do banku (16) platnika (12), zawierajaca przynajmniej wysokosc kwoty, kod identyfikacyjny (BRN) wystawcy (14) i numer rozliczenia rachunku (120), nastepnie bank (16) przekazuje komunikat platniczy (124) do sieci platniczej (102), zawierajacy przynajmniej wysokosc kwoty i kod identyfikacyjny (BRN) wystawcy (14), po czym na podstawie identyfikatora (BID) identyfikuje sie bank (18), który jest przyporzadkowany kodowi (BRN), i przekazuje sie komunikat (124) z sieci platniczej (102) do zidentyfikowanego banku (18), a nastepnie kredytuje sie konto biezace (26) wystawcy (14) przez bank (18) na kwote znajdujaca sie na komunikacie (124), i przesyla sie wystawcy (14) plik (40) danych komunikatu (124) zawierajacych przynajmniej kwote i numer rozliczenia rachunku (120). (51) IntCl6: G06F 157/00 PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób elektronicznego płacenia rachunków, polegający na przekazaniu płatnikowi przez wystawcę rachunku, na którym znajduje się kwota płatności, następnie na przekazaniu przez płatnika dyspozycji przelewu do jego banku, oraz przelaniu funduszy z banku płatnika do banku wystawcy rachunku.

Znane są sposoby bezgotówkowego płacenia różnych wierzytelności, na przykład rachunków, podatku, spłacanego kredytu, za pomocą czeków, lub za pomocą tak zwanego pieniądza elektronicznego, ewentualnie za pomocą kart płatniczych. Rachunki są przy tym płacone przez płatnika na rzecz wystawcy rachunku za pośrednictwem jednostki rozliczeniowej, na przykład banku, lub biura rozliczeniowego.

Przetwarzanie wpłat dokonywanych za pośrednictwem czeków wymaga ze strony jednostki rozliczeniowej wykonania wielu czynności, takich jak otwieranie i zamykanie kopert z dowodem wpłaty, sprawdzanie konta piatnika rachunku, nanoszenie na czek kodu MTCR za pomocą atramentu magnetycznego. Na dowodzie wpłaty, który łącznie z czekiem płatnika otrzymuje wystawca rachunku, są umieszczone, najczęściej w postaci kodu kreskowego, numer konta płatnika i kwota należności, które są odczytywane przez jednostkę rozliczeniową elektronicznie, lub mechanicznie. Często zdarza się jednak, że płatności dokonywane za pomocą czeków nie mogą być zrealizowane przez jednostkę rozliczeniową automatycznie, i wymagają dodatkowego sprawdzenia czeków i dowodów wpłat, co ma miejsce w przypadku, gdy wystawca rachunku otrzymuje dowody wpłat bez czeków, lub czeki bez dowodów wpłat, względnie czeki i dowody wpłat z różniącymi się od siebie kwotami. Przetwarzanie takich niekompletnych operacji finansowych jest dla wystawcy rachunku pozycją wyjątkową (czyli niemożliwą do przetworzenia w sposób automatyczny), ajego koszt wzrasta na przykład w Stanach Zjednoczonych A. P. od wartości 0,09$ do 0,18$ odpowiadającej normalnej operacji przetwarzania czeku, do wartości od 0,65$ do 1,5$ w przypadku przetwarzania takiej pozycji wyjątkowej.

W praktyce płatnicy wykorzystują różne sposoby płatności, i dokonują ich za pośrednictwem banku, lub biura rozliczeniowego, co dla wystawcy rachunku jest pozycją wyjątkową i zwiększa koszty przetwarzania tych płatności. Na przykład, wystawca rachunku może otrzymać czek i dowód wpłaty bezpośrednio od płatnika, lub od pośredniczącego biura rozliczeniowego, względnie informację o płatności przekazaną drogą elektroniczną. Zwykle biura rozliczeniowe przesyłają do wystawcy rachunków wszystkie należne mu płatności w postaci jednego czeku, co zmusza go do dokładnego sprawdzenia poprawności kont i kwot płatności, zwiększając tym samym koszty przetwarzania transakcji płatniczych.

Z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych A. P. nr US 5 220 501 znany jest sposób i układ elektronicznego płacenia rachunków, oparty na centralnym komputerze, przyłączonym do sieci komputerowej ATM, przy czym operator tego komputera przyjmuje zlecenia płatnicze. Sposób płacenia rachunków w tym układzie jest następujący: Operator przyjmuje od płatników telefonicznie zlecenia płatnicze, a następnie wprowadza je do komputera centralnego, oraz za pośrednictwem sieci komputerowej do banków płatników, w celu dokonania przelewu wierzytelności na konto operatora. Następnie operator dokonuje przelewu płatności na konto wystawcy rachunków za pośrednictwem czeku, przekazu telegraficznego, lub sieci komputerowej.

Niedogodnością przedstawionego powyżej sposobu i układu płacenia rachunków jest konieczność dodatkowego złożenia przez płatnika pisemnych danych identyfikujących wystawcę rachunku w postaci nazwy i adresu, co nierzadko powoduje pomyłki będące wynikiem zbieżności nazw, lub adresów. Operator komputera centralnego nie kontroluje przy tym całej transakcji płatniczej, co zwiększa ryzyko poniesienia strat finansowych zarówno przez płatnika

176 257 jak i wystawcę w przypadku, kiedy wpłata nie zostanie przelana na właściwe konto. Częste pomyłki w transakcjach płatniczych w tych układach, prowadzą do zwiększania kwoty wystawionej na rachunku (celem rekompensaty ewentualnych strat). Ponadto wszystkie, dokonywane przez operatora transakcje płatnicze są dla wystawcy rachunku pozycjami wyjątkowymi.

Celem wynalazku jest opracowanie takiego sposobu elektronicznego płacenia rachunków, który wyeliminuje niedogodności znanych dotychczas sposobów, umożliwiając szybkie i łatwe dokonywanie transakcji płatniczych bez konieczności dokonywania między płatnikiem i wystawcą rachunków jakichkolwiek uzgodnień dotyczących sposobu inicjacji płatności, jak również zapewni poufność tych transakcji i możliwość ich anulowania niezwłocznie po ich inicjacji.

Cel ten, zrealizowano w sposobie elektronicznego płacenia rachunków według wynalazku, który charakteryzuje się tym, że po otrzymaniu rachunku płatnik przekazuje dyspozycję płatności i określoną kwotę do banku płatnika, zawierającą przynajmniej wysokość kwoty, kod identyfikacyjny wystawcy i numer rozliczenia rachunku, następnie bank płatnika przekazuje komunikat płatniczy do sieci płatniczej, zawierający przynajmniej wysokość kwoty i kod identyfikacyjny wystawcy, po czym na podstawie identyfikatora identyfikuje się bank wystawcy, który jest przyporządkowany kodowi identyfikacyjnemu, i przekazuje się komunikat płatniczy z sieci płatniczej do zidentyfikowanego banku płatnika, a następnie kredytuje się konto bieżące wystawcy przez bank wystawcy na kwotę znajdującą się na komunikacie płatniczym, i przesyła się wystawcy plik danych komunikatu płatniczego zawierających przynajmniej kwotę i numer rozliczenia rachunku.

Przed wysłaniem komunikatu płatniczego do sieci płatniczej korzystnie zabezpiecza się gwarantowane fundusze będące przedmiotem płatności w banku płatnika.

W przypadku niezabezpieczenia przez bank płatnika funduszy będących przedmiotem płatności do sieci płatniczej, korzystnie wysyła się w ustalonym czasie po wysłaniu komunikatu płatniczego do tej sieci, a następnie do banku wystawcy komunikat informujący o niezabezpieczonej płatności, i po stwierdzeniu przez bank płatnika braku funduszy wystarczających na pokrycie pokrycia rachunku na koncie płatnika wysyła się do sieci płatniczej, a następnie do banku wystawcy informującą o tym notę.

Plik danych komunikatu płatniczego zawierających przynajmniej kwotę i numer rozliczenia rachunku korzystnie przesyła się wystawcy z banku wystawcy.

Plik danych komunikatu zawierających przynajmniej kwotę i numer rozliczenia rachunku korzystnie przesyła się wystawcy z sieci płatniczej.

Komunikat płatniczy wysyła się korzystnie do banku wystawcy po uprzedniej weryfikacji wystawcy, przy czym weryfikacji wystawcy dokonuje się przez sprawdzenie kodu identyfikującego w bazie danych o wystawcach, ewentualnie w jej kopii, po czym w przypadku stwierdzenia niezgodności tego kodu na komunikacie płatniczym i w· bazie danych, ewentualnie w jej kopii, wysyła się z powrotem do banku płatnika komunikat płatniczy.

Weryfikacji wystawcy dokonuje się korzystnie przez sprawdzenie formatu maski numeru rozliczenia rachunku w bazie danych o wystawcach, ewentualnie w jej kopii, po czym w przypadku stwierdzenia niezgodności tego formatu na komunikacie płatniczym i w bazie danych, ewentualnie w jej kopii wysyła się z powrotem do banku płatnika komunikat płatniczy.

W przypadku stwierdzenia niezgodności kodu identyfikacyjnego ewentualnie formatu maski na komunikacie płatniczym i w bazie danych, ustawia się korzystnie wskaźnik stanu na komunikacie płatniczym i wysyła się ten komunikat do· banku wystawcy.

Konto w banku płatnika, wskazane przez płatnika do pokrycia rachunku debetuje się korzystnie w określonej w komunikacie takiej samej kwocie, w jakiej kredytuje się konto bieżące wystawcy w banku wystawcy, przy czym odpłatność za usługę dokonuje się przez obciążenie konta płatnika w banku płatnika.

Kwotę, na którą debetuje się konto płatnika w banku płatnika, ewentualnie kwotę, którą kredytuje się konto wystawcy w banku wystawcy, zwiększa się korzystnie o określoną opłatę, którą przekazuje się do sieci płatniczej, ewentualnie dojednego z banków - zaświadczenie usług.

Określoną opłatę za świadczenie usług płatniczych, przekazuje się korzystnie do sieci płatniczej zarówno z banku płatnika, jak i z banku wystawcy.

176 257

Przed obciążeniem płatnika na kwotę podaną w dyspozycji płatności, w banku płatnika dokonuje się korzystnie weryfikacji autoryzacji umożliwiającej obciążenie konta płatnika, przy czym weryfikacji tej dokonuje się przez wprowadzenie przez płatnika personalnego numeru identyfikacyjnego, który sprawdza się w komputerze banku płatnika.

Numer rozliczenia i kod identyfikacyjny wystawcy zawarte w dyspozycji płatności, koduje się korzystnie w postaci indeksów na polach tablic danych statycznych banku płatnika, przy czym na podstawie tych, odczytuje się numer rozliczenia i kod identyfikacyjny wystawcy w banku.

Przed wysłaniem komunikatu płatniczego do sieci płatniczej zabezpiecza się korzystnie na koncie banku płatnika kwotę niezbędną do pokrycia rachunku.

Przed wysłaniem do sieci płatniczej komunikatu płatniczego, bank płatnika korzystnie dokonuje gwarancji pokrycia rachunku, przy czym gwarancji pokrycia rachunku dokonuje się przez debet konta płatnika i kredytowanie konta banku sieci płatniczej.

Zawartą w komunikacie płatniczym kwotę określa w jednej walucie, a obciążenia konta rozliczeniowego banku płatnika dokonuje się korzystnie w innej walucie, przy czym obciążenie płatnika na rzecz banku określa się w jeszcze innej walucie.

Cel wynalazku zrealizowano również w odmianie sposobu elektronicznego płacenia rachunków, który charakteryzuje się tym, że przed wysłaniem dyspozycji płatności do banku płatnika sprawdza się autoryzację płatnika, a następnie akceptuje się jego dyspozycję płatności, zawierającą przynajmniej wskazanie źródła funduszy, wysokość kwoty, kod identyfikacyjny wystawcy i numer rozliczenia rachunku, po czym zabezpiecza się wysokość kwoty na koncie płatnika i przekazuje komunikat płatniczy z banku płatnika do sieci płatniczej, przy czym komunikat płatniczy zawiera przynajmniej wysokość kwoty rachunku, numer rozliczenia i kod identyfikacyjny wystawcy, po czym na podstawie identyfikatora identyfikuje się bank wystawcy, który jest przyporządkowany kodowi identyfikacyjnemu, i przekazuje się komunikat płatniczy z sieci płatniczej do zidentyfikowanego banku wystawcy, a następnie kredytuje się konto bieżące wystawcy przez bank wystawcy na kwotę zawartą w komunikacie płatniczym, debetuje* konto płatnika w banku płatnika na tę samą kwotę, i przesyła się z banku wystawcy do wystawcy plik danych komunikatu, zawierający przynajmniej kwotę i numer rozliczenia rachunku.

Numer rozliczenia i kod identyfikacyjny wystawcy, zawarte w dyspozycji płatności, koduje się w postaci indeksów na polach tablic danych statycznych banku płatnika, które następnie przekształca się na właściwy numer rozliczenia i właściwy kod identyfikacyjny.

Zaletą sposobu elektronicznego płacenia rachunków według wynalazku jest pominięcie numeru konta wystawcy rachunku, zarówno w komunikacie płatniczym przesyłanym z banku płatnika do banku wystawcy, jak i przesyłanym operatorowi pośredniczącej sieci płatniczej, wobec czego obciążenie konta płatnika może być dokonane wyłącznie przez bank wystawcy. Płatnik może przy tym w każdej chwili zmienić bank i dokonać płatności drogą elektroniczną we współpracy z innym bankiem, bez konieczności podpisywania z nim umowy o świadczenie usług. Układ płacenia rachunków umożliwia szybkie i łatwe przeprowadzenie transakcji płatniczych, bez konieczności dokonywania jakichkolwiek uzgodnień dotyczących inicjacji płatności między płatnikiem i wystawcą rachunków, bowiem uzgodnienia te dokonane zostały przez wystawcę rachunku z bankiem, w celu ujednolicenia rozliczeń finansowych ze wszystkimi płatnikami. Ryzyko transakcji płatniczych jest całkowicie zminimalizowane (sprowadzone do zabezpieczenia płatności), a czas przelewu jest bardzo krótki. Fundusze będące przedmiotem płatności są zabezpieczone w banku sieci płatniczej, na przykład sieci zaimplementowanej w* VisaNet, a nie w biurze usługowym. Płatności mogą być dokonywane również za pomocą kart płatniczych, na przykład, kart kredytowych. Płatność jest inicjalizowana przez płatnika w dowolny sposób, na przykład zwykłą pocztą, lub pocztą elektroniczną, przez telefon, wideotelefon, komputer kieszonkowy, lub za pośrednictwem sieci telewizji kablowej.

Wynalazekjest przykładowo wyjaśniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy układu do realizacji znanego sposobu czekowego płacenia rachunków, fig: 2 - schemat blokowy układu do realizacji znanego sposobu elektronicznego płacenia rachunków GIRO, fig. 3 - schemat blokowy układu do realizacji znanego sposobu płacenia rachunków regularnych

176 257 i okresowych, fig. 4 - schemat blokowy układu realizacji sposobu elektronicznego płacenia rachunków według wynalazku, fig. 5 - strukturę bazy danych sieci płatniczej układu na fig. 4, fig. 6 - schemat blokowy sieci płatniczej, połączonej z bankami, fig. 7 - schemat blokowy układu według fig. 4, umożliwiającego anulowanie transakcji płatniczej, fig. 8 - schemat blokowy odmiany układu, w którym sieć płatnicza współpracuje bezpośrednio z wystawcą rachunków, fig. 9 - schemat blokowy sposobu rejestracji wystawców rachunków w układzie elektronicznego płacenia rachunków, fig. 10 - schemat blokowy uzyskiwania przez płatnika dostępu do sieci płatniczej, fig. 11 - algorytm sposobu elektronicznego płacenia rachunków, a fig. 12 - schemat blokowy odmiany układu do elektronicznego płacenia rachunków, w którym płatnik współpracuje ze swoim bankiem za pośrednictwem biura usługowego.

Figura 12 i 3 przedstawiają różne znane sposoby i układy płacenia rachunków, które mają następujące wspólne etapy płatności: przedstawienie płatnikowi rachunku przez jego wystawcę, autoryzacja płatności (na przykład podpisanie przez płatnika czeku), potwierdzenie podjęcia przez bank funduszy z konta płatnika, oraz kredytowanie przez wystawcę należności płatnika.

Na fig. 1 przedstawiony jest znany układ 10 realizujący sposób czekowego płacenia rachunków. Układ ten jest utworzony przez płatnika rachunku 12, bank 16 płatnika, wystawcę 14 rachunku, bank 18 wystawcy, oraz operatora20 pośredniczącego w operacjach finansowych. Bank 16 prowadzi konto osobiste 22 płatnika 12 i konto rozrachunkowe 24, zaś bank 18 - konto bieżące 26 wystawcy 14 i konto rozrachunkowe 28. Sposób czekowego płacenia rachunków, z wykorzystaniem układu 10 jest następujący: Wystawca 14 wysyła pocztą do płatnika 12 rachunek 30 (strzałka 1), który stanowi fakturę zatrzymywaną przez płatnika, oraz polecenie wpłaty zawierające numer rozliczenia a także wysokość należności i podlegające zwrotowi. Po otrzymaniu rachunku 30, płatnik 12 wysyła w kopercie do wystawcy 14 dowód wpłaty 32 (strzałka 2), stanowiący obciążający jego konto 22 czek in blanco 34 i odcinek wpłaty 36. Po otrzymaniu dowodu wpłaty 32, wystawca rachunku 14 nanosi wysokość wpłaty na czek 34 kodem MICR i przesyła go w postaci czeku depozytowego 44 do banku 18 (strzałka 3), kredytując jednocześnie konto płatnika 12 w swojej bazie kont 42, które tworzy księgę główną.

Dowód wpłaty 32 może zostać przesłany do wystawcy 14 nie bezpośrednio, lecz za pośrednictwem operatora 20 (strzałka 2A), który koduje czek 34 i tworzy plik 40 danych w postaci zapisu A/R, a następnie wysyła ten plik 40 do wystawcy 14 (strzałka 3A), a równocześnie czek depozytowy 44 - do banku 18. Podpisany przez płatnika 12 zakodowany czek depozytowy 44 jest przesyłany z banku 18 do banku 16 (strzałka 4), a zakodowana na tym czeku 44 kwota jest przelewana z konta osobistego 22 na konto rozrachunkowe 24 banku 16 (strzałka 5), a następnie na konto rozrachunkowe 28 banku 18 (strzałka 6), i wreszcie na konto bieżące 26 wystawcy 14 rachunku (strzałka 7).

Jeżeli fundusze znajdujące się na koncie osobistym 22 płatnika 12 są niewystarczające dla pokrycia czeku depozytowego 44, albo konto to jest zablokowane - wówczas czek depozytowy 44 zwraca się z banku 16 do banku 18, a następnie do wystawcy 14, który w swej bazie danych 42 anuluje tę transakcję i renegocjuje z płatnikiem 12 warunki płatności. Wiąże się to oczywiście z dodatkowymi kosztami wystawcy 14. Nawet w przypadku wyjaśnienia możliwości płatniczych płatnika 12, operacja płatności musi rozpocząć się na nowo. Jeśli wystawca ma fundusze wystarczające do pokrycia czeku depozytowego 44, znajdująca się na czeku depozytowym 44 kwota może zostać przelana niezwłocznie po otrzymaniu czeku przez bank 18, z konta rozrachunkowego 28 na konto bieżące 26 wystawcy 14 w postaci kredytu.

Wystawca rachunku 14 aktualizuje po określonym czasie zapis danych A/R w swej bazie danych 42 księgi głównej dotyczący rozliczenia czeku depozytowego 44, a bank 16 wysyła do płatnika 12 potwierdzenie dokonanego przelewu w postaci wyciągu 38 z konta 22.

Niedogodnością powyższego układu i sposobu płacenia rachunków jest konieczność dużego zaangażowania zarówno płatnika, jak i wystawcy rachunku w czynności techniczne związane z realizacją czeku, na przykład wysłanie czeków i faktur pocztą, oraz śledzenie całej transakcji. Ponadto możliwości płatnicze płatnika zostają potwierdzone dopiero w zawansowanym etapie realizacji czeku, a w przypadku braku ich potwierdzenia, cała operacja powtarza się od nowa, obciążając dodatkowo kosztami transakcji wszystkich jej uczestników, a terminy

176 257 realizacji transakcji finansowych nie zależą od płatnika, lecz od czasu przesyłania pocztą rachunku, dowodu wpłaty i czeku, co niekiedy znacznie wydłuża czas transakcji.

Przedstawiony na fig. 2 układ 50 do realizacji sposobu elektronicznego płacenia rachunków, zwany GIRO, został wprowadzony przez władze rządowe w krajach Europy Północnej. W układzie tym, każdy płatnik i wystawca rachunku, ma swój numer identyfikacyjny, który nanosi się na znormalizowane polecenia wpłat, pełniące rolę czeków. Płatnik wysyła polecenie wpłaty do swojego banku, lub do centralnej jednostki układu GIRO, skąd jest on następnie wysyłany do wystawcy rachunku zgodnie z przyporządkowanym mu numerem. Ze względu na znormalizowany format poleceń wpłat, mogą one być łatwo kodowane i odczytywane przez urządzenia automatyczne, co znacznie zmniejsza koszty dokonywania transakcji.

Układ 50 elektronicznego płacenia rachunków tworzą: płatnik 12 rachunku, wystawca 14 rachunku, bank 16 płatnika 12, bank 18 wystawcy 14 rachunku, biuro usługowe 52, oraz bank 53 tego biura.

Sposób płacenia rachunków w tym układzie 50 jest następujący: Płatnik 12 rachunku rejestruje się w biurze usługowym 52 przez wysłanie do niego pakietu rejestracyjnego 57 (strzałka 1), zawierającego pusty czek i wykaz wystawców 14 rachunków, na rzecz których będą dokonywane przelewy bankowe. Biuro usługowe 52 wysyła dane 58 płatnika 12 do wystawcy 14 (strzałka 2), który winien potwierdzić, lub nie potwierdzić fakt, że płatnik 12 jest jego klientem (strzałka 3). Biuro usługowe 52 identyfikuje wystawcę 14 na podstawie danych zawartych w pakiecie rejestracyjnym 57, a więc na podstawie jego nazwy, adresu i numeru telefonu, wprowadzając je do bazy danych 54. Celem uniknięcia możliwych pomyłek, biuro usługowe 52 uniemożliwia dokonywanie płatności na rzecz wystawcy 14 do czasu zarejestrowania i zweryfikowaniajego danych. Po otrzymaniu od wystawcy 14 rachunku 30 (strzałka 4), płatnik 12 wysyła do biura 52 dyspozycję 56 zapłacenia rachunku (strzałka 5), zawierającą upoważnienie do pobrania przez to biuro funduszy z jego konta osobistego 22, i uregulowania rachunku 30 w kwocie równej, lub różnej od wysokości widniejącej na tym rachunku, a także datę planowanego dokonania,płatności, oraz ewentualnie dodatkowe informacje dotyczące wystawcy 14. W odpowiedzi, biuro 52 wysyła do płatnika 12 potwierdzenie 66 odbioru dyspozycji 56 (strzałka 6). Dyspozycja 56 i potwierdzenie 66 mogą być przekazywane w różny sposób, na przykład za pomocą komputera i modemu, ekranu dotykowego, wideotelefonu, lub też telefonu tonowego. Przesłane, elektronicznie dyspozycje zapłaty rachunku mogą mieć również postać instrukcji wpłaćeniaina rachunek wystawcy określonych kwot w stałych odstępach czasu.

Po., otrzymaniu dyspozycji 56, i przed dokonaniem płatności na rzecz wystawcy 14, biuro 52 rozlicza· czek depozytowy 44 przesyłając go do banku 53 (strzałka 7), a następnie do banku 16 płatnika 12 (strzałka 8), który z kolei dokonuje przelewu kwoty rachunku z konta 22 na konto rozliczeniowe 24 (strzałka 9), a następnie na konto 70 banku 53 (strzałka 10 i 11). W dalszej kolejności, biuro 52 przesyła wystawcy 14 dowód płatności 60 rachunku, stanowiący czek 62, obciążający konto 70 banku 53, oraz wykaz wszystkich płatników 12, których przekazy są zsumowane na tym czeku 62 (strzałka 12). Tego typu płatność jest dla wystawcy rachunku 14 pozycją wyjątkową, co zwiększa koszty jego rozliczenia. Wystawca 14 deponuje otrzymany czek 62 w banku 18 (strzałka 13), który pobiera określoną kwotę z konta 71 (strzałki 14,15 i 16) banku 53 na konto rozliczeniowe 28 i przelewa na konto bieżące 26 (strzałka 17) wystawcy 14. Po zakończeniu transakcji, bank 16 wysyła do płatnika 12 potwierdzenie dokonania transakcji w postaci wyciągu 38.

Istnieją oczywiście różne modyfikacje układu 50. Na przykład w odpowiedzi na dyspozycję 56 biuro 52 wysyła do wystawcy 14 zamiast odcinka wpłaty - czek depozytowy in blanco 44, obciążający konto 22 płatnika 12. Zmniejsza się wówczas prawdopodobieństwo podania błędnego numeru konta płatnika na dowodzie wpłaty.

W innej modyfikacji układu 50, biuro usługowe 52 w celu skredytowania własnego konta 70 obciąża konto 22 płatnika 12 za pośrednictwem zautomatyzowanego biura rozliczeniowego ACH. Jeszcze inna modyfikacja polega na przesłaniu przez biuro 52 zapisu danych A/R i kredytu wystawcy, rachunku 12 kolejno: za pośrednictwem banku 53, zautomatyzowanego biura rozliczeniowego ACH i banku 18, albo też za pośrednictwem układu przetwarzania przekazów MasterCard RPS i banku 18. W jeszcze innej modyfikacji układu 50, biuro 52 uruchamia za

176 257 pośrednictwem zautomatyzowanego biura rozliczeniowego ACH jednocześnie debet konto 22 płatnika 12 i kredyt konto 26 wystawcy 14.

Niedogodnością opisanego sposobu płacenia rachunków jest to, że w przypadku pomyłkowego dokonania płatności na konto innego wystawcy, fundusze zasilają przez jakiś czas jego konto, a płatnik jest ich pozbawiony do momentu zwrotu. Biuro usługowe może wystawiać zlecenia płatności nawet przez kilka dni, w którym to czasie płatnik musi utrzymywać na swym koncie fundusze będące równowartością płaconych rachunków. Wystawca rachunku musi natomiast rejestrować każdego płatnika, co pociąga również dodatkowe jego koszty. Wadą tego sposobu płacenia rachunków jest również konieczność przeprowadzenia przez biuro usługowe negocjacji warunków transakcji zarówno z wystawcą, jak i z płatnikiem, co nie tylko wydłuża czas transakcji płatniczej, ale również zwiększa jej koszty. Ponadto, płatnik musi sprawdzić aż trzy potwierdzenia płatności wysłane: z biura usługowego, ze swojego banku, oraz od wystawcy rachunku (o kredytowaniu płatności), a przy tym nie ma możliwości uzyskania aktualnego stanu swojego konta, gdyż bank nie dysponuje informacjami o transakcjach, aktualnie dokonywanych przez biuro usługowe. Ponadto układ płatności rachunków GIRO nie może być stosowany w tych krajach, gdzie formaty odcinków wpłat i rachunków są różne, zależnie od wystawcy (na przykład w Stanach Zjednoczonych A. P.).

Przedstawiony na fig. 3 układ 80, służy do realizacji sposobu płacenia rachunków regularnych i okresowych, zwłaszcza o niewielkiej wartości.

Układ ten tworzą: płatnik 12, bank 16 płatnika, wystawca 14 rachunku, bank 18 wystawcy, oraz zautomatyzowane biuro rozliczeniowe 81 (ACH). Przeprowadzenie transakcji płatniczej obejmuje w tym układzie: fazę rejestracji (strzałki 1 do 4), oraz fazę operacyjną (strzałki 5 do 13). W fazie rejestracji, płatnik 12 przesyła czek in blanco 84 (strzałka 1) wystawcy 14, a ten z kolei przesyła komunikat 88 wstępnej autoryzacji do banku 18 (strzałka 2); ten ostatni zaś - do pełniącego funkcję inicjującą instytucji deponenckiej- biura rozliczeniowego 81 (strzałka 3), oraz do pełniącego funkcję odbierającej instytucji deponenckiej - banku 16 (strzałka 4). Po zaakceptowaniu komunikatu 88, bank 16 zezwala na automatyczną inicjację debetu konta osobistego 22 płatnika 12 przez bank 18.

W fazie operacyjnej, wystawca 14 sprawdza w swojej bazie danych 82 czy płatnik 12 jest w niej zarejestrowany i czy upoważnia go do dysponowania kontem osobistym 22 (strzałka 5). W przypadku uzyskania potwierdzenia, wystawca 14 wysyła do płatnika 12 zawiadomienie 86 o dokonaniu debetu (strzałka 6), zaś do banku 18 - żądanie 90 dokonania debetu konta 22 płatnika 12 (strzałka 7). Bank 18 obciąża konto 22 płatnika 12 za pośrednictwem biura rozliczeniowego 81 i pobiera odpowiedni fundusz na konto bieżące 26 wystawcy 14 (strzałki 8 do 11), względnie wysyła do wystawcy 14 notę 46 o niewystarczającym funduszu na koncie 22 (NSF). W końcu operacji finansowej, płatnik 12 otrzymuje z banku 16 wciąg 38 ze swojego konta 22 (strzałka 13).

Niedogodnością tego układu płacenia rachunków jest brak możliwości kontroli transakcji płatniczych przez płatnika, (co wynika z konieczności udzielenia wystawcy stałego upoważnienia do pobierania funduszy z konta płatnika), jak również sprawdzenia przez płatnika daty transakcji płatniczej. Ponadto popełnienie przez wystawcę pomyłki wartości debetu konta płatnika, i związane z tym anulowanie transakcji, obciąża płatnika. Wadą tego układu jest również konieczność rejestracji każdego płatnika w bazie danych wystawcy, oraz rejestracji każdego wystawcy przez płatnika, co obciąża kosztami zarówno płatnika, jak i wystawcę rachunków, co ogranicza zakres stosowalności układu, wynikający z braku możliwości dokonywania płatności przez płatników nie zarejestrowanych u wystawców.

Przedstawiony na fig. 4 układ 100 do realizacji sposobu elektronicznego płacenia rachunków według wynalazku utworzony jest z banku 16 płatnika 12, z banku 18 wystawcy 14 rachunków, oraz z sieci płatniczej 102, wyposażonej w podsystem rozliczeniowy 104, w podsystem rozrachunkowy 106 i w bazę danych 108, zawierającą informacje o wystawcach 14 rachunków, przy czym zarówno płatnik 12, jak i wystawca 14 są połączeni ze swoimi bankami 16 i 18 za pomocą określonych interfejsów programowych i sprzętowych (na przykład modemów, łączących ich komputery z komputerami banków). Obydwa banki 16 i 18 są również połączone z siecią płatniczą 102 za pomocą interfejsów, połączonych z ich komputerami.

176 257

Sieć płatnicza 102 może nie mieć określonej lokalizacji, lecz może być rozproszona w postaci implementu w sieci komputerowej ATM, lub sieci VisaNet. Wystawcy 14 mają przyporządkowany przez operatora sieci 102 kod identyfikacyjny. Banki 16 i 18 są zaopatrzone w środki przetwarzania danych (na przykład bilansowania kont, generowanie pliku danych w określonym formacie), oraz informacji (na przykład przetwarzania informacji z korespondencji pocztowej), i są przyłączone do sieci płatniczej za pomocą komputerów. Rolę banków 16 i 18 mogą również pełnić dowolne instytucje finansowe, na przykład ajencje bankowe.

Bank 16 płatnika 12 i bank 18 wystawcy 14 rachunków może być również jednym bankiem. Płatnik 12 wybiera do współpracy taki bank, który akceptuje wydawany przez niego rodzaj dyspozycji za ustaloną odpłatnością, zaś wystawca 14 taki bank, który zobowiąże się do przesyłania mu pliku 40 danych A/R w wybranym przez niego formacie, co umożliwi uniknięcie przetwarzania przez wystawcę 14 pozycji wyjątkowych.

Każdemu wystawcy rachunków jest przyporządkowany unikalny kod identyfikacyjny BRN, złożony z n-znaków, korzystnie z cyfr od 0 do 9, przy czym n-ta cyfrajest cyfrą modulo 10. Na przykład dla n=9 kod BRN może mieć postać 918_272_642.

Na rachunku 120 przesłanym przez wystawcę 14 do płatnika 12 znajduje się kod BRN, numer rozliczenia, należna kwota, termin płatności, oraz symbol sieci płatniczej 102, informujący płatnika 12 o elektronicznym sposobie płatności. Wystawca 14 nie wymaga odcinka wpłaty, dlatego rachunek 120 ma postać faktury, która może być przesłana do płatnika 12 zarówno pocztą zwykłą, jak i elektroniczną.

Dyspozycja płatności 122 może być przesyłana przez płatnika 12 - po uprzednim uzgodnieniu - za pomocą poczty, telefonu, lub sieci komputerowej do banku 16, który winien dysponować tablicami danych statycznych. Dyspozycja 122 zawiera wówczas indeksy odnoszące się do określonych danych z tych tablic, a ponadto kod BRN, numer rozliczenia, kwotę, datę płatności, źródło funduszy, oraz upoważnienie do dokonania przelewu nakonto bieżące wystawcy 14 o wskazanym kodzie BRN. Dyspozycja 122 może dotyczyć kilku płatności o różnych datach.

Komunikat płatniczy 124 jest przekazywany z banku 16 do banku 18 za pośrednictwem sieci płatniczej 102, przy czym nie zawiera on ani nazwy wystawcy 14 rachunku, ani numeru jego konta bieżącego 26, który nie jest również znany operatorowi sieci 102. Komunikat płatniczy 124 podlega sprawdzeniu przez bank 16, przy czym stwierdzone nieprawidłowości powodują zatrzymanie transakcji przez bank 16, lub przez sieć płatniczą 102. Wymagania redakcyjne komunikatu płatniczego 124 określa maska, lub inny zbiór określonych reguł, gwarantujących jego poprawność. Niektóre transakcje płatnicze mogą być przeprowadzone mimo błędów redakcyjnych w komunikacie płatniczym 124, lecz są one wówczas oznaczone w postaci znacznika stanu na tym komunikacie.

Komunikat płatniczy 124 zawiera dwa kody BID identyfikujące obydwa banki 16 i 18, a także kod BRN, numer rozliczenia, wysokość kwoty, oraz gwarancję banku 16 na jej pokrycie. Kod BID banku 18 jest określany przez bank 16 na podstawie bazy danych 108, lub jej kopii. Komunikat płatniczy 124 może zawierać również datę jego nadania, unikalny identyfikator, umożliwiający odróżnić go od wszystkich innych komunikatów, oraz informacje finansowe i niefmansowe, przekazywane między stronami transakcji, i dotyczące na przykład zmiany faktur, wyciągów z kont bankowych.

Format pliku 40 danych A/R, przekazywanego w określonych odstępach czasu przez bank 18 wystawcy 14, jest uprzednio uzgadniany, co umożliwia wystawcy 14 otrzymywanie wszystkich danych dotyczących rozliczeń zawsze w jednakowej postaci, niezależnie od sposobu inicjacji płatności przez płatnika 12, eliminując w ten sposób przetwarzanie pozycji wyjątkowych. Plik 40 zawiera część danych zwartych w komunikacie płatniczym 124, to jest numer BRN, numer rozliczenia i kwotę płatności.

Baza danych 108, w którą zaopatrzona jest sieć płatnicza 102, zawiera kody BRN wszystkich, współpracujących z siecią wystawców rachunków 14, i jest dostępna dla obydwu banków 16 i 18 w celu aktualizacji ich kopii 158. Przedstawiona na fig. 5 struktura bazy danych 108 i jej kopii 158 znajdujących się w bankach 16 i 18 ma postać tablicy, w której znajdują się: pole kodu BRN, pole identyfikatora BID banku 18, pole formatu maski CBMASK, oraz pole

176 257 nazwy i adresu, oraz innych informacji dotyczących tego wystawcy 14. Kod BRN (na przykład 918_272_642) identyfikuje wystawcę 14, zaś identyfikator BID (na przykład 493217) - wskazuje bank 18 do którego jest przesyłany komunikat płatniczy 124, dzięki czemu płatnik 12 nie musi znać nazwy tego banku 18. Bank 18 jest zaopatrzony w poufną bazę danych, w której znajdują się numery kont bieżących 26 wystawców 14, utajnione i zabezpieczone zarówno przed płatnikiem 12, jak i przed operatorem· sieci 102.

Pobranie funduszy z konta 26 wystawcy 14 może być dokonane wyłącznie przez jego właściciela, oraz przez bank 18, co ma miejsce w przypadku przesłania przez bank 16 komunikatu o zwrocie dokonanej płatności, oczywiście po uprzednim wysłaniu komunikatu płatniczego 124.

Pole formatu maski CBMASK wykorzystuje się do sprawdzenia numeru rozliczenia między płatnikiem 12 i wystawcą 14 rachunku. Jeżeli na przykład wystawca rachunku jest posiadaczem karty płatniczej Visa, wówczas format maski CBMASK tej karty ma postać 4932^Λ # # # #^Λ_ ####^A### c, co oznacza, że numer rozliczenia przyporządkowany każdej karcie zaczyna się od cyfr 4932, po którym następują trzy sekwencje czterocyfrowe (cyfry od 0 do 9) oddzielone znakami wolnymi A (na przykład spacją), przy czym ostatnia sekwencja kończy się cyfrą kontrolną c. W polu formatu maski CBMASK może znajdować się również numer rozliczenia instytucji publicznej, który ma wówczas postać # # # _A_# # x, przy czym A oznacza, że w tej pozycji musi znajdować się litera, zaś M - że ostatni znak jest nieistotny dla identyfikacji płatnika 12.

Kod BRN, znajdujący się w pierwszym polu bazy danych 108, lub jej kopii 158, ma następujący format ###_###_## c, w którym c oznacza cyfrę kontrolną modulo 10, przy czym nie jest konieczne oddzielenie sekwencji trzycyfrowych spacjamiBaza danych 108 może być podzielona na oddzielne pliki, według rejonów geograficznych wystawców 14 rachunków, lub jego przedstawicielstw, które określa pierwsza cyfra kodu BRN.

Na fig. 6 przedstawiony jest układ elektronicznego płacenia rachunków, o następującej strukturze płatniczej: Pochodzący z banku 16 komunikat płatniczy 124 jest przesyłany do banku 18 za pośrednictwem podsystemu rozrachunkowego 106 sieci płatniczej 102, zaś przelewy z banku 16 do banku 18, są realizowane przez podsystem rozliczeniowy 104 tej sieci, który wydaje dyspozycję 130 przelewu z banku ·16 do banku rozliczeniowego 128.

Bank 16 płatnika 12 jest zaopatrzony w moduł 160 formowania rekordów, który jest połączony na wejściu z kopią 158 bazy danych 108, na wyjściu zaś- z podsystemem rozrachunkowym 106. Analogicznie, bank 18 wystawcy 14 jest zaopatrzony w moduł 162 formowania rekordów, połączony na wejściu z podsystemem rozrachunkowym 106, a także z kopią 158 bazy danych 108, oraz z tablicą kont 140 wystawców rachunków.

Bank rozliczeniowy 128, którym może być dowolny bank komercyjny, lub Bank Rezerw Federalnych (w Stanach Zjednoczonych A. P.), jest zaopatrzony w cztery konta, a mianowicie w konto rozliczeniowe 154 z bankiem 16, konto rozliczeniowe 155 z bankiem 18, konto rozliczeniowe 152 sieci płatniczej 102, oraz konto rozliczeniowe 156 z innymi bankami, przy czym wszystkie te konta mogą być kontami wielokrotnymi, umożliwiającymi dokonywanie transakcji finansowych w różnych walutach. Na przykład, wpłata może być dokonana w banku płatnika w pierwszej określonej walucie, następnie przelana do banku wystawcy za pośrednictwem banku rozliczeniowego 128 w postaci drugiej waluty, w którym na konto wystawcy jest przekazana kwota jeszcze w innej walucie. Bank rozliczeniowy 128 współpracuje z podsystemem rozliczeniowym 104 i po akceptacji dyspozycji 130 dokonuje przelewu między kontami rozliczeniowymi 152, 154, 155 i 156.

Podsystem rozrachunkowy 106 sieci 102 jest wyposażony w rejestr transakcji 164, połączony na wejściu z magistralą transmisji komunikatów płatniczych 124, zaś na wyjściu - z modułem 166 wymiany walut. Podsystem 106 wysyła również noty o niewystarczających funduszach na koncie 22 płatnika 12.

Podsystem rozliczeniowy 104 sieci 102 jest zaopatrzony w procesor 168 dokonujący rozliczeń pozycji netto, i w połączony z nim na wyjściu generator 170 meldunków rozliczeniowych, połączony z magistralą 172 danych do tych meldunków, łączącą generator 170 z obydwoma bankami 16 i 18. Meldunki zawierają informacje dotyczące kwoty rozliczeń, dane o komunikatach płatniczych 124 i informacje o wymianie walut. Komunikat płatniczy 124 może być oznaczony z polecenia wystawcy 14 rachunków - wskaźnikiem stanu, celem uzyskiwania gwarantowanych, albo niegwarantowanych płatności, co umożliwia bankowi 16 oszacowanie odpowiedniego ryzyka transakcji finansowej.

Przed wysłaniem komunikatu płatniczego 124 do sieci płatniczej 102, moduł 160 formowania rekordów sprawdza zgodność zawartych w nim danych, zwłaszcza kodu BRN i numeru rozliczenia z danymi zawartymi w kopii 158 bazy danych 108. Jeżeli fundusze płatnika 12 niezbędne do realizacji płatności nie są zabezpieczone, a wystawca 14 żąda płatności gwarantowanej - moduł 160 uniemożliwia wysłanie komunikatu płatniczego 124.

Transakcja zostaje również anulowana w przypadku, kiedy kodu BRN nie ma w kopii 158, lub numer rozliczenia nie spełnia formatu maski CBMASK. Anulowanie transakcji przed jej inicjacją przez bank 16 zabezpiecza zarówno bank 18, jak i wystawcę 14 przed znacznie wyższymi kosztami anulowania transakcji w przypadku, kiedy byłyby one unieważnione w późniejszym etapie płatności rachunku. Płatnik 12 jest wówczas natychmiast informowany o unieważnieniu transakcji płatniczej. W przypadku akceptacji przez wystawcę '14 komunikatów płatniczych 124 niespełniających formatu maski CBMASK, zostają natychmiast aktualizowane kopie 158 bazy danych 108 w bankach 16 i 18.

W tablicy kont 140 banku 18 znajdują się kody BRN, numery kont wystawców 14, oraz na życzenie wystawców 14 protokoły transmisji pliku 40 (czyli sposoby transmisji danych). Tablica kont 140 jest w ogóle niedostępna poza bankiem 18.

W układzie 100A elektronicznego płacenia rachunków, przedstawionym na fig. 7, bank 16 płatnika 12 wysyła do sieci płatniczej 102 notę niewystarczających funduszy na koncie 22 do pokrycia płatności wystawionej na fakturze 120. Anulowanie transakcji płatniczej, po inicjacji płatności przez płatnika 12 przeprowadza się w następujący sposób: Po otrzymaniu od wystawcy 14 faktury 120 (strzałka 1), płatnik 12 wysyła dyspozycję 122 do swojego banku 16 (strzałka 2), który z kolei przesyła do sieci płatniczej 102 komunikat 125 informujący o niezabezpieczonej płatności (strzałka 3), sieć płatnicza zaś przesyła ten sam komunikat 125 do banku 18 wystawcy 14 (strzałka 4). Bank 18 wysyła niezwłocznie do wystawcy 14 - notę w postaci zapisu 127 niezabezpieczonej płatności (strzałka 7). Po stwierdzeniu, że fundusze na koncie 22 płatnika 12 są niewystarczające na pokrycie faktury 120, bank 16 wysyła do sieci płatniczej 102 informującą o tym notę 46 (strzałka 8), która zostaje kolejno przesłana do banku 18 (strzałka 10), oraz do wystawcy 14 (strzałki 11 i 12). W tej sytuacji następuje przelanie uprzednio określonej kwoty z konta bieżącego 26 na konto rozrachunkowe 28, oraz zmiana zapisu 127 w księdze głównej 42 wystawcy 14 rachunku.

W przedstawionym na fig. 8 układzie 100B elektronicznego płacenia rachunków, plik 40 danych A/R do wystawcy 14 rachunku wysyła sieć płatnicza 102, a nie bank 18. Po otrzymaniu od wystawcy 14 faktury 120, płatnik 12 wysyła dyspozycję 122 płatności do banku 16, który z kolei przesyła komunikat płatniczy 124 do sieci płatniczej 102, a ta z kolei wysyła komunikat 124 do banku 18, a dane A/R (obejmujące datę transakcji, kwotę należności i numer rozliczenia) - na polecenie tego banku 18 - bezpośrednio do wystawcy 14, który natychmiast aktualizuje swoją księgę główną 42. W tej sytuacji, bank 18 wysyła do wystawcy 14 dane zbiorcze 129 wszystkich jego płatności za określony okres. Układ 100B jest korzystny dla dużych wystawców 14 rachunków.

Na fig. 9,10 i 11 przedstawione są schematy sposobu elektronicznego płacenia rachunków według wynalazku, za pośrednictwem sieci komputerowej i urządzeń telekomunikacyjnych.

Przedstawiony na fig. 9 sposób rejestracji wystawcy rachunków w układzie elektronicznego płacenia rachunków jest następujący: W początkowym etapie 200 wystawca rachunków otwiera konto w swoim banku 18, przyłączonym do sieci płatniczej 102, przez którą bank 16 płatnika przekazuje komunikaty płatnicze 124 w formacie ustalonym przez operatora tej sieci. Bank 18 wystawcy 14 prowadzi konto rozrachunkowe 24 (debetowo-kredytowe) w kwotach netto dla wszystkich zarejestrowanych w tym banku wystawców 14, z którego przelewa określone w komunikatach płatniczych 124 kwoty na konta bieżące 26 tych wystawców, jak również prowadzi bazę danych, umożliwiającą identyfikację konta wystawcy na podstawie unikalnego kodu BRN.

176 257

Połączone z siecią płatniczą 102 banki: płatnika 16 i wystawcy 18 dokonują z operatorem tej sieci uzgodnień dotyczących odpłatności za usługi (przetwarzanie płatności i wymiana informacji). Odpłatność ta, może być dokonywana przez bank płatnika, lub bank wystawcy, albo przez obydwa te banki. W przypadku kiedy transakcja płatnicza jest niekorzystna dla jednego z banków, wówczas uzyskuje on od drugiego banku określoną odpłatność w postaci opłaty wyrównawczej, która jest pobierana podczas przekazywania polecenia przelewu do banku rozliczeniowego sieci płatniczej. Polecenie przelewu jest więc wielokierunkowe i może być przekazywane między bankami: płatnika, wystawcy rachunków, oraz sieci płatniczej.

W drugim etapie 202 wystawca 14 rachunków uzgadnia ze swoim bankiem 18 protokół otrzymywania danych A/R (strukturę i sposób przekazywania tych danych) zawartych w komunikatach płatniczych 12-4, częstotliwość przekazywania tych danych, oraz opłatę za dostarczanie ich wystawcy. W pewnych obustronnie uzgodnionych przypadkach, na przykład podczas dokonywania na rzecz wystawcy wpłat na cele charytatywne, bank 18 nie przekazuje wystawcy 14 danych A/R, a przekazane fundusze przechowuje w depozycie. Bank 18 może się również zobowiązać do podłączenia komutowanych linii telekomunikacyjnych do wystawcy rachunków, lub do sfinansowania i podłączenia tych linii między wystawcą 14, a siecią płatniczą 102. Wystawca przedstawia swojemu bankowi format maski, czyli regułę tworzenia numeru rozliczenia.

W trzecim etapie 204 bank 18 wystawcy 14 wnosi do sieci płatniczej 102 o zarejestrowanie tego wystawcy 14 rachunków, który w etapie 206 przydziela mu unikalny kod identyfikacyjny BRN, (wybrany z puli wolnych kodów) ajednocześnie przekazuje do sieci płatniczej 102 format numeru rozliczenia dla tego kodu. Zarówno kod BRN, jak i format numeru rozliczenia między wystawcą 14, a płatnikiem 12, są umieszczane w bazie danych 108 sieci płatniczej 102.

W czwartym etapie 208 sieć płatnicza 102 ogłasza kod BRN nowego użytkownika sieci (wystawcy 14) i przesyła określone, dotyczące go dane do wszystkich współpracujących z tą siecią banków.

W piątym etapie 210 wystawca 14 rachunków ujawnia swój kod identyfikacyjny BRN na fakturach, lub w pismach informacyjnych.

Opisany powyżej proces rejestracji wystawcy rachunków jest całkowicie zautomatyzowany, i odbywa się za pośrednictwem sieci komputerowej. Większość banków w Stanach Zjednoczonych A. P. korzysta z sieci VisaNet, dlatego też sieć płatnicza 102 układu 100 według wynalazku jest korzystnie zaimplementowana w tej sieci.

Przedstawiony na fig. 10 sposób uzyskania przez płatnika 12 dostępu do sieci płatniczej 102 jest następujący: W pierwszym etapie 230 płatnik 12 wybiera bank 16 współpracujący z siecią płatniczą 102, identyfikując go za pomocą określonego symbolu, logo, lub numeru emitowanej przez ten bank karty płatniczej, i zamawia w nim świadczenie usług płatniczych. W drugim etapie 232 płatnik 12 uzgadnia z bankiem 16 sposób inicjacji transakcji płatniczej i dokonywania płatności. Bank 16 dostarcza przy tym płatnikowi 12 określone oprogramowanie umożliwiające przesyłanie w określonym formacie dyspozycji płatności do banku 16 za pomocą modemu, który łącznie z oprogramowaniem tworzy interfejs, łączący jego komputer z komputerem banku 16. Dyspozycja płatności 122 winna określać kwotę, adresata, .oraz datę, lub daty płatności, i może być przekazana do banku 16 w różny sposób, na przykład za pośrednictwem modemu, telefonu, wideotelefonu, telewizyjnej sieci kablowej, lub zwykłej poczty. Podczas przekazywania tej dyspozycji 122 za pomocą telefonu, zainstalowany w banku system odpowiedzi głosowej zadaje płatnikowi 12 sekwencję pytań, na przykład: Któremu wystawcy chcesz wnieść wpłatę?, Jaką kwotę chcesz wpłacić?, na które płatnik 12 odpowiada wciskając odpowiednie klawisze telefonu tonowego. W trzecim etapie 234 płatnik 12 określa rodzaj rachunków, które chce opłacić za pośrednictwem sieci płatniczej. Płatnik 12 może również zainicjować płatność za pomocą karty płatniczej, na przykład Visa. Po wprowadzeniu przez płatnika 12 personalnego numeru identyfikacyjnego do czytnika kart płatniczych, komputer banku 16, który jest połączony z czytnikiem kart, sprawdza automatycznie konto płatnika 12, i dokonuje jego* weryfikacji.

176 257

Przedstawiony na fig. 11 sposób elektronicznego płacenia rachunków według wynalazku przy użyciu algorytmu jest następujący: W pierwszym etapie 250 wystawca 14 przesyła płatnikowi 12 w dowolny sposób (na przykład za pośrednictwem poczty elektronicznej) - rachunek (faktura 120) do zapłacenia, na którym podanajest należna kwota, kod BRN, termin płatności i numer rozliczenia, co oznacza, że wystawca chce otrzymać zapłatę za pośrednictwem sieci płatniczej. W przypadku gdy płatnik 12 nie zna kodu BRN wystawcy 14 (gdyż nie został on zamieszczony na rachunku), może on go uzyskać z kopii 158 bazy danych 108 o wystawcach 14, znajdującej się w banku 16. Płatnik 12 może ponadto zarejestrować rtóż.nych wystawców 14 w utworzonej tablicy statycznej własnej bazy danych, którą przekazuje również swemu bankowi 16, a dyspozycja płatności 122 określa wówczas źródło funduszy, kod BRN i numer za pomocą indeksów, określających współrzędne tej tablicy. Sposób ten stanowi szczególne ułatwienie w przypadku wydawania dyspozycji 122 płatności telefonem tonowym. Jeżeli wystawca 14 prowadzi działalność w różnych krajach, to może mieć różne kody BRN dla poszczególnych krajów, lub dla różnych płatników 12.

W drugim etapie 252 płatnik 12 wysyła dyspozycję płatności 122 do swojego banku 16, który we wskazanej na niej dacie debetuje jego konto i kieruje określony fundusz do sieci płatniczej 102 ze wskazaniem kodu BRN wystawcy 14 i numeru rozliczenia. W trzecim etapie 254, bank 16 płatnika 14 sprawdza dostępność, koniecznych do zrealizowania płatności funduszy, a w przypadku ich braku, przy równoczesnej gwarantowanej płatności, w czwartym etapie 256 przesyła do płatnika 12 informację o anulowaniu transakcji. Tak więc w przypadku braku wystarczających funduszy na koncie płatnika 12 transakcja płatnicza zostaje zatrzymana natychmiast, przed uruchomieniem wielu następnych operacji. W ramach porozumienia z płatnikiem 12, bank 16 może uzyskać konieczne fundusze z konta oszczędnościowego płatnika 112, lub z konta jego karty płatniczej, względnie z linii kredytowej, otworzonej przez płatnika. Natomiast na podstawie specjalnych uzgodnień między bankiem 16 płatnika 12, a siecią płatniczą 102, bank 16 może przesłać do sieci 102 komunikat płatniczy 124 nawet po stwierdzeniu niewystarczających funduszy na koncie płatnika, oraz ewentualnie zatrzymać transakcję płatniczą w późniejszym jej etapie. Jeżeli bank podejmie decyzję o kontynuowaniu transakcji płatniczej, wówczas w piątym etapie 258 następuje sprawdzenie kodu BRN właściwego wystawcy 14 w kopii 158 bazy danych 108, względnie zapytanie o ten kod operatora sieci 102, i wysłanie do sieci komunikatu płatniczego. W szóstym etapie 260 następuje sprawdzenie poprawności redakcyjnej dyspozycji płatności 122, zwłaszcza poprawności numeru rozliczenia i kodu BRN. W przypadku stwierdzenia przez bank 16 usterek w redakcji dyspozycji 122, w siódmym etapie 262 następuje anulowanie transakcji, albo też w ósmym etapie 264 wysłanie do sieci 102 komunikatu płatniczego 124, w celu ponownego sprawdzenia i ewentualnie anulowania przez bank transakcji płatniczej. W dziewiątym etapie 266, sieć płatnicza 102 obciąża bank 16 płatnika 12 kwotą podaną w komunikacie płatniczym 124 i kredytuje bank 18 wystawcy 14 identyczną kwotą. W dziesiątym etapie 268 bank wystawcy kredytuje konto bieżące 26 wystawcy 14, zaś wystawca 14 - kredytuje rozliczenie z płatnikiem 12. Bank 18 wystawcy 14 może również świadczyć na jego rzecz dodatkowe usługi, polegające na przykład na sprawdzeniu zgodności numeru rozliczenia podanego w bazie danych 108 i w komunikacie płatniczym 124, oraz na anulowaniu transakcji w przypadku stwierdzenia niezgodności tych numerów.

W wyniku narzucenia zasad płatności przez sieć płatniczą 102 i akceptowania ich przez współpracujące z nią banki, komunikat płatniczy 124 wysłany przez bank 16 płatnika 12 i zaakceptowany przez sieć płatniczą 102, musi być również zaakceptowany przez bank 18 wystawcy 14.

W przedstawionej na fig. 12 odmianie układu 300 elektronicznego płacenia rachunków według wynalazku, płatnik 302 przesyła dyspozycję płatności 122 (strzałka 1) do swojego banku 304 za pośrednictwem biura usługowego 312, z wykorzystaniem sieci płatniczej 310, na przykład zaimplementowanej w sieci VisaNet. Biuro 312 jest zaopatrzone w kopię 158 bazy danych 108 i prowadzi (zamiast banku3O4) weryfikację dyspozycjj płatniczej 122, wysyłając do tego banku 304 komunikat 318 o weryfikacji płatnika 302 (strzałka 2 i 3), zawierający jego ‘kod identyfikujący, oraz kwotę transakcji. W odpowiedzi na ten komunikat 318, bank 304 wysyła do biura 312 autoryzację 316 (strzałki 4 i 5) płatnika 302, która jest podstawą do wysłania przez biuro 312 za

176 257 pośrednictwem sieci płatniczej 310 komunikatu płatniczego 124 do banku 308 wystawcy 306 (strzałka 6 i 7). Po otrzymaniu tego komunikatu 124, sieć płatnicza 310 przesyła do banku rozliczeniowego 128 dyspozycję płatności 130 (strzałka 8), a bank 308 - plik 40 danych A/R do wystawcy rachunku 306 (strzałka 9).

Możliwe są również inne modyfikacje układu elektronicznego płacenia rachunków według wynalazku. Na przykład, biuro usługowe może znajdować się nie tylko między płatnikiem, a jego bankiem, ale również między wystawcą rachunków, a jego bankiem. Rolę banków płatnika i wystawcy rachunków mogą pełnić dowolne instytucje finansowe, na przykład kasy oszczędnościowe i kredytowe, lub firmy brokerskie, połączone z siecią płatniczą.

Realizacja płatności w układzie według wynalazku może być dokonywana zamiennie z wykorzystaniem poczty zwykłej, poczty elektronicznej, lub telefonu tonicznego.

176 257

WCZEŚNIEJSZE ROZWIĄZANIE FIG 3

176 257

BRN

BID CBMASK TEKST WYSTAWCY RACHUNKU

918-272-642	493217	tf^AA-^C

FIG 5

176 257

FIG 7

176 257

FIG 8

FIG 9

176 257 może zawierać

SPRZĘT/OPROGRAMOWANIE · DOSTARCZANE PRZEZ BANK·#

BANK 16 MOŻE ZGODZIĆ SIĘ NA PRZECHOWYWANIEPOWTARZAJ ĄCYCH SIĘ PŁATNOŚCI LUB DANYCH STATYSTYCZNYCH DANYCH PŁATNIKA 16

FIG 10

FIG 11

176 257

FIG H2

176 257

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 70 egz.

Cena 4,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Sposób elektronicznego płacenia rachunków, polegający na przekazaniu płatnikowi przez wystawcę rachunku, na którym znajduje się kwota płatności, następnie na przekazaniu przez płatnika dyspozycji przelewu do jego banku, oraz przelaniu funduszy z banku płatnika do banku wystawcy rachunku, znamienny tym, że po otrzymaniu rachunku (120) płatnik (12) przekazuje dyspozycję płatności (122) i określoną kwotę do banku (16) płatnika (12), zawierającą przynajmniej wysokość kwoty, kod identyfikacyjny (BRN) wystawcy (14) i numer rozliczenia rachunku (120), następnie bank (16) przekazuje komunikat płatniczy (124) do sieci płatniczej (102), zawierający przynajmniej wysokość kwoty i kod identyfikacyjny (BRN) wystawcy (14), po czym na podstawie identyfikatora (BID) identyfikuje się bank (18), który jest przyporządkowany kodowi (BRN), i przekazuje się komunikat (124) z sieci płatniczej (102) do zidentyfikowanego banku (18), a następnie kredytuje się konto bieżące (26) wystawcy (14) przez bank (18) na kwotę znajdującą się na komunikacie (124), i przesyła się wystawcy (14) plik (40) danych komunikatu (124) zawierających przynajmniej kwotę i numer rozliczenia rachunku (120).
2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że przed wysłaniem komunikatu płatniczego (124) do sieci płatniczej (102) zabezpiecza się gwarantowane fundusze będące przedmiotem płatności w banku (16).
3. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że w przypadku niezabezpieczenia przez bank (16) funduszy będących przedmiotem płatności do sieci płatniczej (102), wysyła się w ustalonym czasie po wysłaniu komunikatu płatniczego (124) do tej sieci (102), a następnie do banku (18) wystawcy (14) komunikat (125) informujący o niezabezpieczonej płatności, i po stwierdzeniu przez bank (16) braku funduszy wystarczających na pokrycie pokrycia rachunku (120) na koncie (22) płatnika (12) wysyła się do sieci płatniczej (102), a następnie do banku (18) informującą o tym notę (46).
4. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że plik (40) danych komunikatu (124) zawierających przynajmniej kwotę i numer rozliczenia rachunku (120) przesyła się wystawcy (14) z banku (18) wystawcy.
5. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że plik (40) danych komunikatu (124) zawierających przynajmniej kwotę i numer rozliczenia rachunku (120) przesyła się wystawcy (14) z sieci płatniczej (102).
6. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że komunikat płatniczy (124) wysyła się do banku (18) wystawcy po uprzedniej weryfikacji wystawcy (14).
7. Sposób według zastrz. 6, znamienny tym, że weryfikacji wystawcy (14) dokonuje się przez sprawdzenie kodu (BRN) w bazie danych (108) o wystawcach (14), ewentualnie w jej kopii (158), po czym w przypadku stwierdzenia niezgodności tego kodu (BRN) na komunikacie płatniczym (124) i w bazie danych (108), ewentualnie w jej kopii (108), wysyła się z powrotem do banku (16) komunikat płatniczy (124).
8. Sposób według zastrz. 6, znamienny tym, że weryfikacji wystawcy (14) dokonuje się przez sprawdzenie formatu maski (CBMASK) numeru rozliczenia rachunku (120) w bazie danych (108) o wystawcach (14), ewentualnie w jej kopii (158), po czym w przypadku stwierdzania niezgodności tego formatu (CBMASK) na komunikacie płatniczym (124) i w bazie danych (108), ewentualnie w jej kopii (158) wysyła się z powrotem do banku (16) komunikat płatniczy (124).
9. Sposób według zastrz. 7 albo 8, znamienny tym, że w przypadku stwierdzenia niezgodności kodu (BRN) ewentualnie formatu maski (CBMASK) na komunikacie płatniczym (124) i w bazie danych (108), ustawia się wskaźnik stanu na komunikacie płatniczym (124) i wysyła się ten komunikat (124) do banku (18) wystawcy (14).

176 257
10. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że konto w banku (16) wskazane przez płatnika (12) do pokrycia rachunku (120) debetuje się w określonej w komunikacie (124) takiej samej kwocie, w jakiej kredytuje się konto bieżące (26) wystawcy (14) w banku (18).
11. Sposób według zastrz. 10, znamienny tym, że odpłatność za usługę dokonuje się przez obciążenie konta (22) płatnika (12) w banku (16).
12. Sposób według zastrz. 10, znamienny tym, że kwotę, na którą debetuje się konto (22) płatnika (12) w banku (16), ewentualnie kwotę, którą kredytuje się konto bieżące (26) wystawcy (14) w banku (18), zwiększa się o określoną opłatę, którą przekazuje się do sieci płatniczej (102), ewentualnie do jednego z banków (16 albo 18) - za świadczenie usług.
13. Sposób według zastrz. 10, znamienny tym, że określoną opłatę za świadczenie usług płatniczych przekazuje się do sieci płatniczej (102) zarówno z banku (16) płatnika, jak i z banku (18) wystawcy.
14. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że przed obciążeniem płatnika (12) na kwotę podaną w dyspozycji płatności (120), w banku (14) płatnika dokonuje się weryfikacji autoryzacji umożliwiającej obciążenie konta płatnika (12).
15. Sposób według zastrz. 14, znamienny tym, że weryfikacji autoryzacji umożliwiającej obciążenie konta płatnika (12) dokonuje się przez wprowadzenie przez płatnika (12) personalnego numeru identyfikacyjnego, który sprawdza się w komputerze banku (14) płatnika.
16. Sposób według zastrz. 1, znamienny' tym, że numer rozliczenia i kod identyfikacyjny (BRN) wystawcy (14) zawarte w dyspozycji płatności (122), koduje się w postaci indeksów na polach tablic danych statycznych banku (16).
17. Sposób według zastrz. 16, znamienny tym, że na podstawie indeksów znajdujących się w dyspozycji (122), odczytuje się numer rozliczenia i kod identyfikacyjny (BRN) wystawcy (14) w banku (16).
18. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że przed wysłaniem komunikatu płatniczego (124) do sieci płatniczej (102) zabezpiecza się na koncie (22) banku (16) kwotę niezbędną do pokrycia rachunku (120).
19. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że przed wysłaniem do sieci płatniczej (102) komunikatu płatniczego (124), bank (16) dokonuje gwarancji pokrycia rachunku (120).
20. Sposób według zastrz. 19, znamienny tym, że gwarancji pokrycia rachunku (120) dokonuje się przez debet konta (22) płatnika (12) i kredytowanie konta banku (128) sieci płatniczej (102).
21. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że zawartą w komunikacie płatniczym (124) kwotę określa w jednej walucie, a obciążenia konta rozliczeniowego (24) banku (16) dokonuje się w innej walucie.
22. Sposób według zastrz. 21, znamienny tym, że obciążenie płatnika (12) na rzecz banku (16) określa się w jeszcze innej walucie.
23. Sposób elektronicznego płacenia rachunków, polegający na przekazaniu płatnikowi przez wystawcę rachunku, na którym znajduje się kwota płatności, następnie na przekazaniu przez płatnika dyspozycji przelewu do jego banku, oraz przelaniu funduszy z banku płatnika do banku wystawcy rachunku, znamienny tym, że przed wysłaniem dyspozycji płatności (122) do banku (16, 304) sprawdza się autoryzację płatnika (12, 302), a następnie akceptuje się jego dyspozycję (122), zawierającą przynajmniej wskazanie źródła funduszy, wysokość kwoty, kod identyfikacyjny (BRN) wystawcy (14, 306) i numer rozliczenia rachunku (120), po czym zabezpiecza się wysokość kwoty na koncie płatnika (12,302) i przekazuje komunikat płatniczy (124) z banku (16, 304) do sieci płatniczej (102, 310), przy czym komunikat (124) zawiera przynajmniej wysokość kwoty rachunku, numer rozliczenia i kod identyfikacyjny (BRN) wystawcy (14,306), po czym na podstawie identyfikatora (BID) identyfikuje się bank (18,308), który jest przyporządkowany kodowi (BRN), i przekazuje się komunikat (124) z sieci płatniczej (102,310) do zidentyfikowanego banku (18,308), a następnie kredytuje się konto bieżące (28) wystawcy (14, 306) przez bank (18, 308) na kwotę zawartą w komunikacie płatniczym (124), debetuje konto płatnika (22, 302) w banku (16, 304) na tę samą kwotę, i przesyła się z banku (18,308) do wystawcy (14,306) plik (40) danych komunikatu (124), zawierający przynajmniej kwotę i numer rozliczenia rachunku (120).

176 257
24. Sposób według zastrz. 23, znamienny tym, że numer rozliczenia i kod identyfikacyjny (BRN) wystawcy (14,306), zawarte w dyspozycji płatności (122), koduje się w postaci indeksów na polach tablic danych statycznych banku (16, 304), które następnie przekształca się na właściwy numer rozliczenia i właściwy kod identyfikacyjny (BRN).