PL179444B1 - Urzadzenie blokujace PL PL PL PL PL - Google Patents

Abstract

1. Urzadzenie blokujace, zawierajace zasadniczo cylindryczna pierwsza czesc, majaca os glówna i skierowana glównie promienio- wano na zewnatrz pierwsza powierzchnie blokujaca wzgledem dru- giej czesci, usytuowanej koncentrycznie wokól pierwszej czesci, i majacej skierowana przeciwnie do pierwszej powierzchni blo- kujacej, skierowana glównie promieniowo do wewnatrz, druga po- wierzchnie blokujaca o srednicy wewnetrznej wiekszej od srednicy zewnetrznej pierwszej powierzchni blokujacej oraz zawierajace umieszczony pomiedzy tymi dwiema powierzchniami blokujacymi rozciety pierscien sprezysty, przy czym pierscien sprezysty ma pierwsza powierzchnie boczna zwrócona ku pierwszej powierzchni blokujacej oraz druga powierzchnie boczna zwrócona ku drugiej powierzchni blokujacej, znamienne tym, ze calkowita wielkosc dwóch katów (a ) i (ß ), mierzonych ze znakami dodatnimi gdy kat rozwiera sie w dozwolonym kierunku srodkowej osi, maksymalnie wynosi zero lub jest mniejsza od zera, przy czym kat (a ) jest naj- mniejszym z katów, które pierwsza powierzchnia blokujaca (16) i pierwsza powierzchnia boczna (24), odpowiednio, tworza z plaszczyzna prostopadla do osi glównej, a kat (ß ) jest najwie- kszym z katów, które druga powierzchnia blokujaca (12) i druga powierzchnia boczna (25), odpowiednio, tworza z plaszczyzna prostopadla do osi glównej. FIG . 1 PL PL PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest urządzenie blokujące zapobiegające osiowemu przesuwaniu przez przeciwnie działające siły osiowe dwóch koncentrycznych części zespołu zawierającego to urządzenie blokujące.

Z europejskiego opisu patentowego nr 0 287 446 znanejest urządzenie do szybkiego łączenia giętkich przewodów z odbieralnikami, mające postać sprężystej kształtki z częścią w kształcie rozciętego pierścienia, którego zakończenia przechodzą w ramiona manewrowe osadzone względem płaszczyzny części pierścieniowej i zorientowane zasadniczo prostopadle do tej płaszczyzny. Ta kształtka, zwana w opisie “elastycznym pierścieniem sprężystym” umieszczona jest w rowku sztywnej tulei, na którąnasadza się przewód giętki. Po ściśnięciu ramion manewrowych wystaj ących z wybrania w tej tulei wprowadza się j ą wraz z tym pierścieniem do otworu odbieralnika zaopatrzonego w rowek, do którego pierścień rozpręża się po zwolnieniu ramion manewrowych.

W cytowanym opisie nie ma żadnej wzmianki o współpracy pierścienia z jakimkolwiek powierzchniami blokującymi rowków, a jako zaletę zastrzeganego pierścienia podano jedynie możliwość wyeliminowania kłopotliwych odsadzeń w konstrukcji odbieralnika dzięki istnieniu odsadzeń ramion manewrowych.

179 444

Znane jest urządzenie blokujące zapobiegające osiowemu przesuwaniu przez przeciwnie działające siły osiowe zasadniczo cylindrycznej pierwszej części, mającej oś główną i skierowaną głównie promieniowo na zewnątrz pierwszą powierzchnię blokującą, względem usytuowanej koncentrycznie wokół pierwszej części drugiej części, mającej skierowaną przeciwnie do pierwszej powierzchni blokuj ącej, skierowanągłównie promieniowo do wewnątrz drugąpowierzchnię blokującą o średnicy wewnętrznej większej od średnicy zewnętrznej pierwszej powierzchni blokującej, które to urządzenie zawiera umieszczony pomiędzy tymi dwiema powierzchniami blokującymi rozcięty pierścień sprężysty, który w pozycji swobodnej rozciąga się w poprzek obu powierzchni blokujących i tylko w jednym kierunku promieniowym dozwolone jest odkształcenie, które może usunąć pierścień sprężysty poza zasięg powierzchni blokującej usytuowanej z przodu gdy patrzy się względem kierunku odkształcenia, przy czym pierścień sprężysty ma pierwszą powierzchnię boczną skierowaną ku pierwszej powierzchni blokującej oraz drugą powierzchnię boczną skierowaną ku drugiej powierzchni blokującej, siły osiowe zaś są przenoszone z pierwszej części do pierścienia sprężystego, a z niego do drugiej części za pośrednictwem działającego głównie po obu stronach pierścienia sprężystego styku krawędziowego z powierzchnią roboczą, którą może być zależnie od wybranej konstrukcji i odkształcenia pierścienia sprężystego pod wpływem danego naprężenia, albo powierzchnia blokująca, albo powierzchnia boczna, przy czym obie te powierzchnie tworząwzględem płaszczyzny prostopadłej do osi głównej, widzianej w przekroju osiowym, kąt, który jest równy kątowi natarcia zdefiniowanemu jako kąt pomiędzy siłą osiową działającą na odpowiednią powierzchnię i składową tej siły prostopadłą do tej powierzchni.

Takie urządzenia sąkorzystne z uwagi na niezwykle prostąi taniąkonstrukcję. Dlatego też można je stosować do wielu równych celów w przemyśle maszynowym.

Dla ilustracji można tu wymienić iglicę do dozowania płynów, np. piwa pod ciśnieniem gazu, np. CO,, zazwyczaj w przewoźnym pojemniku.

W stanie zmontowanym iglica jest osadzona w pojemniku w pierścieniu szyjkowym, przy użyciu np. połączenia gwintowego, i ustalona w tym położeniu za pomocą pierścienia sprężystego. Ten ostatni jest umieszczony w rowku w pierścieniu szyjkowym, zaś na iglicy znajduje się powierzchnia blokująca, stykająca się z pierścieniem sprężystym od spodu i tym samym zapobiegająca zdjęciu iglicy.

Urządzenie to służy przede wszystkim zabezpieczeniu. Jeżeli iglicę będzie się zdejmować, gdy w pojemniku ciśnieniejest nadal podwyższone, może nastąpić poważny wypadek, gdyż iglica, pod działaniem tego nadciśnienia może wystrzelić do pomieszczeniajak pocisk i zranić osobę znajdującą się w jej pobliżu, np. osobę, która ją właśnie zdejmowała.

Okazało się jednak, że nie we wszystkich przypadkach pierścień sprężysty jest w stanie zapewnić zabezpieczenie zapobiegające demontażowi.

W niektórych przypadkach pierścień sprężysty zostaje wtłoczony w rowek przez przeciwległą powierzchnię blokującą, która podczas demontażu może wykonywać ruch równocześnie z pierścieniem sprężystym. Może to być ruch obrotowy, jeśli iglica jest zamocowana z użyciem połączenia gwintowego. Gdy pierścień sprężysty zostanie wciśnięty w rowek pierścienia szyjkowego, nie jest już w stanie zabezpieczyć iglicy przed osiowym przesuwaniem obu części.

Istnieje zatem zapotrzebowanie na urządzenie blokujące typu wspomnianego we wstępnym akapicie, zdolne do zapewnienia całkowitego zabezpieczenia przed wzajemnym przesuwaniem się dwu części.

Nowe i unikalne cechy, dzięki którym stało się to możliwe polegają według wynalazku na tym, że całkowita wielkość najmniejszego z kątów, które pierwsza powierzchnia blokująca i pierwsza powierzchnia boczna, odpowiednio, tworzą z płaszczyzną prostopadłą do osi głównej, i największego z kątów, które druga powierzchnia blokująca i druga powierzchnia boczna, odpowiednio, tworzą z płaszczyzną prostopadłą do osi głównej, mierzonych ze znakami dodatnimi, gdy kąt rozwiera się w dozwolonym kierunku środkowej osi, maksymalnie wynosi zero lub jest mniejsza od zera.

179 444

Przy takiej wielkości kątów pierścień sprężysty nie zostaje usunięty poza zasięg wspomnianej jednej powierzchni blokującej pod działaniem sił osiowych nawet wówczas, gdy wspomniane dwie części sąjednocześnie poddane ruchowi skrętnemu, kołyszącemu lub jakiemukolwiek innemu ruchowi względem siebie.

Jeżeli przyjmie się, że jedna z powierzchni blokujących urządzenia blokującego jest powierzchnią klinową, urządzenie będzie miało charakter samoblokujący, jeśli kąt nachylenia tej powierzchni klinowej jest mniejszy niż kąt tarcia, a w normalnej praktyce taka sytuacja będzie występować zawsze.

W korzystnym przykładzie realizacji urządzenia według wynalazku pierścień sprężysty jest umieszczony w rowku w jednej z części, zaś dozwolony kierunek odkształcania, pierścienia sprężystego przebiega ku rowkowi, którego jeden bok również tworzy powierzchnię blo^ku^^c^ tworzącąz kolei z płaszczyzną prostopadłą do osi głównej, widzianą w przekroju osiowym, kąt zbieżny w kierunku odkształcenia.

W przypadku znanych urządzeń blokujących samoblokowanie nie zawsze będzie dostateczne dla zapobiegnięcia promieniowemu odkształceniu pierścienia sprężystego tam, gdzie nie styka się on z powierzchniąblokującą. W trakcie odkręcania wspomnianej iglicy krawędź powierzchni. blokującej mogłaby w rzeczywistości wkręcać pierścień sprężysty w odpowiedni rowek. Tej wady właściwej znanym urządzeniom blokującym można uniknąć dzięki urządzeniu blokuj ącemu według wynalazku, w którym wypadkowa radialna sił osiowych nie może być dostatecznie duża na to, by pokonać działające jednocześnie siły tarcia i siłę sprężystości pierścienia sprężystego. W tym przypadku szczególnie dobre zabezpieczenie uzyska się właśnie, gdy suma dwóch kątów natarcia będzie równa zeru lub mniejsza od zera.

Zgodnie z postacią wynalazku korzystną ze względu na wielką prostotę, pierścień sprężysty może być, w przeciwieństwie do znanych pierścieni sprężystych, grubszy na średnicy zewnętrznej niż na średnicy wewnętrznej, a ponadto ten pierścień może mieć przekrój trapezoidalny.

Zgodnie z innąodpowiedniąpostaciąpierścień sprężysty jest umieszczony w rowku wjednej z części i może ulegać odkształceniu tylko w tym rowku, któregojedna strona tworzy ponadto powierzchnię blokującą i, korzystnie, może tworzyć względem płaszczyzny prostopadłej do osi głównej, co widać w przekroju promieniowym, kąt malejący w kierunku odkształcenia.

W innym, korzystnym przykładzie realizacji urządzenia według wynalazku każda część urządzenia blokującego ma przeciwnie skierowane powierzchnie blokujące.

Wynalazek zostanie dokładniej wyjaśniony w poniższym opisie jego postaci, będącej wyłącznie przykładem, w odniesieniu do rysunku, na którym: figura 1 przedstawia osiowy półwidok-półprzekrój znanego urządzenia blokującego w iglicy wkręconej w pierścień szyjkowy w pojemniku, figura 2 przedstawia to samo, ale z urządzeniem blokującym według wynalazku, figury 3a, b i c przedstawiająurządzenie blokujące z fig. 1 wtrzech kolejnych etapach demontażu iglicy, figury 4a, b i c przeds^^^i^iyiąurządzenie blokujące z fig. 2 w trzech różnych przykładach wykonania, figura 5 przedstawia widok z góry pierścienia sprężystego, figura 6 przedstawia odcinek pierścienia sprężystego z fig. 5 w powiększeniu, figury 7a, b, c i d przedstawiąjąwykresy wektorowe składowych sił osiowych działających przy różnych odkształceniach urządzenia blokującego.

Figury 1 i 2 przedstawiają iglicę 1 wkręconą za pomocą gwintu 2 w szyjkowy pierścień 3 przyspawany do pojemnika 4 uwidocznionego tylko fragmentarycznie. Taką iglicę stosuje się jako zawór do dozowania piwa, np. pod ciśnieniem gazu tłoczącego, przykładowo CO₂ w przenośnym pojemniku. Sam układ iglicy służy w tym kontekście jedynie jako przykład ilustrujący wynalazek, a zatem nie jest tu opisany szczegółowo.

W szyjkowym pierścieniu 3 jest uformowany rowek 5, w którymjest umieszczony rozcięty pierścień sprężysty 6, pokazany na fig. 5 w widoku z góry. Na fig. 1 pierścieniem sprężystym jest znany pierścień sprężysty 7, a na fig. 2 pierścień sprężysty 8 według wynalazku. W obu przypadkach pierścień sprężysty pokazano w stanie swobodnym.

Jak pokazuje fig. 5, pierścień sprężysty 6 ma otwartą szczelinę 9 umożliwiającą ściśnięcie pierścienia sprężystego i wciśnięcie go w rowek 5. Mato miejsce wówczas, gdy iglica 1 zostanie

179 444 wkręcona w szyjkowy pierścień 3, a następnie dolna stożkowa powierzchnia 10 skierowana do wewnątrz występu 11 iglicy 1 wciśnie pierścień sprężysty tak, aby występ 11 mógł przemieścić się w dół obok sprężystego pierścienia. Gdy tylko to nastąpi, pierścień sprężysty powraca do położenia swobodnego, jak to przedstawia fig. 1 i 2, na których pierścień sprężysty rozciąga się na skierowanej ku górze powierzchni 12 występu 11.

Jak widać, skierowany do wewnątrz występ 11 będzie funkcjonował w charakterze jakby kolca, który z chwiląznalezienia się pod pierścieniem sprężystym, nie może być przemieszczony w przeciwnym kierunku. W razie potrzeby demontażu iglicy konieczne będzie zatem świadome wciśnięcie pierścienia sprężystego w rowek 5 tak, aby umożliwić przemieszczenie się występu 11 do góry poza obręb pierścienia sprężystego. W tym celu wokół pierścienia sprężystego na obwodzie iglicy wykonano szereg przelotowych otworów 13. W czasie normalnego użytkowania te otwory sązakryte osłoną 14 wykonaną z materiału, który stosunkowo łatwo jest zniszczyć, np. tworzywa sztucznego. Aby ułatwić zniszczenie osłony 14 ma ona co najmniej jeden wskaźnik 15 określający miejsce, w którym należy ją zniszczyć.

Gdy chce się zdjąć iglicę, osłonę 14 zrywa się i usuwa aby umożliwić swobodny dostęp z zewnątrz do otworów 13. Za pomocą specjalnego, przystosowanego do tego celu narzędzia, wyposażonego w kołki, które można wprowadzić w otwory 13, można wcisnąć pierścień sprężysty 6 w rowek 5, umożliwiając przesunięcie występu 11 obok pierścienia sprężystego i zdemontowanie iglicy.

Iglica typu pokazanego na fig. 1 i 2 będzie normalnie zawsze zamocowana w pierścieniu szyjkowym za pomocą wstępnego połączenia, które samo w sobie zapewnia bardzo bezpieczne pochłanianie sił wytwarzanych przez ciśnienie wypychające w pojemniku, wypychających iglicę na zewnątrz. W pokazanych przypadkach iglica 1 jest połączona z szyjkowym pierścieniem 3 za pomocą gwintu 2, w związku z czym iglicę można wykręcić z szyjkowego pierścienia bez żadnych dodatkowych przygotowań. Gdy nastąpi to wtedy, gdy w pojemniku panuje w dalszym ciągu podwyższone ciśnienie, iglica zostanie wystrzelona gwałtownie z dużą siłą na zewnątrz. W przypadku, gdy trafi w człowieka przebywającego w pobliżu pojemnika, np. osobę wykonującą powyższe czynności, może ona zostać ranna, a w najgorszym przypadku zabita.

Przed demontażem iglicy zachodzi zatem konieczność obniżenia ciśnienia wewnątrz pojemnika. Osoby uprawnione zdają sobie w pełni sprawę z tej konieczności, natomiast nie wiedzą o tym zazwyczaj osoby niepowołane, które z różnych powodów mogą dokonać próby demontażu iglicy. Pierścień sprężysty 7 i skierowana ku górze powierzchnia 12 występu 11 oraz górna, skierowana ku dołowi powierzchnia 16 rowka 5 tworzą razem urządzenie blokujące, którego zadaniem jest właśnie uniemożliwienie osobom niepowołanym odkręcenia iglicy. Dzięki osłonie 14 osoby takie nie będąmiały bezpośredniego dostępu do otworów 13, a tym samym nie będąmogły dokonywać żadnych manipulacji pierścieniem sprężystym 7 aby ścisnąć go tak, by mógł przesunąć się poza występ 11. Pomimo to zdarzało się, że osobom niepowołanym udawało się zdemontować iglicę w przypadku znanego urządzenia blokującego zilustrowanego na fig. 1. Przyczyna tego jest wyjaśniona poniżej w odniesieniu do fig. 3a, b i c, pokazujących trzy etapy demontażu urządzenia blokującego przedstawionego w większej skali niż na fig. 1.

Na fig. 3a iglica 1 jest odkręcona na tyle w stosunku do pierścienia szyjkowego 3, że krawędź 17 skierowanej ku górze powierzchni 12 występu 11 właśnie zetknęła się krawędziowo z dolnąbocznąpowierzchrną20 pierścienia sprężystego 7, przez co pierścień sprężysty został podniesiony do góry tak, że górna krawędź 18 pierścienia sprężystego styka się krawędziowo ze skierowaną ku dołowi powierzchnią 16 rowka 5. Jak widać skierowana do wewnątrz cylindryczna powierzchnia 22 usytuowana nad występem 11 ogranicza możliwość promieniowego rozszerzenia się pierścienia sprężystego na zewnątrz, podczas gdy swobodne ściśnięcie pierścienia sprężystego umożliwia jego odkształcenie w rowku 5 zgodnie z kierunkiem odkształcenia zaznaczonego strzałką.

Gdy kontynuuje się operacje odkręcania, na pierścień sprężysty będą teraz działały odwrotnie skierowane siły osiowe, powodując odkształcenie sprężystego pierścienia, to znaczy, że przekrój poprzeczny pierścienia sprężystego obraca się w stosunku do punktu wyjściowego,

179 444 co widać na fig. 3b. Jak widać siły osiowe przenoszone są w efekcie krawędziowego zetknięcia miedzy krawędzią 17 skierowanej ku górze powierzchni 12 występu 11 i skierowaną ku dołowi powierzchnią. 20 pierścienia sprężystego 7 zjednej strony, a między krawędzią 19 górnej powierzchni 16 rowka 5 i górną boczną powierzchnią 21 sprężystego pierścienia z drugiej strony. Na fig. 3a, b i c wielkości kątów, jakie tworzą boczne powierzchnie 20, 21 pierścienia sprężystego z płaszczyzną prostopadłą do głównej osi iglicy zostały, dla ułatwienia, zaznaczone z pewną przesadą. W praktyce te kąty będą tak małe, że nastąpi automatyczne samozablokowanie się urządzenia w pozycji swobodnej, to znaczy, gdy tylko zostanie dokonana próba osiowego przemieszczenia względem siebie tych dwu części. W takim przypadku oddziałujące siły osiowe nie będą mogły spowodować ściśnięcia pierścienia w dozwolonym kierunku odkształcania.

Warunek ten przestanie jednak istnieć, gdy oddziaływanie na pierścień sprężysty traci charakter obciążenia spoczynkowego i pierścień zacznie być obracany w stosunku do krawędzi 17,19, przenosząc siły osiowe na boczne powierzchnie 20,21 spreżystego pierścienia. Najłatwiej jest to zrozumieć patrząc na fig. 7a, na której pokazano schematycznie boczne powierzchnie 2θ, 21 pierścienia sprężystego. Zaznaczona linia X-X symbolizuje płaszczyznę prostopadłą do głównej osi iglicy. Boczna powierzchnia 20 tworzy ztąpłaszczyznąkąt a, a boczna powierzchnia 21 kąt β. Te kąty są wyrażone w wartościach dodatnich, gdy rozwierająw kierunku odkształcenia, jak zaznaczono strzałką na fig. 3a, to znaczy w kierunku rowka 5 czyli z lewa na prawo na fig. 7a, na której oba kąty są w związku z tym dodatnie.

Na obie boczne powierzchnie 20,21 oddziałują skierowane przeciwnie jednakowe osiowe siły F. Osiowa siłaF oddziałująca na bocznąpowierzchnię 20jest nafig. 7a rozłożona na prostopadłą siłę K1' i poziomą składową K1. Prostopadła siła F oddziałująca na boczną powierzchnię 21 jest odpowiednio rozłożona na prostopadłą się K2' i poziomą składową K2. Zsumowane dwie poziome składowe K1, K2 daj ą wypadkową R. Na fig. 7a wypadkowa R działa w tym samy kierunku co kierunek odkształcania, będzie więc próbować wcisnąć pierścień sprężysty promieniowo do rowka 5, przez co iglica mogłaby być zdemontowana pomimo urządzenia blokującego.

Jednak działające równocześnie siły tarcia będą mogły, jak już wspomniano, zapobiec temu, gdy pierścień sprężysty jest poddany jedynie obciążeniu spoczynkowemu osiowymi siłami F. Jeśli jednakjednocześnie na punkty natarcia na krawędziach 17,19 bocznych powierzchni 20, 21 pierścienia sprężystego (fig. 3b) działa siła prostopadła do wypadkowej R, to wówczas punkty natarcia 17,19 mogąsię przesuwać w kierunku wskazywanym przez wektor złożony ze wspomnianej siły i wypadkowej R.

Taka druga siła, prostopadła do wypadkowej R, wystąpi dokładnie w chwili, gdy iglica zostanie obrócona względem swego pierścienia szyjkowego. Tym samym pierścień sprężysty zostanie przesunięty obrotowo względem co najmniej jednego z punktów natarcia 17, 19, które teraz, z uwagi na przedstawione wyżej warunki, opiszą krzywą spiralną względem omawianej powierzchni styku, jak wskazano na fig. 6. Ta krzywa spiralna, w stosunku do punktu natarcia 17, przebiega od położenia wzdłuż bocznej powierzchni 20, jak pokazano na fig. 3b, do jej końca przy obwodzie zewnętrznym pierścienia sprężystego. W ten sposób pierścień sprężysty zostanie w końcu wysunięty czyli wykręcony całkowicie poza występ 11, jak pokazano na fig. 3c. Iglicę można wtedy bez problemu wykręcić bez narażania się na jakiekolwiek omówione wcześnej ryzyko.

Możliwość demontażu iglicy, mimo zabezpieczenia jej urządzeniem blokującym, wynika z faktu, że jak widać, siły osiowe działające jako siły reakcji podczas wykręcania iglicy, majądodatnią wypadkową R, jak pokazano na fig. 7a, w przypadku znanego urządzenia blokującego.

Stąd też znane urządzenie blokujące zapewni zadowalające zabezpieczenie przed osiowym przemieszczeniem się dwu części jedynie wtedy, gdy działa na nie obciążenie spoczynkowe, zaś z podanych wyżej powodów przypuszczalnie zawiedzie, gdy obie części będą się jednocześnie przesuwać w odwrotnych kierunkach, tzn. wykonywać ruch skrętny względem siebie. Tak więc w rzeczywistości, gdy niezbędne jest optymalne bezpieczeństwo, znane urządzenia blo179 444 kujące są bezużyteczne jako zabezpieczenia np. iglicy przed demontażem przez niepowołaną osobę.

Tej wadzie znanych urządzeń blokujących zaradziły postacie wynalazku przedstawione jako przykłady na fig. 4a, 4b i 4c, prezentujących urządzenie blokujące według wynalazku. Odpowiednie schematy wektorowe pokazano na fig. 7b, 7c i 7d. Podobnym częściom w obu przypadkach nadano te same oznaczniki jak na fig. 3b, 7a.

Figury 4a, 7b sąniemal identyczne z fig. 3b, 7a, z tąjednak zasadnicząróżnicą, że górna boczna powierzchnia 23 rowka 5 tworzy obecnie kąt β, który jest ujemny. Ponieważjednocześnie β jest większy niż α, wypadkowa R będzie miała wartość ujemnąjjak pokazano na fig. 7b. Stąd też w tym przypadku wypadkowa R wskazuje kierunek przeciwny niż kierunek odkształcania co oznacza, że zamiast działać zaciskająco na pierścień sprężysty, jak w znanych urządzeniach blokujących, będzie obecnie działać na pierścień sprężysty rozszerzająco w kierunku promieniowym, do zetknięcia ze skierowanądo wewnątrz cylindrycznąpowierzcimią22 iglicy podczas jej obrotu względem pierścienia szyjkowego. Urządzenie blokujące według wynalazku zapewnia więc pełne zabezpieczenie przed wymontowaniem iglicy przez osobę niepowołaną.

Figura 7b przedstawia innąpostać wynalazku. W tym przypadku rowek 5 odpowiada rowkowi pokazanemu na fig. 3b. Podczas, gdy znany pierścień sprężysty 7 pokazany na fig. 3b ma najgrubszą ściankę na średnicy wewnętrznej, pierścień sprężysty według wynalazku pokazany na fig. 4bjest naj grubszy na średnicy zewnętrznej. Tym samym boczne powierzchnie 24,25 pierścienia sprężystego 8 uzyskują nachylenie pokazane na fig. 7c, gdzie boczna powierzchnia 25 jest nachylona pod niewielkim ujemnym kątem nachylenia α, boczna powierzchnia 24 zaś pod większym ujemnym kątem nachylenia β. W ten sposób uzyskuje się większąujemną wypadkową niż w przypadku pokazanym na fig. 4a, 7b, a co za tym idzie lepsze zabezpieczenie przed demontażem iglicy przez osoby niepowołane.

Dodatkowe zabezpieczenie uzyskuje się dzięki urządzeniu blokującemu pokazanemu na fig. 4c, 7d, które łączy w sobie zalety urządzeń blokujących pokazanych na fig. 4a, 4b. Górna powierzchnia 23 rowka 5 ma, jak pokazano na fig. 7d, taki sam ujemny kąt nachyleniajak odpowiadająca jej powierzchnia 23 z fig. 4a, pierścień sprężysty 8, zaś ma przekrój poprzeczny o dokładnie takim samym kształcie jak na fig. 4b. Jak widać z fig. 7d, uzyskana wypadkowajestjeszcze większa, a zatem zabezpieczenie przed demontażem iglicy przez osoby niepowołane jest jeszcze pewniejsze.

Postacie urządzenia blokującego według wynalazku winny być pojmowane jedynie jako przykłady, zaś efekty opisane w odniesieniu do wynalazku mogąw sposób oczywisty być łączone na różne sposoby w celu uzyskania zabezpieczenia dokładnie odpowiadającego wymaganiom dla danej konstrukcji.

Taką konstrukcją, mogłaby być iglica lub dowolna inna konstrukcja, w której dwie części musząbyć wzajemnie zabezpieczone przed przemieszczeniem osiowym, podczas gdy jednocześnie są narażone na przemieszczenie względem siebie w kierunku innym niż osiowy.

Takimi ruchami, jak już wspomniano wyżej, może być obrót dwu części względem siebie, a także ruch wahadłowy dwu części względem siebie.

Urządzenie blokujące według wynalazku jest również opisane powyżej oraz pokazane na rysunku jako urządzenie blokujące działające w jednym kierunku osiowym. Urządzenie blokujące może oczywiście być dwudziałaniowe, a wtedy każda z części posiada dwie przeciwnie obracane powierzchnie blokujące.

Kierunek odkształcania może ponadto być przeciwny do kierunku pokazanego na fig. 3a, przy czym część wewnętrzna ma skierowaną na zewnątrz cylindry cznąpowierzchnię blokuj ącą, ograniczającą promieniowe odkształcenie pierścienia sprężystego do wewnątrz, zaś część zewnętrzna jest zbudowana w ten sposób, że pierścień sprężysty może się w niej swobodnie rozszerzać promieniowo w kierunku na zewnątrz.

179 444

179 444

179 444

FIG.la FIG.7b F/G.7C fl&ld

179 444

FIG.2

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 70 egz. Cena 4,00 zł.

Claims (5)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Urządzenie blokujące, zawierające zasadniczo cylindryczną pierwszą część, mającą oś główną i skierowaną głównie promieniowano na zewnątrz pierwszą powierzchnię blokującą względem drugiej części, usytuowanej koncentrycznie wokół pierwszej części, i mającej skierowaną przeciwnie do pierwszej powierzchni blokującej, skierowaną głównie promieniowo do wewnątrz, drugą powierzchnię blokującą o średnicy wewnętrznej większej od średnicy zewnętrznej pierwszej powierzchni blokującej oraz zawierające umieszczony pomiędzy tymi dwiema powierzchniami blokującymi rozcięty pierścień sprężysty, przy czym pierścień sprężysty ma pierwszą powierzchnię boczną zwróconą ku pierwszej powierzchni blokującej oraz drugą powierzchnię boczną zwróconą ku drugiej powierzchni blokującej, znamienne tym, że całkowita wielkość dwóch kątów (α) i (β), mierzonych ze znakami dodatnimi gdy kąt rozwiera się w dozwolonym kierunku środkowej osi, maksymalnie wynosi zero lub jest mniejsza od zera, przy czym kąt (a) jest najmniejszym z kątów, które pierwsza powierzchnia blokująca (16) i pierwsza powierzchnia boczna (24), odpowiednio, tworząz płaszczyznąprostopadłądo osi głównej, a kąt (β) jest największym z kątów, które druga powierzchnia blokująca (12) i druga powierzchnia boczna (25), odpowiednio, tworzą z płaszczyzną prostopadłą do osi głównej.
2. 2. Urządzenie blokujące według zastrz. 1, znamienne tym, że na średnicy zewnętrznej pierścień sprężysty (8) ma większą grubość niż na średnicy wewnętrznej.
3. 3. Urządzenie blokujące według zastrz. 1 albo 2, znamienne tym, że przekrój poprzeczny pierścienia sprężystego (8) ma kształt trapezu o bokach zbieżnych do wewnątrz.
4. 4. Urządzenie blokujące według zastrz. 1 albo 2, znamienne tym, że pierścień sprężysty (8) jest umieszczony w rowku (5) w jednej z części (3,1), zaś dozwolony kierunek odkształcania pierścienia sprężystego (8) przebiega ku rowkowi (5), którego jeden bok również tworzy powierzchnię blokującą (23), tworzącą z kolei z płaszczyzną prostopadłą do osi głównej, widzianą w przekroju osiowym, kąt (β) zbieżny w kierunku odkształcenia.
5. 5. Urządzenie blokujące według zastrz. 1 albo 2, znamienne tym, że każda część (13) ma przeciwnie skierowane powierzchnie blokujące (12,16).