PL180824B1

PL180824B1 - Nowe amidy kwasów karbamoilokarboksylowych, sposób wytwarzania nowych amidów kwasów karbamoilokarboksylowych i środek grzybobójczy

Info

Publication number: PL180824B1
Application number: PL95319038A
Authority: PL
Inventors: Frank Wetterich; Oliver Wagner; Karl Eicken; Eberhard Ammermann; Gisela Lorenz
Original assignee: Basf Ag
Priority date: 1994-09-03
Filing date: 1995-08-19
Publication date: 2001-04-30
Also published as: IL115084A; PL319038A1; DE59504161D1; HUT77204A; HU216084B; DE4431467A1; DK0778824T3; ZA957347B; US5847194A; EP0778824A1; TW316223B; ATE172960T1; KR970705539A; SK281776B6; SK26797A3; RU2145956C1; CA2198638A1; AU3470995A; CN1069636C; RO117255B1

Abstract

1. N o w e amidy kw asów karbam oilokarboksylowych o ogólnym wzorze I w którym R 1 ozn a cza C1-C8-alkil, R2 oznacza C1-C8-alkil, X niezaleznie oznacza atom wodoru lub C1-C8-alkil, R3 oznacza atom w od o- ru, atom chlorowca, C1-C8-alkil lub C i-C 4-alkoksyl, q oznacza 0 lub 1, a r oznacza 1 lub 2, oraz ich sole. 2. Sposób wytw arzania nowych am idów kw asów karbam oilokarboksylowych o ogólnym wzorze I, w którym R 1 o zn a cza C -C 8 -a lk il, R2 oznacza C1-C8-alkil, X niezaleznie oznacza atom wodoru lub C 1 -C8-alkil, R3 oznacza atom wodoru, atom chlorow ca, C1-C8-alkil lub C 1-C 4-alkoksyl, q oznacza 0 lub 1, a r oznacza 1 lub 2, oraz ich soli, znam ienn y tym , ze kwas karbam oilokarboksylowy o ogóln ym w zorze II w którym R 1 i R2 m aja w yzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji z am in a o ogólnym wzorze III w którym X, R3, q i r maja w yzej podane znaczenie. 3. Sposób wytw arzania now ych am idów kw asów karbam oilokarboksylowych o ogólnym wzorze I, w którym R 1 o zn a cza C1-C8-alkil, R2 oznacza C 1 -C 8-alkil, X niezaleznie oznacza atom wodoru lub C1-C8-alkil, R3 oznacza atom wodoru, atom chlorow ca, C 1-C8-alkil lub C 1 -C 4-alkoksyl, q oznacza 0 lub 1, a r oznacza 1 lub 2, oraz ich soli, znam ienn y tym , ze amid kwasu karbam oilokarboksylow ego o ogólnym w zorze I PL PL PL PL PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku są nowe amidy kwasów karbamoilokarboksylowych, sposób wytwarzania nowych amidów kwasów karbamoilokarboksylowych i środek grzybobójczy zawierający te nowe związki.

Związki typu amidów kwasów karbamoilokarboksylowych o działaniu grzybobójczym sąjuż znane z następujących opisów patentowych, przede wszystkim EP-A 554 729 i DE-A 43 21 897, a poza tym EP-A 398 072, EP-A 425 925, EP-A 472 996, EP-A 477 639, EP-A 485 794, EP-A 493 683, EP-A 496 239, EP-A 550 788 i EP-A 587 110. Jednakże znane związki nie sąjeszcze zadowalające pod względem działania grzybobójczego.

Istnieje więc nadal zapotrzebowanie na związki o znacznie lepszym działaniu grzybobójczym.

180 824

Nieoczekiwanie okazało się, że takie polepszone działanie wobec szkodliwych grzybów wykazują nowe amidy kwasów karbamoilokarboksylowych o ogólnym wzorze I

w którym R¹ oznacza C]-Cg-alkil, R² oznacza Cj-Cg-alkil, X niezależnie oznacza atom wodoru lub Cj-C8-alkil, R³ oznacza atom wodoru, atom chlorowca, C_rC₈-alkil lub C₁-C₄-alkoksyl, q oznacza 0 lub 1, a r oznacza 1 lub 2, oraz ich sole.

Zgodny z wynalazkiem sposób wytwarzania nowych amidów kwasów karbamoilokarboksylowych o ogólnym wzorze I, w którym R¹, R²’, R³, X, q i r mają wyżej podane znaczenie, oraz ich soli polega na tym, że kwas karbamoilokarboksylowy o ogólnym wzorze II ^{0 r2} 9 , ii i ii

R—O —C—ΝΉ—CH—C — OH _TT w którym R* i R² mają wyżej podane znaczenie, poddaje się reakcji z aminą o ogólnym wzorze III

w którym X, R³, q i r mają wyżej podane znaczenie, względnie amid kwasu karbamoilokarboksylowego o ogólnym wzorze IV

IV

180 824 w którym L oznacza odszczepialną grupę zabezpieczającą, korzystnie t-butoksykarbonyl lub benzyloksykarbonyl, a R², R³, X, q i r mają wyżej podane znaczenie, poddaje się hydrolizie, po czym powstały amid aminokwasu o ogólnym wzorze V

w któiym R², R³, X, q i r mają wyżej podane znaczenie, poddaje się w obecności zasady reakcji z estrem kwasu chloromrówkowego o ogólnym wzorze VI

R’-O-C(O)-C1 VI w którym R¹ ma wyżej podane znaczenie.

Zakresem wynalazku objęty jest także środek farmaceutyczny zawierający substancję czynnąi znane substancje pomocnicze, którego cechąjest to, że jako substancję czynną zawiera nowy amid kwasu karbamoilokarboksylowego o ogólnym wzorze I, w którym R¹, R², R³, X, q i r mają wyżej podane znaczenie, ewentualnie w postaci soli.

Niżej podane definicje określeń stosowanych w niniejszym opisie odnoszą się do tych określeń używanych osobno łub w złożeniach.

Atom chlorowca oznacza atom fluoru, chloru, bromu lub jodu.

Cj-C₈-Alkil oznacza proste lub rozgałęzione grupy alkilowe o 1 - 8 atomach węgla, np. Cj-C₄-alkiI, taki jak metyl, etyl, n-propyl, 1-metyloetyl, n-butyl, 1-metylopropyl, 2-metylopropyl, l,l-dimetyloetyl,n-pentyl, l-metylobutyl,2-metylobutyl,3-metylobutyl, 1,1-dimetylopropyl, 2,2-dimetylopropyl, 1,2-dimetylopropyl, 1-etylopropyl, n-heksyl, 1-metylopentyl, 2-metylopentyl, 3-metylopentyl, 4-metylopentyl, 1,1-dimetylobutyl, 2,2-dimetylobutyl, 3,3-dimetylobutyl, 1,2-dimetylobutyl, 1,3-dimetylobutyl, 2,3-dimetylobutyl, 1-etylobutyl, 2-etylobutyl, 1,1,2-trimetylopropyl, 1,2,2-trimetylopropyl, 1-etylo-1-metylopropyl i l-etylo-2-metylopropyl.

Cj-^-Alkoksyl oznacza proste albo rozgałęzione grupy alkoksylowe o 1-4 atomach węgla, np. C]-C₃-alkoksyl, taki jak metyloksyl, etyloksyl, propyloksyl i 1-metyloetyloksyl.

Szczególnie korzystne są związki o ogólnym wzorze I, w którym R¹ oznacza C1-C8-alkil, korzystnie C1-C4-alkil, R² oznacza C]-C8-alkil, korzystnie C₃-alkil, taki jak izopropyl; X niezależnie od siebie oznaczają atomy wodoru lub CpCg-alkile, korzystnie C]-C₄-alkile, R³ oznacza atom chlorowca, C₍-C₈-alkil, a zwłaszcza atom chlorowca lub C_rC₄-alkil; q oznacza 0 lub 1, korzystnie 0, a r oznacza 1.

Związki o wzorze I wytwarza się z odpowiednich kwasów karbamoilokarboksylowych o wzorze II. Korzystnie związki o wzorze I otrzymuje się według opisanych niżej sposobów (cytaty literaturowe „Houben-Weyl” odnoszą się do: Houben-Weyl, Methoden der Organischen Chemie, 4. wydanie, Thieme Verlag, Stuttgart).

Tak więc amidy kwasów karbamoiloksykarboksylowych o wzorze I wytwarza się drogą reakcji kwasów karbamoilokarboksylowych o wzorze II z aminami o wzorze ΙΠ, co ilustruje schemat 1.

180 824

Schemat 1

Kwasy karbamoilokarboksylowe o wzorze II są znane albo można je wytwarzać znanymi sposobami, zwłaszcza z użyciem aminokwasów jako związków wyjściowych (porównaj „Houben-Weyl” tom 15/1, str. 46 - 305, zwłaszcza str. 117 -125).

Aminy o wzorze III są również znane albo można je łatwo otrzymać (porównaj Organikum, VEB Deutscher Verlag der Wissenschaften, 15. wydanie. Berlin, 1977, str. 610 i następne; „Houben-Weyl”, tom 15/1, str. 648 - 665; Indian J. Chem. str. 366 (1972)).

Korzystnie kwasy karbamoilokarboksylowe o wzorze II najpierw przeprowadza się w aktywne pochodne kwasów karboksylowych, zwłaszcza w cyjanki acylu albo bezwodniki (porównaj Tetrahedron Letters, tom 18, str. 1595 - 1598 (1973), albo „Houben-Weyl”, tom 15/1, str. 28 - 32). Pochodne te następnie poddaje się reakcji z aminami o wzorze III w obecności zasad.

W przypadku wytwarzania aktywnych pochodnych kwasów karboksylowych stanowiących cyjanki acylu korzystnie prowadzi się np. reakcję kwasów karbamoilokarboksylowych o wzorze II z estrem dietylowym kwasu cyjanofosfonowego, zwłaszcza w obojętnym rozpuszczalniku, takim jak tetrahydrofuran lub toluen.

W przypadku wytwarzania aktywnych pochodnych kwasów karboksylowych stanowiących bezwodniki kwasowe korzystnie prowadzi się reakcje kwasu karbamoilokarboksylowoego o wzorze II z chlorkami kwasu węglowego, takimi jak ester izobutylowy kwasu chloromrówkowego, w obecności zasad i ewentualnie w obojętnym rozpuszczalniku, takim jak toluen lub tetrahydrofuran.

Reakcję amin o wzorze ΙΠ z aktywnymi pochodnymi kwasów karbamoilokarboksylowych o wzorze II korzystnie prowadzi się w rozpuszczalniku, takim jak dichlorometan, tetrahydrofuran lub toluen.

Jako zasady można stosować aminy o wzorze III, przy czym zazwyczaj odzyskuje się je z surowego produktu.

Korzystnie kwas karbamoilokarboksylowy o wzorze II, aminę o wzorze ΠΙ, reagent odpowiedni do wytwarzania aktywnej pochodnej kwasu karbamoilokarboksylowego o wzorze II i zasadę poddaje się reakcji w jednym naczyniu, ewentualnie w obojętnym rozpuszczalniku, a następnie surowy produkt poddaje się obróbce z zastosowaniem znanych sposobów i otrzymuje się amid kwasu karbamoilokarboksylowego o wzorze I.

Amidy kwasów karbamoilokarboksylowych o wzorze I wytwarza się także drogą hydrolizy związku o wzorze IV,w którym Loznacza odszczepialną grupę zabezpieczającą a następnie

180 824 reakcji powstałego amidu aminokwasu o wzorze V z estrem kwasu chloromrówkowego o wzorze VI w obecności zasady. Reakcję wytwarzania amidów aminokwasów o wzorze V ilustruje schemat 2.

Schemat 2

Grupę L można odszczepić od amidów kwasów karbamoilokarboksylowych o wzorze IV w zasadzie znanym sposobem (porównaj „Houben-Weyl”, tom 15/1, str. 46-305, zwłaszcza str. 126 - 129).

Korzystnie grupę L stanowi t-butoksykarbonyl lub benzyloksykarbonyl.

W przypadku gdy L oznacza t-butoksykarbonyl reakcję odszczepiania prowadzi się zazwyczaj np, drogą reakcji z kwasem, zwłaszcza kwasem protonowym, takim jak np. kwas solny lub kwas trifluorooctowy („Houben-Weyl”, str. 126 -129).

Amidy kwasów karbamoilokarboksylowych o wzorze IV odpowiednie jako związki wyjściowe otrzymuje się znanymi sposobami (porównaj „Houben-Weyl”, tom 15/1, str. 28 - 32) albo sposobem analogiczny do opisanego powyżej w odniesieniu do sposobu wytwarzania związków o wzorze I w reakcji związku o wzorze II ze związkiem o wzorze III.

Następnie amidy aminokwasów o wzorze V poddaje się reakcji z estrami kwasu chloromrówkowego o wzorze VI w obecności zasad. Reakcję tę ilustruje schemat 3.

180 824

Schemat 3

Estry kwasu chloromrówkowego o wzorze VI są ogólnie znane albo można je wytwarzać znanymi sposobami.

Reakcję korzystnie prowadzi się w rozpuszczalniku organicznym, zwłaszcza w toluenie, dichlorometanie lub tetrahydrofuranie, albo w mieszaninach tych rozpuszczalników.

Jako zasady stosuje się zasady nieorganiczne i organiczne, przy czym korzystnie stosuje się takie zasady organiczne jak trzeciorzędowe aminy, np. trietyloamina, pirydyna i N-metylopirydyna.

Reakcję zazwyczaj prowadzi się w temperaturze od -40°C do 50°C, korzystnie od -10°C do 20°C.

Fachowiec może łatwo przeprowadzić tę reakcję, a zatem nie ma potrzeby podawania dalszych szczegółów (porównaj „Houben-Weyl”, tom 15/1, str. 117-139).

Mieszaniny reakcyjne otrzymane sposobem według wynalazku poddaje się obróbce w zwykły sposób, np. przez zmieszanie z wodą, rozdzielenie faz i ewentualnie oczyszczenie surowego produktu drogą chromatografii. Produkty pośrednie i końcowe otrzymuje się po części w postaci bezbarwnych albo lekko brunatnawych lepkich olei, które można uwolnić od lotnych składników pod zmniejszonym ciśnieniem i w umiarkowanie podwyższonej temperaturze. Gdy produkty pośrednie i końcowe otrzymuje się w postaci substancji stałych, można je oczyszczać drogą rekrystalizacji albo ekstrakcji na ciepło.

Związki o wzorze I, ewentualnie w zależności od rodzaju podstawników, można otrzymywać jako izomery geometryczne i/lub optyczne lub mieszaniny izomerów. Zarówno same izomery, jak też mieszaniny izomerów wykazują działanie grzybobójcze.

Zakresem wynalazku objęte są również sole zwłaszcza odpornych na kwasy związków o wzorze I zawierających zasadowe centra, przede wszystkim zasadowe atomy azotu, zwłaszcza z kwasami mineralnymi, takimi jak kwas siarkowy i kwas fosforowy, albo z kwasami Lewis'a, takimi jak chlorek cynku. Zazwyczaj obojętny jest rodzaj soli. Korzystne są takie sole, które nie powodują uszkodzenia chronionych przed szkodliwymi grzybami roślin, powierzchni, materiałów albo przestrzeni oraz nie osłabiajądziałania związków o wzorze I. Szczególnie ważne są tego rodzaju sole użyteczne w rolnictwie.

180 824

Sole związków o wzorze I wytwarza się w zasadzie znanym sposobem, a w szczególności drogą reakcji odpowiednich amidów kwasów karbamoilokarboksylowych o wzorze I z wymienionymi kwasami w wodzie albo w obojętnym rozpuszczalniku organicznym, w temperaturze od -80°C do 120°C, korzystnie od 0° do 60°C.

Reakcja wytwarzania soli zazwyczaj zachodzi niezależnie od ciśnienia, toteż prowadzi się ją zwłaszcza pod ciśnieniem atmosferycznym.

Nowe związki o wzorze I oraz ich sole są odpowiednie do zwalczania szkodliwych grzybów.

Nowe związki o wzorze I albo ich sole można stosować na przykład w postaci bezpośrednio dających się rozpylać roztworów, proszków, zawiesin, a także wysokoprocentowych wodnych, oleistych lub innych zawiesin albo dyspersji, emulsji, dyspersji olejowych, past, środków do opylania, środków do posypywania albo granulatów przez opryskiwanie, zamgławianie, opylanie, posypywanie albo polewanie. Postacie użytkowe zależą od celów stosowania i w każdym przypadku powinny zapewniać możliwe najbardziej równomierne rozprowadzenie substancji czynnych według wynalazku.

W przypadku traktowania roślin normalnie opryskuje się je albo opyla substancjami czynnymi, względnie nasiona roślin traktuje się substancjami czynnymi.

Preparaty wytwarza się w znany sposób, np. przez rozcieńczenie substancji czynnej rozpuszczalnikami i/lub nośnikami, ewentualnie z użyciem środków emulgujących i dyspergujących, przy czym w przypadku użycia wody jako rozcieńczalnika można stosować również inne rozpuszczalniki organiczne jako rozpuszczalniki pomocnicze. Jako substancje pomocnicze służą zasadniczo takie rozpuszczalniki jak węglowodory aromatyczne, np. ksylen, chlorowane węglowodory aromatyczne, np. chlorobenzeny, parafiny, np. frakcje ropy naftowej, alkohole, np. metanol, butanol, ketony, np. cykloheksanon, aminy, np. etanoloamina, dimetyloformamid, oraz woda; nośniki, takie jak naturalne mączki mineralne, np. kaoliny, tlenki glinu, talk i kreda, oraz syntetyczne mączki mineralne, np. wysokodyspersyjny kwas krzemowy, krzemiany; emulgatory jak niejonowe i anionowe emulgatory, np. etery polioksyetylenu i alkoholi tłuszczowych, alkilosulfoniany i arylosulfoniany, oraz środki dyspergujące, takie jak ługi posiarczynowe i metyloceluloza.

Jako substancje powierzchniowo czynne stosuje się sole metali alkalicznych, metali ziem alkalicznych i sole amonowe aromatycznych kwasów sulfonowych, np. kwasu lignosulfonowego, fenolosulfonowego, riaftalenosulfonowego i dibutylonaftalenosulfonowego, oraz kwasów tłuszczowych, alkilosulfonianów, i alkiloarylosulfonianów, alkilosiarczanów, lauryloeterosiarczanów i siarczanów alkoholi tłuszczowych, jak również sole siarczanowych heksadekanoli, heptadekanoli i oktadekanoli oraz etery alkoholi tłuszczowych z glikolami, produkty kondensacji sulfonowanego naftalenu i jego pochodnych z formaldehydem, produkty kondensacji naftalenu lub kwasów naftalenosulfonowych z fenolem i formaldehydem, eter oktylofenylowy polioksyetylenu, oksyetylenowany izooktylofenol, oktylofenol lub nonylofenol, etery alkilofenylowe poliglikolu etylenowego, eter tributylofenylowy poliglikolu etylenowego, alkiloarylopolieteroalkohole, alkohol izotridecylowy, kondensaty alkoholi tłuszczowych i tlenku etylenu, oksyetylenowany olej rycynowy, etery alkilowe polioksyetylenu, etery alkilowe polioksypropyleno, octan eteru alkoholu lauiylowego i poliglikolu, estry sorbitu, ługi posiarczynowe lub metyloceluloza.

Proszki, środki do posypywania i opylania można wytwarzać przez zmieszanie albo wspólne zmielenie substancji czynnych ze stałym nośnikiem.

Granulaty, np. granulaty powlekane, impregnowane i jednorodne można wytwarzać przez połączenie substancji czynnych ze stałymi nośnikami. Stałymi nośnikami są ziemie mineralne, takie jak silikażel, kwasy krzemowe, krzemiany, talk, kaolin, wapień, wapno, kreda, glinka bolus, less, glina, dolomit, ziemia okrzemkowa, siarczan wapnia i magnezu, tlenek magnezu, mielone tworzywa sztuczne, nawozy jak siarczan amonu, fosforan amonu, azotan amonu, moczniki i produkty roślinne, takie jak mąka zbożowa, mączka z kory drzewnej, drewna i łupin orzechowych, sproszkowana celuloza albo inne stałe nośniki.

Nowe związki według wynalazku odznaczają się doskonałą skutecznością wobec szerokiego spektrum grzybów powodujących choroby roślin, zwłaszcza z układy Deuteromycetes,

180 824

Ascomycetes, Phycomycetes i Basidiomycetes. Sąone skuteczne po części układowo i można je stosować jako substancje grzybobójcze na liście i na glebę.

Szczególne znaczenie mają one dla zwalczania wielu grzybów na różnych roślinach uprawnych, takich jak pszenica, żyto, jęczmień, owies, ryż, kukurydza, darń, bawełna, soja, kawa, trzcina cukrowa, winoroślą, rośliny owocowe i ozdobne oraz warzywa, takie jak ogórki, fasola i rośliny dyniowate, jak również na nasionach tych roślin.

Związki o wzorze I stosuje się w ten sposób, że grzyby albo chronione przed porażeniem grzybami materiały siewne, rośliny, materiały albo glebę traktuje się grzybobójczo skutecznąilością substancji czynnych. Stosuje się je przed zakażeniem albo po zakażeniu materiałów, roślin lub nasion grzybami.

Nowe związki nadają się zwłaszcza do zwalczania następujących chorób roślin: Eiysiphe graminis (mączniak właściwy) w zbożu, Erysiphe cichoracearum i Sphaerotheca fuliginea na dyniowatych. Podosphaera leucotricha na jabłkach, Uncinula necator na winoroślach, gatunków Puccinia na zbożu, gatunków Rhizoctonia na bawełnie i darni, gatunków Ustilago na zbożu i trzcinie cukrowej, Venturia inaeąualis (parch) na jabłkach, gatunków Helminthosporium na zbożu, Septoria nodorum na pszenicy, Botrytis cinerea (szara pleśń) na truskawkach, winoroślach, roślinach ozdobnych i warzywach, Cercospora arachidicola na orzeszkach ziemnych, Pseudocercosporellaherpotrichoides na pszenicy, jęczmieniu, Pyricularia oryzae na ryżu, Phytophthora infestans na ziemniakach i pomidorach, gatunków, Fusarium i Verticillium na różnych roślinach, Plasmopara viticola na winoroślach, gatunków Altemaria na warzywach i owocach.

Nowe związki można stosować również do ochrony materiałów (ochrona drewna), np. przeciwko Paecilomyces variotii.

Środki grzybobójcze zawierają substancję czynną na ogół w ilości 0,1 - 95, korzystnie 0,5 - 90% wagowych.

Dawki nanoszenia substancji czynnej zależą od rodzaju żądanego efektu i wynoszą0,025 - 2, korzystnie 0,1 -1 kg na hektar.

W przypadku traktowania materiału siewnego stosuje się na ogół 0,001 - 50, korzystnie 0,01 -10 g substancji czynnej na kologram materiału siewnego.

Środki według wynalazku mogą występować w postaci użytkowej jako substancje grzybobójcze również razem z innymi substancjami czynnymi, np. grzybobójczymi, owadobójczymi, regulatorami wzrostu roślin, substancjami grzybobójczymi albo też z nawozami.

W przypadku zmieszania z substancjami grzybobójczymi w wielu przypadkach uzyskuje się zwiększone spektrum działania grzybobójczego.

Poniżej podano substancje grzybobójcze, które można stosować razem ze związkami według wynalazku, dla zobrazowania możliwości kombinacji, albo bez ograniczania się do nich: siarka, ditiokarbaminiany oraz ich pochodne, takie jak dimetyloditiokarbaminian żelazowy, dimetyloditiokarbaminian cynkowy, etylenobisditiokarbaminian cynkowy, etylenobisditiokarbaminian manganawy, etylenodiamino-bis-ditiokarbaminian manganawo-cynkowy, di siarczek tetrametylotiuramu, kompleks amoniaku i N,N-etyleno-bis-ditiokarbaminianu cynkowego, kompleks amoniaku i Ν,Ν'-propyleno-bis-ditiokarbaminianu cynkowego, Ν,Ν'-propyleno-bis-ditiokarbaminian cynkowy, disiarczek N,N'-poIipropyleno-bis-tiokarbamoilu;

pochodne nitrowe, takie jak dinitro-(l-metyloheptylo)fenylokrotonian, 3,3-dimetyloakrylan 2-sec-butylo-4,6-dinitrofenylu, izopropylowęglan 2-sec-butylo-4,6-dinitrofenylu, ester diizopropylowy kwasu 5-nitroizoftalowego;

substancje heterocykliczne, takie jak octan 2-heptadecylo-2-imidazoliny, 2,4-dichloro-6-(o-chloroanilino)-s-triazyna, ftalimidotiofosfonian Ο,Ο-dietylowy, 5-amino-l-[bis-(dimetyloamino)fosfinylo]-3-fenylo-l ,2,4-triazol, 2,3-dicyjano-1,4-ditioantrachinon, 2-tio-l 3-ditiolo[4,5-b]chinoksalina, ester metylowy kwasu l-(butylokarbamoilo)-2-benzamidazolokarbaminowego, 2-metoksykarbonyloaminobenzimidazol, 2-(furylo-(2))-benzimidazol, 2-(tiazolilo-(4))-benzimidazol, N-( 1,1,2,2-tetrachloroetylotio)tetrahydroftalimid, N-trichlorometylotiotetrahydroftalimid, N-trichlorometylotioftalimid; N-dichlorofluorometylotio-N',N'-dimetylo-N-fenylodiamid kwasu siarkowego,

180 824

5-etoksy-3-trichlorometylo-l ,2,3-tiadiazol, 2-rodanometylotiobenzotiazol, 1,4-dichloro-2,5-dimetoksybenzen, 4-(2-chlorofenylohydrazono)-3-metylo-5-izoksazolon, 1-tlenek 2-tiopirydyny, 8-hydroksychinolina lub jej sól z miedzią, 2,3-dihydro-5-karboksyanilido-6-metylo-l,4-oksatiina, 4,4-ditlenek, 2,3-dihydro-5-karboksyanilido-6-metylo-l,4-oksatiiny, anilid kwasu 2-metylo-5,6-dihydro-4H-pirano-3-karboksylowego, anilid kwasu 2-metylofurano-3-karboksylowego, anilid kwasu 2,5-dimetylofurano-3-karboksylowego, anilid kwasu 2,4,5-trimetylofurano3-karboksylowego, cykloheksyloamid kwasu 2,5-dimetylofurano-3-karboksylowego, N-cykloheksylo-N-metoksyamidkwasu2,5-dimetylofurano-3-karboksylowego, anilid kwasu 2-metylobenzoesowego, anilid kwasu2-jodobenzoesowego, N-formylo-N-morfolino-2,2,2-trichloroetyloacetal, piperazyno-1,4-diylo-bis-(l-(2,2,2-trichloroety lojformamid, 1 -(3,4-dichloroanilino)-1 -formyloamino-2,2,2-trichloroetan, 2,6-dimetylo-N-tridecylomorfolina lub jej sole, 2,6-dimetylo-N-cyklododecylomorfolina lub jej sole, N-[3-(p-t-butyloferylo)-2-metylopropylo]-ds-2,6-dimetylomorfolina, N-(3-(p-t-butyiofenylo)-2-metyIopropy lo]pip ery dyna, 1-(2-(2,4-dichlo r ofeny lo)-4-etylo-1,3-dioksolan-2-ylo-etylo]-lH-l,2,4-triazol, 1-(2-(2,4-dichlorofenylo)-4-n-propylo-1,3-dioksolan-2-yloetylo] - 1H-1,2,4-triazol, N-(n-propylo)-N-(2,4,6-trichlorofenoksyetylo)-N'-imidazolilomocznik, l-(4-chlorofenoksy)-3,3-dimetyło-l(lH-l,2,4-triazol-l-ilo)-2-butanon, (2-chlorofenylo)-(4-chlorofenylo)-5-pirymidynometanol, 5-butylo-2-dimetyloamino-4-hydroksy-6-metylopirymidyna, bis-(p-chlorofenylo)-3-pirydynometanol, l,2-bis-(3-etoksykarbonylo-2-tioureido)benzen, l,2-bis-(3-metoksykarbonylo-2-tioureido)benzen, [2-(4-chlorofenylo)etylo]-(l,l-dimetyloetylo)- 1H-1,2,4-triazolo-l -etanol, l-[3-(2-chlorofenylo)-l-(4-fluorofenylo)oksiran-2-ylometylo]-lH-l,2,4-triazol oraz różne substancje grzybobójcze, takie jak octan dodecyloguanidyny, imid kwasu 3-(3-(3,5-dimetylo-2-oksycykloheksylo)-2-hydroksyetylo]glutarowego, heksachlorobenzen, ester metylowy DL-N-(2,6-dimetylofenylo)-N-furoilo(2)-alaniny, ester metylowy DL-N-(2,6-dimetylofenylo)-N-(2'-metoksyacetylo)alaniny, N-(2,6-dimetylofenylo)-N-chloroacetylo-D,L-2-aminobutyrolakton, ester metylowy DL-N-(2,6-dimetylofenylo)-N-(fenyloacetylo)-alaniny, 5-metylo-5-winylo-3-(3,5-dichlorofenylo)-2,4-diokso-l,3-oksazolidyna, 3-((3,5-dichlorofenylo)-5-metylo-5-metoksymetylo]-l ,3-oksazolidyno-2,4- dion, 3-(3,5-dichlorofenylo)-l-izopropylokarbamoilohydantoina, N-(3,5-di-chlorofenylo)imid kwasu 1,2-dimetylocyklopropano-1,2-dikarboksylowego, 2-cyjano-[N-(etyloaminokarbonylo)-2-metoksyimino]acetamid, 1-(2-(2,4-dichlorofenylo)-pentylo]-lH-l,2,4-triazol, alkohol 2,4-difluoro-a-(lH-l,2,4-triazolilo-l -metylo)benzhydrylowy, N-(3-chloro-2,6-dinitro-4-trifluorometylofenylo)-5-trifluorometylo-3-chloro-2-amino-pirydyna, 1 -(bis(4-fluorofenylo)metylosililo)metylo)-1 Η-1,2,4-triazol;

„Strobilurine”, takie jak metylo-E-metoksyimino-(a-(o-toliloksy)-o-tolilo]octan, metylo-E-2- {2-(6-(2-cyjanofenoksy)piry dimin-4-yloksy]fenylo-3 -meto ksy akrylan, metylo-E-metoksyimino-[a-(2,5-dimetyloksy)-o-tolilo]acetamid; anilino-pirymidyny, takie jak N-(4,6-dimetylopirymidyn-2-ylo)anilina, N-[4-metyIo-6-(l-propynylo)pirymidyn-2-ylo]-anilina, N-(4-metylo-6-cyklopropylopirymidyn-2-ylo)ani 1 ina. Fenylopirole, takie jak 4-(2,2-difluoro-1,3-benz o d i oksol-4-ilo)pirolo-3-karbonitryl;

amidy kwasu cynamonowego, takie jak morfolid kwasu 3-(4-chlorofenylo)-3-(3,4-dimetoksyfenylo)akrylowego.

Działanie grzybobójcze związków o wzorze I wykazano w poniższych próbach.

W następujących doświadczeniach stosowano emulsję składającą się w 10% wagowych z substancji czynnej i w 80% wagowych z mieszaniny (a) 70% wagowych cykloheksanolu, (b) 20% wagowych NekaniFu® LN (Lutensol® AP6, środek zwilżający o działaniu emulgującym i dyspergującym na bazie oksyetylenowanych alkilofenoli) i (c) 10% wagowych Emulphofu® EL (Emulan® EL, emulgator na bazie oksyetylenowanych alkoholi tłuszczowych). Żądane stężenie substancji czynnej nastawiano przez rozcieńczenie tej emulsji wodą.

180 824

Plasmopara viticola

Liście winorośli doniczkowych odmiany „Miiller-Thurgau” opryskano wodną cieczą opryskową zawierającą 80% wagowych substancji czynnej i 20% wagowych emulgatora, w przeliczeniu na suchą masę. Aby móc ocenić okres działania substancji czynnych, po przyschnięciu powłoki powstałej po oprysku rośliny pozostawiono na 8 dni w cieplarni. Dopiero potem zakażono liście zawiesiną zoosporów grzyba Plasmopara viticola (mączniak rzekomy winorośli). Następnie winoroślą pozostawiono najpierw na 48 godzin w komorze w atmosferze powietrza nasyconego parą wodną w temperaturze 24°C, a potem na 5 dni w cieplarni w temperaturze 20 30°C. Po tym okresie czasu, dla przyspieszenia wybicia się sporangioforów, pozostawiono rośliny na 16 godzin w wilgotnej komorze. Potem przeprowadzono wizualną ocenę rozmiaru rozwoju grzyba na dolnej stronie liści.

W tym teście liście roślin, które potraktowano wodnym preparatem zawierającym 250 ppm albo 63 ppm jednego ze związków nr 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,13,14,15,16 i 17, wykazywały w przypadku 250 ppm substancji czynnej porażenie grzybem 0 - 5% powierzchni liści, a w przypadku 63 ppm substancji czynnej porażenie 0 - 25% powierzchni liści. Natomiast liście nietraktowanych roślin były zaatakowane w 80%.

Phytophthora infestans

Liście roślin doniczkowych odmiany „Duże pomidory miąższowe” opryskano wodną cieczą opryskową zawierająca 80% wagowych substancji czynnej i 20% wagowych emulgatora, w przeliczeniu na suchą masę. Po upływie 24 godzin zakażono liście zawiesiną zoosporów Phytophthora infestans. Potem pozostawiono rośliny w komorze w atmosferze powietrza nasyconego parą wodną w temperaturze 16 - 18°C. Po 6 dniach porażenie na nietraktowanych, ale zakażonych roślinach kontrolnych było tak silnie rozwinięte, że można było wizualnie ocenić grzybobójczą skuteczność substancji.

W tym teście liście roślin, które potraktowano wodnym preparatem zawierającym 250 ppm albo 63 ppm jednego ze związków nr 1,2,3,4,5,6,8,9,13,15,16 i 17, wykazywały wprzypadku 250 ppm substancji czynnej porażenie grzybem 0-5% powierzchni liści, a w przypadku 63 ppm substancji czynnej porażenie grzybem 0 - 25% powierzchni liści. Natomiast liście nietraktowanych roślin były zaatakowane w 90%.

Wynalazek ilustrują poniższe przykłady, przy czym przykład I ilustruje sposób wytwarzania związków o wzorze I, a przykłady II - X ilustrują postacie użytkowe środków według wynalazku.

Przykład I

Wytwarzanie N-(izopropyloksykarbonylo)-L-walino-(l-P-naftylo)etylo)amidu (związek nr 1 w tabeli 1)

Do roztworu 14,2 g (65 mmoli) t-butoksykarbonylo-L-waliny i 13,6 g (65 mmoli) 1 -amino- 1-(P-naftylo)etanu w 300 ml tetrahydrofuranu dodano 13,3 g (65 mmoli) estru dietylowego kwasu cyjanofosforowego. Mieszaninę mieszano przez 1 godzinę w temperaturze 0°C i przez 15 godzin w temperaturze 20°C. Następnie usunięto rozpuszczalnik, a pozostałość roztworzono w 300 ml octanu etylu. Fazę organiczną przemyto z użyciem po 200 ml 5% (wag.) ługu sodowego, 10% (wag.) kwasu solnego, 10% (wag.) roztworu wodorowęglanu sodu i wody, po czym wysuszono i zatężono. Otrzymano 18,0 g (49 mmoli) N-(t-butyloksykarbonylo)-L-walino-(l-(|3-naftylo)etylo)amidu o temperaturze topnienia 97°C.

Do 17,0 g (46 mmoli) tego związku dodano podczas chłodzenia 50 ml kwasu trifluorooctowego i całość mieszano przez godzinę w temperaturze 0°C. Następnie mieszaninę ogrzano do temperatury 20°C, kwas trifluorooctowy oddestylowano w znacznym stopniu, pozostałość rozprowadzono w 300 ml dichlorometanu i całość przemyto z użyciem po 200 ml 2 N ługu sodowego, 5% (wag.) roztworu wodorowęglanu sodu i wody. Po wysuszeniu i zatężeniu fazy

180 824 organicznej otrzymano 10,7 g (40 mmoli) L-walino(l-(P-naflylo)etylo)amidu w postaci żółtego lepkiego oleju.

0,54 g (2,0 mmole) tego związku i 0,22 g (2,2 mmole) trietyloaminy w 40 ml toluenu zadano w temperaturze 0°C 0,24 g (2,1 mmole) estru izopropylowego kwasu chloromrówkowego i całość mieszano przez 15 godzin w temperaturze 20°Ć. Po usunięciu rozpuszczalnika pozostałość rozprowadzono w 50 ml octanu etylu i całość przemyto z użyciem po 40 ml 10% (wag.) kwasu solonego, 10% (wag.) roztworu wodorowęglanu sodu i wody. Fazę organiczną wysuszono i usunięto rozpuszczalnik. Otrzymano 0,58 g (1,6 mmola) związku tytułowego w postaci bezbarwnej krystalicznej pozostałości o temperaturze topnienia 127°C.

W analogiczny sposób otrzymano inne związki o wzorze I, których budowę i temperaturę topnienia podano w tabelach 1 i 2.

Tabela 1

Nr	R¹	X	q	R³	T.t. fC)
1	CH(CH₃)₂	ch₃	0	H	127
2	C(CH₃)₃	ch₃	0	H	97
3	CH(CH₃)C₂H₃	ch₃	0	H	134-142
4	C(CH₃)₃	ch₃	0	6-CH₃	118-121
5	CHICHĄ	ch₃	0	6-CH₃	175-188
6	CH(CH₃)C₂H₅	ch₃	0	6-CH₃	168-176
7	C(CH₃)₃	ch₃	1	H	65-70
8	CH(CH₃)₂	ch₃	1	H	żywica
9	CH(CH₃)₂	ch₃	0	6-OCH₃	żywica
10	C(CH₃)₃	ch₃	0	1-CH₃,4-OCH₃	75-77
11	CH(CH₃)₂	ch₃	0	1-CHj, 4-OCH₃	127-128

Tabela 2

180 824 cd tabeli 2

Nr	R¹	X	q	R³	T.t. (°C)
12	C(CH₃)₃	ch₃	0	H	122-130
13	CH(CH₃)₂	ch₃	0	H	172-180
14	CH(CH₃)C₂H₅	ch₃	0	H	138-144
15	C(CH₃)₃	ch₃	0	4-0	72-79
16	CH(CH₃)₂	ch₃	0	4-C1	196-198
17	CH(CH₃)C₂H₅	CHj	0	4-C1	166-169

Przykład II

Wytworzono roztwór z użyciem 90 części wagowych związku o wzorze I i 10 części wagowych N-metylo-2-pirolidonu. Roztwór ten był odpowiedni do stosowania w postaci najdrobniejszych kropel.

Przykład III

Wytworzono mieszaninę 10 części wagowych związku o wzorze I, 70 części wagowych ksylenu, 10 części wagowych produktu przyłączenia 8-10 moli tlenku etylenu do 1 mola N-monoetanoloamidu kwasu oleinowego, 5 części wagowych soli wapniowej kwasu dodecylobenzenosulfonowego, 5 części wagowych produktu przyłączenia 40 moli tlenku etylenu do 1 mola oleju rycynowego. Po dokładnym rozprowadzeniu roztworu w wodzie otrzymano dyspersję.

Przykład IV

Wytworzono wodną dyspersję z użyciem 10 części wagowych związku o wzorze 1,40 części wagowych cykloheksanonu, 30 części wagowych izobutanolu, 20 części wagowych produktu przyłączenia 40 moli tlenku etylenu do 1 mola oleju rycynowego.

Przykład V

Wytworzono wodną dyspersję z użyciem 10 części wagowych związku o wzorze 1,25 części wagowych cykloheksanolu, 55 części wagowych frakcji ropy naftowej o temperaturze wrzenia 210 - 280°C i 10 części wagowych produktu przyłączenia 40 moli tlenku etylenu do 1 mola oleju rycynowego.

Przykład VI

Mieszaninę 80 części wagowych korzystnie stałego związku o wzorze I, 3 części wagowych soli sodowej kwasu diizobutylonaftaleno-2-sulfonowego, 10 części wagowych soli sodowej kwasu lignosulfonowego z ługu posiarczynowego i 7 części wagowych sproszkowanego żelu krzemionkowego zmielono w młynie młotkowym, po czym zmieloną mieszaninę rozprowadzono w wodzie i otrzymano ciecz opryskową.

Przykład VII

Wytworzono mieszaninę 3 części wagowych związku o wzorze I i 97 części wagowych subtelnie rozdrobnionego kaolinu. Otrzymany preparat opyłowy zawierał 3% wagowe substancji czynnej.

Przykład VIII

Wytworzono mieszaninę 30 części wagowych związku o wzorze I, 62 części wagowych sproszkowanego żelu krzemionkowego i 8 części wagowych oleju parafinowego, który natryśnięto na powierzchnię tego żelu krzemionkowego. Otrzymano preparat o dobrej przyczepności substancji czynnej.

Przykład IX

Trwałą dyspersję wodną wytworzono z użyciem 40 części wagowych związku o wzorze I, 10 części wagowych soli sodowej kondensatu kwas fenolosulfonowy-mocznik-formaldehyd, 2 części wagowych żelu krzemionkowego i 48 części wagowych wody. Otrzymaną dyspersję można dalej rozcieńczać.

Przykład X

Trwałą oleistą dyspersję wytworzono z użyciem 20 części wagowych związku o wzorze I, 2 części wagowych soli wapniowej kwasu dodecylobenzenosulfonowego, 8 części wagowych eteru alkoholu tłuszczowego z poliglikolem, 20 części wagowych soli sodowej kondensatu kwas fenolosulfonowy-mocznik-formaldehyd i 50 części wagowych parafinowej ropy naftowej.

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 70 egz. Cena 4,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Nowe amidy kwasów karbamoilokarboksylowych o ogólnym wzorze I w którym R¹ oznacza C]-Cg-alkil, R² oznacza C]-C8-alkil, X niezależnie oznacza atom wodoru lub C]-C₈-alkil, R³ oznacza atom wodoru, atom chlorowca, C]-C₈-alkil lub C]-C₄-alkoksyl, q oznacza 0 lub 1, a r oznacza 1 lub 2, oraz ich sole.
2. Sposób wytwarzania nowych amidów kwasów karbamoilokarboksylowych o ogólnym wzorze I, w którym R¹ oznacza Ci-Cg-alkil, R² oznacza C1-C_g-alkil, X niezależnie oznacza atom wodoru lub C]-Ć_g-alkil, R³ oznacza atom wodoru, atom chlorowca, C₁-C_g-alkil lub C_rC₄-aIkoksyl, q oznacza 0 lub 1, a r oznacza 1 lub 2, oraz ich soli, znamienny tym, że kwas karbamoilokarboksylowy o ogólnym wzorze II ^{0 r2} 9 , II I II

R—O—C—NH—CH—C — OH w którym R¹ i R² mają wyżej podane znaczenie, poddaje się reakcji z aminą o ogólnym wzorze III h₂n—c

III w którym X, R³, q i r mają wyżej podane znaczenie.
3. Sposób wytwarzania nowych amidów kwasów karbamoilokarboksylowych o ogólnym wzorze I, w którym R* oznacza Cj -C₈-alkil, R² oznacza Cj -C_g-alkil, X niezależnie oznacza atom

180 824 wodoru lub CpCg-alkil, R³ oznacza atom wodoru, atom chlorowca, C_rC₈-alkil lub Cj-C^alkoksyl, q oznacza 0 lub 1, a r oznacza 1 lub 2, oraz ich soli, znamienny tym, że amid kwasu karbamoilokarboksylowego o ogólnym wzorze I

IV w którym L oznacza odszczepialną grupę zabezpieczającą, korzystnie t-butoksykarbonyl lub benzyloksykarbonyl, a R², R³, X, q i r mająwyżej podane znaczenie, poddaje się hydrolizie, po czym powstały amid aminokwasu o ogólnym wzorze V

w którym R², R³, X, q i r mająwyżej podane znaczenie, poddaje się w obecności zasady reakcji z estrem kwasu chloromrówkowego o ogólnym wzorze VI

R^o-ąoj-ci vi w którym R¹ ma wyżej podane znaczenie.
4. Środek grzybobójczy zawierający skuteczną ilość substancji czynnej i substancje pomocnicze, znamienny tym, że jako substancję czynną zawiera nowy amid kwasu karbamoilokarboksylowego o ogólnym wzorze I, w którym R^! oznacza C]-C8-alkił, R² oznacza Ci-C8-alkil, X niezależnie oznacza atom wodoru lub C]-C₈-ałkil, R³ oznacza atom wodoru, atom chlorowca, C_rC₈-alkil lub C₁-C₄-ałkoksyl,q oznacza0 lub l,aroznacza 1 lub 2, ewentualnie w postaci soli.

* * *