PL180839B1 - Sposób oraz przyrząd do zakładania zapalników elektrycznych na loncie detonującym - Google Patents

Abstract

1. Sposób zakładania zapalników elektrycznych na loncie detonującym, przy pośrednim inicjowaniu kolumn materiału wybuchowego w otworach strzałowych, poprzez uzbrajanie zapalnikiem końcówki linii lontu detonującego wystającej na zewnątrz otworu, znamienny tym, że zapalnik elektryczny (1) mocuje się przesuwnie na końcówce linii lontu detonującego (2), a następnie przemieszcza wzdłuż tej linii w głąb otworu strzałowego (4), do komory pomiędzy przybitkę zasadniczą (5) i pomocniczą (6) 2 Przyrząd do zakładania zapalników elektrycznych na loncie detonującym, przy pośrednim inicjowaniu kolumn materiału wybuchowego w otworach strzałowych, poprzez uzbrajanie zapalnikiem końcówki linii lontu detonującego wystającej na zewnątrz otworu, znamienny tym, że stanowi go cylindryczny pojemnik (8) zamknięty z jednej stiony dnem (9), w którym jest wykonany co najmniej jeden otwór (10) do swobodnego przewleczenia lontu detonującego (2) i co najmniej jeden otwór (11) do swobodnego przewleczenia drutów (12) zapalnika elektrycznego (1), przy czym średnica otworu (11) na druty (12)jest mniejsza od średnicy zapalnika dlajego zatrzymania wewnątrz pojemnika (8)

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób oraz przyrząd do zakładania zapalników elektrycznych na loncie detonującym, przy pośrednim inicjowaniu kolumn materiału wybuchowego w otworach strzałowych.

Lont detonujący jest szeroko stosowany w górnictwie podziemnym węgla i rud do inicjowania detonacji kolumn materiału wybuchowego w otworach strzałowych, dla strzelniczego urabiania skał, jak i zwalczania różnego rodzaju zagrożeń, na przykład tąpań, wymuszania zawału skał stropu i tym podobnych. Pośrednie inicjowanie detonacji kolumn materiału wybuchowego w otworach strzałowych lontem detonującym wymaga jego uprzedniego zainicjowania zapalnikami elektrycznymi. Warunkiem niezawodnego zainicjowania całej linii lontu detonującego, rozciągniętego wzdłuż kolumny materiału wybuchowego w otworze strzałowym, jest jego prostoliniowy przebieg oraz ścisłe przyleganie do lontu zbrojących go zapalników elektrycznych, a także zwrócenie den łusek tych zapalników w kierunku pożądanego biegu fali detonacyjnej w loncie.

Dotychczas zapalniki elektryczne i końcówki linii lontu detonacyjnego mocuje się trwale taśmą izolacyjną w pierwszym wsuwanym do otworu strzałowego naboju lub członie ładunku materiału wybuchowego, bądź też mocuje zapalniki trwale wspomnianą taśmą na końcówkach linii lontu wystających z tego otworu.

Pierwszy z tych sposobów zakładania zapalników elektrycznych prowadzi do tak zwanej inicjacji tylnej, od dna otworu, gwarantującej całkowite i pewne zainicjowanie całej linii lontu detonującego, a tym samym i całej kolumny materiału wybuchowego w otworze strzałowym oraz umożliwiającej dodatkowe sprawdzenie, tak zwanym obwodem kontrolnym, czy ładunek materiału wybuchowego w otworze rzeczywiście całkowicie zdetonował. Wadą inicjacji tylnej

180 839 jest jednak to, że po wprowadzeniu do otworu strzałowego pierwszego naboju, czy członu materiału wybuchowego oraz lontu już uzbrojonego zapalnikami elektrycznymi, dalsze prace nabijania i wprowadzania przybitki do otworu wiążą się ze zwiększonym zagrożeniem wykonujących je osób, na przykład przy dezintegrowaniu skał stropu, czy występowaniu prądów błądzących. Prace te, odbywające się przy uzbrojonym już w zapalnik elektryczny loncie i materiale wybuchowym, nie mogą być przy tym zmechanizowane, a ręcznie można nabijać tylko płytkie otwory strzałowe nie przekraczające 15-20 m. Ręczne nabijanie głębokich otworów strzałowych byłoby bowiem niezwykle uciążliwe i pracochłonne, co wymusza ich nabijanie mechaniczne za pomocą sprężonego powietrza. Wyklucza to stosowanie inicjacji tylnej końcówki linii lontu detonującego w głębokich otworach strzałowych.

Drugi z przedstawionych sposobów zakładania zapalników elektrycznych prowadzi do tak zwanej inicjacji przedniej. Dla jej realizacji, po wykonaniu tak zwanej przybitki zasadniczej, uzbrojone zapalnikami końcówki linii lontu detonującego z założonym na zapalniki przewodem obwodu kontrolnego umieszcza się w otworze strzałowym nabijakiem na głębokości co najmniej 1 m i następnie korkuje się je tak zwaną przybitką pomocniczą. Komora mieszcząca wystające z otworu strzałowego i uzbrojone zapalnikami elektrycznymi końcówki linii lontu o długości około 30 cm, musi być usytuowana w tym otworze na głębokości co najmniej 75 cm od jego wylotu. Czynność wsuwania do otworu strzałowego na głębokość około 100 cm uzbrojonych zapalnikami końcówek linii lontu wystających z tego otworu oraz około 100 cm odcinka linii lontu z przestrzeni otworu dla przybitki dodatkowej powoduje, że zostają one rozmieszczone w sposób chaotyczny - skłębiony. Krzyżowanie się linii lontu, względnie jego zagięcia małym promieniem powodująprzecięcia tej linii oraz uszkodzenia rdzenia lontu faląuderzeniową wytworzoną detonacją zapalników elektrycznych, w odcinkach linii lontu, gdzie nie dotarła jeszcze fala detonacji w loncie i w rezultacie przerwanie biegu fali detonacyjnej. Negatywnym elementem przy stosowaniu inicjacji przedniej linii lontu detonującego zapalnikami elektrycznymi jest również to, że przewód obwodu kontrolnego mający umożliwić sprawdzenie zdetonowania ładunku materiału wybuchowego w otworze najracjonalniej jest zakładać na zapalniki zbrojące końcówki lontu. Przy chaotycznym układzie w otworze strzałowym końcówek linii lontu ze zbrojącymi je zapalnikami elektrycznymi, nawet przy poprawnym stanie tych zapalników oraz linii lontu, możliwe jest częste zainicjowanie tylko zapalników i końcówek linii lontu oraz przerwanie obwodu kontrolnego. Przerwanie tego obwodu lub wyraźna zmiana jego oporności, mające być miernikiem zdetonowania ładunku w otworze, przy dotychczasowej konstrukcji ładunku z inicjacją przednią pozwalają jedynie na pewne stwierdzenie faktu detonacji końcówek lontu ze zbrojącymi je zapalnikami. W otworach odpalanych grupowo, przy większej liczbie strzelań torpedujących i wstrząsowo - odprężających stosowanych dla zwalczania tąpań, których zadaniem nie jest urobienie calizny skalnej, a tylko wywołanie spękań i wstrząsu, przy braku zewnętrznych przejawów detonacji ładunku w postaci wyrw, bądź lejów powybuchowych, można mylnie uznać jako odstrzały poprawne otwory, w których ładunek materiału wybuchowego nie został zainicjowany, a przerwanie obwodu kontrolnego zostało wywołane tylko detonacją zapalników i końcówek linii lontu. W praktyce przejawem tego typu zjawiskjest to, iż często w strzelaniach torpedujących niby detonacja w otworze ładunku o masie kilkudziesięciu kilogramów dynamitu powoduje wstrząs o tak niskiej energii, że nie jest ona notowana przez urządzenia rejestrujące. Stąd także ocena skuteczności tych strzelań w wielu analizach prowadzi do wyciągania błędnych wniosków w ocenie ich przydatności do zwalczania tąpań.

W sposobie zakładania zapalników elektrycznych na loncie detonującym, przy pośrednim inicjowaniu kolumn materiału wybuchowego w otworach strzałowych, poprzez uzbrajanie zapalnikiem końcówki linii lontu detonującego wystającej na zewnątrz otworu, według wynalazku, zapalnik elektryczny mocuje się przesuwnie na końcówce linii lontu detonującego, a następnie przemieszcza wzdłuż tej linii w głąb otworu strzałowego, do komory pomiędzy przybitkę zasadniczą i pomocniczą.

Przyrząd do zakładania zapalników elektrycznych na loncie detonującym, przy pośrednim inicjowaniu kolumn materiału wybuchowego w otworach strzałowych, poprzez uzbrajanie zapal4

180 839 nikiem końcówki linii lontu detonującego wystającej na zewnątrz otworu, według wynalazku, stanowi cylindryczny pojemnik zamknięty zjednej strony dnem, w którymjest wykonany co najmniej jeden otwór do swobodnego przewleczenia lontu detonującego i co najmniej jeden otwór do swobodnego przewleczenia drutów zapalnika elektrycznego. Średnica otworu na druty jest mniejsza od średnicy zapalnika dla jego zatrzymania wewnątrz pojemnika. Na zewnętrznej powierzchni pojemnika korzystnie są rozmieszczone średnicowo dwa występy do zaczepienia drutu przewodu obwodu kontrolnego, a na jego otwartym końcu korzystnie znajduje się kołnierz do przemieszczania pojemnika nabijakiem wzdłuż linii lontu detonującego w otworze strzałowym.

Sposób oraz przyrząd według wynalazku umożliwiają założenie zapalników elektrycznych na loncie detonującym w otworze strzałowym w tym miejscu, gdzie linie lontu mająbieg w przybliżeniujuż tylko prostoliniowy, bez zgięć o małym promieniu i nie krzyżują się oraz tak, aby zapalniki ściśle przylegały do linii lontu, a dna ich łusek były zwrócone w kierunku pożądanego biegu fali detonacyjnej w liniach lontu. Takie usytuowanie i ułożenie zapalników elektrycznych w otworze strzałowym w stosunku do linii lontu detonującego gwarantuje, że inicjacja przednia pewnie zdetonuje całą linię lontu rozciągniętą wzdłuż ładunku materiału wybuchowego, a tym samym także kolumny materiału wybuchowego w otworze strzałowym. Gwarancję tę potwierdza właściwość lontu detonującego, który jako inicjator detonacji w materiale wybuchowym jest czynnikiem w wysokim stopniu zapewniającym jej zajście pod warunkiem spełnienia podanych wcześniej wymaganych ku temu kryteriów. Dodatkowym pozytywnym elementem wynalazku jest możliwość dokonania przy inicjacji przedniej pewnej kontroli, czy ładunek materiału wybuchowego w otworze strzałowym rzeczywiście zdetonował.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykładowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój podłużny otworu strzałowego z kolumną materiału wybuchowego i liniami lontu detonującego z przyrządem do zakładania zapalników elektrycznych, fig. 2 ten przyrząd w widoku z boku, fig. 3 i 5 - jego przekroje wzdłuż linii A-A i B-B zaznaczonych na fig. 2, a fig. 5 - widok z boku nabijaka do przemieszczania przyrządu w otworze strzałowym.

Sposób zakładania zapalników elektrycznych 1 na loncie detonującym 2, przy pośrednim inicjowaniu kolumn 3 materiału wybuchowego w otworze strzałowym 4, polega na przesuwnym mocowaniu zapalników na wystających na zewnątrz otworu końcówkach linii lontu, tak aby ściśle przylegały do tych linii, a dna ich łusek były zwrócone w kierunku pożądanego biegu fali detonującej w liniach lontu. Następnie przemieszcza się zapalniki elektryczne 1 wzdłuż linii lontu detonującego 2 w głąb otworu strzałowego 4, do komory pomiędzy przybitkę zasadniczą 5 i pomocniczą 6. Z kolei do komory powstałej za przybitką pomocniczą 6, wprowadza się końcówki linii lontu wystające z otworu strzałowego 4 oraz odcinki tych linii z przestrzeni otworu dla przybitki dodatkowej 7.

Przyrząd do zakładania zapalników elektrycznych 1 na loncie detonującym 2, przy pośrednim inicjowaniu kolumn 3 materiału wybuchowego w otworach strzałowych 4, stanowi cylindryczny pojemnik 8 wykonany z tworzywa antyelektrostatycznego lub tektury. Pojemnik 8 jest zamknięty z jednej strony dnem 9, w którym są wykonane dwa otwory 10 do swobodnego przewleczenia linii lontu detonującego 2 oraz dwa otwory 11 do swobodnego przewleczenia drutów 12 zapalników elektrycznych. Średnice otworów 11 są mniejsze od średnic zapalników elektrycznych 1, co pozwala na zatrzymanie zapalników wewnątrz pojemnika 8. Na zewnętrznej powierzchni pojemnika 8, w miejscu usytuowania den łusek zapalników elektrycznych 1, są rozmieszczone średnicowo dwa występy 13 do zaczepiania drutu 14 przewodu obwodu kontrolnego. Drut 14 jest przymocowany do pojemnika 8 taśmą izolacyjną 15. Na otwartym końcu pojemnika 8 znajduje się kołnierz 16 do jego przemieszczania wzdłuż linii lontu detonującego 2 razem z zapalnikami elektrycznymi 1 i drutem 14 przewodu obwodu kontrolnego nabijakiem 17. Nabijak 17 ma pogrubiona końcówkę 18 z wydrążeniem 19 służącym do pomieszczenia pojemnika 8.

180 839

180 839

Μ^-

Ó) (Ν

Ó)

LL co

ό)

180 839

48/

Fig. 5

180 839

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 60 egz.

Cena 2,00 zł.

Claims (4)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Sposób zakładania zapalników elektrycznych na loncie detonującym, przy pośrednim inicjowaniu kolumn materiału wybuchowego w otworach strzałowych, poprzez uzbrajanie zapalnikiem końcówki linii lontu detonującego wystającej na zewnątrz otworu, znamienny tym, że zapalnik elektryczny (1) mocuje się przesuwnie na końcówce linii lontu detonującego (2), a następnie przemieszcza wzdłuż tej linii w głąb otworu strzałowego (4), do komory pomiędzy przybitkę zasadniczą (5) i pomocniczą (6).
2. 2. Przyrząd do zakładania zapalników elektrycznych na loncie detonującym, przy pośrednim inicjowaniu kolumn materiału wybuchowego w otworach strzałowych, poprzez uzbrajanie zapalnikiem końcówki linii lontu detonującego wystającej na zewnątrz otworu, znamienny tym, że stanowi go cylindryczny pojemnik (8) zamknięty z jednej strony dnem (9), w którym jest wykonany co najmniej jeden otwór (10) do swobodnego przewleczenia lontu detonującego (2) i co najmniej jeden otwór (11) do swobodnego przewleczenia drutów (12) zapalnika elektrycznego (1), przy czym średnica otworu (11) na druty (12) jest mniejsza od średnicy zapalnika dla jego zatrzymania wewnątrz pojemnika (8).
3. 3. Przyrząd według zastrz. 2, znamienny tym, że na zewnętrznej powierzchni pojemnika (8) są rozmieszczone średnicowo dwa występy (13) do zaczepiania drutu (14) przewodu obwodu kontrolnego.
4. 4. Przyrząd według zastrz. 2, znamienny tym, że na otwartym końcu pojemnika (8) znajduje się kołnierz (16) do jego przemieszczania nabijakiem (17) wzdłuż linii lontu detonującego (2) w otworze strzałowym (4).