PL181467B1 - Uklad zabezpieczajacy przed dostepem osób nieupowaznionych PL PL - Google Patents

Abstract

1. Uklad zabezpieczajacy przed doste- pem osób nieupowaznionych do elementu nastawczego lub funkcjonalnego, który wy- staje ze scianki ograniczajacej uklad paliwo- wy, w szczególnosci pompe wtryskowa pali- wa, z ustalonym na tym ukladzie paliwowym elementem kolpakowym, który zachodzi na wystajacy na sciance ograniczajacej element nastawczy lub funkcjonalny i oslania go wraz ze scianka ograniczajaca, znamienny tym, ze element kolpakowy (34, 134, 234, 334) polaczony jest z ukladem paliwowym na stale polaczeniem zabezpieczajacym przed nieupo- waznionym dostepem po montazu i, ze doda- tkowo pom iedzy co najm niej jednym elementem nastawczym lub funkcjonalnym i podtrzymujaca go scianka ograniczajaca(27) ukladu paliwowego znajduje sie strefa zada- nego przelomu. FiG.1 PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest układ zabezpieczający przed dostępem osób nieupoważnionych do elementu nastawczego lub funkcjonalnego, który wystaje ze ścianki ograniczającej układ paliwowy, w szczególności pompę wtryskową paliwa, z ustalonym na tym układzie pali4

181 467 wowym elementem kołpakowym, który zachodzi na wystający na ściance ograniczającej element nastawczy lub funkcjonalny i osłania go wraz ze ścianką ograniczającą.

W układzie takim, znanym ze zgłoszenia europejskiego EP-A1-0 629 532, opisano zwykłą pokrywę, która osłania układ elektryczny wraz z zaworem elektromagnetycznym przy pompie wtryskowej paliwa. Pokrywa ta i łączące ją z pompą wtryskową połączenie gwintowe umieszczone sąprzy tym tak, że po zamontowaniu pompy wtryskowej nie ma już dostępu do połączenia gwintowego. Dopiero po zdjęciu pompy można odkręcić pokrywę i stworzyć dostęp do zaworu elektromagnetycznego. W przypadku pomp wtryskowych paliwa zawory elektromagnetyczne służą do blokowania doprowadzania paliwa do komór roboczych pompy po zatrzymaniu lub wyłączeniu silnika spalinowego. Przed uruchomieniem silnika spalinowego trzeba otworzyć taki zawór elektromagnetyczny. Odbywa się to za pośrednictwem elektrycznego urządzenia sterującego, którego część w znanym wykonaniu znajduje się wewnątrz osłony.

Jeżeli jakaś osoba chce uruchomić bez upoważnienia silnik spalinowy, to mogłaby to zrobić manipulując przy zaworze elektromagnetycznym, a więc musi mieć dostęp do tego zaworu. Znajdujący się pod pokrywą układ elektryczny nie pozwala na łatwe manipulacje przy zaworze, gdyż dostęp do niego z zewnątrz jest chroniony kodem zabezpieczającym i innymi środkami. Jednak mechaniczne działanie mogłoby naruszyć działanie zaworu elektromagnetycznego doprowadzając go w zasadzie w położenie otwarcia, co umożliwiłoby kradzież pojazdu z takim silnikiem spalinowym.

Znany układ zabezpieczający ma za zadanie zapobiegać temu poprzez opisanąosłonę, która wykonana jest jednak w postaci prostej części blaszanej i którą można otworzyć siłą używając dźwigni albo narzędzi tnących. Tak więc, w rezultacie byłby możliwy bezpośredni dostęp do zaworu elektromagnetycznego.

Zgodny z wynalazkiem układ zabezpieczający przed dostępem osób nieupoważnionych charakteryzuje się tym, że element kołpakowy połączony jest z układem paliwowym na stałe połączeniem zabezpieczonym przed nieupoważnionym dostępem po montażu i, że dodatkowo pomiędzy co najmniej jednym elementem nastawczym lub fimkcjonalnym i podtrzymującą go ścianką ograniczającą układu paliwowego, znajduje się strefa zadanego przełomu.

Korzystnie, element kołpakowy ma przynajmniej jedno połączenie kształtowe, zabezpieczone przed nieupoważnionym dostępem po montażu, z osłoniętą tym elementem kołpakowym częścią układu paliwowego, a element kołpakowy jest wykonany z trudno skrawalnego, ciągliwego materiału, w szczególności stali manganowej.

Korzystnie, połączeniem tym jest połączenie gwintowe zabezpieczone przed dostępem za pomocą części usuwalnej tylko przez jej zniszczenie lub korzystnie położone wewnątrz połączenie zatrzaskowe lub też korzystnie połączenie kształtowe zabezpieczone przed dostępem za pomocą części usuwalnej tylko przez zniszczenie.

Korzystnie, element układu posiadający znajdujące się w strefie zadanego przełomu miejsce zadanego przełomu jest z materiału, który ma znacznie mniejszą ciągliwość niż materiał elementu kołpakowego.

Korzystnie, część osłonięta układu paliwowego mieści element funkcjonalny lub nastawczy, za pomocą którego utworzone jest połączenie kształtowe między elementem kołpakowym i częścią osłoniętą.

Korzystnie, element funkcjonalny lub nastawczy posiada powierzchnie zatrzaskowe z którymi współpracują powierzchnie zatrzaskowe elementu kołpakowego, tworząc połączenie kształtowe z elementem kołpakowym.

Korzystnie, element funkcjonalny lub nastawczy posiada powierzchnie kształtowe, z którymi współpracują powierzchnie kształtowe elementu kołpakowego, tworząc połączenie kształtowe z elementem kołpakowym.

Korzystnie, element kołpakowy osłania kilka elementów funkcjonalnych lub nastawczych wraz ze ścianką ograniczającą układu paliwowego.

Korzystnie, drugim elementem funkcjonalnym lub nastawczym jest zawór elektromagnetyczny, z układem zabezpieczającym, także osłoniętym elementem kołpakowym.

181 467

Korzystnie, element funkcjonalny lub nastawczy, który zawiera przynajmniej jedno połączenie kształtowe elementu kołpakowego z częścią osłoniętą układu paliwowego, jest osadzony w kanale przelotowym króćca uformowanego na ściance ograniczającej układu paliwowego i jest połączony kształtowo z częścią króćca, między którą i przyścienną strefą króćca znajduje się miejsce zadanego przełomu.

Korzystnie, elementem funkcjonalnym lub nastawczym jest śruba nastawcza, na którą nakręcona jest przeciwnakrętka oparta na króćcu.

Korzystnie, miejsce zadanego przełomu znajduje się między częścią króćca z gwintem i pozostałą częścią króćca, na ściance ograniczającej układu paliwowego.

Korzystnie, na śrubie nastawczej umieszczona jest uszczelka, która uszczelnia na zewnątrz kanał przelotowy króćca.

Korzystnie, uszczelka znajduje się na śrubie nastawczej w miejscu położonym w części odłamywanej w miejscu zadanego przełomu.

Korzystnie, element kołpakowy ma, mieszczące króciec i wystającą z niego śrubę nastawczą, wybranie, korzystnie otwór przelotowy, w którym znajduje się kołnierz wewnętrzny, otaczający śrubę nastawczą pomiędzy przeciwnakrętką i dodatkowym członem nakręcanym.

Korzystnie, człon nakręcany jest osłonięty wprowadzonym w otwór przelotowy od zewnątrz kapturkiem, w którym to otworze, obok śruby nastawczej, znajduje się zatrzask lub zacisk zamknięty kapturkiem w otworze przelotowym.

Korzystnie, między kapturkiem i członem nakręcanym, którym korzystnie jest nakrętka, wciśnięty jest w rowek pierścieniowy w ściance ograniczającej otworu przelotowego pierścień sprężysty.

Korzystnie, na śrubę nastawcząnakręcony jest sprężyście ryglowany zatrzask, a wybranie w elemencie kołpakowym wykonane jest jako otwór ślepy, który ma powierzchnię współpracującą ze sprężystym zatrzaskiem na śrubie nastawczej, tworząc połączenie zatrzaskowe.

Korzystnie, w członie kołpakowym znajduje się przecinający otwór przelotowy ślepy otwór, w który wciśnięty szczelnie jest kołek zabezpieczający, który wchodzi w odsądzenie na króćcu lub na śrubie nastawczej.

Korzystnie, na śrubę nastawczą nakręcona jest przeciwnakrętka, na której obwodzie znajduje się wycięcie poprzeczne do osi śruby nastawczej, a w umieszczony w elemencie kołpakowym otwór ślepyjest wciśnięty kołek zabezpieczający wchodzący w wycięcie na przeciwnakrętce.

Korzystnie wreszcie, element kołpakowy ma dodatkowe połączenie kształtowe z układem paliwowym w postaci wystającego z tego elementu łącznika, który przykręcony jest do ścianki ograniczającej kadłuba układu paliwowego.

Układ zabezpieczający według wynalazku ma tę zaletę w porównaniu ze znanym, że elementem kołpakowym chroniony jest przed dostępem nie tylko element funkcjonalny (jak np. zawór elektromagnetyczny) wraz z elektrycznym przytrzymywaczem zabezpieczającym elektryczny dostęp do zaworu, lecz że już próba włamania się do elementu funkcjonalnego powoduje stałe zakłócenie działania układu paliwowego. Próba dostania się na siłę do elementów funkcjonalnych lub nastawczych powoduje przełom po przekroczeniu określonej siły niszczącej i element nastawczy lub funkcjonalny przestaje działać. Może też dojść do wytrącenia tego elementu z jego położenia roboczego lub też do przebicia ścianki ograniczającej komory układu paliwowego, co umożliwia wypływ paliwa i trwałe zakłócenie działania układu paliwowego, którego nie można łatwo i szybko usunąć.

Element kołpakowy uniemożliwia jego siłowe usunięcie narzędziami w określonym czasie minimalnym i nawet uzyskany po dłuższych manipulacjach dostęp do zaworu elektromagnetycznego nie pozwala na uruchomienie układu paliwowego.

Układ zabezpieczaj ący ukształtowany jest tak, że stawia on znaczny opór narzędziom skrawającym i tnącym. Zwłaszcza stal manganowa stawia duży opór przy obróbce wiórowej i ma znaczną udamość. Można też zastosować staliwo, co pozwala ukształtować optymalnie element kołpakowy bez krawędzi wrażliwych na działanie karbu, które mogłyby obniżyć wytrzymałość.

181 467

Element kołpakowy mocuje się wewnętrznie za pomocąpołączenia gwintowego na obwodowej części układu paliwowego i zabezpiecza się przed dostępem z zewnątrz członem możliwym do usunięcia tylko przez jego zniszczenie. Mogą to być kształtki wprasowywane w otwór wylotowy w elemencie kołpakowym, które trudno jest usunąć nawet dużą siłą.

Dzięki przewidzianemu konstrukcyjnie wskaźnikowi wytrzymałości na zginanie zapewniono w każdym przypadku przełom w strefie opasanej przez element kołpakowy części układu paliwowego, zanim ulegnie zniszczeniu sam element kołpakowy. Pomiędzy elementem kołpakowym i obwodową częścią układu paliwowego stworzono połączenie kształtowe z elementem funkcjonalnym lub nastawczym. W tym celu element funkcjonalny lub nastawczy ma powierzchnie zatrzaskowe lub kształtowe, które współpracują z odpowiednimi powierzchniami elementu kołpakowego. Mogą to być połączenia gwintowe lub też korzystnie połączenia kształtowe albo zatrzaskowe. Element kołpakowy może zabezpieczać przed ingerencją kilka elementów funkcjonalnych lub nastawczych, w szczególności zawór elektromagnetyczny i sterujący nim układ elektryczny wyposażony w kod zabezpieczający. Układ zabezpieczający chroni przy tym element funkcjonalny i nastawczy przed ingerencją elektryczną (zawór elektromagnetyczny), a element kołpakowy utrudnia mechaniczną ingerencję, ha przykład tworzenie styków obejściowych na zaworze elektromagnetycznym lub zastępowanie tego zaworu śrubą zamykającą.

Szczególnie korzystne połączenie elementu kołpakowego z osłoniętym nim elementem otrzymuje się za pomocą króćca, który ma kanał przelotowy do wnętrza układu paliwowego. Na takim króćcu szczególnie korzystnie zrealizowane zostało miejsce zadanego przełomu, a jednocześnie króciec ten może też pomieścić element funkcjonalny lub nastawczy, który spełnia zasadnicze funkcje nastawcze we wnętrzu układu paliwowego. Po złamaniu króćca następuje przebicie ścianki ograniczaj ącej do wnętrza układu paliwowego, tak że paliwo może wypływać z komór tego układu i powoduje zakłócenie jego działania. W szczególności w przypadku pomp wtryskowych do silników Diesla wnętrze służy do przejmowania utworzonego przez paliwo ciśnienia sterującego, które steruje zasadniczymi funkcjami pompy wtryskowej paliwa. Ponadto, następuje szybkie zakłócenie w działaniu pompy wtryskowej paliwa, gdy wskutek przecieków powietrze dostaje się do wnętrza. W przypadku elementu funkcjonalnego lub nastawczego, za pomocą którego połączony jest element kołpakowy, chodzi o śrubę nastawcządo zasadniczego nastawienia wtrysku na pompie paliwowej. Jeżeli taka śruba łamie się w miejscu jej zamocowania zgodnym z wynalazkiem, to otwiera się na zewnątrz nie tylko wnęka paliwowa, lecz także zmienia się nastawienie pompy wtryskowej, tak, że odpowiedni pojazd nie daje się już uruchomić. Przy tym zaprojektowano miejsce zadanego przełomu, tak, aby późniejsze ponowne wetknięcie elementu funkcjonalnego lub nastawczego z jego prowizorycznym ustaleniem nie zapewniało już uszczelnienia. Ponadto, śruba nastawcza wymaga tak dokładnego nastawienia, że prowizoryczne zamocowanie z reguły nie pozwala już uruchomić pompy wtryskowej z przynależnym silnikiem spalinowym.

Wynalazek w przykładach wykonania został przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 pokazuje przekrój częściowy układu paliwowego w postaci rozdzielaczowej pompy wtryskowej, fig.2 - przekrój elementu kołpakowego według wynalazku, połączonego z elementem nastawczym lub funkcjonalnym, w pierwszym przykładzie wykonania, fig.3 - połączenie elementu kołpakowego z elementem nastawczym, w drugim przykładzie wykonania, fig.4 - połączenie elementu kołpakowego z elementem nastawczym, w trzecim przykładzie wykonania, fig.5a - czwarty przykład wykonania z zamocowaniem elementu kołpakowego na śrubie nastawczej pompy wtryskowej paliwa, fig.5b - przekrój elementu kołpakowego do zamocowania na śrubie nastawczej według fig.5a, fig.óa - piąty przykład wykonania połączenia elementu kołpakowego z układem paliwowym w postaci połączenia zatrzaskowego i fig.ób - element kołpakowy do zamocowania na śrubie nastawczej według fig.óa.

Na figurze 1 przedstawiony został schematycznie przekrój rozdzielaczowej pompy wtryskowej z tłokiem o ruchu posuwisto-zwrotnym. W kadłub 1 wstawiono tuleję 2, w której otworze cylindrycznym 3 przesuwa się w znany sposób fiok pompy 4, który służy tu jednocześnie jako tłok rozdzielczy. Od strony czołowej tłok 4 wraz z zamkniętym końcem otworu cylindrycznego 3

181 467 zamyka komorę robocząpompy 6. Komora ta podczas suwu ssania tłoka jest napełniana paliwem poprzez rowki wzdłużne 7 i przewód ssawny 9 uchodzący do otworu cylindrycznego 3. Przewód ssawny 9 prowadzi od komory ssawnej 10 pompy wtryskowej, która to komora jest napełniona paliwem znajdującym się pod wyregulowanym ciśnieniem sterującym. Przykładowo, ciśnienie sterujące zależy od obrotów i/lub obciążenia i służy do wysterowania znanego przestawiacza początku wtrysku. Przekrój przewodu ssawnego jest sterowany elementem nastawczym lub funkcjonalnym w postaci zaworu elektromagnetycznego o znanym ukształtowaniu, który wkręcony jest od zewnątrz w otwór 12 w kadłubie 1 pompy. Celem uruchomienia pompy wzbudza się zawór elektromagnetyczny, który otwiera przewód ssawny 9. Celem wyłączenia silnika zasilanego z pompy wtryskowej paliwa zamyka się zawór elektromagnetyczny 11. Komora robocza pompy jest połączona z komorą ssawną 10 poprzez kanał wzdłużny 14 biegnący od czoła tłoka pompy oraz otwór poprzeczny 15 w części tłoka sięgającej do komory ssawnej 10. Ujście kanału jest sterowane suwakiem regulacyjnym 16 pompy wtryskowej, który jest przestawiany dźwignią 17. Podczas suwu tłoczenia tłoka pompy jej komora robocza jest otwierana wcześniej lub później, zależnie od osiowego położenia suwaka regulacyjnego ślizgającego się po powierzchni bocznej tłoka pompy, tak, że komora robocza jest odprężana po zakończeniu wtrysku wysokociśnieniowego. Celem wykonania tego wtrysku kanał wzdłużny 14 przy odpowiednim suwie tłoka pompy jest łączony poprzez rowek rozdzielaczowy 18 zodpowiednim przewodem wtryskowym 19,który prowadzi do nie pokazanego tu zaworu wtryskowego paliwa. W trakcie obrotu tłoka pompy dochodzi w każdym suwie tłoka do pokrycia się kolejnego przewodu wtryskowego 19 z rowkiem rozdzielaczowym 18.

Dźwignie służące do sterowania suwaka regulacyjnego 16 ułożyskowane sąna dźwigni nastawczej 21, która może obracać się na stałej osi 22 pokonując siłę sprężyny 23. Celem nastawienia odchylenia dźwigni nastawczej, w wyniku czego ustalana jest pozycja wyjściowa suwaka regulacyjnego 16, zastosowana jest jako element nastawczy lub funkcjonalny śruba nastawcza 25, która wkręcona jest w króciec 26 ścianki ograniczającej 27, ograniczającej komorę ssawną 10 układu paliwowego. Króciec ma kanał przelotowy 29 z gwintem wewnętrznym 30, w który wkręcona jest gwintem zewnętrznym 31 śruba nastawcza 25. Celem ustalenia głębokości wkręcenia tej śruby nakręcona jest na gwint zewnętrzny 31 przeciwnakrętka 32, która oparta jest na stronie czołowej króćca 26.

Dotychczasowy opis pompy wtryskowej paliwa według fig. 1 odpowiada znanej pompie rozdzielaczowej z posuwisto-zwrotnym ruchem tłoka, w której trzeba zabezpieczyć dostęp do zaworu elektromagnetycznego 11, żeby po zatrzymaniu pompy wtryskowej paliwa lub przynależnego silnika spalinowego osoba nieupoważniona nie mogła znów uruchomić tej pompy manipulując przy zaworze elektromagnetycznym, chcąc doprowadzić do otwarcia przewodu ssawnego 9. Można to zrobić na przykład w ten sposób, że wykręca się zawór z otworu 12 i wstawia się tam śrubę zamykającą. Jako środek zapobiegający takim działaniom służy element kołpakowy 34, który przylega ściśle do powierzchni 3 5 kadłuba pompy wtryskowej i zawiera we wnętrzu zawór elektromagnetyczny 11 jako element nastawczy lub funkcjonalny. Taki element kołpakowy mocuje się na wystającym z króćca 26 końcu śruby nastawczej, która stanowi również element nastawczy lub funkcjonalny. Zamocowanie to objaśnione zostało na następnych figurach rysunku, fig. 2 do 6b i to w różnych przykładach wykonania. We wnęce 36 utworzonej między powierzchnią 35 kadłuba i elementem kołpakowym 34 znajduje się ponadto pokazany na fig. 6b układ zabezpieczający 180, który wstawiony jest między nie pokazany tu elektryczny przewód sterujący i/lub zasilający i zawór elektromagnetyczny 11. Układ ten pozwala na wzbudzenie elektromagnesu zaworu dopiero w specjalnych warunkach, na przykład po podaniu kodu zabezpieczającego, umożliwiając w ten sposób uruchomienie pompy wtryskowej oraz przynależnego do niej silnika i pojazdu tylko uprawnionemu do tego użytkownikowi.

Figura 2 pokazuje pierwszy przykład wykonania elementu kołpakowego 34 według wynalazku. Jak widać, element ten przylega ściśle do przedstawionej tu pionowo powierzchni kadłuba 35, w której znajduje się przykładowo otwór 12 z fig. 1, wraz z zaworem elektromagnetycznym, których tu jednak nie pokazano. Prostopadła do powierzchni kadłuba 35 powierzchnia 35' posiada

181 467 króciec 26 i następny, położony poza elementem kołpakowym króciec zewnętrzny 38, w który wkręconajest śruba 39. Służy ona do ustalenia łącznika 40 z nie pokazanym tu otworem przelotowym, który to łącznik 40 wystaje prostopadle z elementu kołpakowego 34, tworząc z nim jedną część. W elemencie kołpakowym 34, który wraz z powierzchniami 35,35' ogranicza wnękę 36, można zauważyć w przekroju wybranie w postaci otworu przelotowego 42 na króciec 26 i wystającąz niego część śruby nastawczej 25. Króciec 26 ma gwint wewnętrzny 30, w który wkręcona jest mająca gwint zewnętrzny 31 śruba nastawcza 25, tak, że łącząca się z gwintem zewnętrznym część śruby nastawczej 25 sięga przez kanał przelotowy 29 króćca 26 do komory ssawnej 10 i służy tam jako ogranicznik ruchu dźwigni nastawczej 21. Celem uszczelnienia komory ssawnej 10 od zewnątrz założona jest na śrubę nastawczą 25 między dwoma kołnierzami oporowymi 46 uszczelka 47 sznurowa (pierścień typu O-ring), która uszczelnia tę komorę przylegając do ścianki ograniczającej wewnętrznej kanału przelotowego 29 króćca 26 w strefie między gwintem wewnętrznym 30 i wlotem kanału przelotowego do komory ssawnej 10. Śruba nastawcza 25 na swej zewnętrznej powierzchni czołowej ma rowek 48 ułatwiający jej nastawianie, a w wyregulowanym położeniu zabezpiecza się tę śrubę przeciwnakrętką32. W takim stanie wprowadza się na śrubę nastawczą25 element kołpakowy 34, który w ściance ograniczającej wewnętrznej otworu przelotowego 42 ma wchodzący do otworu przelotowego 42 pierścień zabezpieczający albo kołek zabezpieczający 49, który przebiega poprzecznie przez otwór przelotowy 42. Z tym pierścieniem lub kołkiem zabezpieczającym 49 sąsiaduje bezpośrednio przeciwnakrętka 32.

Wreszcie, na końcu gwintu śruby nastawczej 25 umieszczona jest druga nakrętka lub człon nakręcany 50, tak, że pierścień lub kołek zabezpieczający 49 znajduje się między dwiema nakrętkami i uniemożliwia ponowne zdjęcie elementu kołpakowego 34. Żeby utrudnić dostęp do członu nakręcanego 50 wciśnięty jest z zewnątrz, przylegający ściśle do ścianek wewnętrznych otworu 42 kapturek 51, który można usunąć z otworu przelotowego tylko po jego zniszczeniu.

W opisany sposób tworzy się trwałe połączenie między elementem kołpakowym 34 i osłoniętą przez ten element częścią układu paliwowego, którego później nie można łatwo rozdzielić. Przewidziany ponadto łącznik 40 służy tylko do względnie ruchomego ustalenia elementu kołpakowego 34 w położeniu montażowym i do odciążenia miejsca zamocowania w osłoniętej przez element kołpakowy części układu paliwowego. W razie manipulacji przy elemencie kołpakowym 34 łamie się najpierw łącznik 40 bez możliwości usunięcia elementu kołpakowego 34 z jego pozycji zamontowania. Dzięki połączeniu kształtowemu z kadłubem układu paliwowego utrudnione jest ponadto przekręcenie elementu kołpakowego. Jeżeli manipuluje się nadal przy tym elemencie w celu jego usunięcia, to pod działaniem siły łamie się w miejscu zadanego przełomu 52 zaprojektowany z tą myśląkróciec 26. Miejsce zadanego przełomu 52 znajduje się korzystnie w strefie między gwintem 30 i kanałem przelotowym 29 króćca 26 prowadzącym do komory ssawnej 10. Korzystnie rozmieszczone są też miejsca zadanego przełomu 52' lub 52 w strefie przejściowej między króćcem 26 i ścianką ograniczającą 27 układu paliwowego. Po złamaniu króćca 26 można wprawdzie usunąć element kołpakowy 34 i umożliwić dostęp do innego członu nastawczego lub funkcjonalnego, na przykład zaworu elektromagnetycznego 11, ale wskutek złamania ulega zniszczeniu ścianka ograniczająca 27, ograniczająca komorę ssawną 10 w miejscu króćca 26, co umożliwia wypływ paliwa. Nawet po ponownym wstawieniu w to miej sce śruby nastawczej 25 nie można łatwo odtworzyć położenia nastawy, tak, że zasadnicze nastawienie pompy wtryskowej ulega z reguły takiej zmianie, że nie można już zapewnić zdolności ruchowej silnika spalinowego z taką pompą wtryskową paliwa. Jeżeli miejsce zadanego przełomu znajduje się powyżej uszczelki 47 sznurowej, to byłoby jeszcze możliwe zewnętrzne uszczelnienie komory ssawnej 10. Jeżeli natomiast miejsce to znajduje się korzystnie między uszczelką47 sznurową i komorą ssawną 10, to nie da się łatwo odtworzyć szczelności ścianki ograniczającej 27. W każdym razie naprawa wymaga długiego czasu, który zadano jako okres bezpieczeństwa. Tak więc, układ zabezpieczający według wynalazku nie spełnia w zasadzie zadania blokowania dostępu do elementów nastawczych lub funkcjonalnych, lecz utrudnienia tego dostępu w okresie bezpieczeństwa, tak, aby w tym czasie nie można było uruchomić pojazdu z takim układem paliwowym.

181 467

Miejsca zadanych przełomów 52' lub 52, które znajdują się w sąsiadującej z króćcem 26 strefie ścianki ograniczającej 27, stawiają pod znakiem zapytania możliwość odtworzenia uszczelnienia i ponownego uruchomienia pompy wtryskowej paliwa. Wyregulowanie elementu nastawczego i uszczelnienie komory ssawnej 10 byłoby jeszcze trudniejsze. Wskutek nieszczelności do komory ssawnej 10 dostaje się z reguły powietrze, co zakłóca działanie pompy wtryskowej, albo też nie można uzyskać ciśnienia sterującego niezbędnego do prawidłowej pracy pompy wtryskowej i przynależnego silnika spalinowego.

W przykładzie wykonania według fig. 3 element nastawczy lub funkcjonalny stanowi śruba nastawcza 125 z gwintem zewnętrznym 31, która wkręcona jest w gwint wewnętrzny 44 kanału przelotowego 29 króćca 26, analogicznie jak w przykładzie na fig. 2. Na łączącej się z gwintem zewnętrznym 31 i sięgaj ącej ku komorze ssawnej 10 trzpieniowej części 45 śruby nastawczej 125 osadzona jest uszczelka 47 sznurowa, która współpracując z kanałem przelotowym 29 zapewnia uszczelnienie na zewnątrz. Celem ustalenia głębokości wkręcania nakręcona jest na śrubę nastawczą 125 przeciwnakrętka 32, która opiera się na czole króćca 26. Między tąprzeciwnakrętką 32 i członem nakręcanym 127 wystaje ze ścianki wewnętrznej otworu przelotowego 42 do jego wnętrza kołnierz wewnętrzny 128, w taki sposób, że element kołpakowy 134 może przemieszczać się tylko w ramach luzu między przeciwnakrętką32 i członem nakręcanym 127. Jako dodatkowe zabezpieczenie, w wewnętrzny rowek pierścieniowy 129 otworu przelotowego 42, po przeciwnej względem komory ssawnej 10 stronie członu nakręcanego 127, wciśnięty został rozprężony pierścień osadczy, który zapobiega wykręceniu członu nakręcanego 127. Wreszcie, jak w przykładzie wykonania według fig. 2, otwór przelotowy 42 jest zamknięty kapturkiem 51, który wciska się aż do pierścienia rozprężnego 130 służącego jako pierścień zabezpieczający. Miejsce zadanego przełomu 52 znajduje się również tu na przejściu między gwintem wewnętrznym 44 i łączącą się z nim oraz przebiegającą ku komorze ssawnej 10 częścią kanału przelotowego 29.

W przykładzie wykonania według fig. 4 element kołpakowy 134 ukształtowany jest tak samo jak w przykładzie według fig. 3, z kołnierzem wewnętrznym 128 znajdującym się między nakrętką32 i członem nakręcanym 127. W przykładzie według fig.4 gwint wewnętrzny 144 znajduje się w sąsiadującej z komorą ssawną 10 części kanału przelotowego 29. Uszczelnienie następuje w sąsiadującej od strony zewnętrznej, mającej większą średnicę rozszerzonej części 131 kanału przelotowego 29, który wychodzi na stronę czołową 132 króćca 126. W tej rozszerzonej części 131 kanału przelotowego śruba nastawcza 225 posiada znane z przykładu wykonania według fig.l kołnierze oporowe 146, między które włożono jako uszczelnienie uszczelkę 47 sznurową. Miejsce zadanego przełomu 150 w tym przykładzie wykonania wykonano jako karb w ściance ograniczającej 27, tak, że pierścieniowy karb sąsiaduje ze średnicą króćca 126. Dzięki takiej konstrukcji przełom następuje wprost w ściance ograniczającej 27, która powinna zamykać wypełnioną paliwem komorę ssawną 10. Uszczelnienie względem komory ssawnej 10 w tym przykładzie wykonania znajduje się poza miejscem zadanego przełomu 150, tak, że ponowne wstawienie złamanego króćca 126 wraz ze śrubąnastawczą225 nie może zwiększyć szczelności ścianki ograniczającej 27, przy czym następna korzyść polega na tym, że w razie uszkodzenia ścianki ograniczającej 27 trudniej jest doprowadzić wyłamaną część dokładnie w pierwotną pozycję, żeby odtworzyć potrzebne zasadnicze nastawienie pompy wtryskowej paliwa. Nie jest możliwa praca ciągła tak uszkodzonej pompy wtryskowej.

W czwartym przykładzie wykonania według fig. 5a i 5b, przeciwnakrętka 160, która spełnia funkcję przeciwnakrętki 32 w powyższych przykładach wykonania, zaopatrzona jest w rowek pierścieniowy 161, który pozwala wprowadzić kołek zabezpieczający w element kołpakowy 234 poprzecznie do osi śruby nastawczej 325, jak to pokazano na fig. 5b. Pokazano tam w przekroju prostopadłym do osi śruby nastawczej 325 i przechodzącym przez środek rowka 161, że w elemencie kołpakowym 234 znajduje się przecinający otwór przelotowy 142 elementu kołpakowego, otwór ślepy 162, którego położenie względem osi śruby nastawczej 325 jest takie, że kołek zabezpieczający 163 wchodzący ciasno w rowek 161 można wprowadzić wreszcie w otwór ślepy 162. Dzięki otworowi ślepemu 162 nie można wybić kołka zabezpieczającego przelotowo, a

181 467 co najwyżej można go wywiercić. Dlatego dobrze jest wykonać kołek zabezpieczający 163 ze stali hartowanej, co utrudnia jego wywiercenie.

Sam element kołpakowy wykonany jest z ciągliwego, trudno skrawalnego materiału, jak na przykład stal manganowa lub nieścieralna stal manganowa albo staliwo manganowe. Dzięki temu bardziej kruchy materiał ścianki ograniczającej układu paliwowego lub króćca łamie się w przewidzianym miejscu, zanim nastąpi zniszczenie elementu kołpakowego.

W ostatnim przykładzie wykonania według fig. 6a i 6b element kołpakowy 334 połączony jest po jego stronie wewnętrznej z elementem miseczkowym 170, którego przestrzeń wewnętrzna 171 jest dopasowana do konturu zewnętrznego wystającej z króćca 226 śruby nastawczej 425 z przeciwnakrętką432. Pońadto, element miseczkowy 170 ma pierścień oporowy 172, który wystaje do przestrzeni wewnętrznej 171 i posiada skos wejściowy 173 zwrócony ku króćcowi 226. Między przeciwnakrętką 432 i czołem 174 króćca 226 znajduje się sprężysty zatrzask 176 ze zwróconymi ku króćcowi 226 sprężynującymi ramionami 177, które przy nakładaniu elementu kołpakowego 334 na śrubę nastawczą425 ślizgająsię po skosie wejściowym 173 i zaskakująna przeciwległej do tego skosu powierzchni ustalającej 175 pierścienia oporowego 172. Taki element kołpakowy 134 połączony zatrzaskowe z układem paliwowym można usunąć tylko poprzez jego zniszczenie. W znajdującą się obok elementu miseczkowego 170 wnękę 136 wkłada się zawór elektromagnetyczny 11. We wnęce tej umieszczony jest także układ zabezpieczający 180, który nie jest dostępny i łączy się z otoczeniem tylko przez mały otwór przewodowy 181.

Na figurze 6b pokazano też kabel połączeniowy 182 prowadzący do zaworu elektromagnetycznego 11. Ponadto, element kołpakowy można jeszcze zamocować antywibracyjnie za pośrednictwem kołnierzy 184 na układzie paliwowym lub pompie wtryskowej paliwa.

181 467

181 467

181 467

181 467

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 70 egz.

Cena 4,00 zł.

Claims (24)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Układ zabezpieczający przed dostępem osób nieupoważnionych do elementu nastawczego lub funkcjonalnego, który wystaje ze ścianki ograniczającej układ paliwowy, w szczególności pompę wtryskowąpaliwa, z ustalonym na tym układzie paliwowym elementem kołpakowym, który zachodzi na wystający na ściance ograniczającej element nastawczy lub funkcjonalny i osłania go wraz ze ścianką ograniczającą, znamienny tym, że element kołpakowy (34,134, 234, 334) połączony jest z układem paliwowym na stałe połączeniem zabezpieczającym przed nieupoważnionym dostępem po montażu i, że dodatkowo pomiędzy co najmniej jednym elementem nastawczym lub funkcjonalnym i podtrzymującą go ścianką ograniczającą (27) układu paliwowego znajduje się strefa zadanego przełomu.
2. 2. Układ zabezpieczający według zastrz. 1, znamienny tym, że element kołpakowy (34, 134,234,334) ma przynajmniej jedno połączenie kształtowe, zabezpieczone przed nieupoważnionym dostępem po montażu, z osłoniętą tym elementem kołpakowym częścią układu paliwowego, a element kołpakowy (34,134,234,334) jest wykonany z trudno skrawalnego, ciągliwego materiału, w szczególności stali manganowej.
3. 3. Układ zabezpieczający według zastrz. 2, znamienny tym, że połączeniem tym jest połączenie gwintowe zabezpieczone przed dostępem z pomocą części usuwalnej tylko przez jej zniszczenie.
4. 4. Układ zabezpieczający według zastrz. 2, znamienny tym, że połączeniem tym jest położone wewnątrz połączenie zatrzaskowe.
5. 5. Układ zabezpieczający według zastrz. 2, znamienny tym, że połączeniem tym jest połączenie kształtowe zabezpieczone przed dostępem za pomocą części usuwalnej tylko przez zniszczenie.
6. 6. Układ zabezpieczający według zastrz. 2 albo 3 albo 4 albo 5, znamienny tym, że element układu posiadający znajdujące się w strefie zadanego przełomu miejsce zadanego przełomu (52,52', 52’, 150) jest z materiału, który ma znacznie mniejsząciągliwość niż materiał elementu kołpakowego (34,134, 234, 334).
7. 7. Układ zabezpieczający według zastrz. 6, znamienny tym, że część osłonięta układu paliwowego mieści element funkcjonalny lub nastawczy, za pomocą którego utworzone jest połączenie kształtowe między elementem kołpakowym (34,134, 234, 334) i częścią osłoniętą.
8. 8. Układ zabezpieczający według zastrz. 7, znamienny tym, że element funkcjonalny lub nastawczy posiada powierzchnie zatrzaskowe (176) z którymi współpracują powierzchnie zatrzaskowe (175) elementu kołpakowego (334), tworząc połączenie kształtowe z elementem kołpakowym (334).
9. 9. Układ zabezpieczający według zastrz. 7, znamienny tym, że element funkcjonalny lub nastawczy posiada powierzchnie kształtowe (161), z którymi współpracująpowierzchnie kształtowe (163) elementu kołpakowego (234), tworząc połączenie kształtowe z elementem kołpakowym (234).
10. 10. Układ zabezpieczający według zastrz. 1, znamienny tym, że element kołpakowy (34, 134,234,334) osłania kilka elementów funkcjonalnych lub nastawczych wraz ze ścianką ograniczającą (27) układu paliwowego.
11. 11. Układ zabezpieczający według zastrz. 10, znamienny tym, że drugim elementem funkcjonalnym lub nastawczym jest zawór elektromagnetyczny (11), z układem zabezpieczającym (180), także osłoniętym elementem kołpakowym (34,334).
12. 12. Układ zabezpieczający według zastrz. 2, znamienny tym, że element funkcjonalny lub nastawczy, który zawiera przynajmniej jedno połączenie kształtowe elementu kołpakowego z częściąosłoniętąukładu paliwowego, jest osadzony w kanale przelotowym (29) króćca (26,126,226)

    181 467 uformowanego na ściance ograniczającej (27) układu paliwowego i jest połączony kształtowo z częściąkróćca (26,126,226) między którą i przyścienną strefąkróćca znajduje się miejsce zadanego przełomu (52, 52', 52’, 150).
13. 13. Układ zabezpieczający według zastrz. 12, znamienny tym, że elementem funkcjonalnym lub nastawczym jest śruba nastawcza (25,125,225,325,425), na którą nakręcona jest przeciwnakrętka (32,132,160) oparta na króćcu (26, 226).
14. 14. Układ zabezpieczający według zastrz. 12, znamienny tym, że miejsce zadanego przełomu (52,52^ znajduje się między częściąkróćca (26) i gwintem (30,44) i pozostałą częścią króćca (26), na ściance ograniczającej (27) układu paliwowego.
15. 15. Układ zabezpieczający według zastrz. 13, znamienny tym, że na śrubie nastawczej (25,125, 225) umieszczona jest uszczelka (47), która uszczelnia na zewnątrz kanał przelotowy (29) króćca (26,126).
16. 16. Układ zabezpieczający według zastrz. 15, znamienny tym, że uszczelka (47) znajduje się na śrubie nastawczej (225) w miejscupołożonym w części odłamywanej w miejscu zadanego przełomu (150).
17. 17. Układ zabezpieczający według zastrz. 12, znamienny tym, że element kołpakowy (134) ma, mieszczące króciec (26) i wystającąz niego śrubę nastawczą(125), wybranie, korzystnie otwór przelotowy (42), w którym znajduje się kołnierz wewnętrzny (128), otaczający śrubę nastawczą (125) pomiędzy przeciwnakrętką (132) i dodatkowym członem nakręcanym (127).
18. 18. Układ zabezpieczający według zastrz. 17, znamienny tym, że człon nakręcany (127) jest osłonięty wprowadzonym w otwór przelotowy (42) od zewnątrz kapturkiem (51), w którym to otworze, obok śruby nastawczej (125) znajduje się zatrzask lub zacisk zamknięty kapturkiem w otworze przelotowym (42).
19. 19. Układ zabezpieczający według zastrz. 18, znamienny tym, że między kapturkiem (51) i członem nakręcanym (127), którym korzystnie jest nakrętka, wciśnięty jest w rowek pierścieniowy w ściance ograniczającej otworu przelotowego (42) pierścień sprężysty (129).
20. 20. Układ zabezpieczający według zastrz. 13, znamienny tym, że na śrubę nastawczą (425) nakręcony jest sprężyście ryglowany zatrzask (176), a wybranie w elemencie kołpakowym (334) wykonane jest jako ślepy otwór (171), który ma powierzchnię (175) współpracującą ze sprężystym zatrzaskiem (176) na śrubie nastawczej (425), tworząc połączenie zatrzaskowe.
21. 21. Układ zabezpieczający według zastrz. 13, znamienny tym, że w członie kołpakowym (34) znajduje się przecinający otwór przelotowy (42) ślepy otwór, w który wciśnięty szczelnie jest kołek zabezpieczający (49), który wchodzi w odsądzenie na króćcu (26).
22. 22. Układ zabezpieczający według zastrz. 13, znamienny tym, że na członie kołpakowym (234) znajduje się przecinający otwór przelotowy (142) otwór ślepy (162), w który wciśnięty szczelnie jest kołek zabezpieczający (163), który wchodzi w odsądzenie (161) na śrubie nastawczej (325).
23. 23. Układ zabezpieczający według zastrz. 22, znamienny tym, że na śrubę nastawczą (325) nakręcona jest przeciwnakrętka (160), na której obwodzie znajduje się wycięcie (161) poprzeczne do osi śruby nastawczej, a w umieszczony w elemencie kołpakowym (234) otwór ślepy (162) jest wciśnięty kołek zabezpieczający (163) wchodzący w wycięcie na przeciwnakrętce (160).
24. 24. Układ zabezpieczający według zastrz. 1, znamienny tym, że element kołpakowy (34) ma dodatkowe połączenie kształtowe z układem paliwowym w postaci wystającego z tego elementu łącznika (40), który przykręcony jest do ścianki ograniczającej (27) kadłuba układu paliwowego.

    ♦ ♦ *