PL182768B1

PL182768B1 - Środek farmaceutyczny do leczenia nietrzymania moczu

Info

Publication number: PL182768B1
Application number: PL96321498A
Authority: PL
Inventors: Gunnar Aberg; Cullough John R. Mc; Yue Fang
Original assignee: Sepracor Inc
Priority date: 1995-01-31
Filing date: 1996-01-25
Publication date: 2002-02-28
Also published as: MX9705820A; JPH11511730A; EP0806948B1; FI973163A0; KR100390271B1; CZ242197A3; RU2181589C2; ATE196252T1; WO1996023492A1; NO315927B1; UA45387C2; EP0806948A1; AU4966496A; GR3034974T3; NO973516D0; US5677346A; SK283313B6; HUP9800794A3; DK0806948T3; AU706741B2

Abstract

1. Srodek farmaceutyczny do leczenia nietrzymania moczu, znamienny tym, ze poje- dyncza dawka srodka zawiera od 0,5 mg do 100 mg S - oksybutyniny wzglednie S - dezetylo- ksybutyniny, przy czym zawartosc odpowiedniego enancjomeru R w tych zwiazkach nie przekracza 1 0 % wagowych. PL PL PL PL PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest środek farmaceutyczny do leczenia nietrzymania moczu. Czynnym składnikiem tego środka jest optycznie czysta (S) - oksybutynina względnie (S) -dezetyloksybutynina (S - DEO), lub farmaceutycznie akceptowalna sól jednego z tych związków.

Racemiczna oksybutynina jest stosowana do leczenia nadmiernej ruchliwości jelit oraz nietrzymania moczu, spowodowanego niestabilnością wypieracza moczu. Działa ona bezpośrednio przeciwkurczowo na mięsień gładki i powstrzymuje oddziaływanie acetylocholiny na ten mięsień. Jej aktywność przeciwcholinergiczna przy oddziaływaniu na wypieracz moczu u królika, jest pięciokrotnie mniejsza w porównaniu z atropiną, a przeciwkurczowa - cztery do dziesięciu razy większa. Jest ona całkowicie selektywna dla receptorów muskarynowych w obecności receptorów nikotynowych, w wyniku czego nie obserwuje się działań blokujących w szkieletowych węzłach nerwowo - mięśniowych lub autonomicznych zwojach nerwowych.

Racemiczna oksybutynina powoduje relaksację mięśnia gładkiego pęcherza. U pacjentów ze stanami wskazującymi na mimowolne skurcze pęcherza, badania cystometryczne wykazały, że zwiększa ona pojemność pęcherzyka, zmniejsza częstość mimowolnych skurczów wypieracza moczu i opóźnia początkową chęć opróżnienia pęcherza. Jest zatem użyteczna w leczeniu i zapobieganiu zarówno niemożności oddawania moczu, jak i częstego dobrowolnego oddawania moczu. Efektywność działania na pęcherz przypisuje się połączeniu wpływów antymuskarynowych, bezpośrednio przeciwkurczowych i miejscowo znieczulających na wypieracz moczu. Czynność antymuskarynowa leku racemicznego wiąże się z udziałem muskarynowych receptorów cholinergicznych, co prowadzi do częstego występowania suchości ust i rozszerzenia źrenic jako skutków ubocznych. Istnieje przynajmniej jedno doniesienie o „nieuniknionych objawach rozszerzenia źrenic, suchości ust, częstoskurczu itd.”, które towarzyszą podawaniu racemicznej oksybutyniny (Lish i in., Arch. Int. Pharmacodyn. 156, 467 - 488 (1965), 481). Częste występowanie przeciwcholinergicznych skutków ubocznych (40% do 80%) powoduje konieczność zmniejszenia dawki lub przerwania kuracji.

182 768

Wyniki badań farmakologicznych poszczególnych enancjomerów sugerowały, ze efektywnym jest enancjomer R. Noronha - Blob i in. [J. Pharmacol. Exp. Ther. 256, 562 - 567 (1991)] wywnioskowali, że antygonizm cholinergiczny racemicznej oksybutyniny (mierzony in vitro jako jej powinowactwo do podtypów receptorów Mj, M₂ i M₃, oraz in vivo dla różnych reakcji fizjologicznych) może być przypisany głównie czynności enancjomeru R. Dla wszystkich reakcji stwierdzili tę samą kolejność rankingową siły oddziaływania racemicznej oksybutyniny i jej enancjomerów, a mianowicie dla (R) - oksybutyniny była ona większa lub równa racematowi, a dla (S) - oksybutyniny - o 1 lub 2 rzędy wielkości mniejsza.

W badaniach poprzedzających wynalazek ustalono nieoczekiwanie, że optycznie czysty enancjomer S oksybutyniny i jego dezetylowy metabolit są składnikami dającymi doskonałe efekty leczenia niemożności utrzymania moczu.

Celem wynalazku jest opracowanie kompozycji skutecznego środka przeciwko niemożności utrzymania moczu, którego działaniu nie towarzyszą znaczne efekty uboczne. Cel ten uzyskano w rozwiązaniu według wynalazku przez opracowanie środka, który zawiera w pojedynczej dawce od 0,5 mg do 100 mg S - oksybutyniny względnie S - dezetyloksybutyniny, przy czym zawartość odpowiedniego enancjomeru R w tych związkach nie przekracza 10 % wagowych. Korzystnym rozwiązaniem wynalazku jest środek, w którym zawartość odpowiedniego enancjomeru R nie przekracza 1% wagowego. W innych korzystnych rozwiązaniach według wynalazku środek ma postać tabletki, kapsułki lub zastrzyku.

Odmiennym rozwiązaniem wynalazku jest środek, którego pojedyncza dawka zawiera od 0,5 mg do 100 mg farmaceutycznie akceptowalnej soli S - oksybutyniny względnie S dezetyloksybutyniny, przy czym zawartość odpowiedniego enancjomeru R w tych związkach nie przekracza 10% wagowych. Korzystnym rozwiązaniem tej odmiany wynalazku jest środek, w którym zawartość odpowiedniego enancjomeru R nie przekracza 1% wagowego. W innych korzystnych rozwiązaniach według wynalazku środek w tej odmianie ma postać tabletki, kapsułki lub zastrzyku.

Zastosowanie wymienionych substancji powoduje także znaczne zmniejszenie skutków ubocznych wynikających z czynności antycholinergicznej i związanych z podawaniem mieszaniny racemicznej. Są to m. in. suchość ust, rozszerzenie źrenic, senność, nudności, zaparcie, kołatanie serca i częstoskurcz. Szczególną wartość terapeutyczną ma obniżenie skutków sercowo - naczyniowych, jak ostatnie z wyżej wymienionych.

Czynnymi składnikami kompozycji farmaceutycznych są optyczne izomery oksybutyniny lub dezetyloksybutyniny. Otrzymywanie racemicznej oksybutyniny przedstawiono w brytyjskim opisie patentowym nr 940, 540. Z chemicznego punktu widzenia, czynne są (1) enancjomer S a - cykloheksylo - a - hydroksybenzenooctanu 4 (dietyloamino) - 2 - butynylu, znanego także jako fenylocykloheksyloglikolan 4 - (dietyloamino) - 2 butynylu, zwany dalej oksybutyniną; oraz (2) zwany dalej dezetoksybutyniną, enancjomer S α - cykloheksylo - α hydroksybenzenooctanu 4 - (etyloamino) - 2 - butynylu. Oficjalną nazwą nadaną chlorowodorkowej soli racemicznej oksybutyniny przez USAN Council jest chlorek oksybutyniny. Sprzedawany jest on pod nazwą handlowa Ditropan ®, Izomer oksybutyniny o konfiguracji bezwględnej S (numer rejestracyjny Registry Number 119618 - 22 - 3) jest prawoskrętny i ma wzór I:

(I)

182 768

Enancjomer S dezetyloksybutyniny ma wzór II:

Syntezę (S) - oksybutyniny opisano [Kachur i in., J. Pharmacol. Exp. Ther. 247, 867 - 872, (1988)], ale związek ten nie jest jeszcze dostępny w handlu. Wszystkie ogłoszone wyniki badań klinicznych były uzyskane dla mieszaniny racemicznej, chociaż opisano farmakologię poszczególnych enancjomerów dla świnek morskich i szczurów [patrz Kachur i in., J. Pharmacol. Exp. Ther. 247, 867 - 872, (1988) orazNoronha - Blob i in., J. Pharmacol. Exp. Ther. 256, 562 - 567, (1991)]. (S) - dezetyloksybutynina nie została wcześniej opisana.

Przedmiotem wynalazku jest środek farmaceutyczny zawierający terapeutycznie efektywną ilość (S) - oksybutyniny lub (S) - dezetyloksybutyniny, bądź farmaceutycznie akceptowalnej soli któregoś z tych związków, przy czym są one zasadniczo wolne od odpowiadającego im enancjomeru R. Określenie „zasadniczo wolny od swojego enanjomeru R” oznacza, że środek zawiera przynajmniej 90% wagowych (S) - oksybutyniny lub (S) - dezetyloksybutyniny, oraz 10% wagowych lub mniej (R) - oksybutyniny lub (R) -dezetyloksybutyniny.

W korzystnej odmianie wynalazku środek zawiera przynajmniej 99% wagowych enancjomeru S oraz 1% wagowy lub mniej enancjomeru R. Środek z zasadniczo optycznie czystą (S) - oksybutyniną lub (S) - dezetyloksybutyniną można podawać dojelitowo, doodbytniczo, dopęczerzowo, przezskómie, doustnie, bądź w postaci aerozolu. Preferuje się podawanie doustne lub przezskóme, a dawka dzienna wynosi od około 1 mg do około 100 mg.

Przedmiotem wynalazku jest także postać farmaceutyczna dawki jako tabletki lub kapsułki zawierającej terapeutycznie efektywną ilość (S) - oksybutyniny lub (S) - dezetyloksybutyniny, bądź farmaceutycznie akceptowalnej soli któregoś z tych związków, zasadniczo wolnego od odpowiadającego mu enancjomeru R, jak również farmaceutycznie akceptowalny nośnik. Korzystnie tabletka lub kapsułka zawiera od 0,5 mg do 25 mg (S) - oksybutyniny lub (S) - dezetyloksybutyniny, i jest przygotowana w znany sposób.

Odmianę wynalazku stanowi środek w postaci zastrzyku.

Wielkość dawki profilaktycznej lub leczniczej (S) - oksybutyniny lub (S) -dezetyloksybutyniny przy ostrym bądź chronicznym przebiegu choroby zmienia się zależnie od poważności natury leczonego stanu oraz sposobu podawania. Dawka i częstość jej podawania zmienia się również wraz z wiekiem, ciężarem ciała i reakcją danego pacjenta. Ogólnie biorąc, zakres całkowitej, pojedynczej lub dzielonej, dziennej dawki dla opisanych stanów chorobowych wynosi od około 1 mg do około 100 mg, przy czym korzystna jest dawka dzielona. Terapię należy rozpocząć od dawek niższych, przykładowo od około 0,25 mg do około 25 mg, po czym zwiększyć do około 100 mg, zależnie od reakcji pacjenta, zaleca się ponadto, aby pacjenci w wieku powyżej 65 lat oraz pacjenci z osłabionym funkcjonowaniem nerek i wątroby otrzymywali początkowo dawki niższe, a następnie - odmierzane na podstawie indywidualnych reakcji. Oczywiście w pewnych przypadkach może być konieczne stosowanie dawek poza tymi przedziałami. Przerwanie, zmiany dawkowania lub zakończenie leczenia

182 768 zależą od lekarza prowadzącego dany przypadek. Określenia „terapeutycznie skuteczna ilość” i „ilość dostateczna do leczenia nietrzymania moczu, ale niewystarczająca do spowodowania skutków ubocznych” objęte są wyżej opisanymi wielkościami dawek i częstości podawania.

Skuteczną dawkę (S) - oksybutyniny lub (S) - dezetyloksybutyniny można podawać pacjentowi w każdy odpowiedni sposób, przykładowo doustnie, doodbytniczo, pozajelitowo (podskórnie, domięśniowo, dożylnie), przezskómie, w aerozolu itd. Dodatkowo, lek może być podany bezpośrednio do pęcherza przez cewkę moczową, jak opisano dla mieszaniny racemicznej [Massad i in., J. Uroi. 148, 595 - 597, (1992)]. Postacie leku obejmują tabletki, kołaczyki, dyspersje, zawiesiny, roztwory, kapsułki, systemy podawania przezskómego itp.

Kompozycje farmaceutyczne według wynalazku zawierają jako składnik czynny (S) oksybutyninę lub (S) - dezetyloksybutyninę lub ich farmaceutycznie akceptowalną sól. W ich skład mogą wchodzić także farmaceutycznie akceptowalny nośnik, i opcjonalnie inne składniki lecznicze.

Określenia „farmaceutycznie akceptowalne sole” lub ,jego farmaceutycznie akceptowalna sól” odnoszą się do soli przygotowanych z udziałem farmaceutycznie akceptowalnych, nietoksycznych kwasów. Odpowiednie farmaceutycznie akceptowalne sole addycyjne otrzymuje się w reakcjach z kwasami takimi, jak octowy, benzenosulfonowy, benzoesowy, kamforosulfonowy, cytrynowy, etanosulfonowy, fumarowy, glukonowy, glutaminowy, bromowodorowy, chlorowodorowy, izetionowy, mlekowy, maleinowy, jabłkowy, migdałowy, metanosulfonowy, śluzowy, azotowy, pamoinowy, pantotenowy, fosforowy, bursztynowy, siarkowy, winowy, p - toluenosulfonowy, itp. Szczególnie użyteczny jest chlorowodorek, którego użyto w niżej opisanych badaniach.

Kompozycje według wynalazku występują w postaci zawiesin, roztworów, eliksirów lub jego postacie stałe. W przypadku stałych preparatów do podawania doustnego (proszki, kapsułki, tabletki) stosuje się nośniki takie, jak skrobie, cukry i mikrokrystaliczna celuloza, oraz rozcieńczalniki, środki granulujące, środki poślizgowe, środki wiążące, środki rozpulchniające itp. Spośród preparatów doustnych bardziej zalecane są stałe niż ciekłe.

Z powodu łatwości podawania tabletki i kapsułki stanowią jedne z korzystniejszych postaci leku do podawania doustnego. W tym przypadku stosuje się stałe nośniki farmaceutyczne, a jeżeli jest to konieczne, tabletki pokrywa się odpowiednimi substancjami, wykorzystując standardowe sposoby z użyciem wody lub rozpuszczalników bezwodnych.

Oprócz wyżej opisanych zwykłych postaci, leki według wynalazku mogą być podawane także przy użyciu urządzeń dozujących takich jak, przedstawiono w opisach patentowych Stanów Zjednoczonych AP nr nr 3,845,770; 3,916,899; 3,536,809; 3,598,123; i 4,008,718, oraz w zgłoszeniu patentowym nr WO 92 / 20377.

Kompozycje według wynalazku, przeznaczone do podawania doustnego mogą mieć postać kapsułek, opłatków lub tabletek, z których każda zawiera z góry określoną ilość składnika czynnego; proszku lub granulek; albo roztworu lub zawiesiny wodnej bądź niewodnej, emulsji typu olej w wodzie lub woda w oleju. Takie kompozycje można przygotowywać różnymi sposobami znanymi w farmacji, przy czym w każdym z tych sposobów występuje etap połączenia składnika czynnego z nośnikiem. Ogólnie biorąc, kompozycje przygotowuje się przez równomierne i dokładne wymieszanie składnika aktywnego z nośnikami ciekłymi lub drobno zmielonymi nośnikami stałymi, bądź z jednymi i drugimi, a następnie, jeżeli jest to konieczne, uformowanie pożądanej postaci produktu tak, jak jest to stosowane dla mieszaniny racemicznej.

Przykładowo, tabletkę można przygotować przez prasowanie lub formowanie, opcjonalnie z jednym lub kilkoma składnikami pomocniczymi. Do prasowania składnik czynny w postaci proszku lub granulek może być wymieszany ze spoiwem, środkiem smarującym, obojętnym rozcieńczalnikiem, środkiem powierzchniowo czynnym lub środkiem dyspergującym. Do formowania używa się mieszaniny sproszkowanego składnika zwilżonej obojętnym rozcieńczalnikiem. Wszystkie powyższe sposoby są dobrze znane. Tabletka może zawierać od około 0,5 mg do około 25 mg składnika czynnego.

182 768

Przykłady

Przykład 1

Formulacja postaci leku do podawania doustnego Tabletki:

Składniki	Na tabletkę	Na porcję 10000 tabletek
(S) - oksybutynina lub (S) - dezetyloksybutynma	5 mg	50 g
Mikrokrystaliczna celuloza	30 mg	3000 g
Laktoza	70 mg	700 g
Stearynian wapnia	2 mg	20 g
Pigment FD & C Blue # 1	0 03 mg	300 mg

(S) - oksybutyninę lub dezetyloksybutyninę miesza się z laktozą. i celuloza do utworzenia jednorodnej mieszaniny, po czym dodaje się pigment i miesza dalej. Na koniec, wprowadza się stearynian wapnia, i z uzyskanej mieszaniny wyprasowuje tabletki, używając lekko wklęsłego stempla 7 mm. Aby uzyskać tabletki o innej mocy należy zmienić proporcje składnika czynnego do zarobek lub końcowej masy tabletki.

Niespodziewaną użyteczność enancjomerów S zarówno oksybutyniny, jak i dezetyloksybutyniny, ustalono na podstawie następujących badań.

Enancjomery oksybutyniny

Wiązanie (R) - i (S) - oksybutyniny z podtypami ludzkich receptorów muskarynowych M1, M2, M3 i M4 Materiały i sposoby

Doświadczenia przeprowadzono na membranach przygotowanych z komórek SF9 zainfekowanych baculowirusem w celu ekspresji ludzkich rekombinacyjnych podtypów receptorów muskarynowych M_b M₂, M3 i M4.

Próby wiązania

Tabela 1

Receptor	Radioligand	Stężenie	Niespecyficzny	Inkubacja	Związek kontrolny
M ih	[3H] pirenzepina	2nM	Atropina (1 gM)	60 min 27°C	pirenzepina
M 2H	[3H] AF - DX384	2nM	Atropina (1 gM)	60 min 27°C	metoktramina
M 3H	fH] 4 - DAMP	0 8 nM	Atropina (1 gM)	60 min 27°C	4-DAMP
M 4H	[3H] 4 - DAMP	0 3nM	Atropina (1 gM)	60 min 27°C	4-DAMP

Po inkubacji próby szybko przefiltrowano pod zmniejszonym ciśnieniem przez filtry z włókna szklanego GF / B (Whatman) i przemyto buforem schłodzonym lodem, używając urządzenia do zbierania hodowli komórek Brandel Celi Hervester. Związaną radioaktywność oznaczano za pomocą cieczowego licznika scyntylacyjnego (LS 6000, Beckman) przy użyciu ciekłego koktajlu scyntylacyjnego (Formula 99, Du Pont NEW).

182 768

Protokół z doświadczenia

Związki badano dwukrotnie dla każdego receptora przy 10 stężeniach, aby otrzymać krzywe kompetycyjne. Związek porównawczy dla danego receptora badano jednocześnie dwukrotnie przy 8 stężeniach w celu otrzymania krzywej kompetycyjnej dla uwiarygodnienia tego doświadczenia.

Analiza i ekspresja wyników

Wiązanie specyficznego radioligandu dla każdego receptora określono jako różnicę pomiędzy wiązaniem całkowitym i wiązaniem niespecyficznym, wyznaczonym w obecności nadmiaru nieznaczonego ligandu. Wartości IC5₀ (stężenia wymagane do zahamowania 50% wiązania specyficznego) wyznaczano metodą regresji nieliniowych krzywych kompetycyjnych. Te parametry uzyskiwano przez dopasowanie krzywej za pomocą oprogramowania Sigmaplot™. wartość IC50 dla R - i S - OXY podano w tabeli 2.

Tabela 2

Wiązanie R-oksybutyniny i S-oksybutyniny z podtypami ludzkich receptorów muskarynowych M1-M4

Receptor	R-OXY ICsolnM)	S-OXY ICso(nM)	Związek kontrolny IC5o(nM)
M1	0 99	47 6	Pirenzepina 11.9
M2	9.9	178	Metoktramina 14 6
M3	1.8	149	4-DAMP 1.6
M4	1 2	100	4-DAMP 0.87

Wyniki te wskazują, że powinowactwo do podtypów receptorów muskarynowych jest dla S - oksybutyniny mniejsze niż dla R - oksybutyniny.

Wiązanie (R) i (S) - oksybutyniny do kanałów wapniowych Materiały i sposoby Próby wiązania

Próby wiązania przeprowadzono, korzystając z następujących sposobów:

Tabela 3

Receptory	Membrany	Związki kontrolne	Odnośniki
Kanał Ca (T+L, pozycja diltiazemowa )	kora mózgowa szczura	diltiazem	Schoemaker i Langer (1985)
Kana Ca (T+L, pozycja verapamilowa)	kora mózgowa szczura	D 600	Reynolds i in (1986 )

Warunki doświadczenia były następujące:

Tabela 4

Receptory	Ugandy	Stężenia	Niespecyficzne	Inkubacja
Kanał Ca (T+L, pozyqa diltiazemowa )	[^JH] diltiazem	5nM	diltiazem (10 μΜ)	120 min 25 °C
Kana Ca (T+L, pozycja verapamilowa)	D 888	0 5 nM	D 600 (10 μΜ)	60 min 22 °C

182 768

Po inkubacji próby szybko przefiltrowano pod zmniejszonym ciśnieniem przez filtry z włókna szklanego GF / B lub GF / C (Whatman) i przemyto buforem schłodzonym lodem, używając urządzenia do zbierania hodowli komórek Brandel Cell Harvester. Związaną radioaktywność oznaczano za pomocą cieczowego licznika scyntylacyjnego (LS 6000, Beckman) przy użyciu ciekłego koktajlu scyntylacyjnego (Formula 989, Du Pont NEN).

Protokoły z doświadczenia

Związki badano dwukrotnie na każdym receptorze przy stężeniu 10'⁵ M. Związek porównawczy dla badanego receptora był jednocześnie testowany dwukrotnie przy 8 stężeniach w celu uzyskania krzywej kompetycyjnej dla uwiarygodnienia tego doświadczenia.

Analiza i ekspresja wyników

Wiązanie specyficznego radioligandu dla każdego receptora określono jako różnicę pomiędzy wiązaniem całkowitym i wiązaniem niespecyficznym, wyznaczonym w obecności nadmiaru nieznaczonego ligandu. Wartości średnie, wyrażone jako procent zahamowania wiązania specyficznego, przedstawiono w tabeli 5. Wartości IC₅₀ (stężenia wymagane do zahamowania 50% wiązania specyficznego) wyznaczano metoda regresji nieliniowej krzywych kompetycyjnych. Te parametry uzyskiwano przez dopasowanie krzywej za pomocą oprogramowania Sigmaplot™.

Tabela 5

Wiązanie R - oksybutyniny i S - oksybutyniny do kanałów wapniowych [Hamowanie (w %) wiązania diltiazem i verapamil do receptorów kanałów wapniowych]

Receptor	R-OXY (10'⁵ M)	S-OXY (10-5 M)	Związek kontrolny IC5O (nM)
Wapń (diHtćaerm)	86	59	diltiazem 55.8
Wapń (verapamil)	86	68	D 600 36.4

Wyniki te pokazują, że aktywność blokowania wejścia wapnia przez S - OXY jest podobna do R - OXY.

Enancjomery dezetyloksybutyniny

Głównym metabolitem racemicznej oksybutyniny jest RS - dezetyloksybutynina (DEO). Jej enancjomery R i S nie zostały opisane, a aktywności przeciwkurczowe oraz blokowania wejścia wapnia dla poszczególnych enancjomerów nie były dotąd znane. Dokonano syntezy tych enancjomerów i zbadano ich wpływy antymuskarynowe, kurczowe i blokowania wejścia wapnia w modelach wiązania receptorowego i działania pęcherza. Odkryto, że każdy enancjomer metabolitu, zachowuje względny profil farmakologiczny swojego „macierzystego” enancjomeru oksybutyniny.

Wiązanie na podtypach receptorów muskarynowych

Procentowe hamowanie wiązania specyficznego radioligandu, indukowane przez trzy stężenia dla każdego związku (R-, S-, i RS - DEO) badano na klonowanych podtypach ludzkich receptorów muskarynowych (Ml - M4), jak opisano wyżej dla enancjomerów oksybutyniny. Poniższe tabele 6 i 7 podają procent hamowania dla każdego podtypu. Określono i przedstawiono ponadto wartości IC50 dla podtypów ludzkich receptorów M[ i M₂ (tabela 6).

182 768

Tabela 6

	M ih	M 2H
	109 M	ΙΟ’⁷ M	10'⁵M	ICso (nM)	ιο-’μ	10-7M	10-5M	IC5o(nM)
R-DEO	63	100	100	1.2	21	97	102	14.7
S-DEO	—	82	101	25.4	—	36	101	177
RS-DEO	43	100	100	1.8	—	94	99	7.0

Tabela 7

	M 3H	M 4H
	10·θΜ	10‘7M	10-5M	10”M	10’7 M	10 *m
R-DEO	58	100	100	58	100	99
S-DEO	—	63	99	—	43	99
RS-DEO	36	99	101	34	99	95

Wyniki te wskazują, że powinowactwo do podtypów receptorów muskarynowych jest w przypadku S - DEO niższe od R - i racemicznej DEO.

Wiązanie w kanałach wapniowych

Procentowe hamowanie wiązania specyficznego radioligandu, indukowane przez każdy ze związków (R -, S i R, S - DEO) badano w pozycjach diltiazem i verapamil kanału wapniowego typu L. Wyniki podano w tabeli 8.

Tabela 8

Receptor	R- Deo 10'⁵ M	S - Deo 10⁵M	RS - Deo 10’5 M
Wapń (diltiazem)	86	72	88
Wapń (verapamii)	96	76	89

Wyniki te wskazują, że aktywność blokowania wejścia wapnia przez S - DEO jest podobna do aktywności R - DEO i racemicznej DEO.

Charakterystyka funkcyjna aktywności przeciwmuskarynowej / przeciwkurczowej Badano wpływy R -, S -, i RS - oksybutyniny (OXY) oraz R -, S i RS - DEO w modelu in vitro działanie pęcherza. Jak opisano niżej, wyizolowane paski z mięśnia gładkiego pęcherza świnki morskiej umieszczono w kąpieli tkankowej i poddawano skurczowi za pomocą muskarynowego agonistycznego karbacholu albo przez zwiększenie stężeń zewnętrznego potasu.

182 768

Materiały i sposoby Paski pęcherza

Doświadczenia przeprowadzono, stosując sposoby podobne do opisanych przez Kachur i in., 1988, oraz Noronha - Blob i Kachur, 1991. Paski tkanki (w przybliżeniu 10 mm długości i 1,5 mm szerokości) pobrano z pęcherza moczowego samców świnek morskich Hartley, ważących 400 - 600 g (Elm Hill Breeding Laboratories, Chelmsford, MA). Tkanki zawieszano w natlenionym buforze o następującym składzie, w mM: NaCl, 133, KC1, 4,7; CaCl₂ 2,5; MgSO₄, 0,6; NaH₂P0₄, 1,3; NaHcO₃, 16,3 i glukoza, 7,7. Utrzymywano temperaturę 37,5°C. Skurczenia rejestrowano za pomocą przetworników izometrycznych (model FT - 10) i poligrafii atramentowego (model 7) (Astro - Med, Inc., Grass Instrument Div., West Warwick, RI). Za każdym razem na wszystkich tkankach utrzymywano szczątkowe naprężenie 0,5 g.

W każdym doświadczeniu pobierano do siedmiu pasków z pojedynczego pęcherza, zawieszano je w oddzielnych komorach tkankowych i pozostawiono do uzyskania stanu równowagi z roztworem kąpieli przez godzinę przed rozpoczęciem doświadczenia.

Skurczenia indukowane przez karbachol

Jedną serię doświadczeń skoncentrowano na antycholinergicznych działaniach oksybutyniny. W tych badaniach, w celu zapewnienia żywotności każdej tkanki i dla uzyskania punktu odniesienia, skurczenia każdego paska tkanki rejestrowano początkowo jako reakcję na działanie pożywki tkankowej, w której NaCl zastąpiono przez KC1 w stężeniu 137,7 mM.

Z kolei powrócono do pożywki standardowej i oddziaływano karbocholem o narastającym stężeniu, aż do zarejestrowania reakcji szczytowej. Z kolei pozostawiono jeden pasek nie poddany działaniu i/lub jeden pasek potraktowany 17 mM etanolu, służący(e) jako tkanki kontrolne, a każdy z pozostałych pasków poddawano przez jedną godzinę działaniu środka antagonistycznego w jednym stężeniu. Kontrolnych próbek etanolowych używano, ponieważ z powodu niskiej rozpuszczalności roztwory podstawowe substancji badanych musiały być przygotowane jako etanolowe, w wyniku czego kąpiele tkankowe były poddawane działaniu etanolu w efektywnym stężeniu 17 mM. W końcu, ponownie rejestrowano reakcje na rosnące stężenia karbocholu, a następnie działanie 137,7 mM KC1.

Skurczenia indukowane przez potas

Druga seria doświadczeń dotyczyła przeciwskurczowego działania badanych substancji. Skurczenia rejestrowano jako reakcje na kolejno wzrastające stężenia potasu w pożywce.

Analiza danych

Aby określić, czy środki antagonistyczne zmniejszały reakcję szczytową na działanie środków agonistycznych, napięcie szczytowe uzyskane dla każdego paska w czasie drugiej serii oznaczeń, wyrażano jako procent napięcia szczytowego wyznaczonego w pierwszej serii badań zależności wpływu od stężenia. Następnie dane uzyskane dla każdego środka antagonistycznego analizowano w celu określenia różnic wynikających z obróbki, metodą jednokierunkowej analizy wariancji (ANOVA). Ponieważ w każdym pasku pęcherza badano tylko jedno stężenie środka antagonistycznego, wykorzystywano zmodyfikowane procedury Arunlakshana i Schilda (1959), aby ocenić pA2 i nachylenie regresji Schilda. Najpierw oceniano stężenie środka agonistycznego, jakie wywoływało reakcję równą połowie reakcji maksymalnej (EC₅₀), dla każdego paska z drugiej serii badań wpływów stężenia. Wartość EC₅₀ uzyskiwano z dopasowania linii regresji liniowej do logarytmu stężenia leku i reakcji obejmujących poziom połówkowy. Dla każdego paska poddanego działaniu leku obliczano „stosunek stężeń” (CR) jako stosunek EC50 tkanki potraktowanej lekiem do EC50 dla tkanki nie poddanej temu działaniu. Dla każdego doświadczenia, w którym dwa lub więcej pasków poddano działaniu tej samej substancji chemicznej, ale o różnych stężeniach, sporządzano wykres zalezności logarytmu tego stosunku minus l[tj. log (CR - 1)] od logarytmu stężenia środka antagonistycznego, którego działaniu poddano pasek, aby uzyskać „wykresy Schilda”. Analizę regresyjną zależności log (CR - 1) od logarytmu stężenia środka antagonistycznego wykorzystano, aby oszacować pA2 i nachylenie linii regresji. W końcu, doświadczenia pogrupowano według użytych chemikaliów i obliczono wartości średnie ± S.E. (błąd statystyczny) dla pA2

182 768 oraz nachylenia. Granice przedziału 95% ufności dla nachylenia oszacowano na podstawie wartości S.E. przy użyciu standardowych metod. Dla eksperymentów, w których działaniu danej substancji chemicznej poddano tylko jeden pasek, obliczono wartość pKD jako stosunek stężenia środka antagonistycznego do (CR - 1, po czym ujemny logarytm KD połączono z wartościami pA2, uzyskując rozszerzony zestaw wartości pA2.

Wyniki

Wpływ racemicznej oksybutyniny i DEO oraz ich odpowiednich enancjomerów na skurczenia indukowane karbacholem przedstawiono poniżej w tabeli 9. Podane wartości są podsumowaniem analiz Schilda, z których otrzymuje się wartości pA2 (średnia ± SE) oraz nachylenie (średnia ± SE).

Tabela 9

Środek antagonistyczny	Ilość doświadczeń	pA2	Nachylenie
R- OXY	4	8.80 ± 0.27	1.28 ±0.26
S-OXY	4	7.09 ± 0.13	1.13 ±0.17
RS-OXY	5	8.81 ±0.29	1.34 ±0.15
R-DEO	4	9.04 ± 0.32	1.16 ± 0.11
S-DEO	4	7.31 ± 0.35	0.87 ±0.11
RS -DEO	4	8.55 ± 0.32	1.35 ±0.25

Wyniki te wskazują, że zarówno S - OXY, jak i S - DEO są środkami antagonistycznymi o słabszym oddziaływaniu na receptory muskarynowe pęcherza od R - i racemicznej OXY oraz R - i racemicznej DEO.

Wpływ racemicznej oksybutyniny i jej enancjomerów na skurczenia indukowane przez potas przedstawiono w tabeli 10. (Podane wartości dotyczą wielkości skurczenia indukowanego przez jon K+ w stężeniu 137,7 mM po 60 minutach działania związku podzielonej przez wielkość skurczenia indukowanego przed działaniem leku).

Tabela 10

Środek antagonistyczny	Średni % przed potraktowaniem ± SE (n = 3)
R-OXY	32 ±8*
S-OXY	26 ±9*
RS - OXY	20 ±1 *
R-DEO	36 ±5*
S-DEO	42 ± 5 *
RS-DEO	47 ±8*

* znacznie różniący się od odpowiedniej wartości dla tkanek nie poddanych działaniu leku (p <0,01)

Wyniki te wskazują, że oksybutynina i jej enancjomery oraz dezetyloksybutynina i jej enancjomery są równopotencjalnymi środkami przeciwkurczowymi dla mięśnia gładkiego pęcherza.

182 768

Wnioski

Podczas gdy dobrze wiadomo, ze normalne opróżnianie pęcherza jest regulowane przez mechanizmy cholinergiczne, to niestabilność pęcherza, która jest widoczna u pacjentów cierpiących na nietrzymanie moczu, wydaje się być związana z jego niecholinergicznymi skurczami. Andersson i in. [Neurourol. Urodyn 5, 579 - 586 (1986)] wykazali na zwierzętach, że odporny na atropinę wypieracz moczu jest bardzo wrażliwy na wapniowe środki antagonistyczne.

Opisane wyżej badania powinowactwa wiązania receptorowego R - i S - oksybutyniny do centrów receptorowych dla blokerów kanału wapniowego, diltiazem i verapamil, pozwalają na wyciągnięcie wniosku, że S - oksybutynina i S - dezetyloksybutynina działają leczniczo na mimowalne moczenie, natomiast w przeciwieństwie do izomerów R i racematów, mają niewielki wpływ na zwykły mechanizm oddawania moczu. Obydwa związki wykazują znacznie zmniejszone antycholinergiczne skutki uboczne w porównaniu z odpowiednim izomerem R i racematem. Szczególnie godne uwagi jest uniknięcie ubocznych skutków o charakterze sercowo - naczyniowym, jakie wynikają z antycholinergicznego działania racemicznej oksybutyniny. Stwierdzamy zatem, że S - oksybutynina i S - dezetyloksybutynina są efektywnymi medykamentami do leczenia nietrzymania moczu u ludzi, a ich działanie powoduje znacznie zmniejszone skutki uboczne w porównaniu z recematami lub czystymi enancjomerami R.

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 60 egz. Cena 4,00 zł

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Środek farmaceutyczny do leczenia nietrzymania moczu, znamienny tym, że pojedyncza dawka środka zawiera od 0,5 mg do 100 mg S - oksybutyniny względnie S - dezetyloksybutyniny, przy czym zawartość odpowiedniego enancjomeru R w tych związkach nie przekracza 10% wagowych.
2. Środek według zastrz. 1, znamienny tym, że zawartość odpowiedniego enancjomeru R nie przekracza 1% wagowego.
3. Środek według zastrz. 1 albo 2, znamiennn tyyn, że ma postać tabelki lub kapsułki.
4. Środek według zastrz. 1 idlo 2, znamienny tym, że ma pos^^tć zastrzyku.
5. Środek farmaceutyczny do leczenia nietrzymania moczu, znamienny tym, że pojedyncza dawka środka zawiera od 0,5 mg do 100 mg farmaceutycznie akceptowanej soli S oksybutyniny względnie S - dezetyloksybutyniny, przy czym zawartość odpowiedniego enancjomeru R w tych związkach nie przekracza 10% wagowych.
6. Środek według zastrz. 5, znamienny tym, że zawartość odpowiedniego enancjomeru R nie przekracza 1% wagowego.
7. Środek według zastrz. 5 aJbo 6, znamienny tym, że ma postać tabletki lub kapsułki.
8. Środek według zastrz. 5 511ο 6, zr^aI^i<^r^r^nI tym, że ma postać zastrzyku.

* * *