PL182770B1

PL182770B1 - Sposób uzdatniania odpadów zawierających azbest i instalacja do uzdatniania odpadów zawierających azbest

Info

Publication number: PL182770B1
Application number: PL96324011A
Authority: PL
Inventors: Gerard Debailleul
Original assignee: Gerard Debailleul
Priority date: 1995-06-16
Filing date: 1996-06-10
Publication date: 2002-02-28
Also published as: IL122613A; JPH11507585A; ATE188134T1; DE69605927T2; NZ308981A; WO1997000099A1; CA2225523C; JP3776935B2; CZ403497A3; DE69605927D1; HUP9901933A3; EP0846016B1; IL122613A0; PL324011A1; US6391271B1; DK0846016T3; EA199800066A1; CA2225523A1; HU225596B1; GR3032632T3

Abstract

1. Sposób uzdatniania odpadów zawierajacych azbest, pochodzacych z miejsc, w których takie odpady powstaja, obejmujacy roztwarzanie wspomnianych odpadów za pomoca roztworu zasadowe- go az do uzyskania produktów reakcji nie zawierajacych wlókien azbestu, znamienny tym, ze przeno- si sie odpady zawierajace azbest z miejsca ich wytwarzania do wnetrza reaktora do uzdatniania, bez stycznosci odpadów z czynnikami zewnetrznymi, po czym napelnia sie reaktor zasadowym roztwo- rem roztwarzajacym, i prowadzi sie roztwarzanie odpadów zawierajacych azbest zasadowym roztwo- rem roztwarzajacym, po czym rozdziela sie produkt reakcji na faze stala i faze ciekla, przy czym faze ciekla powstala w wyniku rozdzielenia odprowadza sie w recyklingu a nastepnie doprowadza sie do procesu wytwarzania zasadowego roztworu roztwarzajacego, zas faze stala powstala w wyniku roz- dzielenia odzyskuje sie, oraz opróznia sie reaktor z niewielkich ilosci odpadów bezzwrotnych nie za- wierajacych wlókien azbestu, przy czym kazdy produkt powstajacy w tym obiegu nie zawiera zadnych wlókien azbestu. 14. Instalacja do uzdatniania odpadów zawierajacych azbest, znamienna tym, ze w jej sklad wchodza: reaktor (1 , 1 ', 1 ") polaczony szczelnie z urzadzeniem przenosnym zaopatrzonym w szczelnie zamykany wlot na odpady zawierajace azbest i z zespolem zbiorników (29,42) zasadowego roztworu roztwarzajacego, do którego jest podlaczone za pomoca przewodu (24,24', 24") do recyklingu powstalej fazy cieklej urzadzenie rozdzielajace (2 2 , 2 2 ', 2 2 "), do którego z kolei jest podlaczony przewód (25, 25', 25", 26) powstalej fazy stalej PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób uzdatniania odpadów zawierających azbest i instalacja do uzdatniania odpadów zawierających azbest.

Znane są szkodliwe wpływy azbestu na drogi oddechowe ludzi. Większość krajów świata podjęło kroki mające na celu usunięcie azbestu, zwłaszcza z konstrukcji budowlanych. Obecnie, kiedy przeprowadza się usuwanie azbestu, gromadzi się go w podwójnych workach, a następnie transportuje do miejsc obróbki.

W dużych ośrodkach obróbki przeprowadza się poprzez powlekanie spoiwami hydraulicznymi i usuwanie uzyskanego produktu na zwałowiska, albo spalanie poprzez witryfikację w bardzo wysokich temperaturach.

W obu przypadkach występująpoważne wady, gdyż powstaje zagrożenie związane z transportem i magazynowaniem azbestu, podczas których mały wypadek może spowodować zanieczyszczenie środowiska naturalnego. Ponadto pierwsze rozwiązanie odkłada tylko problem w czasie, ponieważ nie niszczy włókien azbestu, zaś drugie rozwiązanie jest bardzo kosztowne, zaś oba rozwiązania nie zapewniają żadnego odzyskiwania wyrobów będących produktem obróbki.

Znana jest również obróbka za pomocą kwasów, której wadąjest zanieczyszczenie środowiska naturalnego innymi niebezpiecznymi odpadami.

I w końcu znane są techniki obróbki odpadów zawierających azbest za pomocą środków alkalicznych.

W opisie patentowym nr WO-A-93/18867 ujawniono sposób, w którym najpierw mocno rozdrabnia się odpady w obecności co najmniej jednej substancji, która uwalnia jony OH’ w wodzie, w wyniku czego powstaje wodna zawiesina. Zawiesinę tę transportuje się następnie do autoklawu i obrabia w wysokiej temperaturze i przy wysokim ciśnieniu.

Wadą tej technologii jest konieczność stosowania wstępnego etapu mocnego rozdrabniania, co wymaga instalacji o dużej mocy, a tym samym stacjonarnej. Zatem technologia ta nie rozwiązuje problemów, jakie towarzyszą transportowi i magazynowaniu odpadów, i okazuje się bardzo kosztowna. Ponadto, nic się nie robi z odpadami gazowymi i ciekłymi uwalnianymi podczas tego procesu, które z kolei zagrażają zanieczyszczeniu środowiska.

W opisie patentowym nr WO-A-94/08661 ujawniono technologię obróbki, o jakiej wspomniano na początku. Jedynym celem tego procesu jest wytwarzanie odpadów, które można zgromadzić na zwałowisku bez zagrożenia, jakie stanowi azbest. Jedynąinstalacjąopisanąw zastosowaniu do tej obróbki jest duży, stacjonarny ośrodek uzdatniania, który z tego względu nie stanowi rozwiązania problemów transportu i magazynowania odpadów zawierających azbest. Na końcu, podczas obróbki odpady poddaje się zagęszczaniu, co jest energochłonne, po czym wprowadza się je do komory technologicznej.

182 770

Celem wynalazku jest uzyskanie sposobu uzdatniania odpadów zawierających azbest i instalacji uzdatniania odpadów zawierających azbest pozbawionych wspomnianych powyżej wad i umożliwiających obróbkę odpadów na miejscu, w którym one powstają. Jako miejsce, w którym powstająodpady, należy rozumieć nie tylko budynek, w którym zdejmuje się wszystkie elementy zawierające azbest, ale również, na przykład, składowisko odpadów, gdzie uprzednio zgromadzono worki z azbestem. Z tego względu taka instalacja powinna być mała i nadawać się do transportu.

Następnym celem wynalazku jest eliminacja groźby zanieczyszczenia środowiska pomiędzy miejscem wytwarzania odpadów a reaktorem, w którym się je obrabia, to jest ryzyka umieszczania w workach odpadów oraz transportu tych worków do odległego ośrodka obróbki. Pakowanie w worki gruzu budowlanego jest operacjąkłopotliwąi bardzo często kończy się przebiciem worków, co następnie umożliwia rozpylenie azbestu w atmosferze poza miejscem powstawania odpadów.

Innym celem wynalazku jest możliwie maksymalne zapobieganie wszelkim emisjom wyrobów stosowanych w procesie obróbki dopóki zawierająone włókna azbestu i dlatego produktami obróbki powinny być substancje nadające się do recyklingu albo do odzysku.

Ostatnim celem wynalazku jest wyeliminowanie operacji rozdrabniania, kruszenia lub zagęszczania przed wprowadzeniem materiału do reaktora, a tym samym wprowadzanie materiału do reaktora bez jakiegokolwiek sortowania materiałów zawierających azbest.

Sposób uzdatniania odpadów zawierających azbest, pochodzących z miejsc, w których takie odpady powstają, obejmujący roztwarzanie wspomnianych odpadów za pomocą roztworu zasadowego aż do uzyskania produktów reakcji nie zawierających włókien azbestu, według wynalazku charakteryzuje się tym, że przenosi się odpady zawierające azbest z miejsca ich wytwarzania do wnętrza reaktora do uzdatniania, bez styczności odpadów z czynnikami zewnętrznymi, po czym napełnia się reaktor zasadowy roztworem roztwarzającym, i prowadzi się roztwarzanie odpadów zawierających azbest zasadowym roztworem roztwarzającym, po czym rozdziela się produkt reakcji na fazę stałąi fazę ciekłą, przy czym fazę ciekłą powstałą w wyniku rozdzielenia odprowadza się w recyklingu a następnie doprowadza się do procesu wytwarzania zasadowego roztworu roztwarzającego, zaś fazę stałą powstałą w wyniku rozdzielenia odzyskuje się, oraz opróżnia się reaktor z niewielkich ilości odpadów bezzwrotnych nie zawierających włókien azbestu, przy czym każdy produkt powstający w tym obiegu nie zawiera żadnych włókien azbestu.

Korzystnie odpady zawierające azbest przenosi się w zamkniętym reaktorze, zaś dodatkowo, podczas lub po przeniesieniu odpadów myje się zbiornik z zewnątrz za pomocą płynu do mycia.

Korzystnie odpady zawierające azbest przenosi się w zamkniętym usuwalnym reaktorze.

Korzystnie ciecz do mycia poddaje się recyklingowi i doprowadza się do procesu wytwarzania zasadowego roztworu roztwarzającego.

Korzystnie podczas roztwarzania odpadów zawierających azbest miesza się i ewentualnie równocześnie rozdrabnia te odpady w reaktorze.

Korzystnie usuwa się produkt reakcji z reaktora w sposób szczelny, po czym odwirowuje się usunięty produkt.

Korzystnie zasadowy roztwór roztwarzający zawiera wodę jako rozpuszczalnik oraz rozpuszczalny w wodzie środek wytwarzający jony OH', zwłaszcza zasadę alkaliczną lub zasadę jednego z wapniowców, korzystnie NaOH lub KOH.

Korzystnie wytwarza się zasadowy roztwór roztwarzający poprzez rozpuszczanie środka wytwarzającego jony OH’ w wodzie w temperaturze rzędu 100°Ć do 130°C, korzystnie w temperaturze 120°C.

Korzystnie ponadto wytwarza się zasadowy roztwór roztwarzający poprzez rozpuszczanie środka wytwarzającego jony OH’ w zimnej lub letniej wodzie wytwarzając roztwór wyrównawczy, który następnie doprowadza się do wspomnianego etapu rozpuszczenia w temperaturze rzędu 100°C do 130°C.

Korzystnie reakcję roztwarzania przeprowadza się za pomocą wodnego roztworu roztwarzającego NaOH w temperaturze rzędu 175 do 190°C oraz przy ciśnieniu około 8 do 10 kg/cm².

182 770

Korzystnie roztwarzanie odpadów zawierających azbest polega na tym, że w pierwszym etapie prowadzi się roztwarzanie w pionowym reaktorze za pomocą zasadowego roztworu roztwarzającego w temperaturze i pod ciśnieniem, uzyskuje się produkt dezasocjacji włókien azbestu od innych odpadów, następnie rozdziela się ten produkt dezasocjacji na fazę stałą, którą zagęszcza się objętościowo w stosunku do przenoszonych odpadów oraz na fazę ciekłą, którą poddaje się recyklingowi i doprowadza się do procesu wytwarzania zasadowego roztworu roztwarzającego, następnie zagęszczoną objętościowo fazę stałą, wprowadza się do dodatkowego reaktora, w którym prowadzi się drugi etap roztwarzania tej zagęszczonej objętościowo fazy stałej za pomocą zasadowego roztworu roztwarzającego, w temperaturze i przy ciśnieniu, które sąna tyle wysokie, że uzyskuje się wspomniany produkt reakcji bez włókien, przy czym temperatura i ciśnienie podczas pierwszego etapu roztwarzania są mniejsze niż temperatura i ciśnienie stosowane podczas drugiego etapu roztwarzania, a ponadto chłodzi się wspomniany produkt reakcji przed jego rozdzielaniem na fazy.

Korzystnie pierwszy etap roztwarzania prowadzi się za pomocą wodnego roztworu roztwarzającego NaOH w temperaturze niższej od 180°C, korzystnie w temperaturze rzędu 160°C do 175 °C, korzystnie około 170°C, zaś drugi etap roztwarzania przeprowadza się w wodnym roztworze roztwarzającym NaOH w temperaturze powyżej 180°C, korzystnie rzędu 190° do 210°C około 200°C, przy ciśnieniu 2 do 10 kg/cm², korzystnie 2,5 do 5 kg/cm², natomiast chłodzenie przeprowadza się do temperatury poniżej 180°C.

Korzystnie fazę ciekłąpowstającąw wyniku rozdzielania, mieszaninę gazów odprowadzanych z reaktora, ciecz z zewnętrznego mycia reaktora oraz ciecz pochodzącą z mycia wnętrza reaktora i fazę ciekłą powstającą z oddzielania produktu dezasocjacji włókien azbestu od innych odpadów, doprowadza się do rozpuszczenia za pomocą środka wytwarzającego jony OH' w zimnej lub ciepłej wodzie, i wytwarza się zasadowy roztwór roztwarzający.

Instalacja do uzdatniania odpadów zawierających azbest, według wynalazku, charakteryzuje się tym, że w jej skład wchodzą: reaktor połączony szczelnie z urządzeniem przenośnym zaopatrzonym w szczelnie zamykany wlot na odpady zawierające azbest i z zespołem zbiorników zasadowego roztworu roztwarzającego, do którego jest podłączone za pomocąprzewodu do recyklingu powstałej fazy ciekłej urządzenie rozdzielające, do którego z kolei jest podłączony przewód powstałej fazy stałej.

Korzystnie urządzenie przenośne jest usuwalnąrynną, której kosz zasypowy jest połączony z wlotem reaktora zamykanym pokrywą.

Korzystnie urządzeniem przenośnym jest reaktor, którego wlot na odpady zawierające azbest jest wlotem reaktora, który posiada pokrywę zamykającą ten wlot.

Korzystnie dodatkowo w skład instalacji wchodzi stanowisko do mycia reaktora składające się ze stacji natryskiwania z górnym stojakiem natryskującym oraz urządzenia do zbierania wodnej kąpieli, w skład którego wchodzi kabina z basenem zbiorczym podłączonym do zbiornika gromadzącego połączonym z zespołem zbiorników zasadowego roztworu roztwarzającego.

Korzystnie w skład instalacji wchodzi źródło ciepła korzystnie w postaci elektrycznych elementów grzejnych oraz w postaci ogrzewanej komory, zaś wytrzymałość reaktora jest rzędu 10 kg/cm².

Korzystnie w skład instalacji wchodzi źródło ciepła w postaci elektrycznych elementów grzejnych do ogrzewania zasadowego roztworu roztwarzającego w przenośnym reaktorze do pierwszej temperatury pod pierwszym ciśnieniem, z którym to przenośnym reaktorem jest połączone pierwsze urządzenie rozdzielające fazę ciekłą od fazy stałej, do którego jest podłączony dodatkowy przewód dla fazy ciekłej łączący pierwsze urządzenie rozdzielające ze zbiornikiem przygotowawczym lub zbiornikiem wyrównawczym na zasadowy roztwór roztwarzający oraz przewód wylotowy podłączony do dodatkowego stacjonarnego reaktora, którego wsad jest ogrzewany przez drugie źródło ciepła w postaci elektrycznych elementów grzejnych do drugiej temperatury i drugiego ciśnienia, które są wyższe niż pierwsza temperatura i pierwsze ciśnienie, przy czym stacjonarny reaktor jest połączony z drugiej strony za pomocą dolnego przewodu z drugim urządzeniem rozdzielającym, zaś pomiędzy nimi jest zamontowana chłodnica.

182 770

Korzystnie elektryczny element grzejny ogrzewa zasadowy roztwór roztwarzający w przenośnym reaktorze do temperatury niższej od 180°C, korzystnie temperatury rzędu 160 do 175°C, korzystnie około 170°C, zaś elektryczny element grzejny będący drugim źródłem ciepła ogrzewa zasadowy roztwór roztwarzający w stacjonarnym reaktorze do temperatury powyżej 180°C, korzystnie rzędu 190°C do 210°C, korzystnie około 200°C, przy czym stacjonarny reaktor ma wytrzymałość 2 do 10 kg/cm², korzystnie 2,5 do 5 kg/cm².

Korzystnie źródło ciepła zapewnia krążenie gorącego oleju w ogrzewanej komorze otaczającej reaktor.

Korzystnie zbiornik przygotowawczy stanowi źródło zasadowego roztworu roztwarzającego, do którego jest wprowadzany środek wytwarzający jony OH' i rozpuszczalnik, korzystnie woda, zaś ogrzewany płaszcz zbiornika przygotowawczego umożliwia ogrzanie tego roztworu do temperatury rzędu 100 do 120°C.

Korzystnie źródło roztworu zasadowego dodatkowo stanowi zbiornik wyrównawczy, do którego jest wprowadzany środek wytwarzający jony OH, oraz rozpuszczalnik.

Korzystnie urządzeniem rozdzielającym jest wirówka.

Korzystnie instalacja jest umieszczona na co najmniej jednej płycie nośnej.

Reasumując w zalecanym przykładzie realizacji wynalazku, transport odbywa się w zamkniętym przenośnym zbiorniku, a w skład procesu wchodzi ponadto, podczas lub po transporcie, zewnętrzne przemywanie zbiornika cieczą myjącą. Umożliwia to eliminację pyłu azbestowego, który może osadzać się na zbiorniku podczas jego pobytu w miejscu, w którym powstają odpady, a tym samym eliminację ewentualnego zanieczyszczenia miejsca, znajdującego się w pobliżu placu budowy, gdzie odbywa się roztwarzanie za pomocą zasady. Korzystnie, wodę pochodzącą z mycia zbiornika zawraca się do obiegu wytwarzania zasadowego roztworu roztwarzającego, co zapobiega ewentualnemu zanieczyszczeniu środowiska naturalnego podczas transportu zamkniętego zbiornika z miejsca, w którym powstają odpady.

W szczególnie zalecanym sposobie według wynalazku, usuwalny zbiornik stosowany podczas wspomnianego powyżej transportu jest również reaktorem, w którym przebiega reakcja roztwarzania. Dlatego w tym przypadku nie ma ryzyka skażenia środowiska azbestem podczas transportu z jednego zbiornika do innego. Nieposortowane odpady wprowadza się bezpośrednio do reaktora na samym miejscu ich powstawania.

W zalecanym przykładzie realizacji wynalazku, reakcję roztwarzania przeprowadza się za pomocą zasadowego roztworu roztwarzającego w temperaturze rzędu 175 do 190°C i przy ciśnieniu około 8 do 10 kg/cm².

Drugi sposób uzdatniania azbestu umożliwia, w pierwszym etapie, zmniejszenie objętości odpadów zawierających azbest. Przykładowo, odpady azbestu z procesu tłokowania mają na ogół, po rozczłonkowaniu, postać watoliny, której ciężar właściwy wynosi około 150 do 300 g na litr. Podczas pierwszego roztwarzania, przebiegającego w stosunkowo umiarkowanej temperaturze, możliwe jest stosowanie reaktorów, na przykład autoklawów, o znacznie mniejszej wadze i przede wszystkim znacznie tańszych, ze względu na stosowane w nich małe ciśnienia. W drugim etapie roztwarzania, objętość fazy stałej jest mniejsza o 70% niż objętość odpadów podczas pierwszego roztwarzania. W drugim reaktorze można następnie podnieść temperaturę fazy stałej do wartości wystarczającej do unicestwienia włókien azbestu bez konieczności stosowania w nim bardzo wysokich ciśnień. Zatem można zwiększyć wydajność, znacznie zmniejszając koszt usuwalnych reaktorów.

Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 do 3 przedstawiają schematycznie instalację według wynalazku do uzdatniania odpadów zawierających azbest; fig. 4 - część instalacji według wynalazku pokazanej częściowo w przekroju poprzecznym umieszczonej na płycie nośnej, którą można transportować na przyczepie,; fig. 5 - inną część instalacji według wynalazku pokazanej częściowo w przekroju poprzecznym, umieszczonej na innej płycie nośnej, którą można transportować na przyczepie; fig. 6 - drugi przykład wykonania instalacji do uzdatniania odpadów zawierających azbest według wynalazku, w powiązaniu z fig. 1 i 3, schematycznie.

182 770

Na różnych figurach, identyczne lub podobne elementy oznaczono tymi samymi numerami identyfikacyjnymi.

W skład pokazanej na fig. 1 do 3 instalacji wchodzi reaktor 1 w formie autoklawu, który można odciąć w sposób szczelny za pomocą pokrywy 2, na przykład zamykając je. Reaktor 1 jest skonstruowany tak, że wytrzymuje ciśnienia wewnętrzne do 10 kg/cm². W tym przypadku można go przemieszczać na wózku 3 z rolkami 4. Wymiary tego zespołu sątak dobrane, że można go wprowadzać do budynku, a tym samym mieści się w drzwiach i wchodzi do windy. Dzięki temu reaktor 1 można napełniać odpadami zebranymi w budynku, zawierającymi włókna azbestu, bez żadnego wstępnego sortowania ani rozdrabniania. Po napełnieniu reaktora 1 odpadami w miejscu ich wytwarzania, a tym samym bez manewrowania workami, wynosi się go z budynku, w którym zbiera się odpady. Następnie, korzystnie, transportuje się go na stanowisko mycia, w skład którego wchodzi stacja natryskiwania 5 (fig. 1), w której znajduje się górny stojak natryskujący 6 zasilany wodą korzystnie w warunkach podciśnienia, oraz urządzenie do zbierania wodnej kąpieli zawierające kabinę 7. Podłoga kabiny 7 tworzy basen zbiorczy 8 na kąpiel wodną, w którym zbiera się pył, jaki zgromadził się na reaktorze 1 podczas jego przemieszczania po terenie budowy, na której powstają odpady, przy czym prawdopodobnie pył ten zawiera również włókna azbestu. Zgromadzoną kąpiel wodnąprzekazuje się do zbiornika gromadzącego 9 pośrednim przewodem wylotowym 10 z pompą 11. W przedstawionym przykładzie wykonania, zbiornik gromadzący 9 jest zamontowany w taki sposób, że można go przemieszczać na kółkach.

Na figurze 2 pokazano część instalacji według wynalazku, w której zawartość reaktora 1 ze zgromadzonym azbestem jest roztwarzana za pomocą zasadowego roztworu wodnego.

Reaktor 1 jest przenoszony z wózka 3 na podporę 12, która może przechylać się na wałku 13. Wałek wylotowy obrotowego silnika 15 jest połączony szybkorozłączalnym sprzęgłem 14 z mieszadłem zamontowanym (w znany sposób) w dnie reaktora 1. Silnik, nie pokazany, umożliwia obrót wałka 13 wokół jego osi i przechylanie reaktora 1. Wszystkie te elementy umożliwiają odpowiednie mieszanie zawartości reaktora 1 podczas roztwarzania.

Szybkorozłączalne sprzęgło 14 umożliwia łączenie reaktora 1 z górnym przewodem 16 oraz usuwaniu wsadu dolnym przewodem 17, przy czym każdy z tych podzespołów można odciąć za pomocą wielodrogowego zaworu 18.

W pokazanym przykładzie wykonania górny przewód 16 jest połączony przepływowo z wielodrogowym zaworem 18. W zależności od zadawanego z układu sterowania stopnia otwarcia, wielodrogowy zawór 18 umożliwia dopływ wody płuczącej do reaktora 1 przewodem 19 oraz/lub dopływ przewodem 20 zasadowego roztworu roztwarzającego.

W pokazanym przykładzie wykonania, wewnątrz reaktora 1 są umieszczone elektryczne elementy grzejne 21 stanowiące źródło ciepła, które, po ustawieniu reaktora 1 na miejscu na podporze 12, podłącza się do źródła prądu.

Z tego względu roztwarzanie za pomocą zasadowego roztworu wodnego może odbywać się w reaktorze 1 bez żadnego ewentualnego uwalniania na zewnątrz włókien azbestu.

Zasadowym roztworem roztwarzającym może być, na przykład, wodny roztwór środka wytwarzającego w wodzie jony OH’, na przykład zasady alkaliczne lub zasady wapniowców, zwłaszcza 25M NaOH w formie płatków, uzyskiwany, na przykład, poprzez rozpuszczanie jednej części objętościowej takich płatków NaOH w 0,5 częściach objętościowych wody. Roztwarzanie odbywa się, korzystnie, w temperaturze 175 do 190°C i pod ciśnieniem 8 do 10 kg/cm², przez okres 20 do 30 minut, korzystnie, z równoczesnym powolnym mieszaniem, ewentualnie przerywanym. Po tym roztwarzaniu, w produkcie reakcji, który ma konsystencję pasty, nie ma w zasadzie włókien azbestu.

Powstały produkt reakcji odprowadza się z reaktora 1 dolnym przewodem 17, po otwarciu odpowiedniego zaworu, po czym doprowadza do urządzenia rozdzielającego 22. Po przeniesieniu produktów reakcji można opłukać wnętrz reaktora 1 wodą doprowadzoną przewodem 19.

Do urządzenia rozdzielającego 22 można również doprowadzać przewodem 23 świeżą wodę lub wodę po płukaniu. Urządzenie rozdzielające 22 umożliwia oddzielenie fazy ciekłej i strącenie fazy stałej w formie produktu o konsystencji półstałej. Fazę ciekłą, zawierającągłównie

182 770 wodę i zasadę roztwarzającą, zbiera się na dnie urządzenia rozdzielającego 22, skąd odprowadza się ją przewodem 24 do recyklingu. Stały, strącony osad wysyła się przewodem wylotowym 25 do rynny 26, skąd później można go zregenerować.

W zależności od charakteru obrabianego azbestu uzyskuje się różne materiały stałe. W przypadku amfiboli uzyskuje się wytrącony w postaci osadu żelazian (kompleksowy wodorotlenek żelaza), który można przyjąć jako funkcję jego wykorzystania, zwłaszcza jako flokulant do metali ciężkich w ściekach przemysłowych lub w roztworach hydrometalurgicznych. W przypadku azbestów innych typów, takich jak chryzotyle, strącony osad, na przykład, miesza się z substancjąna bazie cementu, albo wprowadzaj ako adiuwantdo materiałów ogniotrwałych.

Po zamknięciu reaktora 1 w miejscu powstawania odpadów, zawiera on oprócz wprowadzonych odpadów, powietrze z dużą ilością pyłu, a tym samym włókien azbestowych. Podczas roztwarzania cząstki te, znajdujące się w zawiesinie, są spłukiwane i roztwarzane w takim samym stopniu jak odpady stałe, w związku z czym ulegają również zniszczeniu włókna azbestu znajdujące się w zawiesinie.

Gdy reaktor 1 został całkowicie opróżniony z półstałej masy tworzącej produkt reakcji po odcięciu dolnego przewodu 17 i po zamknięciu wlotów zaworu wielodrogowego 18 do przewodów 19 i 20, ponownie otwiera się górny przewód 16. Następnie otwiera się trzeci wlot zaworu wielodrogowego 18, który jest połączony przepływowo z przewodem gazowym 27 wyposażonym w pompę próżniową 28. Następnie odsysa się przewodem gazowym 27 gazowy czynnik znajdujący się w reaktorze 1. Po lekkim zmniejszeniu ciśnienia w reaktorze 1, zamyka się z kolei przelot do przewodu gazowego 27 i można odciąć połączenie przepływowe pomiędzy górnym przewodem 16, a reaktorem 1.

Następnie można otworzyć pokrywę 2 reaktora 1 bez ryzyka skażenia środowiska. Po czym gruz, jaki został wprowadzony z odpadami azbestu w miejscu ich powstawania, na przykład cegły, kawałki drewna i podobne, można wyrzucić przechylając reaktor 11 ewentualnie czyszcząc jego wnętrze. Następnie gruz ten, nie zawierający wcale włókien azbestu, można przetransportować na składowisko lub w inne miejsce przeznaczenia.

Część instalacji użytej do tworzenia zasadowego roztworu roztwarzającego według wynalazku pokazano na fig. 3.

W pokazanym przykładzie, w skład instalacji wchodzi zbiornik przygotowawczy 29 do przygotowania roztworu, który może pracować pod ciśnieniem rzędu 10 kg/cm² i który można ogrzewać, na przykład ogrzewając jego płaszcz 30, w którym krąży ciecz wymieniająca ciepło, na przykład olej. Ciecz wymieniająca ciepło wpływa do płaszcza 30 zbiornika przygotowawczego 29 przewodem 31 i wypływa z mego przewodem 42.

Płatki sody kaustycznej wprowadza się do zbiornika przygotowawczego 29 od góry przewodem 33 z zasobnika 34 i za pomocą przenośnika ślimakowego 35.

Do zbiornika przygotowawczego 29 można doprowadzać przewodem wlotowym 36 wodę świeżą lub po płukaniu. Przewód wylotowy 37 umożliwia odprowadzanie zasadowego roztworu roztwarzającego z dna zbiornika przygotowawczego 29 za pomocą pompy 38. Przewód wylotowy 37 jest połączony przepływowo z przewodem 20 podłączonym do zaworu wielodrogowego 18 stanowiącego część instalacji do uzdatniania odpadów (patrz fig. 2). Przewód wylotowy 37 jest połączony z przewodem 20 za pośrednictwem zaworu 39, który jest otwarty, kiedy reaktor 1 ma być napełniany zasadowym roztworem roztwarzającym. Kiedy zawór 39 jest zamknięty, to zasadowy roztwór roztwarzający jest odprowadzany do górnej części zbiornika przygotowawczego 29 przewodem bocznikowym 40 za pomocą statycznego mieszadła 41. W zbiorniku przygotowawczym 29 doprowadza się zasadowy roztwór do odpowiedniego stężenia w temperaturze w pobliżu temperatury wrzenia, na przykład 120°C.

W pokazanym przykładzie realizacji, w skład instalacji do wytwarzania zasadowego roztworu roztwarzającego wchodzi również, korzystnie, zbiornik wyrównawczy 42 na zasadowy roztwór roztwarzający. Korzystnie, zbiornik wyrównawczy 42 jest w stanie wytrzymać ciśnienie 5 kg/cm², oraz można go lekko ogrzewać, na przykład za pośrednictwem płaszcza grzejnego 43,

182 770 w którym krąży ciecz transportująca ciepło, zwłaszcza olej. Ciecz transportująca ciepło wpływa do płaszcza 43 przewodem 44 i wypływa z niego przewodem 45.

Płatki sody kaustycznej doprowadza się od góry przewodem 46 do zbiornika wyrównawczego 42 z zasobnika 34 za pośrednictwem przenośnika ślimakowego 47.

Przewodem wlotowym 48 można doprowadzać do zbiornika wyrównawczego 42 świeżą wodę lub wodę po płukaniu. Przewód wylotowy 49 umożliwia pobieranie zasadowego roztworu wyrównawczego z dna zbiornika wyrównawczego 42 za pomocą pompy 50. Przewód wylotowy 49 jest połączony przepływowo z przewodem zasilającym 51 za pośrednictwem zaworu 52. Przewód zasilający 51 umożliwia wprowadzanie zasadowego roztworu wyrównawczego od góry zbiornika przygotowawczego 29, a tym samym uzyskiwanie zasadowego roztworu roztwarzającego o jednorodnym składzie. Kiedy zawór 52 jest zamknięty, zasadowy roztwór wyrównawczy jest odprowadzany do góry zbiornika wyrównawczego 42 przewodem bocznikowym 53 za pomocą statycznego mieszadła 54.

W zbiorniku wyrównawczym 42 faza ciekła, oddzielona w urządzeniu rozdzielającym 22, jest doprowadzana przewodem 24 prowadzącym z urządzenia rozdzielającego (patrz fig. 2), co umożliwia odzyskanie znacznej części zużytego już zasadowego roztworu roztwarzającego. Przewód gazowy 27, którym mieszanka gazów z reaktora 1 wypływa po roztwarzaniu, jest podłączony z jednej strony do wielodrogowego zaworu 18 a z drugiej strony do górnej części zbiornika wyrównawczego 42. Ponadto można połączyć zbiornik gromadzący 9 (patrz fig. 1) ze zbiornikiem wyrównawczym 42 za pośrednictwem przewodu 5 5 w celu doprowadzenia do mego wody płuczącej reaktor 1 z zewnątrz.

W innym przykładzie wykonania wynalazku można również podłączyć odzyskaną wodę służącą do płukania wnętrza reaktora 1 bezpośrednio do przewodu 24 do recyklingu z pominięciem urządzenia rozdzielającego 22. W mieszaninie tej, złożonej z płynów i gazów z różnych źródeł, rozpuszcza się w niskiej temperaturze zasadę roztwarzającą do chwili osiągnięcia progu nasycenia.

Jak widać, w instalacji tego typu wszystkie reagenty wprowadza się w obieg w sposób, który uniemożliwia im kontakt z atmosferą oraz odzyskuje się i zawraca do ponownego użytku wszystkie odpady ciekłe i gazowe. Z instalacji, w której realizowany jest sposób według wynalazku, wydostają się tylko nadające się do regeneracji stałe produkty reakcji i gruz, którym me można roztworzyć za pomocązasadowego roztworu roztwarzającego. Należy stwierdzić po przeprowadzeniu analizy, że oba te produkty finalne nie zawierają żadnych włókien azbestowych.

Na figurze 4 pokazano układ z fig. 3, który jest umieszczony na płycie nośnej, którą można wozić na przyczepie, a stanowiący zespół części do wytwarzania w instalacji, według wynalazku, zasadowego roztworu roztwarzającego.

Na płycie nośnej 56 jest ustawiony zbiornik przygotowawczy 29 do przygotowywania zasadowego roztworu roztwarzającego i zbiornik wyrównawczy 42 na zasadowy roztwór roztwarzający z fig. 3. Oprócz zbiorników 29,42 jest tam również umieszczony zespół do ogrzewania cieczy wymieniającej ciepło składające się ze zbiornika 57 oraz bojlera 58.

Na figurze 5 pokazano baterię reaktorów 1 znajdujących się na płycie nośnej 64, którąmożna wozić na przyczepie. W tym przykładzie realizacji reaktory 1 wprowadza się do ogrzewanej komory 59, której górna część jest otwierana w celu wkładania i wyjmowania reaktora 1. Czynność tę wykonuje się za pomocą dobrze znanego urządzenia podnoszącego 60. Ogrzewana komora 59 jest osadzona na dwóch współosiowych walcach 65 i 66 tak, że jest w stanie obracać się wokół ich osi. Zaleca się mieszanie z prędkością wynoszącą 40 do 50 obrotów na minutę.

Reaktor 1 znajdujący się z lewej strony na fig. 5, jest zasilany z usuwalnego zbiornika w formie rynny 61, której górna ścianka 62 jest otwierana w celu wprowadzenia do rynny 61 odpadów w miejscu ich powstawania. Dno rynny 61, skonstruowane jest tak, żeby można było jątransportować i przemieszczać pomiędzy miejscem powstawania odpadów a przenośnym zespołem do obróbki według wynalazku, i tworzy je kosz zasypowy 63, który można odcinać za pomocą zasuwy, (me pokazanej). Podobnie, górny otwór reaktora 1 jest zamykany pokrywą 2 z odpowiednią za182 770 suwą. Kiedy obie zasuwy są otwarte, odpady zsuwające się rynną 61 wchodzą do reaktora 1 tak, że nie sąw stanie zetknąć się z otaczającym środowiskiem.

Urządzenie rozdzielające 22 jest zamontowane poza reaktorem 1. Dwie płyty nośne 56 i 64 można zainstalować obok siebie w taki sposób, żeby istniało połączenie przepływowe pomiędzy różnymi zbiornikami za pośrednictwem wspomnianych powyżej przewodów.

Rozumie się samo przez się, że przedstawione powyżej przykłady wykonania me są jedynymi sposobami realizacji wynalazku i że istnieje możliwość ich modyfikowania bez odchodzenia od zakresu zamieszczonych tu zastrzeżeń patentowych.

Przykładowo, można sobie wyobrazić, że instalacja powinna przeprowadzić obróbkę odpadów zawierających azbest, które sąjuż w workach i porzucone w składowisku, albo odpadów maty, filcu lub podobnych materiałów. W tym przypadku może okazać się korzystne mechaniczne rozdrobnienie odpadów. Odbywa się to, według wynalazku, wewnątrz reaktora 1 poprzez wprowadzenie do niego niektórych fragmentów ze stali nierdzewnej. Istnieje również możliwość usytuowania elementów rozdrabniających, na przykład w postaci małych haczyków, na wewnętrznej powierzchni reaktora.

Na figurze 6 przedstawiono ulepszony, alternatywny przykład wykonania instalacji według wynalazku, gdzie reaktor 1 będący wysokociśnieniowym autoklawem z instalacji według fig. 1 i 3 zastąpiono dwoma prowadzącymi kolejno operacje reaktorami: przenośnym reaktorem Γ, na przykład w postaci autoklawu o małych wymiarach i zdolnego do działania przy bardzo umiarkowanym ciśnieniu, oraz stacjonarnym reaktorem 1. Autoklawy odpowiadające wymaganiom, jakie powinien spełniać przenośny reaktor 1', są autoklawami powszechnie stosowanymi w laboratoriach chemicznych, i łatwo można je dostać na rynku po umiarkowanych kosztach. Autoklawy te mają dodatkową zaletę, jakąjest ich znacznie mniejsza waga i mniejsza wytrzymałość na ciśnienia ze względu na stosowane niskie ciśnienia.

Odpady zawierające azbest wprowadza się do przenośnego reaktora Γ w podobny sposób jak do reaktora 1 z fig. 1, po czym korzystnie, myje się go w taki sam sposób podczas opuszczania miejsca, w którym powstają odpady. Następnie łączy się go z górnym przewodem 16', co umożliwia podłączenie go do zbiornika przygotowawczego 29 do przygotowania zasadowego roztworu roztwarzającego.

Wiadomo, że 100% (25 molowy) roztwór NaOH, w temperaturze 180°C powoduje uwolnienie tylko pary wodnej. Jeżeli element grzejny 21' stanowiący źródło ciepła utrzymuje w przenośnym reaktorze 1' mniejszą wartość temperatury, to ciśnienie w przenośnym reaktorze 1' nie zwiększa się w sposób znaczący, natomiast działanie sody umożliwia dezasocjację różnych odpadów stałych. Odpady zawierające azbest, pochodzące z dokowania lub z przemysłu, mają początkowo postać watoliny o ciężarze właściwym pomiędzy 150 a 300 g na litr, co oznacza konieczność obróbki dużych ilości materiału przy małej sprawności usuwania azbestu.

Przeprowadza się obróbkę, na przykład, odpadów w przenośnym reaktorze Γ za pomocą zasadowego roztworu roztwarzającego w temperaturze 160 do 175°C, korzystnie 170°C, przez 15 minut.

Następnie produkty reakcji transportuje się dolnym przewodem 17' do pierwszego urządzenia rozdzielającego 22', gdzie oddziela się fazę ciekłą od fazy stałej. Fazę ciekłą odzyskuje się przewodem 24' do zbiornika przygotowawczego 29 do przygotowania roztworu lub do zbiornika wyrównawczego 42.

Faza stała ma postać półstałą nadal zawierającą włókna azbestu, które są całkowicie dezasocjowane. Po przeprowadzeniu analizy możliwe było już oszacowanie, że w tym stanie uzyskane włókna nie stanowią żadnego zagrożenia dla zdrowia człowieka. Uzyskana faza stała ma teraz objętość zmniejszoną o 70% w stosunku do objętości wprowadzonej do przenośnego reaktora 1'. Doprowadza się ją przewodem wylotowym 25' do stacjonarnego reaktora Γ, którego nie trzeba przemieszczać na miejsce budowy, gdzie powstają odpady, ale również ma małą objętość. Stacjonarny reaktor Γ można usytuować poziomo tak, żeby obracał się wokół osi poziomej.

Górnym przewodem 16 doprowadza się zasadowy roztwór roztwarzający, natomiast w stacjonarnym reaktorze Γ utrzymuje się temperaturę powyżej 180°C, na przykład od 190 do

182 770

210°C, korzystnie od około 200°C za pomocą elektrycznego elementu grzejnego 21 stanowiącego źródło ciepła. Następnie włókna azbestowe rozkładają się i całkowicie znikają, a wewnątrz stacjonarnego reaktora Urośnie ciśnienie. Jednakże, ponieważ obrabiana objętość jest mniejsza, może wystarczyć ciśnienie około 2,5 kg do 10 kg/cm², korzystnie od 2,5 do 5 kg/cm².

Następnie produkty reakcji przenosi się do drugiego urządzenia rozdzielającego 22 dolnym przewodem 17, przepuszczając je przez urządzenie chłodzące 70, w którym obniża się temperaturę produktu pochodzącego ze stacjonarnego reaktora 1 poniżej temperatury, przy której paruje soda, to jest do około 180°C. W urządzeniu rozdzielającym 22 odbywa się rozdzielanie fazy ciekłej od fazy stałej. Fazę ciekłą odprowadza się przewodem 24 do zbiornika przygotowawczego 29 do przygotowania zasadowego roztworu roztwarzającego i/lub do zbiornika wyrównawczego 42, a fazę stałą prowadzi się przewodem wylotowym 25 do rynny 26.

Podobnie jak górny przewód 16 z fig. 2, górne przewody 16'i 16 można zastosować do odprowadzania mieszanki gazów pochodzących z odpowiedniego reaktora Γ, Γ do źródła zasadowego roztworu do roztwarzania.

Reasumując, dzięki sposobowi i instalacji według wynalazku uzyskano wzrost bezpieczeństwa dzięki eliminacji transportu pomiędzy miejscem wytwarzania odpadów a instalacją służącą do ich uzdatniania oraz eliminacji pakowania odpadów, co eliminuje zagrożenia wynikające z pękania worków z odpadami. Ponadto uzyskano zamykanie i mycie reaktorów przed zabraniem ich z miejsc, w których powstająodpady azbestowe, oraz wyeliminowano ponowne otwieranie reaktorów przed zniszczeniem azbestu, konieczność sortowania, rozdrabniania lub kruszenia gruzu, jaki ma być wprowadzony do reaktora, całkowite zniszczenie włókien azbestu przy stosunkowo małym koszcie, odzyska materiałów, które mają wartość rynkową oraz recykling cieczy i gazów, co eliminuje wydalanie odpadów w powietrze albo wszelkie inne ich usuwanie do ścieków lub do gleby.

182 770

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 60 egz.

Cena 4,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Sposób uzdatniania odpadów zawierających azbest, pochodzących z miejsc, w których takie odpady powstają, obejmujący roztwarzanie wspomnianych odpadów za pomocą roztworu zasadowego aż do uzyskania produktów reakcji nie zawierających włókien azbestu, znamienny tym, że przenosi się odpady zawieraj ące azbest z miej sca ich wytwarzania do wnętrza reaktora do uzdatniania, bez styczności odpadów z czynnikami zewnętrznymi, po czym napełnia się reaktor zasadowym roztworem roztwarzającym, i prowadzi się roztwarzanie odpadów zawierających azbest zasadowym roztworem roztwarzającym, po czym rozdziela się produkt reakcji na fazę stałą i fazę ciekłą, przy czym fazę ciekłą powstałą w wyniku rozdzielenia odprowadza się w recyklingu a następnie doprowadza się do procesu wytwarzania zasadowego roztworu roztwarzającego, zaś fazę stałąpowstałąw wyniku rozdzielenia odzyskuje się, oraz opróżnia się reaktor z niewielkich ilości odpadów bezzwrotnych me zawierających włókien azbestu, przy czym każdy produkt powstający w tym obiegu nie zawiera żadnych włókien azbestu.

2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że odpady zawierające azbest przenosi się w zamkniętym reaktorze, zaś dodatkowo, podczas lub po przeniesieniu odpadów myje się zbiornik z zewnątrz za pomocą płynu do mycia.

3. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że odpady zawierające azbest przenosi się w zamkniętym usuwalnym reaktorze.

4. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że ciecz do mycia poddaje się recyklingowi i doprowadza się do procesu wytwarzania zasadowego roztworu roztwarzającego.

5. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że podczas roztwarzania odpadów zawierających azbest miesza się i ewentualnie równocześnie rozdrabnia te odpady w reaktorze.

6. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że usuwa się produkt reakcji z reaktora w sposób szczelny, po czym odwirowuje się usunięty produkt.

7. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że zasadowy roztwór roztwarzający zawiera wodę jako rozpuszczalnik oraz rozpuszczalny w wodzie środek wytwarzający jony OH', zwłaszcza zasadę alkaliczną lub zasadę jednego z wapniowców, korzystnie NaOH lub KOH.

8. Sposób według zastrz. 7, znamienny tym, że wytwarza się zasadowy roztwór roztwarzający poprzez rozpuszczanie środka wytwarzającego jony OH' w wodzie w temperaturze rzędu 100°C do 130°C, korzystnie w temperaturze 120°C.

9. Sposób według zastrz. 8, znamienny tym, że ponadto wytwarza się zasadowy roztwór roztwarzający poprzez rozpuszczanie środka wytwarzającego jony OH' w zimnej lub letniej wodzie wytwarzając roztwór wyrównawczy, który następnie doprowadza się do wspomnianego etapu rozpuszczenia w temperaturze rzędu 100°C do 130°C.

10. Sposób według zastrz. 9, znamienny tym, że reakcję roztwarzania przeprowadza się za pomocą wodnego roztworu roztwarzającego NaOH w temperaturze rzędu 175 do 190°C oraz przy ciśnieniu około 8 do 10 kg/cm².

11. Sposób według zastrz. 9, znamienny tym, że roztwarzanie odpadów zawierających azbest polega na tym, że w pierwszym etapie prowadzi się roztwarzanie w pionowym reaktorze za pomocą zasadowego roztworu roztwarzającego w temperaturze i pod ciśnieniem, uzyskuje się produkt dezasocjacji włókien azbestu od innych odpadów, następnie rozdziela się ten produkt dezasocjacji na fazę stałą, którą zagęszcza się objętościowo w stosunku do przenoszonych odpadów oraz na fazę ciekłą, którąpoddaje się recyklingowi i doprowadza się do procesu wytwarzania zasadowego roztworu roztwarzającego, następnie zagęszczoną objętościowo fazę stałą, wprowadza się do dodatkowego reaktora, w którym prowadzi się drugi etap roztwarzania tej zagęszczonej objętościowo fazy stałej za pomocą zasadowego roztworu roztwarzającego, w tem-

182 770 peraturze i przy ciśnieniu, które są na tyle wysokie, że uzyskuje się wspomniany produkt reakcji bez włókien, przy czym temperatura i ciśnienie podczas pierwszego etapu roztwarzania są mniejsze niż temperatura i ciśnienie stosowane podczas drugiego etapu roztwarzania, a ponadto chłodzi się wspomniany produkt reakcji przed jego rozdzielaniem na fazy.

12. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że pierwszy etap roztwarzania prowadzi się za pomocą wodnego roztworu roztwarzającego NaOH w temperaturze niższej od 180°C, korzystnie w temperaturze rzędu 160 do 175°C, korzystnie około 170°C, zaś drugi etap roztwarzania przeprowadza się w wodnym roztworze roztwarzającym NaOH w temperaturze powyżej 180°C, korzystnie rzędu 190° do 210°C, około 200°C, przy ciśnieniu 2 do 10 kg/cm², korzystnie 2,5 do 5 kg/cm², natomiast chłodzenie przeprowadza się do temperatury poniżej 180°C.

13. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że fazę ciekłąpowstającąw wyniku rozdzielania, mieszaninę gazów odprowadzanych z reaktora, ciecz z zewnętrznego mycia reaktora oraz ciecz pochodzącą z mycia wnętrza reaktora i fazę ciekłąpowstającą z oddzielania produktu dezasocjacji włókien azbestu od innych odpadów, doprowadza się do rozpuszczenia za pomocą środka wytwarzającego jony OH' w zimnej lub ciepłej wodzie, i wytwarza się zasadowy roztwór roztwarzający.

14. Instalacja do uzdatniania odpadów zawierających azbest, znamienna tym, że w jej skład wchodzą: reaktor (1, Γ, 1) połączony szczelnie z urządzeniem przenośnym zaopatrzonym w szczelnie zamykany wlot na odpady zawierające azbest i z zespołem zbiorników (29,42) zasadowego roztworu roztwarzającego, do którego jest podłączone za pomocą przewodu (24,24', 24) do recyklingu powstałej fazy ciekłej urządzenie rozdzielające (22, 22', 22), do którego z kolei jest podłączony przewód (25, 25', 25, 26) powstałej fazy stałej.

15 Instalacja według zastrz. 14, znamienna tym, że urządzenie przenośne jest usuwalną rynną(62), której kosz zasypowy (63) jest połączony z wlotem reaktora (1) zamykanym pokrywą(2).

16. Instalacja według zastrz. 14, znamienna tym, że urządzeniem przenośnym jest reaktor (1,1), którego wlot na odpady zawierające azbest jest wlotem reaktora (1,1), który posiada pokrywę (2) zamykającą ten wlot.

17. Instalacja według zastrz. 14, znamienna tym, że dodatkowo w jej skład wchodzi stanowisko do mycia reaktora (1,1) składające się ze stacji natryskiwania (5) z górnym stojakiem natryskującym (6) oraz urządzenia do zbierania wodnej kąpieli, w skład którego wchodzi kabina (7) z basenem zbiorczym (8) podłączonym do zbiornika gromadzącego (9) połączonym z zespołem zbiorników (29, 42) zasadowego roztworu roztwarzającego.

18. Instalacja według zastrz. 14, znamienna tym, że w jej skład wchodzi źródło ciepła korzystnie w postaci elektrycznych elementów grzejnych (21) oraz w postaci ogrzewanej komory (59), zaś wytrzymałość reaktora (1) jest rzędu 10 kg/cm².

19. Instalacja według zastrz. 14, znamienna tym, że w jej skład wchodzi źródło ciepła w postaci elektrycznych elementów grzejnych (21) do ogrzewania zasadowego roztworu roztwarzającego w przenośnym reaktorze (1) do pierwszej temperatury pod pierwszym ciśnieniem, z którym to przenośnym reaktorem (1) jest połączone pierwsze urządzenie rozdzielające (22) rozdzielające fazę ciekłą od fazy stałej, do którego jest podłączony dodatkowy przewód (24) dla fazy ciekłej łączący pierwsze urządzenie rozdzielające (22) ze zbiornikiem przygotowawczym (29) lub zbiornikiem wyrównawczym (42) na zasadowy roztwór roztwarzający oraz przewód wylotowy (25) podłączony do dodatkowego stacjonarnego reaktora (1), którego wsad jest ogrzewany przez drugie źródło ciepła w postaci elektrycznych elementów grzejnych (21) do drugiej temperatury i drugiego ciśnienia, które są wyższe niż pierwsza temperatura i pierwsze ciśnienie, przy czym stacjonarny reaktor (1) jest połączony z drugiej strony za pomocą dolnego przewodu (17) z drugim urządzeniem rozdzielającym (22), zaś pomiędzy nimi jest zamontowana chłodnica (70).

20. Instalacja według zastrz. 19, znamienna tym, że elektryczny element grzejny (21) ogrzewa zasadowy roztwór roztwarzający w przenośnym reaktorze (1) do temperatury niższej od 180°C, korzystnie temperatury rzędu 160 do 175°C, korzystnie około 170°C, zaś elektryczny element grzejny (21) będący drugim źródłem ciepła ogrzewa zasadowy roztwór roztwarzający w stacjonarnym reaktorze (1) do temperatury powyżej 180°C, korzystnie rzędu 190 do 210°C,

182 770 korzystnie około 200°C, przy czym stacjonarny reaktor (1) ma wytrzymałość 2 do 10 kg/cm², korzystnie 2,5 do 5 kg/cm².

21. Instalacja według zastrz. 18, znamienna tym, że źródło ciepła zapewnia krążenie gorącego oleju w ogrzewanej komorze (59) otaczającej reaktor.

22. Instalacja według zastrz. 14, znamienna tym, że zbiornik przygotowawczy (29) stanowi źródło zasadowego roztworu roztwarzającego, do którego jest wprowadzany środek wytwarzający jony OH’ i rozpuszczalnik, korzystnie woda, zaś ogrzewany płaszcz (30) zbiornika przygotowawczego (29) umożliwia ogrzanie tego roztworu do temperatury rzędu 100 do 120°C.

23. Instalacja według zastrz. 22, znamienna tym, że źródło roztworu zasadowego dodatkowo stanowi zbiornik wyrównawczy (42), do którego jest wprowadzany środek wytwarzający jony OH’, oraz rozpuszczalnik.

24. Instalacja według zastrz. 14, znamienna tym, że urządzeniem rozdzielającym (22,22', 22) jest wirówka.

25. Instalacja według zastrz. 14, znamienna tym, że jest umieszczona na co najmniej jednej płycie nośnej (56, 64).

* * *