PL185594B1 - Skrzynka zamka, zwłaszcza zamka wpuszczanego - Google Patents

Abstract

1. Skrzynka zamka, zwlaszcza zamka wpusz- czanego skladajaca sie z wielu mechanicznych ele- mentów skladowych, obejmujacych orzech zamka, element zmianowy, rygiel, zapadke, sprezyne, tuleje zabezpieczajaca przed wiórami, srube do mocowania cylindra, sruby laczace oraz czesci boczne w postaci blachy z uformowanymi skrzydelkami do zamocowa- nia zakladkowego i oslony, przy czym oslona i/lub blacha sa zaopatrzone w skierowane do wewnatrz wystepy, z których co najmniej kilka stanowia cylin- dr yczne tuleje, przetloczone gleboko, w przyblizeniu prostopadle do wewnatrz, z odksztalcalnego plastycz- nie na zimno materialu oslony i/lub blachy i siegajace co najwyzej do przeciwleglej bocznej czesci skrzynki, znamienna tym, ze co najmniej dwie z przeciwleglych tulei cylindrycznych (6, 16) maja dlugosci, których suma jest równa glebokosci roboczej (26) zamka, zas przy polaczonej z blacha (2) oslonie (3) tuleje te tworza kolowy kanal, przechodzacy od zewnetrznej plaszczy- zny (7) blachy (2) do zewnetrznej plaszczyzny (7) oslony (3). Fig. 3 PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest skrzynka zamka, zwłaszcza zanika wpuszczanego.

Ze stanu techniki, opisanego przykładowo w prospekcie BKS-Behórdenschlósser według DIN 18251, klasa 4, znana jest skrzynka zamka wpuszczanego, w której zamontowany jest szereg mechanicznych elementów składowych, jak orzech zamka, element zmianowy, rygiel, zapadka, sprężyna, tuleja zabezpieczająca przed wiórami, śruba do mocowania cylindra, śruby łączące oraz śrubowe kołnierze połączeniowe, które to elementy składają się na funkcjonalny zamek wpuszczany.

185 594

W niemieckim opisie patentowym nr DE-OS 26 20 001 przedstawione są takie śrubowe kołnierze połączeniowe, jak również obsada orzecha klamki, stanowiąca całość z osłoną względnie blachą i wykonana z tego samego materiału.

W znanych rozwiązaniach skrzynka zamka stanowi obudowę, w której umieszczone są poszczególne mechaniczne elementy składowe. Zależnie od funkcji, jaką pełni dany element składowy, umieszczone na osłonie i/lub blasze skrzynki zamka, skierowane do wewnątrz występy służą odpowiednio do sztywnego zamocowania, do prowadzenia obrotowego, prowadzenia ślizgowego względnie innego zamocowania danego elementu składowego.

Ponadto tego typu skrzynki zamka mają tuleje zabezpieczające przed wiórami, które zapobiegają wchodzeniu wiórów do wnętrza skrzynki zamka. Niebezpieczeństwo to istnieje zwłaszcza wówczas, gdy okucia drzwiowe są przez skrzynkę zamka skręcane z płytą drzwi.

Do wzajemnego połączenia blachy i osłony skrzynki zamka służą śruby łączące, wkręcane na przykład przez osłonę.

Ponadto znany zamek typu BKS zawiera orzech klamki, osadzony za pomocą pierścieni z brązu w blasze i osłonie skrzynki zanika.

Z powyższego wynika, że tego typu skrzynki zamka składają się z wielu pojedynczych elementów składowych, których połączenie wymaga skomplikowanego montażu. Poza tym należy uwzględnić nakłady, związane z wytwarzaniem wielu pojedynczych elementów składowych.

Celem niniejszego wynalazku jest takie udoskonalenie znanej skrzynki zamka, aby jej montaż wymagał mniejszej ilości poszczególnych elementów składowych.

Skrzynka zamka, zwłaszcza zamka wpuszczanego, składająca się z wielu mechanicznych elementów składowych, jak orzech zamka, element zmianowy, rygiel, zapadka, sprężyna, tuleja zabezpieczająca przed wiórami, śruba do mocowania cylindra, śruby łączące oraz części boczne w postaci blachy z uformowanymi skrzydełkami do zamocowania zakładkowego i osłony, przy czym osłona i/lub blacha są zaopatrzone w skierowane do wewnątrz występy, z których co najmniej kilka stanowią cylindryczne tuleje, przetłoczone głęboko, w przybliżeniu prostopadle do wewnątrz, z odkształcalnego plastycznie na zimno materiału osłony i/lub blachy i sięgające co najwyżej do przeciwległej bocznej części skrzynki, według wynalazku charakteryzuje się tym, że co najmniej dwie z przeciwległych tulei cylindrycznych mają długości, których suma jest równa głębokości roboczej zamka, zaś przy połączonej z blachą osłonie tuleje te tworzą kołowy kanał, przechodzący od zewnętrznej płaszczyzny blachy do zewnętrznej płaszczyzny osłony.

Korzystnie na osłonie i blasze znajdują się dwie, leżące naprzeciw siebie, tuleje cylindryczne, stanowiące wspólnie element mocująco-ustalający.

Korzystnie leżące naprzeciw siebie tuleje cylindryczne są parami identyczne.

Korzystnie leżące naprzeciw siebie tuleje cylindryczne są różne.

Korzystnie dwie, leżące naprzeciw siebie, tuleje cylindryczne są połączone w kanał do wkręcania śrub, przy czym przylegająca do łba śruby tuleja cylindryczna ma średnicę wewnętrzną większą niż zewnętrzna średnica gwintu śruby skrzynki zamka, zaś nie przylegająca do łba śruby tuleja cylindryczna ma średnicę wewnętrzną mniejszą niż zewnętrzna średnica gwintu śruby i co najmniej równą średnicy rdzenia gwintu śruby.

Korzystnie zewnętrzna powierzchnia przetłoczonej tulei cylindrycznej ma obszar wejściowy w postaci zagłębienia pod łeb śruby.

Korzystnie śruba skrzynki zamka ma postać śruby z łbem soczewkowym względnie śruby z łbem wpuszczanym.

Korzystnie dwie leżące naprzeciw siebie tuleje cylindryczne stanowią wspólnie tuleję zabezpieczającą przed wiórami.

Korzystnie w blasze i osłonie znajdują się wgłębienia, usytuowane pomiędzy skrzydełkiem skrzynki zamka i cylindrem zamykającym na przedłużeniu zagłębienia w skrzydełku i tworzące wzdłużną prowadnicę śruby mocującej dla cylindra zamykającego.

Zaleta wynalazku polega na tym, że ukształtowanie jednej podstawowej formy geometrycznej w postaci cylindrycznej tulei pozwala zrealizować wiele różnych funkcjonalnych elementów skrzynki zamka. Należą do nich przede wszystkim mające kształt prostych cylin4

185 594 drów kanały do wkręcania śrub, tuleje zabezpieczające przed wiórami względnie obsada orzecha klamki.

Powyższa zaleta wynika z możliwości dokonywania znacznych zmian zarówno średnicy, jak też długości tulei cylindrycznych. W związku z tym daną średnicę względnie długość tulei cylindrycznej można dopasować do konkretnej funkcji względnie wymagania.

Na przykład tuleje zabezpieczające przed wiórami są tak ukształtowane, że każda z nich biegnie przez całe wnętrze skrzynki zamka, tworząc szczelny kanał, który przy wprowadzaniu śrub mocujących w skrzynce zamka uniemożliwia przedostawanie się wiórów do wnętrza skrzynki.

W przypadku kanałów do wkręcania śrub, za pomocą których skrzynka zamka jest połączona w całość, korzystne jest również, jeżeli przyporządkowane sobie tuleje cylindryczne uzupełniają się wzajemnie, tworząc szczelny kanał do wkręcania śrub.

W przypadku umieszczonej na osłonie względnie blasze obsady dla orzecha klamki wystarczający okazuje się krótki element cylindryczny, który wchodzi w odpowiednie pierścieniowe wybranie orzecha klamki, natomiast wnętrze tego elementu cylindrycznego pełni funkcję obrotowego łożyska orzecha klamki.

Istotne znaczenie dla wynalazku ma fakt, że materiał osłony względnie blachy daje się bez problemów odkształcać plastycznie na zimno. Zdolność materiału do plastycznego płynięcia wykorzystuje się przy tym, by na osłonie względnie blasze ukształtować, stanowiące z nią całość, tuleje cylindryczne według wynalazku.

Grubość ścianki tulei cylindrycznej ustala się wówczas praktycznie samoczynnie i jest zależna jedynie od obszaru, w jakim następuje plastyczne płynięcie.

Wytłaczanie tulei cylindrycznych z osłony względnie blachy odbywa się za pomocą stempla, który jest wciskany w materiał z jednej strony, podczas gdy po przeciwnej stronie materiału znajduje się tuleja do głębokiego tłoczenia, w której zagłębia się stempel, pozostawiając pierścieniową przestrzeń, określaj ącą następnie grubość ścianki tulei cylindrycznej. Stempel pociąga przy tym za sobą znajdujący się początkowo naprzeciw niego materiał osłony względnie blachy i wciąga go w tuleję do głębokiego tłoczenia, wskutek czego materiał przesuwa się tuż przy wewnętrznej ściance tej tulei.

Ponieważ wymiary pierścieniowej przestrzeni pomiędzy stemplem i tuleją do głębokiego tłoczenia określają z góry grubość ścianki powstającej tulei cylindrycznej, można dzięki temu wyznaczyć osiągalną długość gotowej tulei cylindrycznej. Ponadto za pomocą kalibrowania można znacznie ograniczyć tolerancje długości tulei cylindrycznej.

W ten sposób w każdym przypadku powstają elementy rurowe w kształcie prostych cylindrów, które z osłony względnie blachy wchodzą do wnętrza skrzynki zamka, stanowiąc całość z odpowiednią, boczną częścią zamka, i które przy zadanej średnicy wewnętrznej, grubości ścianki cylindra i średnicy zewnętrznej mają długość, wynikającą z tych parametrów.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykładzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia blachę zanika w widoku z przodu, fig. 2 - tuleje zabezpieczające przed wiórami, fig. 3 - kanały do wkręcania śrub, zaś fig. 4 - prowadnicę śruby mocującej.

O ile w poniższym opisie nie jest powiedziane inaczej, odnosi się on do wszystkich figur.

Na figurach rysunku ukazana jest skrzynka zamka w widokach częściowych. Składa się ona w zasadzie z części bocznych w postaci blachy 2 i osłony 3, tworzących obudowę. Na blasze 2 ukształtowane są skrzydełka 4 do zamocowania mankietu. Osłona 3 jest skręcona z blachą 2 za pomocą przechodzących przez obie części boczne elementów łączących (na przykład śruby 14 skrzynki zamka).

Do mocowania różnych elementów składowych służą skierowane do wewnątrz występy 5, dostosowane do konkretnych wymagań. W przypadku tych występów może chodzić przykładowo o tuleje zabezpieczające przed wiórami, obsadę orzecha klamki, śrubowe kołnierze połączeniowe i inne.

Istotne jest, że co najmniej kilka występów 5 stanowią przetłoczone praktycznie prostopadle do wewnątrz z materiału blachy 2 względnie osłony 3 tuleje cylindryczne 6, które sięgają co najwyżej do przeciwległej bocznej części skrzynki 1 zamka.

185 594

Jak widać zwłaszcza na fig. 2 i 3, tuleje cylindryczne 6 są praktycznie prostopadłe do płaszczyzny 7 osłony względnie blachy. Osie cylindrów są przy tym zawsze równoległe względem prostej normalnej 8 do płaszczyzny 7 osłony względnie blachy.

Aby umożliwić płynięcie materiału osłony względnie blachy przy wytwarzaniu tulei cylindrycznych, każda z tulei cylindrycznych 6 styka się zaokrągloną ścianką wewnętrzną 9 i ścianką zewnętrzną z blachą 2 względnie osłoną 3 poprzez łuk przejściowy 10.

Zastosowane jest tutaj rozwiązanie, umożliwiające zmniejszenie naprężeń własnych w materiale osłony względnie blachy. Przy kształtowaniu tulei cylindrycznych 6 płynący materiał ma wówczas wystarczające możliwości poddawania się obróbce plastycznej praktycznie bez uszkodzeń.

Pomiędzy miejscem połączenia z osłoną 3 względnie blachą 2 i pierścieniową powierzchnią 12 czołowego końca każdej z tulei cylindrycznych 6 powstaje w ten sposób obszar 11 w kształcie prostego cylindra, który przechodzi przez wnętrze skrzynki 1 zanika w postaci kołowego kanału do wkręcania śrub.

Kołowy przekrój kanału umożliwia wkręcenie na przykład śruby zatyczkowej przez tuleje zabezpieczające 17 przed wiórami lub jedną ze śrub 14 skrzynki zamka w kanał 13 do wkręcania śrub.

Zależnie od konkretnej funkcji i wymagań stawianych tulejom cylindrycznym 6 należy rozróżnić tuleje cylindryczne, które pełnią funkcję mocująco-ustalającą wspólnie z drugą, przeciwległą tuleją cylindryczną, oraz takie tuleje cylindryczne, które pełnią zadane funkcje samodzielnie.

Ten drugi przypadek odnosi się na przykład do tulei cylindrycznych, które służą jako łożyska oporowe sprężyny powrotnej lub temu podobny element. Przedstawione przykłady wykonania ukazują natomiast tuleje cylindryczne, uzupełniające się parami w celu realizowania wspólnej funkcji.

Na fig. 2 leżące parami naprzeciw siebie tuleje cylindryczne są identyczne. W ten sposób powstaje ciągły przelotowy kanał o kołowym przekroju, potrzebny na przykład dla tulei zabezpieczających przed wiórami. Aby zapewnić tutaj wymaganą szczelność względem wnętrza skrzynki 1 zamka, długości tulei cylindrycznych 6 uzupełniają się dokładnie do wewnętrznego wymiaru skrzynki 1 zamka, nazwanego głębokością roboczą 26. Poszczególne tuleje cylindryczne 6 przylegają wówczas szczelnie do siebie zwróconymi ku sobie wzajemnie, pierścieniowymi powierzchniami czołowymi 12.

Figura 3 ukazuje drugi przykład wykonania, w którym leżące naprzeciw siebie tuleje cylindryczne 6 nie są identyczne. W tym przypadku dwie przeciwległe tuleje cylindryczne 6 tworzą wspólnie kanał 13 do wkręcania śrub. W ten kanał 13 wkręcana jest śruba 14 skrzynki zamka. Śruba 14 skrzynki zamka ma tutaj postać śruby z łbem soczewkowym względnie śruby z łbem wpuszczanym płaskim. Łeb śruby przylega przy tym swoją dolną powierzchnią do zaokrąglonego obszaru wejściowego 25 tulei cylindrycznej 6.

Dalej w kierunku wnętrza skrzynki 1 zamka, pomiędzy średnicą nominalną śruby 14 skrzynki zamka i wewnętrzną średnicą tulei cylindrycznej 6 znajduje się bezstykowy odcinek pierścieniowy, sięgający do miejsca, w którym kończy się przylegająca do łba 15 śruby tuleja cylindryczna 6, a zatem w przybliżeniu w połowie grubości 20 skrzynki zamka.

W tym miejscu przylegająca do łba 15 śruby tuleja cylindryczna 6 styka się z przeciwległą tuleją cylindryczną, która ma postać gwintowanej tulei wkręcanej 16. W tym celu wewnętrzna średnica gwintowanej tulei wkręcanej 16 jest wprawdzie mniejsza niż średnica nominalna śruby 14 skrzynki zamka, ale zarazem większa niż średnica jej trzpienia, dzięki czemu śruba 14 skrzynki zamka daje się łatwo i bez powstawania wiórów wkręcić w gwintowaną tuleję wkręcaną 16, tworząc z niąjednocześnie parę współpracujących gwintów.

Łeb soczewkowy względnie łeb wpuszczany płaski śruby 14 skrzynki zamka dochodzi przy tym do zaokrąglonego obszaru wejściowego 25 tulei cylindrycznej 6, przylegającej do łba 15 śruby. Ponieważ wewnętrzny kąt 22 łba śruby jest większy niż kąt nachylenia 23 wejścia kanału do wkręcania śrub, śruba 14 skrzynki zamka jest skutecznie centrowana przy wkręcaniu, podczas gdy jednocześnie blacha 2 i osłona 3 skrzynki 1 zamka są dociskane do siebie.

185 594

W niniejszym wynalazku wykorzystano zatem zaokrąglony obszar wejściowy 25 jako wpuszczenie, umożliwiające wkręcenie śruby 14 skrzynki zamka tak, by powierzchnia łba śruby pokrywała się z powierzchnią skrzynki zamka.

Istotna zaleta wynalazku polega na tym, że wszystkie tuleje cylindryczne skrzynki zamka można wykonać w ramach jednej operacji. Dotyczy to również obsady orzecha klamki, składającej się ze skróconych tulei cylindrycznych, zamontowanych w osłonie 2 i blasze 3.

Ponadto fig. 4 ukazuje przykład wykonania, w którym prowadnica 24 śruby mocującej 19 cylindra zamykającego 18' jest również ukształtowana w postaci wgłębienia, które sięga tak daleko w kierunku wkręcania, że tworzy wzdłużną prowadnicę dla śruby mocującej 19 cylinder, zanim dojdzie ona do odpowiedniego gwintowanego otworu cylindra zamykającego 18'.

Wewnętrzna średnica prowadnicy 24 śruby mocującej odpowiada przy tym zewnętrznej średnicy zastosowanej śruby mocującej 19, dzięki czemu można ją łatwo wprowadzić przez skrzydełko 4 skrzynki zamka do gwintu mocującego cylindra zamykającego 18'.

Śruba mocująca 19 jest przy tym tak objęta z obu stron przez prowadnicę 24 śruby mocującej, że cylinder zamykający 18' nie może przesuwać się w kierunku osiowym.

Fig. 2

Fig. 3

185 594

Fig. 4

185 594

Fig. 1

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 60 egz.

Cena 2,00 zł.

Claims (9)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Skrzynka zamka, zwłaszcza zamka wpuszczanego składająca się z wielu mechanicznych elementów składowych, obejmujących orzech zamka, element zmianowy, rygiel, zapadkę, sprężynę, tuleję zabezpieczającą przed wiórami, śrubę do mocowania cylindra, śruby łączące oraz części boczne w postaci blachy z uformowanymi skrzydełkami do zamocowania zakładkowego i osłony, przy czym osłona i/lub blacha są zaopatrzone w skierowane do wewnątrz występy, z których co najmniej kilka stanowią cylindryczne tuleje, przetłoczone głęboko, w przybliżeniu prostopadle do wewnątrz, z odkształcalnego plastycznie na zimno materiału osłony i/lub blachy i sięgające co najwyżej do przeciwległej bocznej części skrzynki, znamienna tym, że co najmniej dwie z przeciwległych tulei cylindrycznych (6,16) mają długości, których suma jest równa głębokości roboczej (26) zamka, zaś przy połączonej z blachą (2) osłonie (3) tuleje te tworzą kołowy kanał, przechodzący od zewnętrznej płaszczyzny (7) blachy (2) do zewnętrznej płaszczyzny (7) osłony (3).
2. 2. Skrzynka zamka według zastrz. 1, znamienna tym, że na osłonie (3) i blasze (2) znajdują się dwie, leżące naprzeciw siebie, tuleje cylindryczne (6, 6; 6,16; 18,18), stanowiące wspólnie element mocująco-ustalający.
3. 3. Skrzynka zanika według zastrz. 2, znamienna tym, że leżące naprzeciw siebie tuleje cylindryczne (6, 6; 18,18) są parami identyczne.
4. 4. Skrzynka zamka według zastrz. 2, znamienna tym, że leżące naprzeciw siebie tuleje cylindryczne (6,16) są różne.
5. 5. Skrzynka zamka według zastrz. 4, znamienna tym, że dwie, leżące naprzeciw siebie, tuleje cylindryczne (6,16) są połączone w kanał (13) do wkręcania śrub, przy czym przylegająca do łba śruby tuleja cylindryczna (6) ma średnicę wewnętrzną większą niż zewnętrzna średnica gwintu śruby (14) skrzynki zamka, zaś nie przylegająca do łba śruby tuleja cylindryczna (16) ma średnicę wewnętrzną mniejszą niż zewnętrzna średnica gwintu śruby i co najmniej równą średnicy rdzenia gwintu śruby (14).
6. 6. Skrzynka zamka według zastrz. 5, znamienna tym, że zewnętrzna powierzchnia przetłoczonej tulei cylindrycznej (6) ma obszar wejściowy (25) w postaci zagłębienia pod łeb śruby (14).
7. 7. Skrzynka zamka według zastrz. 6, znamienna tym, że śruba (14) skrzynki zamka ma postać śruby z łbem soczewkowym względnie śruby z łbem wpuszczanym płaskim.
8. 8. Skrzynka zamka według zastrz. 1 albo 2, znamienna tym, że dwie leżące naprzeciw siebie tuleje cylindryczne (6) stanowią wspólnie tuleję zabezpieczającą (17) przed wiórami.
9. 9. Skrzynia zamka według zastrz. 1 albo 2, znamienna tym, że w blasze (2) i osłonie (3) znajdują się wgłębienia (24), usytuowane pomiędzy skrzydełkiem (4) skrzynki zamka i cylindrem zamykającym (18’) na przedłużeniu zagłębienia w skrzydełku (4) i tworzące wzdłużną prowadnicę śruby mocującej (19) dla cylindra zamykającego (18’).