PL186481B1

PL186481B1 - Zamek bębenkowy programowalny

Info

Publication number: PL186481B1
Application number: PL98329721A
Authority: PL
Inventors: Alberto Loreti
Original assignee: Rielda Srl
Priority date: 1997-03-10
Filing date: 1998-03-03
Publication date: 2004-01-30
Also published as: UA61909C2; AU6828598A; RU2184197C2; US6119495A; CZ295588B6; ID22088A; DE69815234T2; EG20941A; HRP980128B1; CZ407098A3; JP2001504188A; IT1291177B1; JP4073498B2; NO984990D0; BG63512B1; IL126794A; WO1998040589A1; SI0900310T1; BR9804774A; NZ332743A

Abstract

1 Zamek bebenkowy programowalny zawierajacy stojan, gniazdo wykonane w stojanie, walec obrotowy posiadajacy dziur- ke od klucza, umieszczony w gniezdzie stojana, mechanizm pro- gramujacy dostosowujacy zamek do róznych kluczy, oraz co najmniej jeden kolek blokujacy albo przeciw-kólek, który jest po- dzielony na co najmniej dwie sekcje, oraz jest umocowany ru- chomo, znamienny tym, ze mechanizm programujacy zawiera w stojanie (1), co najmniej jeden rozciagajacy sie wzdluznie ro- wek (3), uksztaltowany w zaglebieniu (2), zestaw gniazd (8) sto- jana i przeciw-kolków blokujacych (31) oraz sprezyn (32) umiesz- czonych w gniazdach (8) stojana (1), oraz zawiera, w walcu obroto- wym (9) zestaw pierwszych gniazd (12) przecinajacych dziurke (10) od klucza, oraz zestaw drugich gniazd (13), równoleglych do pierwszych gniazd (12), jak równiez pierwsza szczeline (14) i druga szczeline (15), prostopadle do gniazd (12, 13) 1 równolegle do osi (0) walca obrotowego (9), zestaw wspólpracujacych z zebami klucza (C) elementów prowadzacych (16) klucza, umieszczonych ruchomo w kierunku wzdluznym i poprzecznym w pierwszych gniazdach (12) walca obrotowego (9), przy czym kazdy z elementów prowadzacych (16) klucza posiada na jednej krawedzi kilka wystepów (17), na przeciwleglej krawedzi posiada przesuwny element laczacy (18), oraz posiada zwiazana z mm sprezyne (19), zestaw kolków blokujacych (20) przesuwnie umieszczonych w drugich gniazdach (13) walca obrotowego (9), odpowiadajacych przeciw-kolkom blokujacym (31) stojana (1), oraz posiadajacy kilka pierwszych zaglebien (21) zwróconych w kierunku wystepów (17) elementów prowadzacych (16) klucza, oraz co najmniej jedno drugie zaglebienie (22) zwrócone w kierunku przeciwnym do elementów prowadzacych (16) klucza, pret oporowy (23) umieszczony w pierwszej prostopadlej szczelinie (14) walca obrotowego (9), FIG. 2 PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest zamek bębenkowy programowalny.

W niniejszym opisie wyraz „zamek” oznacza, oprócz zwykłych zamków dla drzwi albo ich skrzydeł, także dowolny rodzaj zamków specjalnych, takich jak kłódki i inne.

Znane są różne postacie wykonania zamków bębenkowych działających w sposób opisany powyżej, a pomiędzy nimi znajduje się, przede wszystkim, zamek według patentu europejskiego nr 0,226,252.

Zamek ten zawiera stojan z gniazdem, w którym jest umieszczony walec obrotowy posiadający dziurkę od klucza. W gnieździe stojana jest umieszczony również mechanizm programujący, dzięki któremu zamek może być dostosowany do otwierania przez różne klucze.

Znane są także zamki uniwersalne, które, dzięki zastosowaniu kołków blokujących podzielonych na dwie albo więcej sekcji, mogą być otwierane zarówno przez indywidualny klucz indywidualnie dostosowany do konkretnego zamka, jak również przez jeden albo więcej innych kluczy, nazywanych kluczami uniwersalnymi, które mogą otwierać także inne zamki, przy czym każdy z nich także jest otwierany przez klucz indywidualny. Umożliwia to ustanowienie w obrębie grupy zamków hierarchii na dwóch albo większej ilości poziomów, dzięki czemu każdy zamek może być otwierany przez jego własny klucz, który nie może otwierać innych zamków grupy, jak również przez klucz uniwersalny, który może otwierać wszystkie zamki z grupy, oraz ewentualnie także przez jeden albo więcej innych kluczy uniwersalnych niższego poziomu, z których każdy jest przystosowany do otwierania wszystkich zamków z konkretnej podgrupy, ale nie zamków z innych podgrup będących częścią całej rozważanej grupy zamków.

Jednak, w znanych postaciach wykonania, zamki bębenkowe programowalne nie mogą być wyposażone w klucze uniwersalne, podczas gdy zamki bębenkowe wyposażone w klucze uniwersalne nie mogą być programowane.

Pierwszym celem niniejszego wynalazku jest opracowanie zamka bębenkowego programowalnego, który, dodatkowo, może być wyposażony w klucze uniwersalne. Innym celem wynalazku jest opracowanie takiego zamka bębenkowego programowalnego wyposażonego w klucze uniwersalne, który może być wytwarzany na skalę przemysłową w sposób opłacalny. Jeszcze innym celem wynalazku jest opracowanie takiego zamka bębenkowego programowalnego wyposażonego w klucze uniwersalne, który posiada konkretne cechy wytrzymałości mechanicznej i odporności na próby ingerencji. Dalszym celem wynalazku jest opracowanie takiego zamka bębenkowego programowalnego wyposażonego w klucze uniwersalne, w którym etapy programowania są łatwe, pewne i szybkie do wykonania przez użytkownika. Na koniec, celem wynalazku jest opracowanie zamka bębenkowego programowalnego wyposażonego w klucze uniwersalne, w którym operacje programowania mogą być wykonywane tylko przez osoby posiadające specjalny klucz.

Według wynalazku zamek bębenkowy programowalny zawierający stojan, gniazdo wykonane w stojanie, walec obrotowy posiadający dziurkę od klucza, umieszczony w gnieździe stojana, mechanizm programujący dostosowujący zamek do różnych kluczy, oraz co najmniej jeden kołek blokujący albo przeciw-kołek, który jest podzielony na co najmniej dwie sekcje, oraz jest umocowany ruchomo, charakteryzuje się tym, że mechanizm programujący zawiera w stojanie, co najmniej jeden rozciągający się wzdłużnie rowek, ukształtowany w zagłębieniu, zestaw gniazd stojana i przeciw-kołków blokujących oraz sprężyn umieszczonych w gniazdach stojana, oraz zawiera, w walcu obrotowym zestaw pierwszych gniazd przecinających dziurkę od klucza, oraz zestaw drugich gniazd, równoległych do pierwszych gniazd, jak również pierwszą szczelinę i drugą szczelinę, prostopadłe do gniazd i równoległe do osi walca obrotowego, zestaw współpracujących z zębami klucza elementów prowadzących klucza, umieszczonych ruchomo w kierunku wzdłużnym i poprzecznym w pierwszych gniazdach walca obrotowego. Każdy z elementów prowadzących klucza posiada na jednej krawędzi kilka występów, na przeciwległej krawędzi posiada przesuwny element łączący, oraz posiada związana z nim sprężynę, zestaw kołków blokujących przesuwnie umieszczonych w drugich gniazdach walca obrotowego, odpowiadających przeciw-kołkom blokującym stojana, oraz posiadający kilka pierwszych zagłębień zwróconych w kierunku występów elementów prowadzących klucza, oraz co najmniej jedno drugie zagłębienie zwrócone w kierunku przeciwnym do elementów prowadzących klucza, pręt oporowy umieszczony w pierwszej prostopa4

186 481 dłej szczelinie walca obrotowego, posiadający występy zwrócone w kierunku drugich zagłębień kołków blokujących i nie-przerwany występ rozciągający się w kierunku przeciwnym, współpracujący z rowkiem stojana, pierwsze sprężyny dociskające pręt oporowy w kierunku na zewnątrz; pręt postępowy, umieszczony w drugiej prostopadłej szczelinie walca obrotowego, posiadający przesuwne elementy łączące, łączące się z przesuwnymi elementami łączącymi elementów prowadzących klucza, oraz nieprzerwany występ rozciągający się w przeciwnym kierunku, współpracujący z rowkiem stojana oraz dnigie sprężyny związane z prętem postępowym dociskające go w kierunku zewnętrznym. Występy pręta oporowego są połączone z drugimi zagłębieniami kołków blokujących w położeniu odłączenia nieprzerwanego występu pręta oporowego od rowka stojana, i są odłączone od nich, w położeniu wciśnięcia przez pierwsze sprężyny pręta oporowego w rowek stojana, i w położeniu odłączenia nie-przerwanego występu pręta postępowego od rowka stojana występy elementów prowadzących klucza są połączone z odpowiednimi zagłębieniami kołków blokujących, zaś są od nich odłączone w położeniu przeprogramowywania i dociśnięcia przez drugie sprężyny pręta do rowka stojana.

Korzystnie umieszczone w stojanie mechanizmy programujące kołki blokujące i przeciw-kołki blokujące są podzielone na grupy;

Korzystnie zamek zawiera ponadto sprężysty pierścień o kształcie widełkowym umieszczony w stojanie i na walcu obrotowym zmieniający kształt dziurki od klucza.

Korzystnie zamek zawiera ponadto kołki z bardzo twardego materiału umocowane w walcu obrotowym.

Przedmiot wynalazku w przykładzie wykonania jest przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia aksonometryczny widok perspektywiczny rozłożonych części składających się na zamek według wynalazku, fig. 2 przedstawia aksonometryczny widok perspektywiczny zamka, z przerwą i z wyciętymi pewnymi częściami zewnętrznymi, w celu pokazania pewnych części wewnętrznych, fig. 3 i 4 przedstawiają aksonometryczne widoki perspektywiczne tylko wewnętrznych składników zamka, widzianych odpowiednio z lewej i prawej strony, fig. 5, 6 i 7 przedstawiają aksonometryczne widoki perspektywiczne trzech poszczególnych rodzajów mechanizmów zawartych wzamku, fig. 8 przedstawia przekrój wykonany wzdłuż centralnej, wzdłużnej, pionowej płaszczyzny zamka, konkretnie wzdłuż linii VIII-VIII z fig. 9, fig. 9 przedstawia przekrój wykonany wzdłuż płaszczyzny poziomej określonej przez linię IX-IX z fig. 8, fig. 10, 11 i 12 przedstawiają przekroje wykonane wzdłuż poprzecznych płaszczyzn pionowych określonych odpowiednio przez linie X-X, XI-XI i XIIXII z fig. 8, fig. 13 do 16 przedstawiają w jaki sposób zamek według wynalazku może być otwierany przez dwa różne klucze (klucz indywidualny i klucz uniwersalny), fig. 17 do 22 przedstawiają w jaki sposób zamek według wynalazku może być zaprogramowany w celu otwierania przez dwa różne klucze.

W odniesieniu do fig. 1, 2 i 8 do 12, zamek według wynalazku zawiera stojan 1, który, w przedstawionym przykładzie wykonania, posiada przekrój kołowy z wydłużonym występem dolnym, konkretnie o kształcie szeroko stosowanym w zamkach tego rodzaju. Stojan 1 może być ukształtowany w dowolny sposób aby mógł być zainstalowany w dowolnym miejscu. Stojan 1 posiada cylindryczne gniazdo 2 dla walca obrotowego 9, a wzdłuż gniazda 2 rozciąga się, przynajmniej w rejonie mechanizmu programującego, poprzeczny rowek wzdłużny 3 (fig. 12). W tym przykładzie wykonania istnieje pojedynczy rowek 3, rozciągający się prostopadle do otworów przeciw-kołków blokujących, które są omówione poniżej, ale nie jest to jedyne możliwe ukształtowanie, gdyż w innych przykładach wykonania mogą być przewidziane dwa albo więcej rowków rozmieszczonych zgodnie z różnymi kątami. Ponadto w pokazanym przykładzie wykonania stojan 1 posiada zagłębienie 4 przeznaczone do przechowywania pierścienia 5 z ramieniem 6, które, połączone z walcem obrotowym 9, tworzy zespół operacyjny zamka. Ramię 6 może być zastąpione dowolnym innym elementem operacyjnym, takim jak wałek niewspółśrodkowy klucza wystający do tyłu z walca obrotowego 9. Stojan 1 posiada ponadto pionowe otwory 7 i 8 przeznaczone do przechowywania przeciwkołków blokujących zamka, które są omówione poniżej.

186 481

Walec obrotowy 9 jest cylindryczny, posiada dziurkę od klucza do wkładania klucza płaskiego C i jest przechowywany w gnieździe 2 stojana 1, w którym jest utrzymywany przez pierścienie sprężyste 37 i 38, jak również pizez sprężysty pierścień o kształcie widełkowym 39, który jest omówiony poniżej. W przedstawionym przykładzie, w momencie instalacji w stojanie 1, walec obrotowy 9 łączy się za pomocą elementu łączącego 36 z pierścieniem 5 posiadającym ramię 6, w celu jego poruszenia. Tylny czop dystansujący 40 zamyka gniazdo 2 stojana 1.

Wewnątrz stojana 1 i walca obrotowego 9 zamontowane są trzy typy mechanizmów, które teraz zostaną opisane w odniesieniu do fig.5 do 7 i fig. 10 do 12.

Mechanizm typu I (fig. 5 i 10) jest mechanizmem z kołkami blokującymi 41 i przeciwkołkami blokującymi 42, a każda jednostka tego mechanizmu zawiera kołek blokujący 41 wkładany do otworu 11 walca obrotowego 9, który to otwór 11 przecina dziurkę 10 dla klucza płaskiego C, jak również przeciw-kołek blokujący 42, sprężynę 43 i blok oporowy 44, wszystkie włożone do otworu 7 stojana 1 i utrzymywane w nim w całości, razem z innymi elementami, przez pręt utrzymujący 35, wkładany w odpowiedni otwór wzdłużny stojana 1. Mechanizm ten umożliwia obracanie walca obrotowego 9 względem stojana 1 tylko wtedy, kiedy wysokość zęba klucza C, który działa na kołek blokujący 41 jest taka, że powierzchnia podziału pomiędzy kołkiem blokującym 41 i przeciw-kołkiem blokującym 42 nakłada się na cylindryczną powierzchnię łączącą pomiędzy stojanem 1 i walcem obrotowym 9 (linia P z fig. 5). W każdym innym położeniu kołek blokujący 41 albo przeciw-kołek blokujący 42 przechodzi przez wspomnianą powierzchnię łączącą i tworzy zasuwę, która zapobiega obrotowi walca obrotowego 9.

Należy zauważyć, że mechanizm typu I przyczynia się do bezpieczeństwa zamka, ponieważ zwiększa ilość możliwych kombinacji przy kodowaniu klucza, oraz przyczynia się do odporności zamka poprzez dostarczenie elementu zasuwowego, ale nie przyczynia się do polepszenia możliwości programowania zamka, ani do możliwości wyposażenia zamka w klucze uniwersalne. Wykorzystanie pewnej ilości takich mechanizmów jest korzystne z powodu łatwości ich wytwarzania i instalacji, ale zamek według wynalazku może być także wykonany bez zastosowania żadnych mechanizmów typu I, podczas gdy, oczywiście, może zawierać nie tylko mechanizmy typu I.

Mechanizm typu II (fig. 6 i 11) jest typowym mechanizmem dla zamków z kluczami uniwersalnymi. Jest on instalowany w taki sam sposób jak opisany dla mechanizmów typu I, ale różni się od nich tym, że kołek blokujący 45 jest podzielony na dwie albo więcej sekcji w rejonie w pobliżu powierzchni oddzielającej względem przeciw-kołka blokującego 46. Z powodu tej cechy, mechanizm typu II umożliwia obrót walca obrotowego 9 względem stojana 1, kiedy wysokość zęba klucza C, który działa na kołek blokujący 45, jest taka, że dowolna z powierzchni oddzielających pomiędzy kołkiem blokującym 45 i przeciw-kołkiem blokującym 46, albo pomiędzy sekcjami kołka blokującego 45, nakłada się z cylindryczną powierzchnią łączącą pomiędzy stojanem 1 i walcem obrotowym 9 (linią P z fig. 6). W każdym innym położeniu sekcja kołka blokującego 45 albo przeciw-kołka blokującego 46 przechodzi przez wspomnianą powierzchnię łączącą i tworzy zasuwę, która zapobiega obrotowi walca obrotowego 9. Z tego powodu, w celu przyjęcia położenia umożliwiającego otwarcie zamka, mechanizm ten może przyjąć pewną ilość różnych wysokości odpowiedniego zęba kluczą C, równą ilości sekcji tworzących kołek blokujący 45.

Działanie mechanizmu typu II jest wyjaśnione na fig. 13 do 16, na których kołek blokujący 45 składa się z czterech sekcji. Według fig. 13, wysokość zęba klucza C, który odpowiada rozważanemu mechanizmowi, jest taka, że powierzchnia podziału pomiędzy pierwszą i drugą sekcją kołka blokującego 45 nakłada się z cylindryczną powierzchnią łączącą pomiędzy stojanem 1 i walcem obrotowym 9. Dzięki temu walec obrotowy 9 może się swobodnie obracać, jak pokazano na fig. 14; jedynie pierwsza sekcja kołka blokującego 45 obraca się razem z walcem obrotowym, podczas gdy wszystkie pozostałe sekcje tego kołka blokującego 45 pozostają nieruchome razem z przeciw-kołkiem blokującym 46. Z drugiej strony, według fig. 15, wysokość zęba klucza C, który odpowiada rozważanemu mechanizmowi, jest taka, że powierzchnia podziału pomiędzy trzecią i czwartą sekcją kołka blokującego 45 nakłada się na

186 481 cylindryczną powierzchnią łączącą pomiędzy stojanem 1 i walcem obrotowym 9. Z tego powodu walec obrotowy 9 może się swobodnie obracać, jak pokazano na fig. 16; pierwsze trzy sekcje kołka blokującego 45 obracają się razem z walcem obrotowym 9, podczas gdy pozostała czwarta sekcja tego kołka blokującego 45 pozostaje nieruchoma razem zprzeciwkołkiem blokującym 46. Oczywiście, według tego przykładu, istnieją dwie inne wysokości zęba klucza C, które umożliwiają obracanie walca obrotowego 9.

Z tego powodu, poprzez odpowiednie dobranie ilości i długości różnych sekcji tworzących kołek blokujący 45 każdego mechanizmu typu II, możliwe jest dostarczenie kluczy uniwersalnych na jednym albo większej ilości poziomów, zdolnych do otwierania pewnej ilości zamków w grupie, przy czym każdy z tych zamków jest także otwierany przez klucz indywidualny, który, z kolei, nie może otwierać innych zamków z grupy.

W szczególności, w grupie zamków podzielonych na pewną ilość pod-grup, możliwe jest dostarczenie klucza uniwersalnego wyższego poziomu, który może otwierać wszystkie zamki w całej grupie, oraz pewnej ilości kluczy uniwersalnych niższego poziomu, przy czym każdy z tych kluczy uniwersalnych niższego poziomu jest zdolny do otwierania wszystkich zamków z odpowiedniej pod-grupy, ale nie zamków z innych pod-grup. Taka hierarchia może być rozszerzona na więcej niż dwa poziomy kluczy uniwersalnych.

To mechanizm typu II daje zamkowi możliwość wyposażenia w klucze uniwersalne i dlatego w zamku według wynalazku potrzebny jest przynajmniej jeden mechanizm typu II, ale w praktyce jest preferowane, aby ilość takich mechanizmów była większa niż jeden.

W opisie mechanizmu typu II powiedziano, że kołki blokujące 45 są podzielone na dwie albo więcej sekcji. Należy zauważyć, że takie samo zachowanie uzyskuje się, kiedy na kilka sekcji dzieli się przeciw-kołki blokujące 46. Inaczej mówiąc, można rozważyć zastosowanie dodatkowych sekcji, niezależnie czy kołków blokujących 45 czy przeciw-kołków blokujących 46.

Dodatkowo, zamek według wynalazku powinien zawierać mechanizm programujący, taki jak mechanizm typu III opisany poniżej.

Mechanizm typu III (fig. 7 i 12) jest mechanizmem programującym. W calu przyjęcia tego mechanizmu, walec obrotowy 9 zawiera zestaw pierwszych gniazd 12 (fig. 8 i 9), które przecinają dziurkę od klucza 10 dla klucza płaskiego C, oraz zestaw drugich gniazd 13, równoległych do pierwszych gniazd 12, jak również pierwszą szczelinę 14 i drugą szczelinę 15, które są prostopadłe do wspomnianych gniazd i równoległe do osi walca obrotowego 9. Dla każdej jednostki mechanizmu programującego, do jednego z pierwszych gniazd 12 walca obrotowego 9 jest wkładany element prowadzący 16 klucza, przemieszczający się wzdłużnie i poprzecznie w celu współpracy z zębami klucza C włożonego do wspomnianej dziurki 10 od klucza. Element prowadzący 16 klucza jest na jednej krawędzi wyposażony w występy 17, a na przeciwległej krawędzi w przesuwny element łączący 18, oraz jest związany ze sprężyną 19, która popycha go do góry (w pokazanym położeniu). Kołek blokujący 20 jest przesuwnie włożony do jednego ze wspomnianych drugich gniazd 13 i jest wyposażony w kilka pierwszych zagłębień zwróconych do występów 17 elementu prowadzącego 16 klucza, jak również w jedno albo więcej drugich zagłębień skierowanych przeciwnie do wspomnianego elementu prowadzącego 16 klucza. Pręt oporowy 23 jest wkładany w pierwszą prostopadłą szczelinę 14 walca obrotowego 9, oraz jest wyposażony w występy 24 zwrócone w kierunku drugich zagłębień 22 kołków blokujących 20, jak również w nie-przerwany występ 25 rozciągający się w kierunku przeciwległego boku i współpracujący z rowkiem 3 stojana 1. Pręt oporowy 23 jest powiązany ze sprężynami 26, które popychają go na zewnątrz. Pręt postępowy 27 jest wkładany do drugiej prostopadłej szczeliny 15 walca obrotowego 9 i jest wyposażony w przesuwne elementy łączące 28 odpowiednie do łączenia się z przesuwnymi elementami łączącymi 18 elementów prowadzących 16 klucza, jak również w nie-przerwany występ 29 rozciągający się w kierunku przeciwległego boku i współpracujący z rowkiem 3 stojana 1. Pręt postępowy 27 jest powiązany ze sprężynami 30, które popychają go na zewnątrz.

Przeciw-kołek blokujący 31 może być wkładany do otworu 8 stojana 1 w celu współpracy z kołkiem blokującym 20; jest on popychany przez sprężynę 32 spoczywającą za pomocą bloku 33 na pręcie utrzymującym 34 wkładanym w odpowiedni otwór stojana 1. Prze186 481 ciw-kołki blokujące 31 mogą być przewidziane w celu nadania zamkowi większej odporności, jednak można uniknąć ich stosowania, a blokowanie walca obrotowego 9 może być także uzyskane przez same kołki blokujące 20; z tego powodu według wynalazku można uniknąć także stosowania przeciw-kołków blokujących 31, odpowiednich sprężyn 32, bloków 33 i pręta utrzymującego 34.

Według fig. 17 do 22, działanie mechanizmu programującego wygląda jak poniżej.

W momencie braku klucza (fig. 17) albo w przypadku, kiedy włożony jest nieodpowiedni klucz, kołki blokujące 20 i przeciw-kołki blokujące 31 (te drugie w momencie kiedy są stosowane) przechodzą przez powierzchnię łączącą pomiędzy stojanem 1 i walcem obrotowym 9 i zapobiegają ruchowi walca obrotowego 9. Kołki blokujące 20 są połączone z elementami prowadzącymi 16 klucza z powodu połączenia pomiędzy występami 17 i zagłębieniami 21. Pod działaniem sprężyn 26, występ 25 pręta oporowego 23 jest wkładany do rowka 3 stojana 1 i w ten sposób zagłębienia 22 i występy 24 są rozłączane, a kołki blokujące 20, razem z odpowiednimi elementami prowadzącymi 16 klucza, mogą się swobodnie przemieszczać, kiedy klucz jest wkładany albo wyjmowany. Jeśli włożony jest odpowiedni klucz (fig. 18), to powierzchnia podziału pomiędzy końcami kołków blokujących 20 i przeciw-kołków blokujących 31 nakłada się z powierzchnią łączącą pomiędzy stojanem 1 i walcem obrotowym 9 i w ten sposób ten drugi może być obrócony o 360°, w celu otwarcia zamka. Na końcu tego obrotu wszystkie składniki przyjmują z powrotem ich położenie początkowe, a klucz może być wyjęty.

Jeśli, w innym przypadku, walec obrotowy 9 jest obrócony o 180° do położenia zmiany (fig. 19), występ 29 pręta postępowego 27, pod działaniem sprężyn 30, łączy się z rowkiem 3 stojana 1, a przesuwne elementy łączące 18 i 28, wzajemnie połączone, przemieszczają w kierunku poprzecznym elementy prowadzące 16 klucza i odłączają występy 17 od zagłębień 21. Z drugiej strony, pręt oporowy 23, który nie łączy się już z rowkiem 3, spowodował połączenie się występów 24 z zagłębieniami 22, w ten sposób blokując kołki blokujące 20 w ich położeniach. Jeśli w tym położeniu możliwe jest wyjęcie klucza C (co jest wyjaśnione później), wszystkie elementy prowadzące 16 klucza są przemieszczane przez sprężyny 19 do końca ich suwów (fig. 20) i zamek traci jego program.

Następnie, poprzez włożenie nowego klucza (fig. 21), elementy prowadzące 16 klucza przyjmują położenie programowania odpowiadające temu nowemu kluczowi. Poprzez kolejny obrót walca obrotowego 9 o 180° zamek powraca do jego położenia początkowego, ale jest teraz zaprogramowany dla nowego klucza.

Oczywiście, w celu umożliwienia tego wszystkiego, konieczne jest, aby nowy klucz był kompatybilny z mechanizmami typu I (jeśli znajdują się one w zamku) i z mechanizmami typu II, które to mechanizmy nie są programowalne i nie mogą być modyfikowane.

Ogólnie, nie jest zalecane, aby każda osoba posiadająca klucz mogła modyfikować program klucza. Z tego powodu przewidziano, że normalny klucz nie może być wyjęty z zamka w położeniu zmiany obróconym o 180°, oraz że tylko klucz posiadający specjalne cechy może być wyjęty w tym położeniu i dlatego może zmodyfikować program zamka.

W tym celu zastosowany jest sprężysty pierścień o kształcie widełkowym 39, przeznaczony do łączenia się z obwodowym rowkiem 47 wydrążonym w walcu obrotowym 9 w pobliżu jego zewnętrznego końca, który to pierścień, kiedy walec obrotowy 9 jest wkładany do zagłębienia 2 stojana 1, łączy się z odpowiednim wewnętrznym rowkiem obwodowym 48 wydrążonym w zagłębieniu 2 i pozostaje unieruchomiony w nim kiedy walec obrotowy 9 się obraca. Sprężysty pierścień o kształcie widełkowym 39 jest tak ukształtowany, że koliduje z dziurką 10 od klucza do wkładania klucza, kiedy walec obrotowy 9 jest obrócony z jego położenia początkowego. W kluczu C, w pobliżu jego uchwytu, jest umieszczone odpowiednie wycięcie T, dzięki któremu klucz może się swobodnie obracać pomimo obecności sprężystego pierścienia o kształcie widełkowym 39, ale połączenie tego drugiego z wycięciem T zapobiega wyjęciu klucza C, kiedy został on obrócony o 180°.

Klucz, który ma umożliwiać modyfikację programu ma mniejszą wysokość, na przykład taką jak pokazana linią przerywaną B na fig. 5. Taki klucz nie jest utrzymywany przez sprężysty pierścień o kształcie widełkowym 39 i dlatego może być wyjmowany z walca ob8

186 481 rotowego 9 po obróceniu o 180°, a następnie inny klucz, posiadający inny kod, ale mający odpowiednio zmniejszoną wysokość, umożliwia ustanowienie nowego programu zamka.

Specjalny kształt, który umożliwia modyfikację programu zamka, może być zastosowany we wszystkich kluczach uniwersalnych, albo tylko w ich części, albo nawet tylko w specjalnym kluczu uniwersalnym, przy czym ten jedyny klucz jest zdolny do modyfikacji programu zamka.

Jak to można zauważyć, pomimo nieuniknionej złożoności zamka pożądanego rodzaju, przemysłowa produkcja zamka według wynalazku jest względnie łatwa i korzystna. Ponadto operacje modyfikacji programu zamka, które mają być wykonywane przez użytkownika, są maksymalnie proste i jednocześnie oferują maksymalne bezpieczeństwo. Ukształtowanie zamka umożliwia dostarczenie dużej ilości różnych kluczy. Ponadto zamek posiada dużą odporność, pomimo nieuniknionej delikatności mechanizmów wewnętrznych. W celu uzyskania specjalnej odporności na próby naruszenia zamka za pomocą wiertła albo podobnego narzędzia, możliwe jest włożenie do walca obrotowego 9 kilku kołków z bardzo twardego materiału, takich jak te przedstawione numerem 49.

Należy sobie zdawać sprawę, że wynalazek nie jest ograniczony do przykładu wykonania, który został opisany i przedstawiony jako przykład. Określono pewne możliwe zmiany, a inne są dostępne dla osób znających temat. W szczególności, w stojanie zamka może być wykonany pojedynczy rowek przeznaczony do współpracy zarówno z prętem oporowym jak i z prętem postępowym, jak opisano i pokazano, ale można przewidzieć także dwa albo więcej rowków, ustawionych zgodnie z różnymi kątami, w celu uzyskania jednego albo większej ilości położeń zmiany klucza ustawionych w różnych położeniach.

186 481

FIG. 20

FIG. 21

FIG. 22

186 481

FIG. 17

FIG. 18

FIG. 19

186 481

FIG. 16

FIG. 15

186 481

FIG. 10

FIG. 11

FIG. 12

186 481

IX

FIG. 8

FIG. 9

· /Λ

FIG. 7

186 481

FIG. 2

186 481

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 50 egz, Cena 4,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Zamek bębenkowy programowalny zawierający stojan, gniazdo wykonane w stajanie, walec obrotowy posiadający dziurkę od klucza, umieszczony w gnieździe stojana, mechanizm programujący dostosowujący zamek do różnych kluczy, oraz co najmniej jeden kołek blokujący albo przeciw-kołek, który jest podzielony na co najmniej dwie sekcje, oraz jest umocowany ruchomo, znamienny tym, że mechanizm programujący zawiera w stajanie (1), co najmniej jeden rozciągający się wzdłużnie rowek (3), ukształtowany w zagłębieniu (2), zestaw gniazd (8) stojana i przeciwkołków blokujących (31) oraz sprężyn (32) umieszczonych w gniazdach (8) stojana (1), oraz zawiera, w walcu obrotowym (9) zestaw pierwszych gniazd (12) przecinających dziurkę (10) od klucza, oraz zestaw drugich gniazd (13), równoległych do pierwszych gniazd (12), jak również pierwszą szczelinę (14) i drugą szczelinę (15), prostopadłe do gniazd (12,13) i równoległe do osi (0) walca obrotowego (9), zestaw współpracujących z zębami klucza (C) elementów prowadzących (16) klucza, umieszczonych ruchomo w kierunku wzdłużnym i poprzecznym w pierwszych gniazdach (12) walca obrotowego (9), przy czym każdy z elementów prowadzących (16) klucza posiada na jednej krawędzi kilka występów (17), na przeciwległej krawędzi posiada przesuwny element łączący (18), oraz posiada związaną z nim sprężynę (19), zestaw kołków blokujących (20) przesuwnie umieszczonych w drugich gniazdach (13) walca obrotowego (9), odpowiadających przeciw-kołkom blokującym (31) stojana (1), oraz posiadający kilka pierwszych zagłębień (21) zwróconych w kierunku występów (17) elementów prowadzących (16) klucza, oraz co najmniej jedno drugie zagłębienie (22) zwrócone w kierunku przeciwnym do elementów prowadzących (16) klucza, pręt oporowy (23) umieszczony w pierwszej prostopadłej szczelinie (14) walca obrotowego (9), posiadający występy (24) zwrócone w kierunku drugich zagłębień (22) kołków blokujących (20) i nieprzerwany występ (25) rozciągający się w kierunku przeciwnym, współpracujący z rowkiem (3) stojana (1), pierwsze sprężyny (26) dociskające pręt oporowy (23) w kierunku na zewnątrz, pręt postępowy (27), umieszczony w drugiej prostopadłej szczelinie (15) walca obrotowego (9), posiadający przesuwne elementy łączące (28) łączące się z przesuwnymi elementami łączącymi (18) elementów prowadzących (16) klucza, oraz nie-przerwany występ (29) rozciągający się w przeciwnym kierunku, współpracujący z rowkiem (3) stojana oraz drugie sprężyny (30) związane z prętem postępowym (27) dociskające go w kierunku zewnętrznym, przy czym występy (24) pręta oporowego (23) są połączone z drugimi zagłębieniami (22) kołków blokujących (20) w położeniu odłączenia nieprzerwanego występu (25) pręta oporowego (23) od rowka (3) stojana (1), i są odłączone od nich, w położeniu wciśnięcia przez pierwsze sprężyny (26) pręta oporowego (23) w rowek (3) stojana (1), i w położeniu odłączenia nie-przerwanego występu (29) pręta postępowego (27) od rowka (3) stojana (1) występy (17) elementów prowadzących (16) klucza są połączone z odpowiednimi zagłębieniami (21) kołków blokujących (20), zaś są od nich odłączone w położeniu przeprogramowywania i dociśnięcia przez drugie sprężyny (30) pręta (27) do rowka (3) stojana (1).
2. Zamek według zastrz. 1, znamienny tym, że umieszczone w stajanie (1) mechanizmy programujące kołki blokujące (4145) i przeciw-kołki blokujące (42,46) sąpodzielone na grupy.
3. Zamek według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera ponadto sprężysty pierścień o kształcie widełkowym (39) umieszczony w st^caja^i^ts (1) i na walcu obrotowym (9) zmieniający kształt dziurki (10) od klucza.
4. Zamek według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera ponadto kołki (49) z bardzo twardego materiału umocowane w walcu obrotowym (9) * * *

186 481