PL187573B1 - Zastosowanie tomoksetyny - Google Patents

Abstract

Zastosowanie tomoksetyny do wytwarzania leku do stosowania w leczeniu zaburzen z deficytem uwagi/nadpobudliwoscia ruchowa. PL PL PL PL PL PL PL PL PL

Description

Niniejszy wynalazek należy do dziedziny chemii farmaceutycznej i medycyny psychiatrycznej i dostarcza nowego zastosowania w leczeniu zaburzeń psychiatrycznych znanych jako zaburzenia z deficytem uwagi/nadpobudliwością ruchową.

Tło wynalazku

Przez lata uważano, że znacząca liczba dzieci jest stale nadpobudliwa ruchowo i zdolna do zachowania koncentracji przez tak krótki okres czasu, że upośledza to je w szkole i w większości kontaktów osobistych. Wcześniej bez wątpienia pozbywano by się takich dzieci jako niepoprawnych, karano je, a nawet zamykano w zakładzie. Jednak już dawno zdano sobie sprawę, że dzieci te nie są w stanie kontrolować swojej nadpobudliwości ruchowej i braku uwagi, toteż medycyna podjęła próby pomocy im.

Przez pewien czas stosowano metylfenidat (Ritalin™) w leczeniu takich dzieci, co często polepszało ich zdolność funkcjonowania i współistnienia z innymi ludźmi w szkole i w domu. Jednak lek ten wykazuje niedogodności związane z wymogiem kilkukrotnego dawkowania dziennie i daje efekt nawrotu objawów choroby po ustaniu działania danej dawki. Ponadto u niektórych pacjentów lek ten powoduje bezsenność i brak apetytu. Metylfenidat wykazuje działanie zarówno noradrenergiczne, jak i dopaminergiczne.

W niektórych przypadkach zaburzeń z deficytem uwagi/nadpobudliwością ruchową (ADHD z ang. attentiondeficit/hyperactivity disorder) stosuje się również imipraminę, dezypraminę, nortryptylinę, amitryptylinę i klomipraminę. Te trójpierścieniowe leki wykazują działanie fizjologiczne oparte na wielu mechanizmach i jako grupa, powodują wiele wspomnianych skutków, toteż wymagają one uważnego nadzoru i dokładnej kontroli dawkowania.

W ostatnim dziesięcioleciu psychiatrzy zdali sobie sprawę, że ADHD jest nie tylko zaburzeniem objawiającym się w dzieciństwie, ale często też utrzymuje się w dorosłości. Jest oczywiste, że nadpobudliwość ruchowa i krótkotrwała zdolność koncentracji powodują, istotne szkody w życiu dorosłych, tak więc dopiero od niedawna i tacy pacjenci poddawani są leczeniu.

Psychiatria w dalszym ciągu widzi potrzebę bezpiecznego i dogodnego leczenia ADHD zarówno u dzieci, jak i u dorosłych bez niedogodności związanych z metylfenidatem.

Niniejszy wynalazek dostarcza sposobu leczenia zaburzeń z deficytem uwagi/nadpobudliwością ruchową polegającego na podawaniu potrzebującemu takiego leczenia pacjentowi skutecznej ilości tomoksetyny.

Wynalazek ten dostarcza także zastosowania tomoksetyny do wytwarzania środka farmaceutycznego użytecznego w leczeniu zaburzeń z deficytem uwagi/nadpobudliwością ruchową, jak i jej zastosowania w leczeniu zaburzeń z deficytem uwagi/nadpobudliwością ruchową.

Tomoksetyna jest dobrze znanym lekiem o chemicznej nazwie (R)-(-)-N-metylo-3-(2metylofenoksy)-3-fenylopropyloamina. Zazwyczaj tomoksetynę stosuje się w postaci soli, toteż używane tutaj określenie odnosi się do soli i w takiej postaci zazwyczaj się ją stosuje. Przykładowo w Neuroscience Letters 157, 203-06 (1993) Gehlert i inni omówili mechanizm działania tomoksetyny jako inhibitora wychwytu zwrotnego noradrenaliny. Tomoksetyna jest całkiem skuteczna w tej roli, a ponadto w stężeniach oraz dawkach, w których skutecznie blokuje wychwyt zwrotny noradrenaliny, zasadniczo nie wywiera innych oddziaływań na ośrodkowy układ nerwowy. Tak więc nie ma ona żadnych działań ubocznych i słusznie uważa się ją za selektywny lek.

187 573

Tomoksetyna jest szczególnie bezpiecznym lekiem i z powodu tego podwyższonego bezpieczeństwa jej stosowania w ADHD, zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, stanowi lepszą niż inne metodę leczenia tego schorzenia. Jak stwierdzono powyżej, tomoksetyna jest skuteczna we względnie małych dawkach, toteż można ją skutecznie i bezpiecznie podawać raz dziennie. Tak więc całkowicie unika się problemów wynikających z wielokrotnego podawania dawek pacjentom, w szczególności dzieciom i zdezorganizowanym dorosłym.

Skuteczna dawka tomoksetyny w ADHD wynosi około 5-100 mg dziennie. Korzystna dawka dla dorosłych wynosi 10-80 mg/dziennie, a korzystniej około 20 - 60 mg/dziennie. Dawka dla dzieci jest oczywiście mniejsza i wynosi 5-70 mg/dziennie, korzystnie około 10 60 mg/dziennie, a jeszcze korzystniej 10-50 mg/dziennie. Jak zawsze, dawkę optymalną dla każdego pacjenta ustala zajmujący się tym przypadkiem lekarz z uwzględnieniem wagi pacjenta, innych wymaganych przez pacjenta leków, nasilenia schorzenia i innych uwarunkowań stanu pacjenta.

Ponieważ tomoksetyna jest łatwo wchłanialna przy podawaniu doustnym i wymaga tylko jednej dawki dziennie, toteż nie ma powodu podawać jej inaczej niż doustnie. Można ją wytwarzać w postaci czystej, trwałej substancji krystalicznej, co umożliwia łatwe formułowanie jej znanych doustnych postaci farmaceutycznych takich jak tabletki, kapsułki, zawiesiny itp. Zazwyczaj wykorzystywane są do tego znane techniki farmaceutyczne. Jeśli zajdzie taka potrzeba w szczególnych przypadkach, można ją również skutecznie stosować w innych postaciach farmaceutycznych, takich jak roztwory iniekcyjne, depoty iniekcyjne, czopki i podobne postacie dobrze znane w farmacji. Jednak zasadniczo zawsze będzie korzystne podawanie tomoksetyny w postaci tabletki czy kapsułki.

Z łatwością rozpoznaje się pacjenta z ADHD i większość ludzi mających kontakt z takimi dziećmi, a nawet dorosłymi, wykazującymi większość lub wszystkie objawy tego zaburzenia. W publikacji Amerykańskiego Stowarzyszenia Psychiatrycznego Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, IV wersja (1994), podano następujące kryteria diagnostyki ADHD, będące najlepszym opisem tego zaburzenia.

Kryteria diagnostyczne dla zaburzenia z deficytem uwagi i nadpobudliwością ruchową.

A. Albo( 1) albo (2):

(1) Utrzymywanie się sześciu (lub więcej) następujących objawów braku uwagi przez co najmniej sześć miesięcy w stopniu medostosowanym do poziomu rozwoju i niezgodnym z nim.

Brak uwagi (a) częsty brak przywiązywania uwagi do szczegółów czy popełnianie błędów na sku tek nieuwagi w pracy szkolnej, pracy czy innych zajęciach, (b) częste trudności z dłuższą koncentracją nad zadania mi czy zabawami, (c) częste sprawianie wrażenia niesłuchania podczas bez pośredniej rozmowy, (d) częste nieprzestrzeganie poleceń, niekończenie pracy szkolnej, zadań czy obowiąz ków w pracy (nie z powodu zachowań opozycyjno-buntowniczych, czy niezrozu mienia instrukcji), (e) częste trudności związane z organizacją zadań i czynności, (f) częste unikanie, nielubienie czy niechęć do angażowania się w prace wymagające dłuższego wysiłku umysłowego (np. praca szkolna, czy praca domowa), (g) częste gubienie rzeczy niezbędnych do pracy czy czynności (np. zabawek, pomocy szkolnych, ołówków, książek czy narzędzi), (h) częste rozpraszanie się na skutek ubocznych bodźców (i) częste zapominanie o czynnościach codziennych.

(2) Utrzymywanie się sześciu (lub więcej) następujących objawów braku uwagi przez co najmniej sześć miesięcy w stopniu niedostosowanym do poziomu rozwoju i niezgodnym z nim.

Nadpobudliwość ruchowa (a) częsta nerwowość rąk czy nóg oraz kręcenie się na miejscu, (b) częste opuszczanie miejsca w klasie lub w innych wymagających pozostania na miejscu sytuacjach, (c) częste bieganie tam i z powrotem czy gwałtowne podnoszenie się w nieodpowiednich momentach (u młodocianych czy dorosłych może to być ograniczone do subiek tywnego uczucia niepokoju),

187 573 (d) częste trudności ze spokojonym bawieniem się Iub wypoczynkiem, (e) częste bycie „nadaktywnym” Iub zachowywanie się jak „nakręcony”, (f) często nadmierna gadatliwość.

Impulsywność (g) częste przedwczesne odpowiadanie na pytanie zanim pytający skończył jego zadawanie, (h) częste trudności z oczekiwaniem na swoją kolej, (i) częste przerywanie i niepokojenie innych (np. wtrącanie się do rozmów czy gier).

B. Niektóre objawy nadpobudliwości ruchowej czy braku uwagi powodujące upośledzenie ujawniają się przed siódmym rokiem życia.

C. Niektóre upośledzenia na tle tych objawów występują w dwu Iub więcej sytuacjach (np. w szkole [czy pracy] i w domu).

D. Musi zaistnieć ewidentny dowód znaczącego klinicznie upośledzenia funkcjonowania w społeczeństwie, funkcji poznawczych i funkcjonowania w zawodzie.

E. Objawy te pojawiają się nie wyłącznie w przebiegu całościowych zaburzeń rozwojowych (Pervasive Developmental Disorder), schizofrenii, czy innych zaburzeń psychotycznych i nie da się ich lepiej wytłumaczyć innymi zaburzeniami umysłowymi (np. zmienność nastroju, leki, rozkojarzenie czy zaburzenia osobowości).

Tak więc ADHD jest zaburzeniem na które składają się, w pewnym stopniu niezależne od siebie, dwa czynniki, brak uwagi i nadpobudliwość ruchowa. Leczenie tomoksetyiąjest skuteczne u pacjentów głównie cierpiących na skutek jednego z tych typów zaburzenia bądź ich kombinacji.

Choć nadal ADHD uważa się głównie za zaburzenie występujące u dzieci, rozumie się już, że aż około 50 % pacjentów z ADHD cierpi dalej na skutek tego schorzenia w okresie dojrzewania, a nawet w dorosłości. Biederman i współpracownicy prowadzili na szeroką skalę badania nad dorosłymi pacjentami z 20 ADHD, stwierdzając liczne jego przypadki. Patrz na przykład Biederman, i inni, Am. J. Psychiatry 150. 1792 - 98 (1993). Stwierdzili oni, że często takie przypadki wykrywano u rodziców i rodzeństwa dzieci z ADHD. Tak więc wygląda na to, że ta choroba jest nie tylko przenoszona w dorosłość, ale także dziedziczna.

Artykuł Biedermana i innych cytowany powyżej, jak również inny artykuł tych autorów w Am. J. Psychiatry 148, 564 -77 (1991) donoszą o badaniach nad pacjentami z ADHD cierpiącymi również na skutek innych zaburzeń psychiatrycznych (jednego Iub więcej). Autorzy ci wskazują także, że taka zachorowalność psychiatryczna jest całkiem powszechna u pacjentów z ADHD, co oczywiście utrudnia rozpoznanie i ich leczenie.

Tomoksetyna jest skuteczna w leczeniu ADHD nawet w przypadkach, gdy sytuacja leczonego pacjenta ulega skomplikowaniu na skutek wystąpienia jednego Iub większej liczby dodatkowych zaburzeń.

Już sama lista powyższych kryteriów diagnostycznych wykazuje poważny charakter ADHD i negatywne skutki u chorego. Osoba ze średnio nasilonym przypadkiem ADHD jest zasadniczo całkowicie niezdolna do koncentracji, a zatem niezdolna do znaczącej pracy czy nauki, stale przeszkadza otaczającym ją Iub jego osobom i naprzykrza się im z powodu bezużytecznej impulsywnej aktywności wywoływanej tym zaburzeniem i wyczerpuje swą rodzinę, zmuszając ją do porządków i napraw szkód oraz zniszczeń spowodowanych przez niego czy nią. W wieku szkolnym taki pacjent może zasadniczo zniweczyć wysiłki nauczyciela w realizacji celów klasowych, gdyż dziecko z ADHD stale rozprasza klasę i odrywa uwagę innych dzieci, przez co niweczy starania nauczyciela. Tak więc zapotrzebowanie na ulepszone leczenie ADHD jest oczywiste, a zatem niniejszy wynalazek jest ważny dla wielu ludzi. .

Zastosowanie według niniejszego wynalazku jest skuteczne w leczeniu pacjentów, dzieci, młodocianych i dorosłych, przy czym u pacjentów w różnym wieku nie występują znaczące różnice w objawach i szczegółach sposobu leczenia. Ogólnie jednak, dla potrzeb niniejszego wynalazku, za dziecko uważa się pacjenta poniżej wieku dojrzewania, za młodocianego uważa się pacjenta od wieku dojrzewania do około osiemnastego roku życia, za dorosłego pacjenta zaś pacjenta po osiemnastym roku życia.

Claims (1)

1. Zastrzeżenie patentowe

   Zastosowanie tomoksetyny do wytwarzania leku do stosowania w leczeniu zaburzeń z deficytem uwagi/nadpobudliwością ruchową.