PL190276B1

PL190276B1 - Zamek bębenkowy

Info

Publication number: PL190276B1
Application number: PL99338444A
Authority: PL
Inventors: Sergio Mottura
Original assignee: Mottura Serrature Di Sicurezza
Priority date: 1998-06-05
Filing date: 1999-05-06
Publication date: 2005-11-30
Also published as: PT1019601E; DE69920530T2; US6490898B1; JP3350525B2; BR9906485A; DK1236849T3; CN1274401A; NO20000472D0; ITTO980491A1; AU729331B2; DE69916570T2; UA65578C2; PT1236849E; CA2298781C; DK1236849T4; DK1019601T3; EP1236849B1; CZ20022575A3; AU4139699A; DE69916570D1

Abstract

Zamek bebenkowy zawierajacy kor pus lub stojak zamka, bebenek lub wirnik, osadzony obrotowo w korpu- sie i majacy kanal na klucz, oraz wiele beczulek blokuja- cych zamontowanych wewnatrz bebenka z osiami biegna- cymi promieniowo, przy czym beczulki sprzegaja sie z kluczem o zadanym profilu dla ustawienia ich w poloze- niu, umozliwiajacym swobodny obrót bebenka w korpu- sie, a kazda z beczulek blokujacych jest osadzona obroto- wo wokól swojej osi w bebenku oraz zamek zawiera wspólpracujace ze soba elementy umieszczone na kluczu i na beczulkach obracajace kazda beczulke wokól jej osi, ku zadanemu polozeniu roboczemu po wlozeniu klucza w bebenek o r az czlon blokujacy osadzony na bebenku i dociskany sprezyna ku polozeniu wysunietemu, w kto- rym jest umieszczony w gniezdzie w korpusie, przy czym czlon blokujacy mozna swobodnie cofnac do polozenia poza gniazdem znamienny tym ze kazda z beczulek bloku- jacych (16) jest osadzona wewnatrz bebenka (10) w ustalo- nym polozeniu wzdluz swojej osi, zas elementy do wywo- lywania obrotu wspomnianych beczulek blokujacych (16) zawieraja co najmniej jeden palec czolowy (23) wystajacy z kazdej beczulki blokujacej (16) i przesuniety w stosunku do osi beczulki blokujacej (16) oraz co najmniej jedna profilowana ciagla szczeline (22) uformowana na co naj- mniej jednej powierzchni (6) klucza (3), w która wchodza palce czolowe (23) beczulek blokujacych (16) F ig.3. PL PL PL PL

Description

Pizedmiotem wynalazku jest zamek bębenkowy. Znany jest zamek bębenkowy zawierający korpus lub stojak zamka, bębenek lub wirnik, osadzony obrotowo w korpusie i mający kanał do wkładania klucza, oraz wiele beczułek blokujących, osadzonych w bębenku w ten sposób, ze ich osie są promieniowe, z którymi to beczułkami sprzęga się klucz o zadanym profilu w celu ustawienia ich w położeniu, w którym umożliwiają swobodny obrót bębenka w korpusie zamka. Każda z beczułek blokujących jest osadzona w bębenku z możliwością obracania się wokół swojej osi W skład zamka wchodzą ponadto elementy znajdujące się na kluczu i na beczułkach współpracujące ze sobą w celu wywołania obrotu każdej beczułki wokół jej osi, ku zadanemu położeniu roboczemu po włożeniu klucza w bębenek, oraz człon blokujący osadzony na bębenku i dociskany elementem sprężystym ku położeniu wysuniętemu, w którym wchodzi we współpracujące gniazdo w korpusie, przy czym człon blokujący można swobodnie cofnąć do położenia, w którym nie znajduje się w gnieździe, kiedy beczułki obracają się do położenia roboczego po włożeniu klucza

Zamki bębenkowe tego typu ujawniono, na przykład, w opisie WO-A-9627724 i FR-A-2736084 W tych znanych zamkach, każda z beczułek obrotowych może również ślizgać się osiowo wewnątrz odpowiedniego otworu w bębenku i jest dociskana za pomocą odpowiedniej sprężyny znajdującej się w otworze Na wchodzącym w zamek kluczu znajduje się plaska powierzchnia z wieloma rozstawionymi w pewnych odległościach zagłębieniami, w które wchodzą końcówki beczułek pod działaniem sprężyn dociskowych po całkowitym włożeniu klucza w dziurkę Takie rozwiązanie jest dość złożone i drogie. Ponadto, wskutek obecności sprężyn urządzenie nie jest całkowicie niezawodne, ponieważ sprężyny mogą osłabnąć lub uszkodzić się w wyniku wahań temperatur otoczenia.

Celem wynalazku jest zapewnienie zamka wspomnianego powyżej typu, który zapewnia wysoki stopień bezpieczeństwa i jest przystosowany do tworzenia bardzo dużej liczby różnych konfiguracji klucza Celem wynalazku jest uzyskanie tego za pomocą zamka o stosunkowo prostej strukturze, taniego i niezawodnego w działaniu.

Zamek bębenkowy zawierający korpus lub stojak zamka, bębenek lub wirnik, osadzony obrotowo w korpusie i mający kanał na klucz, oraz wiele beczułek blokujących zamontowanych wewnątrz bębenka z osiami biegnącymi promieniowo, przy czym beczułki sprzęgają się z kluczem o zadanym profilu dla ustawienia ich w położeniu, umożliwiającym swobodny obrót bębenka w korpusie, a każda z beczułek blokujących jest osadzona obrotowo wokół swojej osi w bębenku oraz zamek zawiera współpracujące ze sobą elementy umieszczone na kluczu i na beczułkach obracające każdą beczułkę wokół jej osi, ku zadanemu położeniu roboczemu po włożeniu klucza w bębenek, oraz człon blokujący osadzony na bębenku i dociskany sprężyną ku położeniu wysuniętemu, w którym jest umieszczony w gnieździe w korpusie, przy czym człon blokujący można swobodnie cofnąć do położenia poza gniazdem, według wynalazku charakteryzuje się tym, ze każda z beczułek blokujących jest osadzona wewnątrz bębenka w ustalonym położeniu wzdłuż swojej osi, zaś elementy do wywoływania obrotu wspomnianych beczułek blokujących zawierają co najmniej jeden palec czołowy wystający z każdej beczułki blokującej i przesunięty w stosunku do osi beczułki blokującej oraz co najmniej jedną profilowaną ciągłą szczelinę uformowaną na co najmniej jednej powierzchni klucza, w którą wchodzą palce czołowe beczułek blokujących

Korzystnie beczułki blokujące są rozmieszczone w dwóch zestrojonych pozycyjnie szeregach na dwóch przeciwległych bokach kanału do wkładania klucza

Korzystnie zamek zawiera kolejny szereg beczułek blokujących, które są osadzone ślizgowo w kierunku promieniowym wewnątrz bębenka, przy czym obrotowe beczułki blokujące i ślizgowe beczułki blokujące są rozmieszczone w dwóch zestrojonych pozycyjnie szeregach na dwóch przeciwległych bokach kanału na klucz, zaś na kluczu znajduje się wiele za4

190 276 głębień do uruchamiania ślizgowych beczułek blokujących na jego jednej powierzchni oraz profilowana szczelina na jego przeciwległej powierzchni.

Korzystnie na kluczu, na jego powierzchni z zagłębieniami, w położeniu obok zagłębień, znajdują się również elementy do uruchamiania obrotowych beczułek blokujących, natomiast na jego przeciwległej stronie, obok elementów do uruchamiania obrotowych beczułek, znajduje się szereg zagłębień do uruchamiania ślizgowych beczułek blokujących.

Korzystnie w kluczu znajduje się na jednym jego końcu osiowa szczelina, wewnątrz której znajduje się pierścień zamontowany w szczelinie na poprzecznym kołku, współdziałający z kołkiem oporowym osadzonym wewnątrz bębenka i wystającym do kanału na klucz.

Korzystnie w skład każdej obrotowej beczułki blokującej wchodzą dwie nałożone na siebie osiowo części ze zwróconymi ku sobie końcami z powierzchniami sprzęgającymi się ze sobą podczas obrotu, a pomiędzy częściami są umieszczone elementy sprężyste, przy czym w skład zamka wchodzi ponadto pierwszy pomocniczy klucz specjalny posiadający podłużne ciągłe szczeliny na obu bokach łopatki, a korpus zamka jest uformowany z dwoma przeciwległymi zagłębieniami, w które wchodzą części obrotowych beczułek w pośrednim położeniu obrotowym bębenka, w którym pierwszy pomocniczy klucz specjalny jest wyjmowany z kanału, przy czym zamek jest ponadto zaopatrzony w co najmniej jeden pomocniczy klucz zmianowy do zaprogramowania zamka na inny klucz niż oryginalny klucz w pośrednim położeniu obrotowym bębenka, który to pomocniczy klucz zmianowy posiada dwie podłużne ciągłe szczeliny na obu bokach łopatki oraz szczeliny do obracania obrotowych beczułek, które mają inny kształt niż szczeliny w oryginalnym kluczu.

Pierwszy specjalny klucz pomocniczy można wkładać w kanał w bębenku i można go wyjmować w zadanym położeniu obrotowym bębenka, które znajduje się w położeniu poślednim, pomiędzy położeniem otwartym a położeniem zamkniętym zamka W tym położeniu pośrednim promieniowo zewnętrzne części obrotowych beczułek mogą swobodnie wchodzić we współpracujące z nimi zagłębienia w stojaku tak, że odsuwają się od odpowiednich promieniowo wewnętrznych części obrotowych beczułek pod wpływem elementów sprężystych.

Co najmniej jeden pomocniczy klucz zmianowy można wkładać w kanał w bębenku, kiedy bębenek ten znajduje się w położeniu pośrednim w celu obrócenia bębenka z powrotem do położenia wyjściowego, powodując ponownie wzajemne sprzężenie dwóch części składających się na każdą obrotową beczułkę. Klucz zmianowy jest zaopatrzony w elementy do wywoływania obrotu obrotowych beczułek, które są inne niż te znajdujące się na oryginalnym kluczu do zamka tak, ze kiedy obie części, składające się na każdą obrotową beczułkę, wracają do sprzężenia ze sobą, przyjmują różne względne położenia kątowe tak, że zamek jest zaprogramowany na klucz inny od wspomnianego powyżej klucza oryginalnego.

Przedmiot wynalazku w przykładach wykonania uwidoczniono na rysunku, na którym fig 1 przedstawia zamek według wynalazku, w rzucie perspektywicznym, schematycznie, fig. 2 - zamek z fig. 1, w przekroju płaszczyzną II-II, fig. 3 - zamek z fig. 2, w przekroju płaszczyzną III-III, fig 4 - zamek z fig. 3, w przekroju płaszczyzną IV-IV, w powiększeniu, fig 5 -szczegół z fig. 4, w powiększeniu, fig. 6 - szczegół z fig. 3, w powiększeniu, fig 7 kolejny szczegół z fig. 3, w powiększeniu, fig. 8 - klucz widoczny na fig. 1, w rzucie od czoła, fig. 9 - klucz z fig. 8 w rzucie z boku, fig. 10 - zasadę działania zamka według wynalazku, schematycznie, fig. 11-13 - dotyczą wariantu z fig. 1-3, fig. 14 - kolejny wariant z fig 8, fig 15 przekrój z fig. 14, fig. 16, 17 - warianty fig. 2, 3 dotyczące zamka z kluczem z fig. 14, 15, fig 18 -kolejny przykład wykonania zamka według wynalazku, w przekroju, fig. 19, 20 dwa różne stany robocze zamka według wynalazku, w przekroju płaszczyzną XIX-XIX na fig 18, fig. 21, 22 - przekroje płaszczyznami XXI-XXI i XXII-XXII na fig. 19, 20, fig 23 widok beczułki zamka z fig 18, w rzucie pionowym, fig. 24 - beczułka z fig. 23 w przekroju oraz fig 25 - klucz do zamka z fig 18.

Na fig. 1 pokazano zamek bębenkowy 1 osadzony w drzwiach 2 mieszkania (widocznych tylko częściowo) i z kluczem 3 mającym część manipulacyjną 4 i łopatkę 5 z dwiema przeciwległymi powierzchniami 6 i dwiema podłużnymi krawędziami 7

Nawiązując do fig. 2, 3, w skład zamka 1 wchodzi korpus 8 lub stojak z cylindryczną komorą 9, w której jest osadzony obrotowo bębenek 10 lub wirnik Na fig 2 przedstawiono tylko jedną połowę korpusu 8, bez drugiej połowy, ponieważ jest ona identyczna i syme190 276 tryczna względem płaszczyzny symetrii 8a W płaszczyźnie tej w korpusie 8 znajduje się, w powszechnie znany sposób, gwintowany otwór 8b (pokazany tylko częściowo), w który wchodzi śruba do mocowania zamka do drzwi. Nie pokazana połówka korpusu 8 jest zaopatrzona w bębenek, który jest identyczny i symetryczny do bębenka 10, w który wchodzi klucz z tej strony drzwi, która jest naprzeciwko tej, w której znajduje się bębenek 10 Naturalnie, pominięto opis tych części, których nie widać, ponieważ są one identyczne i symetryczne z częściami nie pokazanymi

Ponadto wynalazek znajduje nawet zastosowanie w przypadku, kiedy w skład zamka wchodzi pojedynczy obrotowy bębenek, do którego można się dostać tylko z jednej strony drzwi. Na figurach me widać ponadto typowej obrotowej śruby, która jest połączona obrotowo z bębenkiem 10 i znajduje się w szczelinie 8c nie zajętej przez korpus 8 lub stojak, z zadaniem regulowania otwierania i zamykania drzwi Tych szczegółów konstrukcji nie pokazano, ponieważ, jak juz wspomniano, można je wykonać w dowolny znany sposób, i nie wchodzą w zakres wynalazku. Usunięcie tych szczegółowych rozwiązań z figur upraszcza je i ułatwia ich zrozumienie.

Według wynalazku, w przykładach wykonania z fig. 1-17, wewnątrz bębenka 10 znajduje się pierwszy szereg beczułek blokujących 11, które są zamontowane ślizgowo wewnątrz odpowiednich promieniowych zagłębień uformowanych wewnątrz bębenka 10 i wychodzących do kanału 12 biegnącego osiowo przez bębenek 10, przeznaczonego na klucz 3. Również według znanych dotychczas rozwiązań, beczułki blokujące 11 współpracują z przeciwbeczułkami 13 osadzonymi promieniowo i ślizgowo wewnątrz korpusu 8 i dociskanymi sprężynami 14 do beczułek blokujących 11. Również według znanych dotychczas rozwiązań, beczułki blokujące 11 mają końcówki przystosowane do współdziałania z profilowanym elementem, któiy, w pokazanym przykładzie, jest ograniczony wieloma zagłębieniami 15 utworzonymi na jednej lub obu powierzchniach 6 klucza 3. W ten sposób, klucz 3 odpowiedni do otwierania danego zamka jest wstanie, po włożeniu w kanał 12, spowodować ruch beczułek blokujących 11 do położenia roboczego widocznego na fig 2, w którym nie wystają one poza zewnętrzną powierzchnię bębenka 10, tak, ze nie uniemożliwiają obrotu bębenka 10 względem korpusu 8.

Według wynalazku, zastosowano szereg beczułek blokujących 16, które znajdują się na jednej stronie kanału 12 naprzeciwko tych ślizgowych beczułek blokujących 11. Każda z beczułek blokujących 16 jest zamontowana w ustalonym położeniu wzdłuż swojej osi, ale jest wstanie obracać się wokół niej. Pomocniczy element blokujący 17 (patrz również na fig 4, 5 i 6) jest osadzony ślizgowo wewnątrz bębenka 10 w kierunku prostopadłym do płaszczyzny zawierającej oś bębenka 10 i jest dociśnięty sprężynami 18 do położenia, w którym znajduje się wewnątrz gniazda 19 utworzonego w ścianie korpusu 8, w której znajduje się cylindryczna komora 9. Każda z obrotowych beczułek blokujących 16 może być doprowadzana do położenia roboczego (patrz fig. 4, 5), w którym znajdująca się na niej osiowa szczelina 20 jest zwrócona ku współpracującemu noskowi 21 pomocniczego elementu blokującego 17. Tak więc, w położeniu tym można cofnąć pomocniczy element blokujący 17 do położenia, w którym nie jest on sprzężony z gniazdem 19, w wyniku obrotu nadawanego bębenkowi 10 przez klucz dzięki podobnemu do krzywki ściętemu profilowi elementu blokującego 17.

Obrót beczułek blokujących 16 ku ich położeniu roboczemu widocznemu na fig. 4 uzyskuje się po wprowadzeniu odpowiedniego klucza, ponieważ w kluczu tym znajduje się podłużna szczelina 22 (patrz fig 1, 8-10), w którą wchodzą palce czołowe 23 wystające z beczułek 16 wewnątrz kanału 12, przy czym palce te są przesunięte w stosunku do odpowiednich osi beczułek

Na fig. 10 pokazano schematycznie w jaki sposób odsądzone palce 23 w szczelinie 22 powodują przyjmowanie przez beczułki 16 różnych położeń kątowych. Naturalnie, nadając szczelinie 22 różne kształty można uzyskać różne obroty każdej z beczułek blokujących 16, co umożliwia uzyskanie różnych możliwych kombinacji otwierania. Kombinacje te, pomnożone przez kombinacje możliwe do uzyskania dzięki beczułkom blokującym 11, zwiększają bardzo wysoką liczbę różnych kombinacji otwierania, odpowiadającą identycznej liczbie różnych kluczy

190 276

W pokazanym przykładzie wykonania w kluczu 3 znajduje się szereg zagłębień 15 na każdej z jego dwóch przeciwległych powierzchni 6, które są wstanie uruchamiać beczułki blokujące 11, jak również profilowana szczelina 22 przystosowana do uruchamiania beczułek blokujących 16. W ten sposób klucz 3 można używać zarówno w danym kierunku (jak pokazano na fig 1) jak i w kierunku przeciwnym. W obu przypadkach klucz ten zajmuje kanał 12 widoczny na fig 3 tak, że jedna z jego powierzchni jest w stanie uruchamiać ślizgowe beczułki blokujące 11, natomiast powierzchnia przeciwległa jest wstanie uruchamiać obrotowe beczułki blokujące 16.

Według kolejnej właściwości, na każdej z podłużnych krawędzi 7 klucza 3 znajduje się wiele ząbków 7a przystosowanych do współdziałania z kołkami stopującymi 24 (fig. 7) osadzonymi ślizgowo wewnątrz bębenka 10 imającymi stożkową końcówkę 25 przystosowaną do wchodzenia we współpracujące z nimi stożkowe gniazdo 26 uformowane w ścianie korpusu 8, w której znajduje się cylindryczna komora 9, kiedy bębenek 10 znajduje się w położeniu, w którym zamek można otworzyć lub zamknąć. Elementy te służą jako kolejne odnośniki roboczego położenia klucza i zapobiegają wyjmowaniu klucza, kiedy bębenek znajduje się w położeniu pośrednim pomiędzy położeniem, w którym zamek można otworzyć, a położeniem, w którym zamek można zamknąć, ponieważ w tym przypadku kołki stopujące 24 nie są w stanie wyjść z odpowiednich ząbków 7a.

Na fig. 11-13 przedstawiono wariant różniący się od opisanego powyżej tylko sposobem wywoływania obrotów beczułek blokujących 16. Na figurach tych, te części, które są wspólne z częściami z fig. 1-3, oznaczono tymi samymi numerami identyfikacyjnymi. W tym przypadku, zamiast profilowanej szczeliny 22 i odsądzonych palców 23, klucz 3 i beczułki 16 są odpowiednio zaopatrzone w trwałe magnesy 27, 28, które są rozmieszczone w taki sposób, zeby włożenie klucza 3 powodowało zmianę położenia magnesu 28 o kąt potrzebny do doprowadzenia każdej beczułki 16 do jej położenia roboczego.

Na końcu, na fig. 14-17 przedstawiono kolejną dodatkową właściwość, która, korzystnie, cechuje zamek według wynalazku w celu jeszcze większego utrudnienia możliwości nie upoważnionego kopiowania klucza. W tym przykładzie wykonania w kluczu 3, na jego końcu, znajduje się podłużna szczelina 29, w której znajduje się pierścień 30 osadzony na cylindrycznym kołku 31 przymocowanym poprzecznie do klucza. Średnica pierścienia 30 jest znacznie większa niz średnica cylindrycznego kołka 31 tak, ze spoczywa on na nim w położeniu przesuniętym, jak widać na fig. 15. Po włożeniu klucza pierścień 30 wchodzi na koniec kołka oporowego 32, przymocowanego do cylindra 10 i wystającego centralnie w kanale 12 tak, ze pierścień 30 wystaje z klucza i jest wpychany na kolejny kołek blokujący 33, który może ślizgać się wewnątrz bębenka 10 i współpracuje z przeciwkołkiem 34 (fig. 17), który wskutek tego jest wpychany przeciwko działaniu sprężyny 35 do położenia, w którym uwalnia bębenek 10 Z tego względu pierścień 30 pełni również rolę zapewnienia dalszego bezpieczeństwa, ponieważ klucz bez pierścienia 30 nie jest w stanie dopchnąć kołka 33 do położenia odblokowanego.

Naturalnie, według wynalazku, istnieje możliwość zapewnienia tylko szeregu obrotowych beczułek 16, eliminując w ten sposób ślizgowe beczułki 11. Istnieje również możliwość zastosowania dwóch przeciwległych szeregów obrotowych beczułek 16, jak pokazano na fig. 18. Wariant pokazany na tej figurze, a także na pozostałych figurach 19-22, różni się ponadto jeszcze inną właściwością beczułek 16, która, jednakże może być zastosowana we wszystkich przykładach wykonania według wynalazku. Właściwość ta polega na tym, ze każda z obrotowych beczułek 16 składa się z dwóch części 16a, 16b (patrz fig. 23, 24), które lezą osiowo na sobie imają na zwróconych ku sobie czołach powierzchnie 16c z czołowymi ząbkami sprzęgającymi się obrotowo ze sobą, dzięki czemu części 16a, 16b można ustawiać w różnych położeniach kątowych względem ich wspólnej osi. Pomiędzy każdą parą części 16a, 16b tworzących beczułkę 16 znajduje się spiralna sprężyna 36 działająca w ten sposób, ze odsuwa części 16a, 16b od siebie. Do zamka widocznego na fig 18 można uzyć klucz 3 takiego typu, jaki pokazano na fig. 25, mający parę szczelin 22 na każdej powierzchni swojej łopatki 5, przy czym szczeliny 22 są przystosowane do współdziałania z przednimi palcami 23 tych dwóch szeregów obrotowych beczułek 16, jak to pokazano powyżej. Ponadto, jak juz wspomniano wcześniej, na kluczu znajduje się szereg ząbków 7a usytuowanych na

190 276 jego dwóch podłużnych krawędziach 7, zadaniem których to ząbków jest współpraca z kołkami blokującymi 24 znajdującymi się na korpusie 8 Jak już również wspomniano wcześniej, w położeniu otwartym i zamkniętym zamka, w którym łopatka 5 klucza lezy poziomo (nawiązując na przykład do fig. 19), kołki blokujące 24 nie uniemożliwiają wkładania i wyjmowania klucza, ponieważ mogą wchodzić w zagłębienia 26 w korpusie 8, jak już opisano wcześniej. W dowolnym skośnym położeniu łopatki 5 klucza kołki 24 nie mogą swobodnie wyjść z ząbków 7a na dwóch krawędziach klucza, tak, ze nie można go wyjąć z zamka.

Według wynalazku, zamek widoczny na fig. 18-23 jest zaopatrzony, oprócz legulamego oryginalnego klucza 3 pokazanego na fig. 25, również w pomocniczy klucz specjalny, który jest identyczny z pokazanym na fig. 25, z tym wyjątkiem, ze boczne ząbki 7a zastąpiono z każdej strony ciągłą szczeliną, która nie koliduje w żaden sposób z kołkami blokującymi 24 Ten specjalny pomocniczy klucz pokazano w przekroju poprzecznym na fig 19, 20, gdzie łopatkę klucza oznaczono numerem identyfikacyjnym 5' a podłużne ciągłe szczeliny na obu bokach łopatki 5' oznaczono numerem identyfikacyjnym 37. Jak widać, opisany powyżej specjalny klucz pomocniczy ma tę właściwość, ze po włożeniu go w zamek w sytuacji pokazanej na fig 19, jest on w stanie poruszyć zamek i można go wyjąć z niego nawet w położeniu pośrednim, takim jakie pokazano na fig. 20, ponieważ szczeliny 37 (z których tylko jedna jest czynna w funkcji orientacji klucza po włożeniu go w zamek) unikają kolidowania klucza z kołkami blokującymi 24 po jego wyjęciu. Ponadto korpus 8 jest uformowany z dwoma przeciwległymi zagłębieniami 38, gdzie części 16a dwóch obrotowych beczułek 16 mogą rozszerzać się po doprowadzeniu bębenka 10 do zadanego położenia, które pokazano na fig 20 i które, w rozwazanym przykładzie, znajduje się w odległości kątowej 120° od położenia wyjściowego pokazanego na fig. 19. Jak widać, w położeniu tym dwie beczułki 16 mogą swobodnie rozszerzać się pod działaniem odpowiednich sprężyn 36 tak, ze zwrócone ku sobie ząbki 16c na każdej beczułce 16 odsuwają się od siebie W sytuacji pokazanej na fig 20, w części 16a każdej beczułki 16 w szczelinie 20 znajduje się ciągle odpowiedni palec 21 elementu blokującego 17, natomiast znajdujący się na części 16b (w której me ma szczeliny) jej palec czołowy 23 jest sprzężony z odpowiednią szczeliną 22 klucza.

Dzięki stosowaniu specjalnego klucza pomocniczego, który opisano powyżej, można zatem zamek doprowadzić z położenia pokazanego na fig 19 do położenia pokazanego na fig. 20 i pozostawić w tym stanie wyjmując z niego klucz, przy czym kołki blokujące 24 nie uniemożliwiają tego wyjęcia klucza, ponieważ, jak już wspomniano, w specjalnym kluczu znajdują się dwie ciągłe szczeliny 37 usytuowane na jego dwóch podłużnych krawędziach. W razie zamiaru przeprogramowania klucza przez użytkownika na nową kombinację, odpowiadającą kluczowi ze szczeliną 22 o innym kształcie, użytkownik wkłada drugi specjalny klucz pomocniczy, nazywany również „kluczem zmianowym”, który znowu cechuje się tym, że ma dwie ciągłe szczeliny w podłużnych bokach, podobnie jak pierwszy specjalny klucz pomocniczy tak, że można go wprowadzać w zamek kiedy bębenek 10 znajduje się w położeniu pokazanym na fig. 20, przy czym w kluczu zmianowym znajdują się szczeliny 22 o kszta-łcie różnym od ksztultri szczelin w kluczu oryginalnie przeznaczonym do zamka. Włożenie klucza zmianowego do bębenka 10 powoduje sprzężenie palców czołowych 23 ze szczelinami 22 klucza o innych kształtach tak, ze powoduje to obrót części 16b beczułek 16 wokół ich osi względem współpracujących ze sobą części 16a, które natomiast pozostają nieruchome Od tej chwili można obrócić wirnik 10 z powrotem do położenia wyjściowego widocznego na fig 19 za pomocą klucza zmianowego, który następnie jest wyjmowany. Skoro tylko bębenek 10 odsunie się od położenia pokazanego na fig. 20, części 16a, 16b każdej beczułki 16 ponownie sprzęgają się ze sobą we względnym położeniu kątowym, które jednak uległo zmianie w stosunku do początkowego (jak wyraźnie wynika z porównania fig. 22 z fig 21). Z tego względu, od tej chwili zamek można otwierać nowym kluczem takiego typu, jaki pokazano na fig. 25, w którym jednak kształt szczeliny jest identyczny z kształtem zastosowanego klucza zmianowego. Dzięki temu użytkownik ma możliwość dostosowania zamka do nowego klucza za każdym razem kiedy wynika to ze względów bezpieczeństwa (na przykład kiedy oryginalny klucz znajdował się przez dłuższy czas w posiadaniu osoby nie upoważnionej)

190 276

Naturalnie, beczułki 16 wykonane z dwóch części, jak również ich budowę opisaną powyżej, można stosować, jak już wspomniano, nie tylko w przypadku zamka pokazanego na fig 18, ale również do wszelkich innych zamków spośród pokazanych na załączonych figurach, albo w każdym kolejnym przykładzie wykonania zamka z obrotowymi beczułkami według wynalazku

Z powyższego opisu wyraźnie wynika, ze zamek według wynalazku jest bardzo bezpieczny, a zwłaszcza jest w stanie zapewnić bardzo dużą liczbę różnych kombinacji otwierania, odpowiadających identycznej liczbie różnych kluczy. Zatem zamek można wytwarzać i sprzedawać w praktycznie nie ograniczonej liczbie wersji z punktu widzenia liczby możliwych kombinacji.

Równocześnie, zamek działa sprawnie i niezawodnie i ma budowę, która jest stosunkowo prosta i tania

Naturalnie, zachowując taką samą zasadę działania zamka, istnieje możliwość szerokiego zmieniania szczegółów konstrukcyjnych i przykładów wykonania w stosunku do tego co opisano i pokazano wyłącznie przykładowo, bez wychodzenia poza zakres wynalazku.

Na przykład, każda beczułka 16 może być zaopatrzona w więcej niż jeden palec 23.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1 Zamek bębenkowy zawierający korpus lub stojak zamka, bębenek lub wirnik, osadzony obrotowo w korpusie i mający kanał na klucz, oraz wiele beczułek blokujących zamontowanych wewnątrz bębenka z osiami biegnącymi promieniowo, przy czym beczułki sprzęgają się z kluczem o zadanym profilu dla ustawienia ich w położeniu, umożliwiającym swobodny obrót bębenka w korpusie, a każda z beczułek blokujących jest osadzona obrotowo wokół swojej osi w bębenku oraz zamek zawiera współpracujące ze sobą elementy umieszczone na kluczu i na beczułkach obracające każdą beczułkę wokół jej osi, ku zadanemu położeniu roboczemu po włożeniu klucza w bębenek, oraz człon blokujący osadzony na bębenku i dociskany sprężyną ku położeniu wysuniętemu, w którym jest umieszczony w gnieździe w korpusie, przy czym człon blokujący można swobodnie cofnąć do położenia poza gniazdem, znamienny tym, ze każda z beczułek blokujących (16) jest osadzona wewnątrz bębenka (10) w ustalonym położeniu wzdłuż swojej osi, zaś elementy do wywoływania obrotu wspomnianych beczułek blokujących (16) zawierają co najmniej jeden palec czołowy (23) wystający z każdej beczułki blokującej (16) i przesunięty w stosunku do osi beczułki blokującej (16) oiaz co najmniej jedną profilowaną ciągłą szczelinę (22) uformowaną na co najmniej jednej powierzchni (6) klucza (3), w którą wchodzą palce czołowe (23) beczułek blokujących (16).
2 Zamek według zastrz. 1, znamienny tym, ze beczułki blokujące (16) są rozmieszczone w dwóch zestrojonych pozycyjnie szeregach na dwóch przeciwległych bokach kanału (12) do wkładania klucza
3 Zamek według zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera kolejny szereg beczułek blokujących (11), które są osadzone ślizgowo w kierunku promieniowym wewnątrz bębenka (10), przy czym obrotowe beczułki blokujące (16) i ślizgowe beczułki blokujące (11) są rozmieszczone w dwóch zestrojonych pozycyjnie szeregach na dwóch przeciwległych bokach kanału (12) na klucz (3), zaś na kluczu (3) znajduje się wicie zagłębień (15) do uruchamiania ślizgowych beczułek blokujących (11) na jego jednej powierzchni (6) oraz profilowana szczelina (22) na jego przeciwległej powierzchni (6).
4 Zamek według zastrz. 2, znamienny tym, ze na kluczu (3), na jego powierzchni z zagłębieniami (15), w położeniu obok zagłębień (15), znajdują się również elementy (22; 27) do uruchamiania obrotowych beczułek blokujących (16), natomiast na jego przeciwległej stronic, obok elementów (22; 27) do uruchamiania obrotowych beczułek (16), znajduje się szereg zagłębień (15) do uruchamiania ślizgowych beczułek blokujących (11).
5 Zamek według zastrz. 1 albo 2, albo 3, albo 4, znamienny tym, ze w kluczu (3) znajduje się na jednym jego końcu osiowa szczelina (29), wewnątrz której znajduje się pierścień (30) zamontowany w szczelinie na poprzecznym kołku (31), współdziałający z kołkiem oporowym (32) osadzonym wewnątrz bębenka (10) i wystającym do kanału (12) na klucz.
6. Zamek według zastrz. 1 albo 2, albo 3, albo 4, znamienny tym, ze w skład każdej obrotowej beczułki blokującej (16) wchodzą dwie nałożone na siebie osiowo części (16a, 16b) ze zwróconymi ku sobie końcami z powierzchniami (16c) sprzęgającymi się ze sobą podczas obrotu, a pomiędzy częściami (16a, 16b) są umieszczone elementy sprężyste (36), przy czym w skład zamka wchodzi ponadto pierwszy pomocniczy klucz specjalny posiadający podłużne ciągle szczeliny (37) na obu bokach łopatki (5'), a korpus (8) zamka jest uformowany z dwoma przeciwległymi zagłębieniami (38), w które wchodzą części (16a) obrotowych beczułek (16) w pośrednim położeniu obrotowym bębenka (10), w którym pierwszy pomocniczy klucz specjalny jest wyjmowany z kanału (12), przy czym zamek jest ponadto zaopatrzony w co najmniej jeden pomocniczy klucz zmianowy do zaprogramowania zamka na inny klucz niż oryginalny klucz (3) w pośrednim położeniu obrotowym bębenka (10), który to pomocniczy klucz zmianowy posiada dwie podłużne ciągle szczeliny na obu bokach łopatki oraz szczeliny (22)

190 276 do obracania obrotowych beczułek (16), które mają inny kształt niz szczeliny (22) w oryginalnym kluczu (3)