PL190604B1 - Koncentrat wodnej kompozycji smarnej, wodna kompozycja smarna oraz zastosowanie koncentratu wodnej kompozycji smarnej do wytwarzania wodnego roztworusmarnego - Google Patents

Koncentrat wodnej kompozycji smarnej, wodna kompozycja smarna oraz zastosowanie koncentratu wodnej kompozycji smarnej do wytwarzania wodnego roztworusmarnego

Info

Publication number
PL190604B1
PL190604B1 PL97336932A PL33693297A PL190604B1 PL 190604 B1 PL190604 B1 PL 190604B1 PL 97336932 A PL97336932 A PL 97336932A PL 33693297 A PL33693297 A PL 33693297A PL 190604 B1 PL190604 B1 PL 190604B1
Authority
PL
Poland
Prior art keywords
alkyl
deposition component
component comprises
concentrate
composition
Prior art date
Application number
PL97336932A
Other languages
English (en)
Other versions
PL336932A1 (en
Inventor
Frank Herrmann
Klaus Schober
Original Assignee
Calvatis Gmbh
Priority date (The priority date is an assumption and is not a legal conclusion. Google has not performed a legal analysis and makes no representation as to the accuracy of the date listed.)
Filing date
Publication date
Application filed by Calvatis Gmbh filed Critical Calvatis Gmbh
Priority to PL97336932A priority Critical patent/PL190604B1/pl
Priority claimed from PCT/EP1997/003080 external-priority patent/WO1998056881A1/en
Publication of PL336932A1 publication Critical patent/PL336932A1/xx
Publication of PL190604B1 publication Critical patent/PL190604B1/pl

Links

Landscapes

  • Detergent Compositions (AREA)

Abstract

1. Koncentrat wodnej kompozycji smarnej, nadajacy sie do wytwarzania wodnych roz- tworów smarnych do smarowania tasm przenosników i lancuchów przenosników w przemysle spozywczym i w przemysle wytwarzajacym napoje, zawierajacy co najmniej jeden zwiazek jednoaminowy jako glówny srodek smarny, znamienny tym, ze zawiera 0,1-99%, korzystnie 0,5-10%, a najkorzystniej 1-5% wagowych tluszczowego zwiazku jedno- aminowego, wzgledem calosci koncentratu, oraz 0,01-50%, korzystnie 0,1-15%, a najko- rzystniej 1-10% wagowych, wzgledem calosci koncentratu, skladnika zapobiegajacego osadzaniu zawierajacego co najmniej jeden srodek powierzchniowo czynny przeciwdzia- lajacy osadzaniu cial stalych z roztworu smarnego w warunkach smarowania, z wyklucze- niem mydel, a ponadto zawiera skuteczna ilosc kwasu dla zapewnienia pH nizszego od 8, ewentualnie srodek odkazajacy i typowe dodatki, oraz zawiera wode w ilosci stanowiacej uzupelnienie do 100%. PL PL PL

Description

Wynalazek dotyczy koncentratu wodnej kompozycji smarnej, wodnej kompozycji smarnej, oraz zastosowania koncentratu wodnej kompozycji smarnej do wytwarzania wodnego roztworu smarnego. Wodny roztwór smarny jest przeznaczony do smarowania taśm przenośników, zwłaszcza w przemyśle spożywczym i w przemyśle wytwarzającym napoje. W szczególności wynalazek dotyczy takich kompozycji smarnych, które nie zawierają mydeł.
W przemyśle spożywczym i w przemyśle wytwarzającym napoje, np. w browarach lub w operacjach butelkowania wody ze źródeł mineralnych, mycie butelek, ich napełnianie i etykietowanie prowadzone jest głównie w sposób automatyczny. Do urządzeń przenośnikowych tych butelek trzeba z reguły stosować wysoko wydajne smary, aby zapewnić bezawaryjne przenoszenie butelek. Sprawność działania urządzeń napełniających wzrosła z biegiem lat w wyniku postępu technologicznego. Odpowiednio wzrosły też wymagania w stosunku do sprawności działania smarów dla taśm. Ponadto coraz powszechniejsza orientacja proekologiczna użytkowników powoduje zwiększenie zapotrzebowania na chemikalia bezpieczne dla środowiska i użytkowników, zwłaszcza gdy się je rozpyla otwarcie w budynkach, jak w przypadku smarów dla taśm, oraz tam, gdzie ciekłe smary, skapując z taśm, mogą przedostawać się bezpośrednio do ścieków z zakładu.
W praktyce wielokrotnie zalecano smary na bazie mydeł i obecnie stosuje się je powszechnie.
Główną wadą smarów zawierających mydła jest ich wrażliwość na twardą wodę. Mydła wykazują skłonność do reagowania z solami odpowiedzialnymi za twardość wody (głównie sole Ca2+ lub Mg2+) tworząc tzw-. mydła wapniowe, które są trudno rozpuszczalne lub nierozpuszczalne i istotnie zmniejszają sprawność smarną smaru. Częstokroć prowadzi to do powstawania osadów na taśmach przenośników i w rezultacie do utrudnień technologicznych. Aby uniknąć strącania mydła wapniowego, do smarów zawierających mydła dodaje się środki silnie kompleksujące (takie jak EDTA), albo stosowanie smarów ogranicza się do bardzo miękkiej wody (która nie jest jednak powszechnie dostępna). Z przyczyn ekologicznych jest niepożądane stosowanie środków silnie kompleksujących w smarach, które przedostają się do
190 604 ścieków przemysłowych, gdyż te środki kompleksujące wykazują słabą zdolność do rozkładu biologizznegp. Zwłaszcza EDTA praktycznie nie ulega biodegradacji.
Smary na bazie mydeł mają jeszcze inne wady, ponieważ mogą one sprzyjać rozmnażaniu zarazków i innych yrobnpsslrojów.
Podejmowano próby rozwiązania tych problemów przez zastosowanie alternatywnych smarów nie zawierających mydeł. Najczęściej w tych alternatywnych smarach, mydła próbowano zastąpić określonymi związkami aminowymi.
Opis patentowy EP-B1 0 044 458 ujawnia kompozycje smarne pozbawione mydeł, które nie zawierają, też środków kompleksujących. Te kompozycje smarne zawierają sole kwasów alkilpoolietjro-karUoksylowzch, zmieszane z aczlosarkozznianami.
Z opisu patentowego EP-B1 0 260 508 znany jest sposób smarowania taśm przenośników, który polega na smarowaniu taśm smarami nie zawierającymi mydeł na bazie zobojętnionych oierwszprzędowzch amin tłuszczowych oraz okresowym oczyszczaniu tych taśm kationowymi środkami zzzscczączmi lub kwasami organicznymi. Oczyszczanie jest konieczne, gdyż aminy stosowane do smarowania tworzą z anionami osady, które silnie zmniejszają skutki smarowania i mogą zatykać dysze rozpylające itd.
Opisy EP-B1 0 372 628 oraz EP-A1 0 538 916 ujawniają inne substytuty smarów na bazie mydeł, które są oparte na dwu- lub oplialkilpaminach albo pdopwiayajązych kwasach dwu- lub oolialk.iloamino-alkilokarbpksylpoych. Wodne roztwory smarne, wytworzone z tych związków, stosuje się przy wartościach pH między 5 i 8.
Opis patentowy EP-B1 0 384 282 (odpowiadający EP 0 593 420) ujawnia zastosowanie yrugorcęyowyzh i/lub trzjziprzęyowyzh amin i/lub ich soli w kompozycjach smarnych dla butelek z PET lub PC. Najczęściej aminy te stosuje się jako takie, bez dodawania środków powierzchniowo czynnych, środków kompleksujączzh lub wspóh·ozouszczalników.
Zgłoszenie patentowe WO 94/03562 ujawnia zastosowanie ooliaminpwzch pochodnych amin tłuszczowych i/IuU ich soli. Zastrzega się, że te aminy nie są bardzo wrażliwe na zawarte w wpyzie procesowej aniony, takie jak siarczany, kwaśne węglany itd. Z przykładów wynika, że smary według WO 94/03562 badano tylko w warunkach słabo zasadowych (pH poniżej 8), a nie zbadano ich pod względem odporności na twardość wody. Zatem nie można oczekiwać, że tego rodzaju smary bazujące na solach amin tłuszczowych, zapewnią dostateczne smarowanie z uniknięciem strącania w przypadku użycia twardej wody.
Opis DE-C2 42 44 536 proponuje jako bazę smarów nie zawierających mydeł głównie dwa składniki, z których jednym jest alkiloywuamina, ewentualnie zobojętniona kwasem organicznym, a drugim kwas pplijtjrpkarboksylpwy. Smary te można stosować przy pH między 6,5 i 7. Roztwór smarny jest wytwarzany z odpowiedniego koncentratu przez dodanie miękkiej wody.
Opis DE-A1 43 15 21 (i jego odpowiednik EP 0 623 666) proponuje wytwarzanie smarów nie zawierających mydeł na bazie poliamin, które ewentualnie mogą być zmieszane z kwasami organicznymi, aby skorygować pH koncentratu do wartości między 4 i 8.
Jednoaminz tłuszczowe, zalecane w EP 0 260 508, zapewniają lepszą skuteczność smarowania, przy porównywalnych stężeniach, niż dwu-, trój- i ppliaminy, proponowane w późniejszych rozwiązaniach. Dwuaminz i wyższe aminy są droższe od jednoamin, stosowanych w rozwiązaniu według EP 0 260 508, ponieważ są wytwarzane z tych jeynoamin. Natomiast dwuaminy i wyższe aminy pozwalają uniknąć niektórych problemów związanych ze strącaniem, w obecności anionów węglanowych, siarczanowych, a zwłaszcza fosforanowych, które według EP 0 260 508 należy rozwiązywać przez stosowanie dodatkowego etapu oczyszczania.
Roztwory smarne bazujące na ywuaminazh lub wyższych aminach, można stosować bez dodatkowego oczyszczania przedstawionego w EP 0 260 508. Jednakże dwuaminy, a zwłaszcza wyższe aminy stwarzają trudności związane ze zwiększonym pienieniem, w porównaniu z jeynoaminami. Zwykle więc konieczne jest stosowanie środków prcjciwpijniących w takich produktach, ale nawet i wówczas produkty te wytwarzają duże ilości piany podczas użycia.
Ważnym parametrem dla określenia jakości wszystkich takich smarów jest współczynnik tarcia ślizgowego, jaki zapewniają rozcieńczone roztwory smarne przygotowane do bieżącego użycia. Znane rozwiązania w ycieycinie smarów, oparte na dwuaminach i wyższych aminach,
190 604 umożliwiają osiągnięcie wartości współczynnika tarcia ślizgowego 0,10-0,14, przy typowych stężeniach amin rzędu 100 ppm w roztworze przeznaczonym do użycia. Wartość 0,10 uważa się za bardzo dobrą; wartości wyższe od 0,14 uważa się za niedopuszczalne.
W przypadku jednoamin wskazanych w EP 0 260 508 znacznie łatwiej można uzyskać wartości współczynnika tarcia ślizgowego wynoszące około 0,10 lub nawet niższe, ale przy stężeniach jakie należy zachować w roztworach przygotowanych do bieżącego użycia, reakcje między jednoaminami i anionami, takimi jak węglanowy, siarczanowy i fosforanowy, są tak pełne i szybkie już w centralnym urządzeniu dawkującym, że sita i dysze układu wzbudnika rozpylania zatykają się po krótkim czasie.
Liczne dodatkowe operacje wymagane w etapach sposobu smarowania według opisu EP 0 260 508, zwłaszcza przy przełączaniu układu rozpylania ze smaru na kompozycję czyszczącą i z powrotem, najprawdopodobniej zniechęcają do przyjęcia takiego sposobu postępowania w przemyśle. W ciągu ostatniej dekady występuje raczej tendencja do rozwiązywania problemu strącania drogą opracowywania nowych smarów opartych na innych aminach, tj. dwu-, trój- i wyższych aminach.
Celem niniejszego wynalazku jest opracowanie wodnej kompozycji smarnej (oraz koncentratu wodnej kompozycji smarnej), która jest pozbawiona wady osadzania się ciał stałych z roztworu smarnego w warunkach stosowania smarowania, przynajmniej w takim stopniu, że skuteczność smarowania nie jest zakłócana przez ewentualne osadzanie. Ponadto wynalazek dotyczy zastosowania koncentratu wodnej kompozycji smarnej do wytwarzania wodnego roztworu smarnego.
Według wynalazku, koncentrat wodnej kompozycji smarnej, nadający się do wytwarzania wodnych roztworów smarnych do smarowania taśm przenośników i łańcuchów przenośników w przemyśle spożywczym i w przemyśle wytwarzającym napoje, zawierający co najmniej jeden związek jednoaminowy jako główny środek smarny, charakteryzuje się tym, że zawiera 0,1-99%, korzystnie 0,5-10%, a najkorzystniej 1-5% wagowych tłuszczowego związku jednoaminowego, względem całości koncentratu, oraz 0,01-50%, korzystnie 0,1-15%, a najkorzystniej 1-10% wagowych, względem całości koncentratu, składnika zapobiegającego osadzaniu zawierającego co najmniej jeden środek powierzchniowo czynny przeciwdziałający osadzaniu ciał stałych z roztworu smarnego w warunkach smarowania, z wykluczeniem mydeł, a ponadto zawiera skuteczną ilość kwasu dla zapewnienia pH niższego od 8, ewentualnie środek odkażający i typowe dodatki, oraz zawiera wodę w ilości stanowiącej uzupełnienie do 100%.
Związek jednoaminowy zawiera zwłaszcza co najmniej jedną aminę tłuszczową, korzystnie pierwszorzędową, takąjak amina tłuszczowa C8-C22, a zwłaszcza amina tłuszczowa C12-C18. W szczególności, amina tłuszczowa zawiera związki koko-jednoaminowe, a korzystnie zasadniczo składa się ze związków koko-jednoaminowych.
Korzystnie, kwasem jest co najmniej jeden niższy kwas alkilokarboksylowy, taki jak kwas mrówkowy, kwas octowy lub kwas mlekowy, w ilości co najmniej wystarczającej do zobojętnienia zawartości aminowej koncentratu. W szczególności, koncentrat wykazuje wartość pH między 3 i 8, korzystnie między 4 i 7.
Ewentualnie składnik zapobiegający osadzaniu zawiera kationowy związek powierzchniowo czynny.
Korzystnie, składnik zapobiegający osadzaniu zawiera co najmniej dwa związki powierzchniowo czynne wybrane spośród anionowych, amfoterycznych i niejonowych związków powierzchniowo czynnych, przy czym co najmniej jeden związek powierzchniowo czynny jest anionowy i co najmniej jeden związek powierzchniowo czynny jest amfoteryczny lub niejonowy. W szczególności, składnik zapobiegający osadzaniu zawiera co najmniej jeden amfoteryczny związek powierzchniowo czynny, co najmniej jeden anionowy związek powierzchniowo czynny oraz co najmniej jeden niejonowy związek powierzchniowo czynny.
Składnik zapobiegający osadzaniu korzystnie zawiera co najmniej jeden amfoteryczny kwas lub karboksylan alkilojednoaminowy lub alkilopoliaminowy, albo co najmniej jedną betainę, zwłaszcza alkilobetainę lub alkiloaminobetainę, lub sulfobetainę.
Ewentualnie, składnik zapobiegający osadzaniu zawiera co najmniej jeden niejonowy alkoksylan alkoholu tłuszczowego, alkoksylan aminy tłuszczowej, alkilopoliglukozyd i/lub jednoalkiloloamid kwasu alkilopolieterowęglowego.
190 604
Składnik zapobiegający osadzaniu korzystnie zawiera co najmniej jeden anionowy związek polieterowy, zwłaszcza co najmniej jeden kwas alkilopolieterowęglowy, siarczan alkilopolieterowy, sulfobursztynian alkilopolieterowy, fosforan alkilopolieterowy lub odpowiedni związek alkiloamidopolieterowy.
Korzystnie, składnik zapobiegający osadzaniu zawiera co najmniej jeden związek o ogólnym wzorze (1), Ri
N-R, I
R4 —coo-r2 n
(1)
w. którym R oznacza liniową, rozgałęzioną, nasyconą lub nienasyconą resztę alkilową zawierającą od 8 do 22 atomów węgla, albo odpowiednią resztę alkoksylową, R2 oznacza H, Na, K lub N(R3)3, gdzie R3 oznacza alkil lub hydroksyalkil, R4 oznacza H, alkil, hydroksyalkil, R5-COO-R2 lub grupę o wzorze (1a),
[(CH2)mN]x-R5-COO-R2
R^-C00~R2 w którym R5 oznacza alkil lub hydroksyalkil, n i m oznaczają liczby całkowite od 1 do 10, a x oznacza liczbę całkowitą od 1 do 50.
Składnik zapobiegający osadzaniu zawiera zwłaszcza kwas alkiloaminokarboksylowy o ogólnym wzorze (1), w którym R1 oznacza koko-alkil, R4 oznacza H, R5 oznacza etylen, R2 oznacza H, a n oznacza 1. Ewentualnie, składnik zapobiegający osadzaniu zawiera kwas alkilopohaminokarboksylowy o ogólnym wzorze (1), w którym R1 oznacza kokoalkil, R4 oznacza H, R5 oznacza etylen, R2 oznacza H, a n oznacza 3.
Korzystnie, składnik zapobiegający osadzaniu zawiera betainę o ogólnym wzorze (2), (2) r6—n—ch^-coo r8 w którym R oznacza R1 lub RiCONH-(CH2)n, przy czym R1 i n mają znaczenia identyczne jak dla wzoru (1), a R7 i Rg oznaczają identyczne albo różne podstawniki alkilowe lub hydroksyalkilowe.
R oznacza zwłaszcza kokoalkil, a każdy z R7 i Rs oznacza hydroksyetyl. Ewentualnie, R oznacza kokoamidopropyl, a każdy z R7 i Rg oznacza metyl.
Korzystnie, składnik zapobiegający osadzaniu zawiera sulfobetainę o ogólnym wzorze (3),
R?
Rg—Nł Rg-SO3- (3)
Rs w którym R, R7 i R» mają znaczenia identyczne jak dla wzoru (2), a R9 oznacza liniowy albo rozgałęziony alkil lub hydroksyalkil.
190 604
Rć oznacza zwłaszcza dodecyl, każdy z R7 i Rg oznacza metyl, o R9 oznacza 2-hydroksypropyl. Ewentualnie, Rć oznaczo kokoamidopropyl, każdy z R7 i Rg oznoczo metyl, o R9 oznacza 2-hydroksyprapyl.
W szczególności, składnik zapobiegający osodzaniu zawiera Cs-C22 alkiloloalkoksylon, a zwłaszczo C11-C15 alkoksylan.
Korzystnie, składnik zapobiegający osadzaniu zawiera związek alkilapalidterowy o ogólnym wzorze (4)
R1-[OR1o]p-O-(R„)-COO-R2 (4) w którym R1 i R2 mają identyczne znoczenio jak dlo wzoru (1), każdy z R10 i R11 oznoczo alkilem, a p oznaczo liczbę całkowitą od 1 do 20.
R1 oznacza zwłaszcza C9-C11 alkil, R10 oznocza etylen, Rn oznaczo metylen lub etylen, R2 oznaczo H, a p wynosi od 3 do 9. Ewentualnie, R1 oznacza C16-C22 alkil lub alkenyl, zwłaszcza oleil, R10 oznacza etylen, Rn oznaczo metylen lub etylen, zwłaszcza metylen, R2 oznaczo H, o p wynosi od 5 do 9.
Korzystnie, składnik zapobiegojący osadzaniu zawiera związek o ogólnym wzorze (5) R1-[O-(CH2)pIc-OSO3-R2 (5) w którym R1 i R2 mają identyczne znoczenio jak dla wzoru (1), a każdy z n i m oznaczo liczbę całkowitą od 1 do 10.
W szczególności R1 oznocza naturalny, syntetyczny Zieglero lub oksosyntetyczny olkil, n wynosi 2, m wynosi 1, 2 lub 3, a R2 oznocza sód.
Skłodnik zapobiegający osodzaniu ewentualnie zowiera polimerowy środek rozpraszający, zasodniczo nie wykazujący własności powierzchniowo czynnych, np. poliolkilenoglikol.
Korzystnie, składnik zapobiegojący osodzaniu zawiero kotiony, utworzone ze środka zosadowego lub tworzącego zasadę, zwłaszcza z alkanaloamipy albo poliaminy o niskiej mosie cząsteczkowej, i kwasu, przy czym wymienione kotiony zdolne są do reogowonio z anionami tworzącymi osody, takimi jak węglanowy, siarczanowy i fosforanowy, z utworzeniem rozpuszczolnych lub rozpraszolnych, stałych mikrocząstkowych produktów reakcji. W szczególności składnik zapobiegojący osodzaniu zawiero sole kwasów organicznych i trójetanolaaminy lub sześciometylepaawuammy.
Korzystnie, koncentrat zowiera około 3% wogowych koko-jddnoaminy; około 1% amfoterycznego kwasu alkilajednoamino- lub olkilopoliominokarboksylowego; około 3% alkoksylawapega kwasu dtdrokarbaksylawego; około 2% alkoksylowapdgo alkahaloeteru tłuszczowego; i około 3% niższego kwasu olkilokorboksylaawdgo.
Według wynalazku, wodna kompozycja smarna, zwłaszcza do taśm lub łańcuchów przenośników w przemyśle stosującym butelkowanie, zowierojąca co najmniej jeden związek jedpoaminawy jako główny środek smarny, charakteryzuje się tym, że skłodo się ze skłodników koncentratu wodnej kompozycji smarnej, który zowiero 0,1-99%, korzystnie 0,5-10%, a najkorzystniej 1-5% wogowych tłuszczowego związku jednaamipowdga, względem cołości koncentratu, oraz 0,01-50%, korzystnie 0,1-15%, o najkorzystniej 1-10% wogowych, względem cołości koncentratu, składnika zapobiegającego osodzaniu zawierającego co najmniej jeden środek powierzchniowo czynny przeciwdziałający osodzaniu cioł stałych z roztworu smarnego w warunkach smarowania, z wykluczeniem mydeł, i który zowiero skuteczną ilość kwasu dlo zapewnienia pH koncentratu niższego od 8, ewentualnie środek odkażający i typowe dodatki, oraz składa się z takiej ilości wody rozcieńczającej koncentrat, że stężenie jednoaminowego głównego składniko smarnego wynosi 10-500 ppm, korzystnie około 90 ppm.
Związek jdanaaminowy zawiero zwłaszczo co najmniej jedną ominę tłuszczową, korzystnie pierwszorzędową, taką jak amina tłuszczowo Cg-Cty, a zwłaszczo omina tłuszczowo Cty-Cig. W szczególności, amina tłuszczowa zawiera związki kako-jednaamipowe, o korzystnie zosaapiczo składo się ze związków koka-jednLoaminowych.
Korzystnie, kwasem jest co najmniej jeden niższy kwos alkilakorboksylawy, taki jok kwas mrówkowy, kwas octowy lub kwas mlekowy, w ilości co najmniej wystarczającej do zobojętnienia zowartości aminowej koncentratu. W szczególności, koncentrat wykazuje wartość pH między 3 i 8, korzystnie między 4 i 7.
190 604
Ewentualnie składnik zapobiegający osadzaniu zawiera kationowy związek powierzchniowo czynny.
Korzystnie, składnik zapobiegający osadzaniu zawiera co najmniej dwa związki powierzchniowo czynne wybrane spośród anionowych, amfoterycznych i niejonowych związków powierzchniowo czynnych, przy czym co najmniej jeden związek powierzchniowo czynny jest anionowy i co najmniej jeden związek powierzchniowo czynny jest amfoteryczny lub niejonowy. W szczególności, składnik zapobiegający osadzaniu zawiera co najmniej jeden amfoteiyczny związek powierzchniowo czynny, co najmniej jeden anionowy związek powierzchniowo czynny oraz co najmniej jeden niejonowy związek powierzchniowo czynny.
Składnik zapobiegający osadzaniu korzystnie zawiera co najmniej jeden amfoteryczny kwas lub karboksylan alkilojednoaminowy lub alkilopoliaminowy, albo co najmniej jedną betainę, zwłaszcza alkilobetainę lub alkiloaminobetainę, lub sulfobetainę.
Ewentualnie, składnik zapobiegający osadzaniu zawiera co najmniej jeden niejonowy alkoksylan alkoholu tłuszczowego, alkoksylan aminy tłuszczowej, alkilopoliglukozyd i/lub jednoaikiloloamid kwasu alkilopolieterowęglowego.
Składnik zapobiegający osadzaniu korzystnie zawiera co najmniej jeden anionowy związek polieterowy, zwłaszcza co najmniej jeden kwas alkilopolieterowęglowy, siarczan alkilopolieterowy, sulfobursztynian alkilopolieterowy·', fosforan alkilopolieterowy lub odpowiedni związek alkiloamidopolieterowy.
Korzystnie, składnik zapobiegający osadzaniu zawiera co najmniej jeden związek o ogólnym wzorze (1),
Ri —
N-R5 —C00-R2 r4 n (1) którym R1 oznacza liniową rozgałęzioną, nasyconą lub nienasyconą resztę alkilową, zawierającą od δ do 22 atomów węgla, albo odpowiednią resztę alkoksylową, R2 oznacza H, Na, K lub N(R3)3, gdzie R3 oznacza alkil lub hydroksyalkil, R oznacza H, alkil, hydroksyalkil, R5-COO-R2 lub grupę o wzorze (1a), l(CH2)mN]x-R5-COO-R2
R5-COO—R2 w którym R5 oznacza alkil lub hydroksyalkil, n i m oznaczają liczby całkowite od 1 do 10, a x oznacza liczbę całkowitą od 1 do 50.
Składnik zapobiegający osadzaniu zawiera zwłaszcza kwas alkiloaminokarboksylowy o ogólnym wzorze (1), w którym R1 oznacza kokoalkil, R4 oznacza H, R5 oznacza etylen, R2 oznacza H, a n oznacza 1. Ewentualnie, składnik zapobiegający osadzaniu zawiera kwas alkilopoliaminokarboksylowy o ogólnym wzorze (1), w którym R1 oznacza kokoalkil, R4 oznacza H, R5 oznacza etylen, R2 oznacza H, a n oznacza 3.
Korzystnie, składnik zapobiegający osadzaniu zawiera betainę o ogólnym wzorze (2), r7
R6— N-CH2-COO- (?) *8 w którym Re oznacza R1 lub RiCONH-(CH2)n, przy czym R1 i n mają znaczenia identyczne jak dla wzoru (1), a R7 i Rg oznaczają identyczne albo różne podstawniki alkilowe lub hydroksyalkilowe.
190 604
Ró oznacza zwłaszcza kokoalkil, a każdy z R7 i Rg oznacza hyaroksyetyl. Ewentualnie, Ró oznacza kokoomiaopropyl, a każdy z R7 i Rg oznacza metyl.
Korzystnie, składnik zapobiegający osadzaniu zawiera sulfoąet9ipę o ogólnym wzorze (3), ί'
Rg—Nł Rg-SOj' r8 w którym R^, R7 i Rg mają znaczenia identyczne jak dla wzoru (2), a R9 oznacza liniowy albo rozgałęziony alkil lub hydroksyalkil.
Ró oznacza zwłaszcza aoddcyl, każdy z R7 i Rg oznacza metyl, a R9 oznacza 2-hydroksypropyl. Ewentualnie, R6 oznacza kokoamidopropyl, każdy z R7 i Rg oznacza metyl, a R9 oznacza 2-hyaroksypropyl.
W szczególności, składnik zapobiegający osadzaniu zawiera Cg-C22 9lkiloloalkoksyl9P, a zwłaszcza C11-C15 alkoksylan.
Korzystnie, składnik zapobiegający osadzaniu zawiera związek olkilopolidterowy o ogólnym wzorze (4)
R1-[O-R1o]p-O-(Rn)-COO-R^2 44) w którym R1 i R2 mają identyczne znaczenia jak dla wzoru (1), każdy z R10 i Rn oznacza aMilen, a p oznacza liczbę całkowitą od 1 do 20.
R1 oznacza zwłaszcza C9-C11 alkil, R10 oznacza etylen, Rn oznacza metylen lub etylen, R2 oznacza H, a p wynosi od 3 do 9. Ewentualnie, R1 oznacza C16-C22 alkil lub alkenyl, zwłaszcza oleil, Rio oznacza etylen, Rn oznacza metylen lub etylen, zwłaszcza metylen, R2 oznacza H, a p wynosi od 5 do 9.
Korzystnie, składnik zapobiegający osadzaniu zawiera związek o ogólnym wzorze (5) R1-[O-(CH2)nlmOSO3-R2 55) w którym R1 i R2 mają identyczne znaczenia jak dla wzoru (1), a każdy z n i m oznacza liczbę całkowitą od 1 do 10.
W szczególności R1 oznacza naturalny, syntetyczny Zieglera lub oksosyntetyczny alkil, n wynosi 2, m wynosi 1, 2 lub 3, a R2 oznacza sód.
Składnik zapobiegający osadzaniu ewentualnie zawiera polimerowy środek rozpraszający, zasadniczo nie wykazujący własności powierzchniowo czynnych, np. polialkildnoglikol.
Korzystnie, składnik zapobiegający osadzaniu zawiera kationy, utworzone ze środka zasadowego lub tworzącego zasadę, zwłaszcza z olk9aolo9mCpy albo poliaminy o niskiej masie cząsteczkowej, i kwasu, przy czym wymienione kationy zdolne są do reagowania z anionami tworzącymi osady, takimi jak węglanowy, siarczanowy i fosforanowy, z utworzeniem rozpuszczalnych lub rozpraszalnych, stałych mikrocząstkowych produktów reakcji. W szczególności składnik zapobiegający osadzaniu zawiera sole kwasów organicznych i tróSdtanoloaminy lub szdśdiometyldnoawu9miny.
Korzystnie, koncentrat zawiera około 3% wagowych koko-jdano9miny; około 1% amfotdrydzpego kwasu alkilojednoamino- lub alkilopoliaminokorboksylowdgo; około 3% alkoksylowanego kwasu etdrokorboksylowdgo; około 2% alkoksylowandgo alkoholoetdru tłuszczowego; i około 3% niższego kwasu alkilokarbok.sylowdgo.
Według wynalazku, koncentrat wodnej kompozycji smarnej określony powyżej stosuje się do wytwarzania wodnego roztworu smarnego o skutecznej zdolności smarnej, zwłaszcza o stężeniu tłuszczowego związku jdanoomiaowdgo wynoszącym 10-500 ppm, korzystnie około 90 ppm.
W szczególności stosuje się koncentrat o zawartości tłuszczowego związku jeapoaminowego, zwłaszcza koko-jeaPoaminy, 1-30% względem całości koncentratu.
Nieoczekiwanie wodny roztwór smarny zawierający Seanoaminę tłuszczową jako główny składnik smarny i składnik zapobiegający osadzaniu zawierający co aojmaCej jeden środek powierzchniowo czynny przeciwdziałający osadzaniu ciał stałych z roztworu smarnego
190 604 w warunkach smarowania, wykazuje skuteczne przeciwdziałanie powstawaniu szkodliwych osadów z reakcji jednoamin z anionami, przy zachowaniu skutecznie smarujących warstewek na taśmach przenośników lub łańcuchach przenośników. Związki powierzchniowo czynne, zwłaszcza w większych stężeniach, mogą osłabiać lub niszczyć te warstewki, ograniczając smarne działanie amin. Tymczasem wodny roztwór smarny według wynalazku (wytworzony z koncentratu wodnej kompozycji smarnej po rozcieńczeniu wodą), umożliwia uzyskanie współczynnika tarcia ślizgowego o wartości 0,10 lub niższej, takiej jak 0,08 lub nawet około 0,06. Wodny roztwór smarny wykorzystujący jednoaminy jako środki smarne, jest niewrażliwy na trudności związane z osadzaniem, w obecności takich anionów, jak węglany, siarczany i fosforany. Ponadto koncentrat wodnej kompozycji smarnej, a zatem i wodna kompozycja smarna według wynalazku, mogą być wytwarzane po obniżonych kosztach. Dzięki stosowaniu roztworu smarnego według wynalazku zbędne stają się dodatkowe etapy oczyszczania albo konieczność stosowania kwaśnych lub kompleksujących roztworów czyszczących.
Niniejszy wynalazek koncentruje się, podobnie jak EP 0 260 508, na zastosowaniu zobojętnionych pierwszorzędowych amin tłuszczowych, które mają znakomite własności smarne. Podważa więc pogląd panujący w branży, że najlepiej jest unikać stosowania jednoamin, a zamiast nich stosować dwuaminy i wyższe aminy;
W przeciwieństwie do rozwiązania według EP 0 260 508, podczas stosowania którego następuje pewne nagromadzanie się strąconych osadów stałych w aparacie, co wymaga następnie usuwania roztworu smarnego z układu, wprowadzenia do układu roztworu czyszczącego, rozpuszczania osadów, a potem znowu zastąpienia roztworu czyszczącego roztworem smarnym, niniejszy wynalazek umożliwia zapobieganie powstawaniu takich osadów, a więc eliminuje konieczność okresowego czyszczenia po nagromadzeniu się osadów w aparacie.
Składnikiem zapobiegającym osadzaniu, dodawanym do smarów zawierających jednoaminy, może być albo pojedynczy związek chemiczny, albo może to mieszanina wielu związków. Składnikiem może być zwłaszcza mieszanina dwóch, trzech lub większej liczby składników chemicznych. Zamiast pojęcia „składnik zapobiegający osadzaniu” w opisie wynalazku mogą być stosowane takie pojęcia, jak „środek zapobiegający osadzaniu”, „związek przeciwdziałający osadzaniu” oraz „środek rozpraszający”. Taka nieco zróżnicowana terminologia odzwierciedla dużą różnorodność dodatków do smarów według niniejszego wynalazku i wszystkie te pojęcia należy uważać za synonimy. Należy zwrócić uwagę, że składnik zapobiegający osadzaniu stanowi część koncentratu wodnej kompozycji smarnej i znajduje się w tym koncentracie już podczas mieszania z wodą procesową, w centralnym urządzeniu dawkującym układu rozpylania smaru. Zamiast tego byłoby oczywiście możliwe dodawanie takiego środka zapobiegającego osadzaniu do centralnego urządzenia dawkującego osobno, albo dodawanie środka do wody procesowej, i takie rozwiązania, choć obecnie uważane za nieekonomiczne, należy uznać za równoważne korzystnemu rozwiązaniu według wynalazku, w którym zarówno związek jednoaminowy, jak i związek przeciwdziałający osadzaniu, są zawarte w tym samym koncentracie.
W każdym przypadku, z określenia związku zapobiegającego osadzaniu lub środka rozpraszającego, używanego w niniejszym opisie, wynika, że ten związek lub środek całkowicie zapobiega powstawaniu stałych osadów, np. przez zobojętnianie anionów, zanim będą one mogły wejść w reakcję z jednoaminami zawartymi w koncentracie, albo przynajmniej zapobiega tworzeniu się agregatów cząstek strąconych ciał stałych, które to agregaty byłyby dostatecznie duże, aby zatrzymywać się na sitach, albo byłyby niezdolne do przechodzenia przez dysze. Związek ten lub środek jest również w stanie zapobiegać powstawaniu osadów takich ciał stałych na sitach, w dyszach itd., które blokowałyby lub zatykały wymienione sita, dysze itd.
Dokładny mechanizm działania rozwiązania według wynalazku nie jest jeszcze całkowicie wyjaśniony i jest możliwe, że uczestniczy w nim kilka nieco różnych mechanizmów', które prawdopodobnie są uzależnione przynajmniej częściowo od wyboru środka zapobiegającego osadzaniu. Przypuszczalnie, w przypadku niektórych środków według niniejszego wynalazku w ogóle nie powstają stałe cząstki osadu, podczas gdy w innych przypadkach tworzą się bardzo małe mikrocząstki, które jednakże, wskutek inhibitowania agregacji lub aglomeracji i/lub osadzania na sitach, w dyszach itd., nie tworzą zatykających osadów. Należy jednak podkreślić, że w najkorzystniejszych przykładach realizacji, wodne roztwory smarne w postaci gotowej do użytku pozostają całkowicie klarowne przy obserwacji nieuzbrojonym okiem,
190 604 tj. zupełnie nie mętnieją przynajmniej przez okres czasu typowy dla przebywania wodnych roztworów smarnych w aparacie, a właściwie znacznie dłużej, często przez tygodnie.
Można więc przypuszczać, że związki przeciwdziałające osadzaniu według niniejszego wynalazku rzeczywiście zapobiegają powstawaniu cząstek dostatecznie dużych, aby były widzialne nieuzbrojonym okiem. Z drugiej strony roztwory sprawiające wrażenie klarownych, mogą w rzeczywistości stanowić mikrodyspersje lub mikrozawiesiny.
Jedna z ważnych klas związków zapobiegających osadzaniu według niniejszego wynalazku obejmuje związki powierzchniowo czynne (różne od mydeł), zwane też tenzydami. W niniejszym opisie typowe mydła nie uważa się za objęte pojęciem „związki powierzchniowo czynne”. Na ogół w niniejszym wynalazku są rozważane anionowe, niejonowe lub amfoteryczne związki powierzchniowo czynne, ponieważ są one zalecane do stosowania nie tylko w przypadku szklanych butelek, metalowych puszek itd., ale również do stosowania w przypadku butelek z PET i PC, które wykazują wysoką wrażliwość na kationowe związki powierzchniowo czynne. Oczywiście, jeśli nie ma przeciwwskazań, jak np. w przypadku operowania szklanymi butelkami, to można również stosować kationowe związki powierzchniowo czynne.
Jedną z przyczyn, dla których stosowanie takich związków powierzchniowo czynnych w mieszaninach z jednoaminami w celu zapobiegania strącaniu się stałych osadów w obecności anionów nie było przedtem zalecane, jest prawdopodobnie to, że związki powierzchniowo czynne w ogólności przeciwdziałają tworzeniu się niezbędnych warstewek smarujących na taśmach przenośników lub łańcuchach przenośników. W celu uzyskania potrzebnego smarowania na powierzchni tych taśm lub łańcuchów muszą tworzyć się dostatecznie grube i skutecznie działające warstewki wodnych roztworów smarnych.
Związki powierzchniowo czynne, zwłaszcza w wysokich stężeniach, mogą osłabiać lub nawet niszczyć te warstewki, zmniejszając w ten sposób smarujące działanie amin. Nieoczekiwanie wodne roztwory smarne według wynalazku zapewniają tworzenie na taśmach i łańcuchach bardzo skutecznie działających i trwałych warstewek smarnych, nawet w obecności związków powierzchniowo czynnych przeciwdziałających powstawaniu szkodliwych osadów z reakcji jednoamin z anionami.
Wśród związków powierzchniowo czynnych, które zapewniają ten pożądany skutek, są kwasy eterokarboksylowe, alkoksylany alkoholi tłuszczowych oraz różne substancje amfoteryczne, takie jak amfoteryczne alkilojednoaminy lub karboksylany poliaminowe, betainy, sulfobetainy itp.
Istotną cechą rozwiązania według wynalazku jest to, że związki powierzchniowo czynne, które per se nie wykazują działania przeciw osadzaniu i które są nieskuteczne, gdy używa się je samoistnie, zapewniają lepsze przeciwdziałanie osadzaniu, gdy zmiesza się je ze sobą z utworzeniem wielozwiązkowego składnika przeciwdziałającego osadzaniu. W wyniku badań stwierdzono, że niektóre amfoteryczne, anionowe i niejonowe związki powierzchniowo czynne, nie wykazują per se stosownego działania rozpraszającego lub przeciwdziałającego osadzaniu. Natomiast w postaci mieszaniny wykazują bardzo skuteczne działanie.
W najkorzystniejszych realizacjach według niniejszego wynalazku stosowane są układy rozpraszające zawierające przynajmniej jeden amfoteryczny związek powierzchniowo czynny, zmieszany z przynajmniej jednym anionowym związkiem powierzchniowo czynnym i przynajmniej jednym niejonowym związkiem powierzchniowo czynnym. W tych realizacjach względna zawartość anionowego związku powierzchniowo czynnego (amonowych związków powierzchniowo czynnych) jest często wyższa od tej zawartości niejonowego związku powierzchniowo czynnego (niejonowych związków powierzchniowo czynnych), zaś względna zawartość amfoterycznego związku powierzchniowo czynnego jest najczęściej najniższa spośród tych trzech zawartości.
Stężenia środków lub związków przeciwdziałających osadzaniu w koncentratach są stosunkowo wysokie, zwykle wyższe od stężeń aminowych środków smarnych. Często są one mniej więcej dwukrotnie wyższe od stężeń amin. Korzystnie nie powinny przekraczać trzykrotnych stężeń amin w celu uniknięcia ujemnego działania na warstewki smarujące. Jak wspomniano powyżej, dodatek środków powierzchniowo czynnych generalnie zmniejsza smarne działanie amin. W nieobecności środków powierzchniowo czynnych jednoaminy,
190 604 a zwłaszcza koko-jednoaminy zapewniają znacznie niższe od wymaganych wartości współczynnika tarcia ślizgowego (zmniejszone aż do 0,03). W praktyce jednak stężenia środków powierzchniowo czynnych należy dobierać kierując się przede wszystkim optymalizacją przeciwdziałania osadzaniu, gdyż uzyskanie skutecznego przeciwdziałania osadzaniu jest możliwe poza zakresem takich stężeń związków powierzchniowo czynnych, które ujemnie oddziaływają na warstewki smarujące.
Na ogół możliwe jest również osiągnięcie skutków według niniejszego wynalazku przez stosowanie związków zapobiegających osadzaniu, które nie są związkami powierzchniowo czynnymi.
Można zastosować polimerowe środki rozpraszające, tj. polimerów o stosunkowo niskich masach cząsteczkowych, pochodne monomerów winylowych. Takie związki są znane jako środki rozpraszające np. w przemyśle papierniczym, w przeróbce szlamów itd. Najczęściej takie środki rozpraszające zawierają homopolimery oraz kopolimery kwasu akrylowego i jego pochodnych, i wykazują masy cząsteczkowe sięgające 100000.
Inną klasę związków zapobiegających osadzaniu, nadających się do stosowania według niniejszego wynalazku, tworzą takie organiczne lub nawet nieorganiczne substancje, które mogą reagować z anionami w wodzie procesowej, zanim strącą się szkodliwe osady powstałe w reakcji tych anionów z jednoaminami w koncentratach. Przykładami takich związków zapobiegających osadzaniu są środki zasadowe lub tworzące zasady, takie jak alkanoloammy, np. trójetanoloamina, albo poliaminy o niskiej masie cząsteczkowej, np. sześciometylenodwuamina, zdolne do tworzenia kationów z kwasowymi składnikami kompozycji.
W aktualnie korzystnych rozwiązaniach stosuje się związki powierzchniowo czynne (z wyjątkiem mydeł) jako związki zapobiegające osadzaniu. Takie korzystne rozwiązania, bardziej szczegółowo, przedstawiono poniżej.
Obecne najkorzystniejsze rozwiązania według niniejszego wynalazku stosują mieszaniny (przynajmniej) jednego amfoterycznego, (przynajmniej) jednego anionowego i (przynajmniej) jednego niejonowego związku powierzchniowo czynnego jako składniki zapobiegające osadzaniu.
Amfoteryczne związki powierzchniowo czynne można tu wybierać spośród różnych związków, zwłaszcza takich, które odpowiadają jednemu z następujących ogólnych wzorów (1) - (3)·
Jedna z korzystnych klas amfoterycznych związków powierzchniowo czynnych odpowiada ogólnemu wzorowi (1),
Ri — n-r5 —coo-r2 r4 n (1) w którym R1 oznacza liniową, rozgałęzioną, nasyconą lub menasyconą resztę alkilową, zawierającą od 8 do 22 atomów węgla, albo odpowiednią resztę alkoksy; R2 oznacza H, Na, K lub N(R3)3, gdzie R3 oznacza alkil lub hydroksyalkil; R4 oznacza H, alkil, hydroksyalkil, R 5-COO-R2 lub grupę o wzorze 1a,
[[CH2)nN]x-R5-COO-R2 (ia)
Rg-C00~R2 gdzie R5 oznacza alkil lub hydroksyalkil, n oraz m oznaczają liczby całkowite od 1 do 10, zaś x oznacza liczbę całkowitą od 1 do 50.
W szczególności korzystne środki rozpraszające stanowią karbok-sylany alkilojednoaminowe, odpowiadające ogólnemu wzorowi (1), w których R1 oznacza kokoalkil, R4 oznacza H, R5 oznacza etylen, R2 oznacza H, zaś n oznacza 1.
190 604
Takie karboksylany alkilojeckioaminowe można nabywać pod handlową nazwą „Amphoram CP1” w firmie CECA Atochem S.A., Francja.
Obecnie najkorzystniejszymi amfoterycznymi związkami powierzchniowo czynnymi są kwasy alkilopolićmiinokarboksylowe, odpowiadające ogólnemu wzorowi (1), w których Ri oznacza kokohlkil, R2 oraz R4 oznaczają H, R5 oznacza etylen, zaś n oznacza 3. Produkt ten można nabywać pod handlową nazwą „Trićmphoram CP1” również w firmie CECA Atochem S.A.
luną korzystną klasę amfoterycznych związków powierzchniowo czynnych stanowią betainy o ogólnym wzorze (2), r7
R6-N—CH^-COO- (2)
Ra w których R oznacza Ri lub Ri-CONH-(CH2)n, przy czym Ri oraz n oznaczają to samo, co we wzorze (1), zaś R7 oraz Rg oznaczają jednakowo lub różne podstawniki alkhowe albo hydroksyalkilowe. Stwierdzono, że niektóre związki spośród tych betain są szczególnie korzystne. W związkach tych R oznacza kokoalkil, zaś R7 oraz Rg oznaczają hydroksyetyl, albo R oznacza kokoamidopropyl, zaś R7 oraz Rg oznaczają metyl.
Takie środki rozpraszające można nabywać pod handlowymi nazwami „Tegotain N192” w fiimie Goldschmidt, Niemcy, „Amphotensid B4” w fiimie Zschimmer und Schwarz, również Niemcy, oraz „Amphoteen 24” w fiimie Akzo Nobel.
Jeszcze inne korzystne amfoteryczne związki powierzchniowo czynne mogą stanowić sulfobetainy, odpowiadające ogólnemu wzorowi (3), ί'
Rg—N1 Rg-SO3' zo\ r8 w których R, R7 oraz Rg oznaczają to samo, co we wzorze (2), zaś R9 oznacza liniowy lub rozgałęziony alkil albo hydroksyaikil. Korzystnie R oznacza do decyl, R7 oraz Rg oznaczają metyl, a R9 oznacza 2-hydroksypropyl, albo Rf, oznacza kokoamidopropyl, R7 oraz Rg oznaczają metyl, a R9 oznacza 2-hydroksypropyl.
Takie sulfobetainy (albo sultainy) można nabywać w firmie Witco/Rewo Chemische Werke GmbH, Niemcy, pod handlową nazwą „Rewoteric AM HC”, oraz w firmie Rhone Poulenc, Francja, pod handlową nazwą „Mirataine CBS”.
Anionowe związki powierzchniowo czynne z obecnie najkorzystniejszego rozwiązania według niniejszego wynalazku można szeroko wybierać z klasy anionowych związków polieterowych. Takie odpowiednie związki polieterow;e obejmują kwasy alkilopolieterowęglowe, siarczany i sulfobursztyniany alkUopoh eterowe oraz fosforany alknopoheterowe. Zamiast grup alkilowych te związki polieterowe mogą zawierać porównywalne grupy alkiloamidowe.
Najkorzystniejsze anionowe związki powierzchniowo czynne wybiera się obecnie spośród kwasów aiknopoheterow/ęglowych i siarczanów alkilopoheterowych.
Szczególnie korzystne jest, gdy środek rozpraszający oznacza związki alkilopolieterowe, odpowiadające ogólnemu wzorowi (4)
Ri[O-R,0]p-O-(Rn)-COO-R2 (4) w których R1 oraz R2 oznaczaaąto samo, co we wzorze (1), R10 oraz R11 oznaczają reszty alkfiowe, zaś p oznacza liczbę całkowitą od 1 do 20.
W szczególności R1 oznacza oleil, R10 oznacza etylen, a R11 oznacza metylen, p oznacza od 5 do 9, zaś R2 oznacza H.
190 604
Takie środki rozpraszające można nabywać w firmie KAO, Japonia, pod handlową nazwą „Akypo RO 50” (m=5), „Akypo RO 90” (m=9) i „Akypo RLM 100”.
Jako alternatywne anionowe związki powierzchniowo czynne te środki rozpraszające mogą stanowić związki o ogólnym wzorze (5)
Ri[O-(CH2)n]m-OSO3-R2 (5) w których Ri oraz R2 oznaczająto samo, co we wzorze (1), zaś n oraz m oznaczają liczby całkowite od 1 do 10. Szczególnie korzystnie Ri oznacza naturalny, syntetyczny Zieglera lub oksosyntetyczny alkil, n oznacza 2, m oznacza 1, 2 lub 3, a R2 oznacza sód.
Takie związki można nabywać w firmie Manro Products Ltd., Wielka Brytania, pod handlową nazwą „Manro BES”. Korzystnym produktem jest „Tensagex DLM 970”, który można nabywać w firmie Hickson, Wielka Brytania.
Odpowiednie fosforany alkilopolieterowe stanowią „Marlopor FC” z firmy Hiils, Niemcy.
W innej korzystnej klasie anionowych związków powierzchniowo czynnych, tj. sulfobursztynianów alkilopolieterowych, bardzo korzystnym produktem jest „Tensuccin HM 935” z firmy ICI, stanowiący dwusodową sól alkiłopolietoksysulfobursztynianową.
Odpowiednie sulfobursztyniany alkiloamidopolieterowe stanowią „Lankropol KS6” z firmy Akcros.
Trzeci składnik w najkorzystniejszych obecnie rozwiązaniach stanowią niejonowe związki powierzchniowo czynne. Mogą to być np. niejonowe alkoksylany alkoholi tłuszczowych, poliglukozydy alkilowe lub jednoalkiloamidy kwasów alkilopolieterowęglowych.
Korzystne polialkoksylany alkilowe stanowią „Synperonic LF/RA 30” z firmy ICI, Wielka Brytania, oraz „Plurafac LF 431” z firmy BASF, Niemcy. Plurafac oznacza alkoksylany alkoholi tłuszczowych zakończone grupą (-OCH3).
Korzystne poliglukozydy alkilowe można nabywać w firmie Henkel, Niemcy, pod handlową nazwą „Glucopon”, zwłaszcza jako „Glucopon 600 CSUP”.
Korzystne jednoalkiloamidy kwasów alkilopolietero węglowych stanowią produkt „Aminol A 15” z firmy KAO.
Obecnie najkorzystniejsze są „Synperonic LF/RA 30” i „Plurafac LF431”.
Obecnie najlepsze mieszaniny według niniejszego wynalazku (rozpatrując działanie rozpraszające) zawierają amfoteryczny związek powierzchniowo czynny, taki jak „Triamphoran CP1”, anionowy związek powierzchniowo czynny, będący kwasem alkilopolieterokarboksylowym, taki jak „Akypo RO 50”, i albo polialkoksylan alkilowy, taki jak „Plurafac LF 431”, albo jednoetanoloamid kwasu alkilopolieterokarboksylowego, taki jak „Aminol A 15”. Występują w nich zazwyczaj mniejsze ilości (w odniesieniu do ogólnej ilości koncentratu, zawierającego około 3% koko-jednoaminy i około 3,5% kwasu mrówkowego), około 1% amfoterycznego związku powierzchniowo czynnego, zmieszanego z około 3% anionowego związku powierzchniowo czynnego i około 2% niejonowego związku powierzchniowo czynnego.
Nie zawsze jest konieczne występowanie wszystkich trzech (wyżej omówionych) rodzajów związków powierzchniowo czynnych, zmieszanych w składniku przeciwdziałającym osadzaniu lub rozpraszającym.
Bardzo skuteczne mogą być mieszaniny anionowych i niejonowych związków powierzchniowo czynnych. Mieszaniny (anionowych) kwasów alkilopolieterokarboksylowych, takich jak , Akypo RO 50”, i (niejonowych) alkilopolialkoksylanów, takich jak „Plurafac LF 431” mogą wykazywać działanie przeciw osadzaniu, które utrzymuje się ponad tydzień i to bez jakiegokolwiek zmniejszenia klarowności.
Skuteczne mogą być mieszaniny amfoterycznych i anionowych związków powierzchniowo czynnych bez niejonowych związków powierzchniowo czynnych, jak również mieszaniny amfoterycznych i niejonowych związków powierzchniowo czynnych bez anionowych związków powierzchniowo czynnych.
Niektóre z nich mogą być nawet bardziej skuteczne od mieszanin wszystkich trzech rodzajów, jak to wykazują doświadczenia przytoczone tu dalej. Okazuje się, że występują silne wpływy zarówno konkretnych wybranych mieszanin, jak i indywidualnych udziałów poszczególnych związków powierzchniowo czynnych w tych mieszaninach. Obecnie nie jest jeszcze
190 604 możliwe przedstawienie ogólnych reguł wpływu wszystkich parametrów strukturalnych i ilościowych na skuteczność działania rozpraszającego.
Generalnie względne ilości jednoaminowego środka smarnego (lub środków) oraz związku zapobiegającego osadzaniu (lub związków) będzie się wybierać tak, aby ilość środka rozpraszającego, była dostatecznie wysoka, aby zapobiegać powstawaniu osadów, ale nie tak wysoka, aby ucierpiały na tym własności tworzenia warstewek smarujących rozcieńczonych roztworów smarnych. Dla osiągnięcia tego celu może istnieć potrzeba mieszania różnych środków rozpraszających, aby doświadczalnie określić najlepszy wybór.
W celu uzyskania korzystnego wpływu na trwałość przy przechowywaniu oraz własności płynięcia koncentratów smarnych, kompozycje mogą ponadto zawierać środki zwiększające rozpuszczalność w postaci alkoholi jedno- lub wielowodorotlenowych (zwykle niższych alifatycznych alkoholi lub glikoli) albo polialkilenoglikoli.
Kompozycje te ponadto mogą zawierać środki odkażające, takie jak 4,4-dwumetylooksazolidyna.
pH tych koncentratów jest zazwyczaj niższe od obojętnego. Aby uzyskać takie pH dodawany jest odpowiedni nadmiar kwasu, najczęściej mrówkowego, octowego lub mlekowego.
Do wytwarzania koncentratów smarnych według niniejszego wynalazku, poszczególne składniki można stosować w postaci kwasu lub w postaci soli.
Do mieszalnika wyposażonego w mieszadło wprowadza się odpowiednią ilość wody demineralizowanej. Następnie dodaje się składniki w postaci kwasów lub soli. Najczęściej przyjmuje to formę dodawania uprzednio sporządzonych koncentratów, zawierających wszystkie składniki. Oczywiście możliwe jest jednak również wytwarzanie wodnych kompozycji smarnych według niniejszego wynalazku przez dodawanie poszczególnych składników do tej wody jeden po drugim.
Doskonałe własności kompozycji smarnych według niniejszego wynalazku są bardziej szczegółowo zilustrowane w oparciu o poniższe przykłady, w zestawieniu z załączonym rysunkiem. Na rysunku: fig. 1 przedstawia schematycznie urządzenie przenośnikowe dla butelek, na którym przeprowadzano przytaczane doświadczenia, a fig. 2 graficznie przedstawia wartości współczynnika tarcia ślizgowego, osiągane z zastosowaniem różnych środków smarnych i kompozycji smarnych.
W przytoczonych niżej próbach zmętnienia stosowano miejską wodę z Ladenburga (ogólna twardość Germana 25°, twardość węglanowa 15°, twardość niewęglanowa 10°).
Przykłady I-XIX
Koncentraty wytwarzano z 3% koko-jednoaminy; 3,5% kwasu mrówkowego; różnych związków zapobiegających osadzaniu w rozmaitych ogólnych ilościach, określonych w tabeli, oraz całkowicie demineralizowanej wody (do 100%). Zawartości procentowe podane powyżej oraz w tabeli odnoszą się do całości kompozycji koncentratów.
Tabela
Przykład Amfoteryczny związek powierzchniowo czynny Anionowy związek powierzchniowo czynny Niejonowy związek powierzchniowo czynny Skutek działania przeciw osadzaniu
1 2 3 .4 5
I 9% Triamphoram CP 1 - - -
II - 5,6% Akypo RO 50 - -
III - - 5,6% Plurafac LF 431 -
IV 4,2% Triamphoram CP 1 3% Akypo RO 50 - ++
V - 3% Akypo RO 50 2,6% Plurafac LF 431 +
VI - 4% Akypo RO 50 2% Plurafac LF 431 ++++
VII 4,8°/o Triamphoram CP 1 - 2,6% Plurafac LF 431 +
190 604 cd. tabeli
1 2 3 4 5
VIII 1% Triamphoram CP 1 3% Akypo RO 50 2% Plurafac LF 431 +++++
IX 1% Triamphoram CP 1 3% Akypo RO 50 4% Glucopon 600 CSUP -1--1-1 1
X 1% Triamphoram CP 1 3% Akypo RO 50 2% Synperonic LF/RH 30 ++
XI 1% Triamphoram CP 1 3% Akypo RO 50 2% Aminol A15 - - - - 1
XII 1% Triamphoram CP 1 7,7% Tensuccin HM 935 2% Plurafac LF 431 ++++
XIII 1% Triamphoram CP 1 4,3% Tensagex DLM 970 2% Plurafac LF 431 +++
XIV 1% Triamphoram CP 1 3% Akypo RLM 100 2% Plurafac LF 431 ++
XV 1% Triamphoram CP1 3% Akypo RO 50 2% Plurafac LF 431 +
XVI 2% Amphoteen 24 3% Akypo RO 50 2% Plurafac LF 431 ++
XVII Amphotensid B4 3% Akypo RO 50 2% Plurafac LF 431 +
XVIII 1,3%ο Rewoteric AM HC 3% Akypo RO 50 2% Plurafac LF 41 +
XIX 2,6% Triamphoram CP 3% Akypo RO 50 2% Plurafac LF 31 +++-
Tabela ta dla każdego przykładu przedstawia działanie przeciw osadzaniu (albo działanie zapobiegające osadzaniu) w sensie obserwowanego zmętnienia (oraz w niektórych przypadkach strącania) po pozostawieniu w spokoju 0,3% roztworów koncentratów w miejskiej wodzie z Ladenburga. Zmętnienie określano przez ich oglądanie (bez użycia przyrządów). Symbole w odpowiedniej kolumnie tabeli mają następujące znaczenia:
- zmętnienie widoczne natychmiast; osady powstające po upływie 1 godziny;
+ silne strącanie po upływie 24 godzin, ++ silne strrc^^^nue po upływie 48 godzin;
+++ ^:z^ć^ó^v^e strądee po upływne 96 godzin;
++++ brak widocznego zmętnienia przez 7 dni, potem pewne zmętnienie i niewielkie strącanie;
l H-H brak zmętnienia albo małe zmętnienie po upływie czasu dłuższego niż 14 dni.
Kompozycje z symbolami przynajmniej czterech „+” można uważać za w pełni użyteczne przemysłowo. Kompozycje o gorszych wynikach prób mogą jednak również nadawać się do użytku w odpowiednich warunkach (np. gdy jest łatwo dostępna bardziej miękka woda).
W celu określenia smarującego działania smarów według niniejszego wynalazku oraz ich poszczególnych składników wykorzystano wewnątrzzakładowe urządzenie przenośnikowe dla butelek, zilustrowane schematycznie na fig. 1. W czasie pomiarów utrzymywano stałą prędkość taśmy i objętość rozpylaną w jednostce czasu. Roztwory smarne wytwarzano z wymienionej miejscowej wody miejskiej (z Ladenburga) (o twardości 25° Germana). W pomiarach porównawczych stosowano 0,3% (wagowo) wodny roztwór koncentratu smarnego.
Kompozycję smarną według niniejszego wynalazku wytworzono (podobnie jak wyżej dla przykładu VIII) następująco:
Składnik
A 3%, koko-jednoamina,
B 1%, koko-(NH-^H2k3k^2-(^i^2-3-COOH,
C 3%, oleilo-(O-CH20CH2)5-O-CH3-COOH,
D 2%, ali<oł^^ί^y^łl^^^ε^r^2ł iilkohol tłuszczowy, ee<^iryfi^owany,
E 3%, kwas mrówkowy, 8^/0 roztwór w wodzre,
F 88%, woda demineralizowanm (pH < 7).
190 604 (A oznacza „Armeen CD” z firmy Akzo; B oznacza „Triamphoram CP 1” z firmy CECA Atochem SA; C oznacza „Akypo RO 50” z firmy KAO Corp., Japonia; D oznacza „Plurafac LF 431” z firmy BASF AG, Niemcy).
Dla porównania skuteczności smarowania sporządzono następujące kompozycje szeregu jedno-, dwu- i trójamin, bez środków rozpraszających według niniejszego wynalazku:
3% aminy,
3% kwasu octowego (60% roztwór w wodzie), oraz
84% wody demineralizowanej.
Figura 2 przedstawia wartości współczynnika tarcia ślizgowego różnych stosowanych roztworów (o zawartości amin 90 ppm) jedno-, dwu-i trójamin oraz roztworu według niniejszego wynalazku (podobnego do użytego w przykładzie VIII). Współczynnik tarcia ślizgowego K jest miarą działania smaru i oblicza się go z wzoru
K = F/G, w którym
K oznacza współczynnik tarcia ślizgowego,
F oznacza siłę zmierzoną urządzeniem pomiarowym instalacji przenoszącej butelki (fig. 1), zaś
G oznacza wagę butelek używanych w próbie.
Im niższa jest wartość współczynnika tarcia ślizgowego, tym większy jest skutek smarowania. Fig. 2 wyraźnie wskazuje, że koko-jednoamina zapewnia najniższe wartości współczynnika ślizgowego (K = 0,03 dla szkła).
Koko-jednoamina w kompozycjach bez środków rozpraszających według niniejszego wynalazku jest jednak bezużyteczna w praktyce z uwagi na wyżej omówione problemy osadzania. Produkt według niniejszego wynalazku, podobny do użytego w przykładzie VIII, o wartościach współczynnika tarcia ślizgowego K = 0,075 (dla szkła) i 0,102 (dla PET), jest zdecydowanie korzystniejszy w porównaniu z dwu- i trój aminami, które obecnie stanowią przemysłowy standard. Polepszenie wartości współczynnika tarcia ślizgowego rzędu 0,2 jednostek oznacza w praktyce bardzo istotne polepszenie.
Produkty według niniejszego wynalazku, bazujące na jednoaminach, praktycznie nie wytwarzają piany przy ich stosowaniu. Jest to ich ważną zaletą, gdyż znane i obecnie stosowane produkty na bazie dwu-i trójamin wytwarzają ogromne objętości pian. Piany te są bardzo trwałe i trzeba je usuwać przez przemywanie. Powoduje to zwiększone wysiłki i koszty, a ponadto wywołuje wzmożone napięcia w układach ściekowych zakładu i miasta.
190 604
FIG. 2
Wartości współczynnika tarcia ślizgowego stosowanych roztworów (stężenie aminy 90 ppm)

Claims (62)

  1. Zastrzeżenia patentowe
    1. Koncentrat wodnej kompozycji smarnej, nadający się do wytwarzania wodnych roztworów smarnych do smarowania taśm przenośników i łańcuchów przenośników w przemyśle spożywczym i w przemyśle wytwarzającym napoje, zawierający co najmniej jeden związek jednoaminowy jako główny środek smarny, znamienny tym, że zawiera 0,1-99%, korzystnie 0,5-10%, a najkorzystniej 1-5% wagowych tłuszczowego związku jednoaminowego, względem całości koncentratu, oraz 0,01-50%, korzystnie 0,1-15%, a najkorzystniej 1-10% wagowych, względem całości koncentratu, składnika zapobiegającego osadzaniu zawierającego co najmniej jeden środek powierzchniowo czynny przeciwdziałający osadzaniu ciał stałych z roztworu smarnego w warunkach smarowania, z wykluczeniem mydeł, a ponadto zawiera skuteczną ilość kwasu dla zapewnienia pH niższego od 8, ewentualnie środek odkażający i typowe dodatki, oraz zawiera wodę w ilości stanowiącej uzupełnienie do 100%.
  2. 2. Koncentrat według zastrz. 1, znamienny tym, że związek jednoaminowy zawiera co najmniej jedną aminę tłuszczową, korzystnie pierwszorzędową, takąjak amina tłuszczowa C8-C22, a zwłaszcza amina tłuszczowa C12-C-18.
  3. 3. Koncentrat według zastrz. 2, znamienny tym, że amina tłuszczowa zawiera związki koko-jednoaminowe, a korzystnie zasadniczo składa się ze związków koko-jednoaminowych.
  4. 4. Koncentrat według zastrz. 1, znamienny tym, że kwasem jest co najmniej jeden niższy kwas alkilokarboksylowy, taki jak kwas mrówkowy, kwas octowy lub kwas mlekowy, w ilości co najmniej wystarczającej do zobojętnienia zawartości aminowej koncentratu.
  5. 5. Koncentrat według zastrz. 4, znamienny tym, że wykazuje wartość pH między 3 i 8, korzystnie między 4 i 7.
  6. 6. Koncentrat według zastrz. 1, znamienny tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera kationowy związek powierzchniowo czynny.
  7. 7. Koncentrat według zastrz. 1, znamienny tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera co najmniej dwa związki powierzchniowo czynne wybrane spośród anionowych, amfoterycznych i niejonowych związków powierzchniowo czynnych, przy czym co najmniej jeden związek powierzchniowo czynny jest anionowy i co najmniej jeden związek powierzchniowo czynny jest amfoteryczny lub niejonowy.
  8. 8. Koncentrat według zastrz. 7, znamienny tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera co najmniej jeden amfoteryczny związek powierzchniowo czynny, co najmniej jeden anionowy związek powierzchniowo czynny oraz co najmniej jeden niejonowy związek po wierzchniowo czynny.
  9. 9. Koncentrat według zastrz. 8, znamienny tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera co najmniej jeden amfoteryczny kwas lub karboksylan alkilojednoaminowy lub alkilopoliaminowy, albo co najmniej jedną betainę, zwłaszcza alkilobetainę lub alkiloaminobetainę, lub sulfobetainę.
  10. 10. Koncentrat według zastrz. 8, znamienny tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera co najmniej jeden niejonowy alkoksylan alkoholu tłuszczowego, alkoksylan mminy tłuzzcoowej, alkilopoliglkkzzyd i/lub jednaalkilolaamid kwasu alkilopolieterowęglowego. ... .
  11. 11. Koncentrat według zastrz. 8, znamienny tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera co najmniej jeden anionowy związek polijtjrowz, zwłaszcza co najmniej jeden kwas alkiloOolietjrpwęglpwz, siarczan alkilopolijterpwy, sulfobursctznian alkilpoolieterρwy, fosforan alkilopolieterpwz lub pyppwieyni związek alkiloamidpoplietjrowy.
    190 604
  12. 12. Koncentrat według zastrz. 9, znamienny tym, że składrnk zapobiegający osadzaniu zawiera to najmniej jeden związek o ogólnym wzorze (1), R1 n-r5 —coo-r2 r4 n (1) w którym Ri ozaotza liniową, rozgałęzioną, nasyconą lub nienasyconą resztę alkilowa, zawierającą od 8 do 22 atomów węgla, albo odpowiednią resztę alkoksylową, R2 oznacza H, Na, K lub N(R3)3, gdzie R3 oznacza alkil lub hydroksyalkil, R4 oznacza H, alkil, hyaroksyalkil, R5-COO-R2 lub grupę o wzorze (1a),
    KCH2)mN]x-R5-COO-R2 (1a)
    Rg-COO~R2 w którym R5 oznacza alkil lub hyaroksy9lkil, n i m oznaczają liczby całkowite od 1 do 10, a x oznacza liczbę całkowitą od 1 do 50.
  13. 13. Koncentrat według zastrz. 12, znamienny tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera kwas alkiloaminokarboksylowy o ogólnym wzorze (1), w którym R1 oznacza kokoalkil, R4 oznacza H, R5 oznacza etylen, R2 oznacza H, a n oznacza 1.
  14. 14. Koncentrat według zastrz. 12, znamienny tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera kwas alkilopoliamCnok9rboksylowy o ogólnym wzorze (1), w którym R1 oznacza kokoalkil, R4 oznacza H, R5 oznacza etylen, R2 oznacza H, a n oznacza 3.
  15. 15. Koncentrat według zastrz. 9, znamienny tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera betainę o ogólnym wzorze (2), r7
    R6-N-CH2-COO- ¢2) r8 w którym R6 oznacza R1 lub RiCONI-tyCHL),,, przy czym R1 i n mają znaczenia identyczne jak dla wzoru (1), a R7 i Rg oznaczają identyczne albo różne podstawniki alkilowe lub hydrokszolkilowd.
  16. 16. Koncentrat według zastrz. 15, znamienny tym, że R<, oznacza kokoalkil, a każdy z R7 i Rg oznacza hyaroksydtyl.
  17. 17. Koncentrat według zastrz. 15, znamienny tym, że R6 oznacza kokoamidopropyl, o każdy z R7 i Rg oznacza metyl.
  18. 18. Koncentrat według zastrz. 9, znamienny tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera sulfobdtoinę o ogólnym wzorze (3),
    R?
    Rg—Nł Rg- SO3‘ *8 w którym R6, R7 i Rg mają znaczenia identyczne jak dla wzoru (2), a R9 oznacza liniowy albo rozgałęziony alkil lub hyaroksyalkil.
    190 604
  19. 19. Koncentrat według zastrz. 18, znamienny tym, że R<, oznacza dodecyl, każdy z R7 i Rg oznacza metyl, a R9 oznacza 2-hydroksypropyl.
  20. 20. Koncentrat według zastrz. 18, znamienny tym, że Ró oznacza kokoamidopropyl, każdy z R7 i Rg oznacza metyl, a R9 oznacza 2- hydroksypropyl.
  21. 21. Koncentrat według zastrz. 10, znamienny tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera Cg-C22 alkiloloalkoksylan, a zwłaszcza C11-C15 alkoksylan.
  22. 22. Koncentrat według zastrz. 11, znamienny tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera związek alkilopolieterowy o ogólnym wzorze (4)
    Ri[O-Rio]p-0-(Rn)-COO-R2 (4) w którym R1 i R2 mają identyczne znaczenia jak dla wzoru (1), każdy z R10 i R11 oznacza alkilen, a p oznacza liczbę całkowitą od 1 do 20.
  23. 23. Koncentrat według zastrz. 22, znamienny tym, że R1 oznacza C9-C11 alkil, R10 oznacza etylen, R11 oznacza metylen lub etylen, R2 oznacza H, a p wynosi od 3 do 9.
  24. 24. Koncentrat według zastrz. 22, znamienny tym, że R1 oznacza C16-C22 alkil lub alkenyl, zwłaszcza oleił, R10 oznacza etylen, R11 oznacza metylen lub etylen, zwłaszcza metylen, R2 oznacza H, a p wy nosi od 5 do 9.
  25. 25. Koncentrat według zastrz. 11, znamienny tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera związek o ogólnym wzorze (5)
    R1-[O-(CH2)n]m-OSO3-R2 (5) w którym R1 i R2 mają identyczne znaczenia jak dla wzoru (1), a każdy z n i m oznacza liczbę całkowitą od 1 do 10.
  26. 26. Koncentrat według zastrz. 25, znamienny tym, że R1 oznacza naturalny, syntetyczny Zieglera lub oksosyntetyczny alkil, n wynosi 2, m wynosi 1, 2 lub 3, a R2 oznacza sód.
  27. 27. Koncentrat według zastrz. 1, znamienny tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera polimerowy środek rozpraszający, zasadniczo nie wykazujący własności powierzchniowo czynnych, np. polialkilenoglikol.
  28. 28. Koncentrat według zastrz. 1, znamienny tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera kationy, utworzone ze środka zasadowego lub tworzącego zasadę, zwłaszcza z alkanoloaminy lub poliaminy o niskiej masie cząsteczkowej, i kwasu, przy czym wymienione kationy zdolne są do reagowania z anionami tworzącymi osady, takimi jak węglanowy, siarczanowy i fosforanowy, z utworzeniem rozpuszczalnych lub rozpraszalnych, stałych mikrocząstkowych produktów reakcji.
  29. 29. Koncentrat według zastrz. 28, znamienny tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera sole kwasów organicznych i trójetanoloaminy lub sześciometylenodwuaminy.
  30. 30. Koncentrat według zastrz. 1 albo 3, albo 4, albo 8, albo 9, albo 10, znamienny tym, że zawiera około 3% wagowych koko-jednoaminy; około 1% amfoterycznego kwasu alkilojednoamino- lub alkilopoliamino-karboksylowego; około 3% alkoksylowanego kwasu eterokarboksylowego; około 2% alkoksylowanego alkoholoeteru tłuszczowego; i około 3% niższego kwasu alkilokarboksylowego.
  31. 31. Wodna kompozycja smarna, zwłaszcza do taśm lub łańcuchów przenośników w przemyśle stosującym butelkowanie, zawierająca co najmniej jeden związek jednoaminowy jako główny środek smarny, znamienna tym, że składa się ze składników koncentratu wodnej kompozycji smarnej, który zawiera 0,1-99%, korzystnie 0,5-10%, a najkorzystniej 1-5% wagowych tłuszczowego związku jednoaminowego, względem całości koncentratu, oraz 0,01-50%, korzystnie 0,1-15%, a najkorzystniej 1-10% wagowych, względem całości koncentratu, składnika zapobiegającego osadzaniu zawierającego co najmniej jeden środek powierzchniowo czynny przeciwdziałający osadzaniu ciał stałych z roztworu smarnego w warunkach smarowania, z wykluczeniem mydeł, i który zawiera skuteczną ilość kwasu dla zapewnienia pH koncentratu niższego od 8, ewentualnie środek odkażający i typowe dodatki, oraz składa się z takiej ilości wody rozcieńczającej koncentrat, że stężenie jednoaminowego głównego składnika smarnego wynosi 10-500 ppm, korzystnie około 90 ppm.
  32. 32. Kompozycja według zastrz. 31, znamienna tym, że związek jednoaminowy zawiera co najmniej jedną aminę tłuszczową, korzystnie pierwszorzędową, taką jak amina tłuszczowa C8-C22, a zwłaszcza amina tłuszczowa C^-C^.
    190 604
  33. 33. Kompozycja według zastrz. 32, znamienna tym, że amina tłuszczowa zawiera związki koko-jednoaminowe, a korzystnie zasadniczo składa się ze związków koko-jednoaminowych.
  34. 34. Kompozycja według zastrz. 31, znamienna tym, że kwasem jest co najmniej jeden niższy kwas alkilokarboksylowy, taki jak kwas mrówkowy, kwas octowy lub kwas mlekowy, w ilości co najmniej wystarczającej do zobojętnienia zawartości aminowej koncentratu.
  35. 35. Kompozycja według zastrz. 34, znamienna tym, że wykazuje wartość pH między 3 i 8, korzystnie między 4 i 7.
  36. 36. Kompozycja według zastrz. 31, znamienna tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera kationowy związek powierzchniowo czynny.
  37. 37. Kompozycja według zastrz. 31, znamienna tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera co. najmniej dwa związki powierzchniowo czynne wybrane spośród anionowych, amfoterycznych i niejonowych związków powierzchniowo czynnych, przy czym co najmniej jeden związek powierzchniowo czynny jest anionowy i co najmniej jeden związek powierzchniowo czynny jest amfoteryczny lub niejonowy-.
  38. 38. Kompozycja według zastrz. 37, znamienna tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera co najmniej jeden amfoteryczny związek powierzchniowo czynny, co najmniej jeden anionowy związek powierzchniowo czynny oraz co najmniej jeden niejonowy związek powierzchniowo czynny;
  39. 39. Kompozycja według zastrz. 38, znamienna tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera co najmniej jeden amfoteryczny kwas lub karboksylan alkilojednoaminowy lub alkilopoliaminowy, albo co najmniej jedną betainę, zwłaszcza alkilobetainę lub alkiloaminobetainę, lub sulfobetainę.
  40. 40. Kompozycja według zastrz. 38, znamienna tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera co najmniej jeden niejonowy alkoksylan alkoholu tłuszczowego, olkoksylan aminy tłuszczowej, alkilopoliglukozyd i/lub jednoalkiloloamid kwasu alkilopolieterowęglowego.
  41. 41. Kompozycja według zastrz. 38, znamienna tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera co najmniej jeden amonowy związek polieterowy, zwłaszcza co najmniej jeden kwas alkilopolieterowęglowy, siarczan alkilopolieterowy, sulfobursztynian alkilopolieterowy, fosforan alkilopolieterowy lub odpowiedni związek alkiloamidopolieterowy.
  42. 42. Kompozycja według zastrz. 39, znamienna tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera co najmniej jeden związek o ogólnym wzorze (1),
    Ri— n-r5 —coo-r2 r4 n (1) w którym Rj oznacza liniową, rozgałęzioną, nasyconą lub nienasyconą resztę alkilową, zawierającą od 8 do 22 atomów węgla, albo odpowiednią resztę alkoksylową, R2 oznacza H, Na, K lub N(R3)3) gdzie R3 oznacza alkil lub hydroksyalkil, R4 oznacza H, alkil, hydroksyalkil, R5-COO-R2 lub grupę o wzorze (la),
    KCH2)mN]x-R5-COO-R2
    R5COO~R2 w którym R5 oznacza alkil lub hydroksyalkil, n i m oznaczają liczby całkowite od 1 do 10, a x oznacza liczbę całkowitą od 1 do 50.
  43. 43. Kompozycja według zastrz. 42, znamienna tym, że skłżdnik 2^apobż^^:oąc^;^' osadzaniu zawiera kwas alkiloamipokorbaksylowy o ogólnym wzorze (1), w którym R1 oznacza kokoalkil, R4 oznacza H, R5 ozpoczo etylen, R2 ozpoczo H, a p ozpoczo 1.
    190 604
  44. 44. Kompozycja według zastrz. 42, znamienna tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera kwas alkilopoliaminokarboksylowy o ogólnym wzorze (1), w którym R1 oznacza kokoalkil, R4 oznacza H, R5 oznacza etylen, R2 oznacza H, a n oznacza 3.
  45. 45. Kompozycja według zastrz. 39, znamienna tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera betainę o ogólnym wzorze (2), (2)
    R6-N- CHrCOOr8 w którym R<, oznacza R1 lub RiCONH-(CH2)n, przy czym R1 i n mają znaczenia identyczne jak dla wzoru (1), a R7 i Rg oznaczają identyczne albo różne podstawniki alkilowe lub hydroksyalkilowe.
  46. 46. Kompozycja według zastrz. 45, znamienna tym, że Re oznacza kokoalkil, a każdy z R7 i Rg oznacza hydroksyetyl.
  47. 47. Kompozycja według zastrz. 45, znamienna tym, że Re oznacza kokoamidopropyl, a każdy z R7 i Rg oznacza metyl.
  48. 48. Kompozycja według zastrz. 39, znamienna tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera sulfobetainę o ogólnym wzorze (3), ί'
    Rg-N1 r8 w którym Re, R7 i Rg mają znaczenia identyczne jak dla wzoru (2), a R9 oznacza liniowy albo rozgałęziony alkil lub hydroksyalkil.
  49. 49. Kompozycja według zastrz. 48, znamienna tym, że R6 oznacza dodecyl, każdy z R7 i Rg oznacza metyl, a R9 oznacza 2-hydroksypropyl.
  50. 50. Kompozycja według zastrz. 4g, znamienna tym, że Re oznacza kokoamidopropyl, każdy z R7 i Rg oznacza metyl, a R9 oznacza 2-hydroksypropyl.
  51. 51. Kompozycja według zastrz. 50, znamienna tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera Cg-C22 alkiloloalkoksylan, a zwłaszcza C11-C15 alkoksylan.
  52. 52. Kompozycja według zastrz. 41, znamienna tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera związek alkilopolieterowy o ogólnym wzorze (4)
    Ri[O-R,o]p-O-(Rn)-COO-R2 (4) w którym R1 i R2 mają identyczne znaczenia jak dla wzoru (1), każdy z R10 i R11 oznacza alkilen, a p oznacza liczbę całkowitą od 1 do 20.
  53. 53. Kompozycja według zastrz. 52, znamienna tym, że R1 oznacza C9-C11 alkil, Rio oznacza etylen, Rn oznacza metylen lub etylen, R2 oznacza H, a p wynosi od 3 do 9.
  54. 54. Kompozycja według zastrz. 52, znamienna tym, że R1 oznacza C16-C22 alkil lub alkenyl, zwłaszcza oleil, Rd oznacza etylen, Rn oznacza metylen lub etylen, zwłaszcza metylen, R2 oznacza H, a p wynosi od 5 do 9.
  55. 55. Kompozycja według zastrz. 41, znamienna tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera związek o ogólnym wzorze (5)
    Rl-[O-(CH2)n]m-OSO3-R2 (5) w którym R1 i R2 mają identyczne znaczenia jak dla wzoru (1), a każdy z n i m oznacza liczbę całkowitą od 1 do 10.
  56. 56. Kompozycja według zastrz. 55, znamienna tym, że R1 oznacza naturalny, syntetyczny Zieglera lub oksosyntetyczny alkil, n wynosi 2, m wynosi 1,2 lub 3, a R2 oznacza sód.
    190 604
  57. 57. Kompozycja według zastrz. 31, znamienna tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera polimerowy środek rozpraszający, zasadniczo nie wykazujący własności powierzchniowo czynnych, np. polialkilenoglikol.
  58. 58. Kompozycja według zastrz. 31, znamienna tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera kationy, utworzone ze środka zasadowego lub tworzącego zasadę, zwłaszcza z alkanoloaminy albo poliaminy o niskiej masie cząsteczkowej, i kwasu, przy czym wymienione kationy zdolne są do reagowania z anionami tworzącymi osady, takimi jak węglanowy, siarczanowy i fosforanowy, z utworzeniem rozpuszczalnych lub rozpraszalnych, stałych mikrocząstkowych produktów reakcji.
  59. 59. Kompozycja według zastrz. 58, znamienna tym, że składnik zapobiegający osadzaniu zawiera sole kwasów organicznych i trójetanoloaminy lub sześciometylenodwuammy.
  60. 60. Kompozycja według zastrz. 31 albo 33, albo 34, albo 38, albo 39, albo 40, znamienna tym, że koncentrat zawiera około 3% wagowych koko-jednoaminy; około 1% amfoterycznego kwasu alkilojednoamino- lub alkilopoliamino-karboksylowego; około 3% alkoksylowanego kwasu eterokarboksylowego; około 2% alkoksylowanego alkoholoeteru tłuszczowego; i około 3% niższego kwasu alkilokarboksylowego.
  61. 61. Zastosowanie koncentratu określonego w zastrz. 1 do wytwarzania wodnego roztworu smarnego o skutecznej zdolności smarnej, zwłaszcza o stężeniu tłuszczowego związku jednoaminowego wynoszącym 10-500 ppm, korzystnie około 90 ppm.
  62. 62. Zastosowanie według zastrz. 61, znamienne tym, że stosuje się koncentrat o zawartości tłuszczowego związku jednoaminowego, zwłaszcza koko-jednoaminy, 1-30% względem całości koncentratu.
PL97336932A 1997-06-12 1997-06-12 Koncentrat wodnej kompozycji smarnej, wodna kompozycja smarna oraz zastosowanie koncentratu wodnej kompozycji smarnej do wytwarzania wodnego roztworusmarnego PL190604B1 (pl)

Priority Applications (1)

Application Number Priority Date Filing Date Title
PL97336932A PL190604B1 (pl) 1997-06-12 1997-06-12 Koncentrat wodnej kompozycji smarnej, wodna kompozycja smarna oraz zastosowanie koncentratu wodnej kompozycji smarnej do wytwarzania wodnego roztworusmarnego

Applications Claiming Priority (2)

Application Number Priority Date Filing Date Title
PL97336932A PL190604B1 (pl) 1997-06-12 1997-06-12 Koncentrat wodnej kompozycji smarnej, wodna kompozycja smarna oraz zastosowanie koncentratu wodnej kompozycji smarnej do wytwarzania wodnego roztworusmarnego
PCT/EP1997/003080 WO1998056881A1 (en) 1997-06-12 1997-06-12 Aqueous lubricant composition comprising a monoamine

Publications (2)

Publication Number Publication Date
PL336932A1 PL336932A1 (en) 2000-07-17
PL190604B1 true PL190604B1 (pl) 2005-12-30

Family

ID=20075576

Family Applications (1)

Application Number Title Priority Date Filing Date
PL97336932A PL190604B1 (pl) 1997-06-12 1997-06-12 Koncentrat wodnej kompozycji smarnej, wodna kompozycja smarna oraz zastosowanie koncentratu wodnej kompozycji smarnej do wytwarzania wodnego roztworusmarnego

Country Status (1)

Country Link
PL (1) PL190604B1 (pl)

Also Published As

Publication number Publication date
PL336932A1 (en) 2000-07-17

Similar Documents

Publication Publication Date Title
US3630898A (en) Product and process
AU2005235962B2 (en) Cleaning and corrosion inhibition system and composition for surfaces of aluminum or colored metals and alloys thereof under alkaline conditions
CN1068374C (zh) 烷基醚胺传输机用润滑剂
EP2105493B1 (en) Dry lubrication method employing oil-based lubricants
EP2105494B1 (en) A method of lubricating a conveyor belt
CZ209694A3 (en) Lubricants for chain conveyor belts and their use
US5223162A (en) Washing composition for inhibiting stress cracking in poly(alkylene terephthalate) articles and methods of use therefor
WO2008073951A1 (en) A method of lubricating a conveyor belt
CA2164695C (en) Composition for inhibiting stress cracks in plastic articles and methods of use therefor
JPS638494A (ja) 洗浄溶液用添加剤及び洗浄方法
AU597028B2 (en) Carboxylated surfactant-containing lubricants, production and use
WO2009039297A1 (en) Fire fighting and cooling composition
US20040167044A1 (en) Conveyor lubricants for use in the food and beverage industries
CN101137742A (zh) 低发泡的传送带润滑剂组合物和方法
EP0797652B1 (en) Soap-based lubricant composition free from complexing agents
AU2012374616B2 (en) Solvent-free oil dispersant
AU738450B2 (en) Aqueous lubricant composition comprising a monoamine
PL190604B1 (pl) Koncentrat wodnej kompozycji smarnej, wodna kompozycja smarna oraz zastosowanie koncentratu wodnej kompozycji smarnej do wytwarzania wodnego roztworusmarnego
EP1028161B1 (en) Detergent and use thereof
US3507791A (en) Biodegradable soluble lubricants
US20150158065A1 (en) Composition and method for hydrocarbon and lipid degradation and dispersal
CN109022116A (zh) 一种灌装啤酒高速线专用链道润滑剂及其制备方法与应用方法
WO2000014191A1 (en) Mechanical working in the presence of a metal containing copper or aluminum
CN101711275A (zh) 可生物降解的清洁组合物
RU2354686C1 (ru) Техническое моющее средство астат-щ

Legal Events

Date Code Title Description
LAPS Decisions on the lapse of the protection rights

Effective date: 20070612