Nawozy mieszane, otrzymywane z azo¬ tanu i siarczanu amonu, sklonne sa do spie¬ kania sie i twardnienia, jesli je przechowy¬ wac w niekorzystnych warunkach wilgotno¬ sci powietrza.Stwierdzono, ze otrzymuje sie trwale przechowujacy sie nawóz, wytwarzajac przez krystalizacje sól zawierajaca siar¬ czan i azotan amonu w stosunku moleku¬ larnym 1 : 3, i mieszajac te sól nasitepnie ze srodkiem, przeciwdzialajacym spiekaniu sie czastek, obojetnym lub posiadajacym wartosc nawozowa. Jako taka domieszka okazal sie bardzo przydatnym siarczan a- monu, przy pomocy którego mozna otrzy¬ mac produkt, odpowiadajacy swym skla¬ dem znanym nawozom, jak saletra „Leuna" lulb azotanosiarczan amonu, przyczem pro¬ dukt ten odznacza sie trwaloscia przy prze¬ chowywaniu i latwoscia rozsiewania nawet w najniekorzystniejszych warunkach.W celu wytworzenia na drodze krysta¬ lizacji jednolitej soli, zawierajacej siarczan amonu i azotan amonu w stosunku czastecz¬ kowym 1 : 3, stosuje sie jako ciecz wyjscio¬ wa roztwór wodny obu wymienionych soli, nasycony wzgledem obu soli w temperatu¬ rze, w której sie pracuje. Przez ogrzewanie stwarza sie moznosc rozpuszczenia sie no¬ wych ilosci siarczanu i azotanu amonu, któ¬ re to sole wprowadza sie teraz w stosunku czasteczkowym 1 : 3. Wskutek nastepnego obnizenia temperatury do poprzedniej wy¬ sokosci, wprowadzone sole wykrystalizo-Wuja w tym samym stosunku 1 : 3 w posta¬ ci jednolitego |fO'di|ktu i powstaje roztwór wyjsciowy. Mozna oczywiscie pracowac w róznych temperaturach; wtedy w wyjscio¬ wym nasyconym roztworze zmienia sie od¬ powiednio stosunek ilosciowy siarczanu i azotanu amonu. Wykrystalizowana sól ma zawsze wyglad jednolity, a zawartosc w niej azotu wynosi 30%. Tak bogata w azot sól mozna, nie obawiajac sie obnizenia za¬ wartosci azotu ponizej zawartosci w sale¬ trze Leuna, mieszac z odpowiedniemi srod¬ kami w ilosciach, wystarczajacych dla zmniejszenia lub zupelnego usuniecia spie¬ kania sie i twardnienia mieszaniny.Jako domieszki wchodza w rachube o- prócz siarczanu amonu np. ziemia okrzem¬ kowa, siarczan wapnia, glina (Bolus alba) albo srodki zawierajace potas, naprzyklad kopaliny potasowe, przez co wprowadza sie do mieszanki dalszy skladnik wartosciowy pod wzgledem nawozowym.Domieszki dodawane do azotano-siar- czanu amonu moga miec wielkosc ziaren taka sama lub rózna. Zaleca sie dobierac wielkosc ziaren mniej wiecej jednakowa, aby uniknac pózniejszego rozdzielania sie skladników; mozna mówniez stosowac do¬ mieszki czesciowo lub calkowicie w postaci pylu, chroniacego, jak puder, poszczegól¬ ne czastki.Przyklad I. Wychodzi sie z roztworu, nasyconego w temperaturze mniej wiecej 60aC i zawierajacego na 250 kg wody 100 kg siarczanu amonu i 900 kg azotanu amo¬ nu. Do roztworu dodaje sie 100 kg miesza¬ niny stalego siarczanu i azotanu amonu w stosunku molekularnym 1 : 3 i nastawia tak temperature, aby roztwór wchodzil do wie¬ zy krystalizacyjnej ogrzany do 65°C, opu¬ szczal zas wieze w temperaturze 60°C. Wy¬ dzielajaca sie sól usuwa sie od czasu do czasu z aparatury i odwirowuje, podczas gdy do naczynia do rozpuszczania dodaje sie nowe ilosci stalych soli, w stosunku juz przytoczonym. Po odwirowaniu otrzymuje sie azotano-siarczan atnónoi ó równomief- nym wygladzie i sredniej zawartosci azotu 30% oraz co najwyzej 0.5% wody. 1000 kg tego produktu posredniego miesza sie na¬ stepnie z 750 kg siarczanu amonu o mozli¬ wie malej zawartosci wody (mniej wiecej 0.5%). W ten sposób otrzymuje sie nawóz, co do skladu odpowiadajacy saletrze „Leu¬ na", nie posiadajacy sklonnosci do spieka¬ nia sie i twardnienia.Przyklad II. Wychodzi sie z roztworu, nasyconego w temperaturze mniej wiecej 100°C i zawierajacego na 170 kg wody 85 kg siarczanu amonu i 915 kg azotanu amonu.Do roztworu dodaje sie stalego siarczanu i azotanu amonu w stosunku molekularnym 1 : 3 w ilosci 100 kg i podnosi temperature do 107°C, 1000 kg wydzielajacej sie przy ochlodzeniu do 100°C jednolitej soli mie¬ szanej miesza sie dobrze ze 165 kg ziemi o- krzemkowej. Otrzymuje sie mieszanine o zawartosci 26% azotu. Zamiast ziemi o- krzemkowej mozna uzyc siarczanu wapnia, najlepiej w postaci anhydrytu w mozliwie suchym stanie.Przyklad III. Wychodzi sie z roztwo¬ ru, nasyconego w temperaturze mniej wie¬ cej 70°C i zawierajacego na 210 kg wody 95 kg siarczanu amonu i 905 kg azotanu a- monu. Do roztworu dodaje sie stalego siar¬ czanu i azotanu amonu w stosunku moleku¬ larnym 1 : 3 w ilosci 100 kg i podwyzsza temperature do 75°C. 1000 kg wydziela¬ jacej sie przy ochlodzeniu do 70°C jedno¬ litej soli nreszanej miesza sie dobrze z 165 kg 50% chlorku potasu, o moz¬ liwie niskiej zawartosci wody. W ten spo¬ sób otrzymuje sie nawóz trwaly przy prze¬ chowywaniu, zawierajacy obok 26% azotu jeszcze 7% potasu. PL PL