Do usuwania rdzy z zelaza i stali stosu¬ je sie naogól nieorganiczne kwasy, np. kwas siarkowy i solny. Kwasy te rozpu¬ szczaja rdze lub zendre, tworzac sole ze¬ laza i wode. Przy nierównomiernie pokry¬ tym zendra lub rdza materjale kwasy na¬ gryzaja takze czysty metal i rozpuszczaja go, przyczem wytwarza sie wodór. Wskutek tego nastepuja straty metalu, które oczy¬ wiscie sa niepozadane.Znany jest szereg tak zwanych zapraw ochronnych, dodawanych do zapraw wy¬ trawiajacych, które rzeczywiscie zapobie¬ gaja mniej lub wiecej nagryzaniu metalu przez kwasy. Czesto jako zaprawy ochron¬ ne uzywane sa produkty sulfonowania naf¬ talenu, antracenu, oleju smolowego oraz ich polaczenia chinolinowe i pirydynowe.Znane jest takze stosowanie do wytrawia¬ nia odpadkowych kwasów siarkowych, o- trzymywanych w rafinerjach olejów mine¬ ralnych i fabrykach benzenu. Te odpadko¬ we kwasy siarkowe nie wymagaja dodatku zapraw ochronnych, gdyz zawieraja w znacznej ilosci sulfonowane weglowodory, dzialajace jako zaprawy ochronne. Oprócz tych produktów odpadkowe kwasy zawie¬ raja równiez pewna ilosc polimeryzatorów, produkty zywiczne i emulgowane weglowo¬ dory.Wytrawianie zelaza i stali zapomoca tych kwasów odpadkowych nie daje jednak dobrych wyników, poniewaz sposób ten po¬ siada duzo wad. Przy doprowadzaniu kwa¬ sów odpadkowych do wymaganego w prak¬ tyce stezenia i temperatury wydziela siewitelka ilosc produktów polimeryzacji, któ¬ re czesciowo mieszaja sie z kapiela wy¬ trawiajaca, a czesciowo plywaja na, jej po¬ wierzchni. Przy wyjmowaniu przedmio¬ tów wytrawianych osadzaja sie one w po¬ staci mocno przyczepionybh oleistych po¬ wlok, które nawet po dlugotrwalem zmy¬ waniu ciepla woda nie daja sie calkowicie usunac. Ta niedogodnosc wzrasta stale wskutek niezbednego dodawania kwasu przed kazdem nastepnem wytrawianiem.Równiez przeróbka zuzytej kapieli rna siarczan zelazawy nie jest ekonomiczna wskutek stale wzrastajacego zanieczy¬ szczenia, przyczem filtry szybko sie zaty¬ kaja.Dalsza wada tego sposobu jest nie¬ przyjemny zapach odpadkowego kwasu siarkowego z powodu zawartosci w nim weglowodorów, pirydyny i innych produk¬ tów, których zapach jest szkodliwy dla zdrowia i utrudnia stale przebywanie w pomieszczeniu, w którem odbywa sie wy¬ trawianie.Znane jest uwalnianie tych kwasów odpadkowych w celu otrzymywania soli amonowej od produktów polimeryzacji w koksowniach zapomoca traktowania ich w ciagu V2 — 1 godziny para wodna przy temperaturze: 90°. *W ten sposób wydzie¬ laja sie wszystkie produkty zywiczne, wieksza czesc rozpuszczonych organicz¬ nych produktów uchodzi takze, a rozpu¬ szczone weglowodory, które czesto znaj¬ duja sie w kwasie odpadkowym w ilosci do 3%, wyparowuja. Jezeli oczyszczanie przeprowadzac tak, ze pod koniec czy¬ szczenia otrzymuje sie stezenie kwasu 35— 40°Be, to kwas jest zupelnie czysty.Okazalo sie obecnie, ze oczyszczony kwas odpadkowy zawiera jeszcze taka ilosc organicznych produktów sulfonowa¬ nia, ze przy stezeniu do 3% zachowuje sie dzialaniu zaprawy ochronnej i nie wydzie¬ laja sie zanieczyszczenia, które powoduja niezdatnosc do dalszego traktowania ma- terjalu wytrawianego i lugu. Skladniki O nieprzyjemnej woni sa takze usuniete, wskutek czego kwas nie posiada wad nie- oczyszczonego kwasu odpadkowego.Najwazniejsze korzysci stosowania wstepnie oczyszczonego kwasu odpadko¬ wego polegaja jednak na tern, ze na przedmiotach wytrawianych nie powstaje oleista powloka, wskutek czego w ten spo¬ sób umozliwiona jest dalsza obróbka, przyczem dzialanie hamujace substancyj organicznych, chociaz , w ^wiekszej czesci zostaly one usuniete, jest jeszcze tak wielkie, ze przewyzsza dzialanie kwasu z dodatkiem najlepszych zapraw ochron¬ nych. Ilosc rozpuszczonej substancji or¬ ganicznej wystarcza zupelnie do zapobie¬ zenia nagryzaniu czystego metalu przez kwas. Nawet przy stezeniu kwasu do 3% rozpuszczone substancje organiczne wy¬ wieraja dzialanie zapraw ochronnych.Wystarczy takze krótkie dodatkowe trak¬ towanie zimna woda, co zamiast dotych¬ czasowego dlugotrwalego plókania ciepla woda stanowi ceche dodatnia tego sposo¬ bu. Wytwarzanie siarczanu zelazawego od¬ bywa sie bez trudnosci i bez przeszkód w ruchu wskutek zatykania sie filtrów. PL PL