PL192770B1 - Wkładka elektroniczna - Google Patents

Abstract

1. Wkladka elektroniczna zawierajaca kor- pus i bródke blokujaca, przy czym w korpusie sa umocowane, przesuwnie element sprzegajacy oraz przesuwnie i obrotowo, majacy wspólna os z bródka blokujaca i z korpusem co najmniej jeden wirnik do naciskania na element sprzega- jacy polaczony obrotowo z wirnikiem w kierunku bródki blokujacej przy rozpoznaniu kodu iden- tyfikacyjnego przesylanego pomiedzy kluczem a wkladka, przy czym element sprzegajacy za- wiera elementy zazebiajace do wspólpracy z dodatkowymi elementami zazebiajacymi dla laczenia bródki blokujacej i dla obracania jej przez wirnik pod wplywem momentu obrotowe- go klucza, przy czym wkladka zawiera równiez elementy blokujace przed przesuwem przy nie- rozpoznaniu kodu identyfikacyjnego, znamien- na tym, ze elementy blokujace (50, 60) sa za- montowane integralnie w bródce. PL PL PL

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest wkładka elektroniczna, zwłaszcza zamka elektronicznego którego odblokowanie zabezpiecza się za pomocą klucza, który ma uznane prawo dostępu za pomocą kodu identyfikacyjnego.

Znany jest zamek elektromechaniczny, w którym tradycyjne kodowanie mechaniczne (wynikające z mniej lub bardziej wypracowanego profilu bródki klucza) jest połączone z kodowaniem elektronicznym.

Z amerykańskiego opisu patentowego nr US 4856310, jest znany inny rodzaj zamka, zaliczonego do zamków elektronicznych, którego blokowanie i odblokowanie odbywa się na podstawie prostego porównania kodu identyfikacyjnego obecnego jednocześnie w zamku i w kluczu, bez konieczności dołączania do niego jakiegokolwiek dodatkowego kodu mechanicznego. Ten rodzaj zamka, całkowicie elektronicznego, aktualnie jednak całkowicie nie istnieje na rynku, co nie jest oczywiście sprawą ryzyka. W rzeczywistości taki zamek elektroniczny ma jeszcze szczególnie istotne niedogodności, które w praktyce zakazują jego wprowadzenie do handlu. Przede wszystkim, na przykład w przypadku utraty klucza, zmiana kodu identyfikacyjnego okazuje się niemożliwa bez odwołania się do producenta zamka. Następnie zasilanie tych zamków w energię dokonuje się przypuszczalnie za pomocą baterii, co jest problematyczne mając na uwadze ich z natury ograniczoną żywotność. Wreszcie wewnętrzna budowa tych zamków, a zwłaszcza ich wkładki, jest ponadto szczególnie złożona (ponieważ jest ona często po prostu przystosowana do tradycyjnych zamków mechanicznych), a przede wszystkim mało niezawodna, jak to ilustruje budowa wkładki z cytowanego opisu patentowego, zwłaszcza na bazie kilku sprężyn ściśniętych w stanie spoczynku.

W zamku znanym z europejskiego opisu patentowego nr EP-A-805 906 rozwiązany został problem zmiany kodu identyfikacyjnego przez dołączenie do klucza zespołu programowania, które umożliwiają tę zmianę bezpośrednio przez użytkownika. W zamku znanym z międzynarodowego zgłoszenia patentowego PCT nr WO 97/48867 jest opisany klucz, który jest wyposażony w środki do autonomicznego wytwarzania energii, czyli został rozwiązany problem związany ze źródłem zasilania zamka elektronicznego.

Celem wynalazku jest opracowanie wkładki elektronicznej o prostej budowie, przystosowanej do otoczenia elektronicznego i zawierającej zwłaszcza pewną, bardzo ograniczoną liczbę elementów wewnętrznych. Celem wynalazku jest także zaproponowanie wkładki szczególnie niezawodnej (mocnej) i sprawnej, zwłaszcza ze zmniejszonym zużyciem energii. Innym celem wynalazku jest uzyskanie wkładki, która byłaby dobrze zabezpieczona przed uderzeniami i drganiami oraz pyłem. Wreszcie dalszym celem wynalazku jest wykonanie wkładki odpornej również na wyrwanie, wgniecenie albo włamanie (zabezpieczenie przeciwwłamaniowe). Celem wynalazku jest także umożliwienie bardzo prostego regulowania niezgodności kluczy.

Wkładka elektroniczna zawierająca korpus i bródkę blokującą, przy czym w korpusie są umocowane, przesuwnie element sprzęgający oraz przesuwnie i obrotowo, mający wspólną oś z bródką blokującą i z korpusem co najmniej jeden wirnik do naciskania na element sprzęgający połączony obrotowo z wirnikiem w kierunku bródki blokującej przy rozpoznaniu kodu identyfikacyjnego przesyłanego pomiędzy kluczem a wkładką, przy czym element sprzęgający zawiera elementy zazębiające do współpracy z dodatkowymi elementami zazębiającymi dla łączenia bródki blokującej i dla obracania jej przez wirnik pod wpływem momentu obrotowego klucza, przy czym wkładka zawiera również elementy blokujące przed przesuwem przy nierozpoznaniu kodu identyfikacyjnego, według wynalazku charakteryzuje się tym, że elementy blokujące są zamontowane integralnie w bródce.

Korzystnie, bródka blokująca zawiera co najmniej jeden ogranicznik do zwalniania przez zespół napędowy w przypadku uznania kodu identyfikacyjnego.

Korzystnie, co najmniej jeden ogranicznik jest utworzony przez skrzydełko zabezpieczające umocowane obrotowo względem osi równoległej do osi co najmniej jednego wirnika pomiędzy początkowym i końcowym położeniem zwalniającym.

Korzystnie, zespół napędowy zawiera elektryczny mikrosilnik o osi równoległej do osi co najmniej jednego wirnika, przy czym wałek elektrycznego mikrosilnika uruchamiającego jest wyposażony w mniejsze napędowe kółko zębate do zwalniania co najmniej jednego ogranicznika i zazębiania się z wycinkiem koła zębatego połączonego sztywno z ogranicznikiem.

PL 192 770 B1

Korzystnie, ogranicznik stanowiący skrzydełko zabezpieczające jest połączony ze sprężyną powrotną do automatycznego doprowadzania tego ogranicznika do położenia początkowego w czasie wyciągania klucza.

Korzystnie, element sprzęgający jest utworzony z pierścienia cylindrycznego wyposażonego w środkową tarczę i zawierającego po obydwu stronach tej środkowej tarczy elementy zazębiające w postaci rowków do zabezpieczania połączenia obrotowego z jednej strony z bródką blokującą, a z drugiej strony z wirnikiem.

Korzystnie, tarcza środkowa elementu sprzęgającego zawiera kołek środkowy do opierania się na zwalniającym ograniczniku tego elementu sprzęgającego.

Korzystnie, wkładka zawiera ponadto co najmniej jedną sprężynę ściskową umieszczoną pomiędzy wirnikiem i elementem sprzęgającym.

Korzystnie, wkładka zawiera ponadto co najmniej jedno strzemię powrotne połączone na sztywno z wirnikiem i stykające się z elementem sprzęgającym do odłączenia go od bródki w czasie wyciągania klucza.

Korzystnie, strzemię powrotne zawiera opierającą się na powierzchni elementu sprzęgającego, prostopadłą do osi co najmniej jednego wirnika pierścieniową tarczę wyposażoną co najmniej w jedną stopkę przechodzącą przez element sprzęgający i przymocowaną do wirnika.

Korzystnie, wkładka zawiera ponadto co najmniej jeden pierścień blokujący połączony na sztywno z korpusem wkładki do ograniczania przesuwu co najmniej jednego wirnika w kierunku bródki blokującej.

Korzystnie, wkładka zawiera ponadto co najmniej jeden palec rozprzęgający utworzony z dwóch niezależnych części rozsuniętych względem siebie przez jedyną sprężynę ściskową zapewniający blokadę klucza w wirniku dla umożliwienia odłączenia się elementu sprzęgającego od obrotowej bródki w czasie wyciągania klucza.

Korzystnie, palec rozprzęgający jest zamontowany prostopadle do osi co najmniej jednego wirnika w otworze przechodzącym częściowo przez wirnik, przy czym jeden koniec tego palca rozprzęgającego dochodzi do przewodu do klucza dla styku z otworem klucza, a drugi koniec przechodzi przez zewnętrzną ściankę wirnika dla styku z podłużnym rowkiem wewnętrznej ścianki korpusu wkładki.

Korzystnie, rowek w wewnętrznej ściance korpusu wkładki zawiera co najmniej jedną część nachyloną dla ułatwienia ściskania jednej sprężyny przy obracaniu wirnika po wprowadzeniu klucza.

Korzystnie, bródka blokująca zawiera pierścieniową ścieżkę przewodzącą do kontaktu z jednym stałym zestykiem elektrycznym korpusu wkładki zasilającym napęd w energię.

Korzystnie, korpus wkładki zawiera co najmniej jeden prostopadły do osi co najmniej jednego wirnika otwór, w którym umieszczony jest zestyk elektryczny, korzystnie zestyk typu kulkowego stykający się z odpowiednim elementem przewodzącym klucza.

Korzystnie, wkładka zawiera ponadto obwody elektroniczne umieszczone we wnęce korpusu wkładki i połączone z jednej strony z co najmniej jednym kulkowym zestykiem elektrycznym, a z drugiej strony z jedynym stałym zestykiem elektrycznym dla zasilania środków napędowych bezpośrednio od klucza poprzez obwody elektroniczne.

Korzystnie, ogranicznik stanowiący skrzydełko zabezpieczające wirnika zewnętrznego ma szerokość większą niż szerokość ogranicznika stanowiącego skrzydełko zabezpieczające wirnika wewnętrznego dla zablokowania napędu bródki blokującej w obecności nieznanego klucza.

Korzystnie, wkładka zawiera ponadto co najmniej jeden trzpień montażowy o długości większej niż szerokość bródki blokującej, umieszczony na poziomie tej bródki blokującej pomiędzy strzemionami powrotnymi dla popychania tych ostatnich i dla zapobiegnięcia jednoczesnemu sprzęganiu się wirnika wewnętrznego i zewnętrznego przy wprowadzeniu dwóch kluczy do dwóch przewodów do kluczy.

Dzięki takiej budowie ze szczególnie ograniczoną liczbą części mechanicznych przemieszczanie bródki można prowadzić bez wielkich trudności poprzez element sprzęgający począwszy od wykorzystania prostego momentu obrotowego klucza i bez konieczności nakładu znacznej energii do sterowania środkami blokującymi (odblokowującymi) bródki.

Ogranicznik wkładki elektronicznej jest utworzony przez proste skrzydełko zabezpieczające, obracające się dookoła osi równoległej do osi co najmniej jednego wirnika, pomiędzy początkowym i końcowym położeniem zwalniania. Skrzydełko zabezpieczające przeciwdziała działaniu sprężyny powrotnej przeznaczonej do automatycznego powracania tego skrzydełka do swojego położenia wyjściowego w czasie wyciągania klucza.

PL 192 770 B1

Środki napędowe zawierają korzystnie elektryczne mikrourządzenie uruchamiające o osi równoległej do osi co najmniej jednego wirnika, przy czym zwolnienie co najmniej jednego łożyska dokonuje się za pośrednictwem czopu napędowego umieszczonego na wałku wyjściowym elektrycznego mikrourządzenia uruchamiającego i zazębiającego się na wycinku koła zębatego połączonego na sztywno z ogranicznikiem.

Skrzydełko zabezpieczające przeciwdziała działaniu sprężyny powrotnej przeznaczonej do automatycznego doprowadzania tego skrzydełka do swojego położenia początkowego w czasie wyciągania klucza.

Element sprzęgający jest utworzony z cylindrycznego pierścienia wyposażonego w tarczę środkową i zawierającego po obydwóch stronach tej centralnej tarczy elementy zazębiające w postaci rowków w celu zabezpieczenia obrotowego połączenia z jednej strony z bródką, a z drugiej strony z wirnikiem. Tarcza środkowa elementu sprzęgającego zawiera środkowy występ przeznaczony do współdziałania z ogranicznikiem uwalniającym tego elementu.

Zgodnie z jedną z cech charakterystycznych rozwiązania wynalazku wkładka elektroniczna zawiera poza tym co najmniej jedną ściskaną sprężynę umieszczoną pomiędzy wirnikiem i elementem sprzęgającym. Może ona zawierać poza tym co najmniej jedno powrotne strzemię połączone na sztywno z wirnikiem i przeznaczone do współdziałania z elementem sprzęgającym w celu umożliwienia jego odłączenia się od bródki w czasie wyciągania klucza. Strzemię powrotne zawiera korzystnie pierścieniową tarczę wyposażoną co najmniej w jedną stopkę przechodzącą przez element sprzęgający i przymocowaną do wirnika, przy czym tarcza współpracuje z powierzchnią elementu sprzęgającego prostopadłą do osi co najmniej jednego wirnika.

Zgodnie z inną cechą charakterystyczną rozwiązania wynalazku wkładka elektroniczna zawiera poza tym co najmniej jeden pierścień blokujący połączony na sztywno z korpusem wkładki i przeznaczony do ograniczania przesuwania co najmniej jednego wirnika w kierunku bródki.

Zgodnie z jeszcze inną cechą charakterystyczną rozwiązania wynalazku wkładka elektroniczna zawiera co najmniej jeden palec rozprzęgający utworzony z dwóch niezależnych części odsuniętych os siebie za pomocą jedynej sprężyny ściskowej i przeznaczony do zabezpieczenia blokowania klucza w wirniku w celu umożliwienia odłączania się elementu odprzęgającego od obrotowej bródki w czasie wyciągania klucza. Ten palec rozprzęgający jest zamontowany korzystnie prostopadle do osi co najmniej jednego wirnika w otworze przechodzącym częściowo przez wirnik, przy czym jeden koniec tego palca rozprzęgającego dochodzi do przewodu do klucza w celu zetknięcia się z otworem klucza, a drugi koniec przekracza zewnętrzną ściankę wirnika w celu zetknięcia się z podłużnym rowkiem wewnętrznej ścianki korpusu wkładki. Rowek wewnętrznej ścianki korpusu wkładki może zawierać przynajmniej jedną nachyloną część w celu ułatwienia ściskania jedynej sprężyny w czasie przemieszczania się wirnika po wprowadzeniu klucza. W ten sposób wyciąganie klucza nie jest możliwe poza pewne położenie kątowe wyznaczone przez dokładne umieszczenie rowka.

Bródka zawiera korzystnie pierścieniową ścieżkę przewodzącą przeznaczoną do współdziałania z jedynym stałym zestykiem elektrycznym korpusu wkładki w celu umożliwienia zasilania środków napędowych w energię. Podobnie korpus wkładki zawiera co najmniej jeden otwór prostopadły do osi co najmniej jednego wirnika, przeznaczony do przyjmowania zestyku elektrycznego, korzystnie typu kulkowego, w celu współdziałania z odpowiednim elementem przewodzącym klucza. Obwody elektroniczne umieszczone we wnęce korpusu wkładki i połączone z jednej strony przynajmniej z jednym kulkowym zestykiem elektrycznym, a z drugiej strony z jedynym, stałym zestykiem elektrycznym, są poza tym przewidziane w taki sposób, że zasilanie środków napędowych bródki mogłoby być dokonywane bezpośrednio od klucza poprzez przewody elektroniczne.

Zgodnie z jednym z korzystnych rozwiązań wynalazku wkładka elektroniczna według wynalazku zawiera pierwszy wirnik albo wirnik wewnętrzny i drugi wirnik albo wirnik zewnętrzny, a skrzydełko zabezpieczające wirnika zewnętrznego ma szerokość większą niż szerokość skrzydełka zabezpieczającego wirnika wewnętrznego, tak że wprowadzenie klucza do zewnętrznego przewodu do klucza nie pozwala na napędzanie bródki w obecności klucza nie uznanego w wewnętrznym przewodzie do klucza. W takim przypadku przewiduje się co najmniej jeden trzpień montażowy o długości większej niż szerokość bródki, umieszczony na poziomie tej bródki pomiędzy strzemionami powrotnymi i przeznaczony do współdziałania z tymi ostatnimi w celu uniknięcia jednoczesnego sprzęgania wirnika wewnętrznego i zewnętrznego w przypadku wprowadzenia dwóch kluczy do dwóch przewodów do kluczy.

Przedmiot wynalazku w przykładzie wykonania jest przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w zewnętrznym widoku perspektywicznym wkładkę zamka elektronicznego według

PL 192 770 B1 wynalazku, fig. 2 - w widoku zespołu rozebranego różne wewnętrzne części składowe wkładki z fig. 1, fig. 3 - w podłużnym przekroju poprzecznym wkładkę z fig. 1, fig. 4 - wkładkę w przekroju poprzecznym w płaszczyźnie IV-IV na fig. 3, fig. 5 - wkładkę w przekroju poprzecznym w płaszczyźnie V-V na fig. 4, a fig. 6 - wkładkę w widoku w przekroju poprzecznym podobnym do przekroju na fig. 5, lecz po obróceniu wirnika.

Wkładka, zgodna z wymiarami konwencjonalnego, podwójnego cylindra mechanicznego zawiera klasycznie zamontowaną pomiędzy dwiema częściami pierwszą 12 i drugą 14 korpusu, z przodu i z tyłu, pośrednią obrotową bródkę blokującą 10, przeznaczoną do uruchomienia zapadki (nie pokazanej) tego zamka. Te dwie części pierwsza 12 i druga 14 z przodu i z tyłu korpusu zazębiają się ze sobą za pomocą palca łączącego rozciągającego się od tylnej części korpusu i umocowanego w odpowiednim otworze przedniej części korpusu (patrz fig. 3) za pomocą elementów mocujących 16 (na przykład dwóch śrub).

Przez każdą część pierwszą 12 i drugą 14 korpusu przechodzą dwa półpierścienie ustalające 18, 20 (pokazane na zewnątrz wkładki), których funkcja będzie przedstawiona dokładniej. Aby zapobiec jakiejkolwiek utracie tych półpierścieni ustalających 18, 20 dwa inne pierścienie utrzymujące z przodu i z tyłu (nie pokazane) mogą być zamontowane po prostu siłowo w celu zakrycia tych dwóch części pierwszej 12 i drugiej 14 korpusu wkładki. Można jednak brać pod uwagę wszelkie inne środki do zabezpieczania tych półpierścieni ustalających 18, 20, takie jak umocowanie w częściach 12, 14 korpusu drogą spawania albo lutowania albo całkowitego pokrycia za pomocą prostej osłony.

Należy mieć na uwadze, że w wyjściowym położeniu spoczynkowym (przy braku klucza), bródka 10 jest lekko nachylona względem pionu.

Oczywiście wynalazek nie powinien być ograniczony do tego jedynego przykładu wykonania wkładki typu podwójnego cylinderka europejskiego i znajduje on oczywiście zastosowanie we wszelkich typach wkładek europejskich albo międzynarodowych (a nawet ewentualnie w modelach nieznormalizowanych), na przykład we wkładce typu prostego cylinderka z przyciskiem albo ponadto typu półcylinderka.

Wychodząc z jednego albo drugiego z dwóch końców przedniego i tylnego wkładki i kierując się do jej środka, gdzie znajduje się bródka 10, rozróżnia się wirnik przedni albo tylny (odpowiednio wirnik wewnętrzny 32 i zewnętrzny 34), w którym jest wykonany przewód 36 (odpowiednio 38) do wkładania klucza 8 (a dokładniej trzonka albo pióra tego klucza), element sprzęgający 40 (odpowiednio 42) napędzany przez wirnik 32, 34 i przeznaczony do sprzężenia z bródką 10 oraz strzemię powrotne 44 (odpowiednio 46) połączone na sztywno z wirnikiem 32, 34. Pomiędzy strzemionami powrotnymi 44, 46, to jest prawie na poziomie bródki 10, znajduje się podpora 48 przeznaczona do przyjmowania elektrycznego zespołu napędowego, na przykład mikrosilniczka 50, przez którą przechodzi ośka 52 podpory 48, która ma umocowany na każdym ze swoich końców ogranicznik 54, 56 w postaci skrzydełka zabezpieczającego. Uwolnienie przez obracanie tych skrzydełek (w przypadku uznania kodu identyfikacyjnego) jest zapewnione za pomocą wycinka koła zębatego 58, umocowanego również na sztywno na ośce 52 podpory 48 i sprzężonego z mniejszym napędowym kółkiem zębatym 60 osadzonym na napędzanym wałku mikrosilniczka 50. Zwinięta sprężyna powrotna 62 jest zamontowana na ośce 52 podpory 48 i współpracuje z oporą 64 sprężyny 62 w celu umożliwienia automatycznego powrotu ograniczników 54, 56 w czasie wyciągania klucza.

Oczywiście ten przykład wykonania z obrotowymi skrzydełkami zabezpieczającymi pod działaniem mikrosilniczka 50 obrotowego nie ogranicza w żadnym stopniu wynalazku i jest całkowicie do przewidzenia zwolnienie opory 64 osiowej za pomocą mikrosilniczka 50 liniowego.

Wreszcie dwa łączące trzpienie montażowe 66, 68 (bez ograniczenia ich liczby), których długość jest większa niż szerokość bródki 10, są przewidziane do prowadzenia każdej strony podpory 48 i wyznaczania minimalnej odległości pomiędzy przednim i tylnym strzemieniem powrotnym 44 i 46 oraz unikania jednoczesnego sprzęgania dwóch wirników na bródce 10 w przypadku jednoczesnego wprowadzenia dwóch kluczy po każdej stronie wkładki.

Na fig. 3 i 4 przedstawiono w widokach w przekroju podłużnym wkładkę elektroniczną przedstawioną na fig. 1, na których przedstawiono dokładniej elementy wewnętrzne pokazane na fig. 2. Na fig. 3 przedstawiono wkładkę w symetrycznej płaszczyźnie pionowej, a na fig. 4, na której jest przedstawiona wkładka z kluczem 8 wprowadzonym do wirnika wewnętrznego 32, wkładka jest przedstawiona w płaszczyźnie poziomej przechodzącej przez oś symetrii wirników 32, 34. Pomiędzy stojanem wewnętrznym 22 i stojanem zewnętrznym 24, tworzącymi zewnętrzne części korpusu wkładki, jest zamontowana bródka blokująca 10. Stojan wewnętrzny 22 jest połączony na sztywno ze stojanem

PL 192 770 B1 zewnętrznym 24 za pomocą palca łączącego, przez który przechodzą dwa elementy mocujące 16 na przykład dwie śruby albo kołki mocujące. Każdy z tych dwóch stojanów 22, 24 jest wyposażony w cylindryczny podłużny otwór 26, 28, który ma tę samą oś i w którym są umieszczone podstawowe, wewnętrzne części składowe wkładki. Jeden z tych stojanów, na przykład stojan wewnętrzny 22, jest poza tym wyposażony we wnękę do umieszczania elektronicznych obwodów 30 wkładki.

W tylnej części wkładki (różne opisane dalej części są identyczne w części przedniej) znajduje się wirnik wewnętrzny 32 (wirnik 34 w części przedniej) ruchomy przesuwowo w stojanie wewnętrznym 22 (24) pomiędzy położeniem spoczynkowym (przy braku klucza) i położeniem otwarcia ograniczającym przesuw wirnika 32, 34 w kierunku bródki 10, w którym ten wirnik 32, 34 styka się z półpierścieniem ustalającym 16, 20.

Wirnik zawiera na jednym ze swoich końców przewód 36, 38 do wprowadzania klucza, a na drugim końcu pierwszy element zazębiający 70, 72 do współdziałania z odpowiednim drugim elementem zazębiającym 74, 76 elementu sprzęgającego 40, 42. Ten element sprzęgający 40, 42, który jest wyposażony w osiowy występ albo kołek środkowy 78, 80 przeznaczony do współdziałania z ogranicznikiem 54, 56 uwalniającym, zawiera poza tym trzeci element zazębiający 82, 84 przeznaczony do współdziałania z czwartym dodatkowym elementem zazębiającym 86, 88 bródki 10, tak że umożliwia wprawianie bródki 10 w ruch obrotowy przez wirnik pod działaniem momentu obrotowego klucza 8. Elastyczny element łączący, na przykład spiralna sprężyna ściskowa 90, 92, jest umieszczony pomiędzy wirnikiem 32, 34i elementem sprzęgającym 40, 42.

Strzemię powrotne 44, 46 jest utworzone przez tarczę pierścieniową 94, 96, do której jest przymocowana co najmniej jedna stopka 98, 100 przechodząca przez element sprzęgający 40, 42, której wolne końce są na przykład skierowane albo osadzone w wirniku 32, 34. Element sprzęgający 40, 42 jest utworzony z cylindrycznego pierścienia wyposażonego w środkową tarczę 102, 104 i zawierającego po obydwu stronach tej środkowej tarczy 102, 104 elementy zazębiające 74, 82, 76, 84 w postaci rowków w celu zapewnienia obrotowego połączenia z jednej strony z bródką 10, a z drugiej strony z wirnikiem 32, 34. Tarcza środkowa 102, 104 elementu sprzęgającego 40, 42 jest przeznaczona korzystnie do współdziałania z tarczą pierścieniową strzemienia powrotnego 44, 46.

Bródka 10, której położenie jest zapewnione przez konwencjonalne urządzenie wskaźnikowe 106 zawierające palec indeksowy ściskający sprężynę w otworze jednego ze stojanów 22, 24 (na przykład w stojanie wewnętrznym 22), jest również wyposażona w podłużny otwór 108, którego oś pokrywa się z osią podłużnych otworów stojanów 22, 24 i w którym jest umieszczony mikrosilniczek 50 i jego podpory 48. Podpora 48 i jej mikrosilniczek 50 są połączone na sztywno z bródką 10 za pomocą jakichkolwiek elementów mocujących (na przykład śruby, która ma otwór przepustowy 109 przechodzący poprzez podporę 48 -fig. 2), przy czym oś podporowa ograniczników 54, 56 w postaci skrzydełek zabezpieczających przechodzi przez tę podporę 48.

Należy nadmienić, że do skutecznego uznania niezgodności kluczy zewnętrzny ogranicznik 56 ma szerokość większą niż wewnętrzny ogranicznik 54, tak że wprowadzenie do wirnika zewnętrznego 34 nie rozpoznanego klucza 8 nie może w żadnym przypadku umożliwiać otwarcia zamka, jeżeli klucz 8 znajduje się już (element sprzęgający 40 rozprzęgnięty) w wirniku wewnętrznym 32 (korzystając w ten sposób z poprzedniego uznania). Tylko nowe uznanie tego zewnętrznego klucza 8 umożliwi odchylenie zewnętrznego ogranicznika 56 i wywołując posuwanie się zewnętrznego elementu sprzęgającego 42 w kierunku bródki 10, pociągnie za sobą trzpienie montażowe 66, 68 do popychania wewnętrznego strzemienia 44 i uwolnienia wewnętrznego elementu sprzęgającego 40, tak że nowe sprzęganie bródki 10 przez wirnik zewnętrzny 34 staje się możliwe wbrew obecności klucza w wirniku wewnętrznym 32.

Bródka 10 zawiera również pierścieniową ścieżkę przewodzącą 110 przeznaczona do współdziałania z jedynym stałym zestykiem elektrycznym 112 korpusu wkładki w celu umożliwienia zasilania w energię zespołu napędowego. W tym celu każda z dwóch części 12, 14 korpusu wkładki zawiera, prostopadły do osi wirników 32, 34 otwór 114, 116, w którym umieszczony jest zestyk elektryczny 118, 120, korzystnie typu kulkowego w celu współdziałania z odpowiednim elementem przewodzącym 122 klucza 8, na przykład zestykiem elektrycznym albo ścieżką przewodzącą. Różne zestyki elektryczne są połączone pomiędzy sobą poprzez obwody elektroniczne 30 rozmieszczone we wnęce korpusu wkładki, tak że zasilanie środków napędzających bródki blokującej 10 może być dokonane bezpośrednio z klucza 8 poprzez te obwody elektroniczne 30.

Blokowanie klucza 8 w wirniku 32, 34 w czasie jego obracania jest zapewnione w sposób klasyczny za pomocą palca rozprzęgającego, którego szczególna budowa jest przedstawiona szczegóPL 192 770 B1 łowo na fig. 5 i 6. Ta bardzo prosta konstrukcja jest utworzona z dwóch niezależnych części 124a, 124b, 126a, 126b, odsuniętych od siebie za pomocą jedynej sprężyny 128, 130 utrzymywanej w ślepym otworze 132a, 132b, 134a, 134b, wywierconym w każdej z tych dwóch części 124a, 124b, 126a, 126b, korzystnie cylindrycznych (dwa ślepe otwory zbiegają się czołowo). Tak utworzony palec rozprzęgający jest zamontowany prostopadle do osi wirników 32, 34w otworze 136, 138 przechodzącym częściowo przez każdy wirnik 32, 34, przy czym jeden koniec tego palca dochodzi do przewodu do wprowadzania klucza 8 w celu współdziałania z otworem 140 tego klucza 8, natomiast drugi koniec, przekraczając ściankę zewnętrzną wirnika 32, 34, styka się z rowkiem 142, 144 wykonanym podłużnie w wewnętrznej ściance odpowiedniego stojana 22, 24. Wtym przykładzie wykonania, który nie powinien stanowić ograniczenia wynalazku, ściskanie jedynej sprężyny (co zapobiega cofaniu się klucza) wykonywane w czasie obrotowego przemieszczania się wirnika 32, 34 po wprowadzeniu klucza 8 jest ułatwione przez nachyloną część rowka wewnętrznej ścianki stojana 22, 24, po którym będzie ślizgać się zewnętrzna część palca rozprzęgającego.

Działanie przedstawionej podwójnej wkładki jest następujące. Przede wszystkim zakłada się, że do zamka nie jest wprowadzony żaden klucz. Obydwa wirniki 32, 34 znajdują się zatem w swoim pierwszym położeniu spoczynkowym, ze swobodą obrotu. Elementy sprzęgające 40, 42 są połączone z wirnikami 32, 34, lecz nie z bródką 10. W tym stanie początkowym skrzydełka zabezpieczające znajdują się w położeniu pierwszym (początkowe położenie zamknięcia), w którym przemieszczanie elementów sprzęgających 40, 42 w kierunku bródki 10 nie jest możliwe. Bródka 10 jest utrzymywana przez palec wskaźnikowy w położeniu przesuniętym względem linii pionowej, korzystnie o około 30°.

Przy wprowadzaniu klucza 8 (na przykład na poziomie wirnika wewnętrznego 32) palec rozprzęgający usuwa się w celu umożliwienia przejścia klucza (dokładniej pióra albo trzonka tego klucza), który na koniec opiera się o denko przewodu wirnika 32, 34 do wprowadzania klucza. Od tego styku z denkiem wirnika 32, 34 każde nowe popychanie klucza będzie pociągać za sobą odpowiednie popychanie wirnika 32 34, który w ten sposób przesuwa się aż do styku z półpierścieniami blokującymi. Przemieszczenie wirnika 32, 34 pociąga za sobą z kolei przemieszczenie związanego z nim elementu sprzęgającego 40, 42, ściskając sprężynę łączącą, a posuw do przodu strzemienia powrotnego połączonego na sztywno z wirnikiem 32, 34 zapewnia przemieszczenie trzpieni montażowych w taki sposób, że zapobiega każdemu wprowadzaniu klucza do przeciwnego wirnika (w danym przypadku wirnika zewnętrznego 34). W czasie wszystkich tych przemieszczeń ścieżka przewodząca klucza łączy się automatycznie elektrycznie z zestykiem kulkowym wkładki (do zapewnienia tego połączenia wystarczą ułamki sekundy). Od tej pory wymiana informacji pomiędzy kluczem i wkładką może być dokonywana pomiędzy elementami pamięciowymi klucza i elementami pamięciowymi wkładki w celu rozpoznania odnośnych kodów identyfikacyjnych. Jeżeli to rozpoznanie okaże się pozytywne (co oznacza, że klucz korzysta z prawa dostępu do wkładki), to mikrosilniczek 50 elektryczny jest zasilany zapewniając poprzez swoje kółko napędowe obrót wycinka 58 kółka zębatego. Skrzydełka zabezpieczające wychylają się zmuszając sprężynę do powrotu i uwolnienia elementu sprzęgającego 40, 42, który może wtedy pod wpływem rozprężania się sprężyny ściskowej 90, 92 przesuwać się w kierunku bródki 10, gdy tylko na to pozwalają rozwarcia skrzydełka. Taki ruch powoduje sprzężenie się elementu sprzęgającego 40, 42 z bródką 10, którą może wtedy pociągnąć obrót klucza 8. Moment obrotowy otwarcia jest zatem przekazywany od wirnika 32, 34 do elementu sprzęgającego 40, 42, a następne do bródki 10 poprzez różne środki zazębiające (rowki) tych trzech części składowych. Poza tym przy uruchomianiu obracania klucz 8 znajduje się w stanie zablokowania w wirniku 32, 34 na skutek blokady palca rozprzęgającego wynikającej z wyjścia z rowka stojana wewnętrznego.

Przy wyciąganiu klucza 8 wirnik 32, 34 odnajduje swoje położenie początkowe pod działaniem palca rozprzęgającego, a strzemię powrotne doprowadza element sprzęgający 40, 42 w kierunku wirnika 32, 34. W czasie swojego ruchu powrotnego element sprzęgający 40, 42 uwalnia skrzydełko zabezpieczające, które odzyskuje automatycznie swoje początkowe położenie zamknięcia pod działaniem sprężyny powrotnej.

Tak opisana konstrukcja jest szczególnie prosta i zużywa mało energii. W rzeczywistości skrzydełko zabezpieczające jest utrzymywane automatycznie w swoim położeniu zwolnienia (rozprzężenia) za pomocą elementu sprzęgającego, gdy jest on już raz sprzężony z bródką. Ciągłe zasilanie silniczka nie jest zatem konieczne i do uwolnienia tego elementu sprzęgającego niezbędny jest tylko jeden

PL 192 770 B1 impuls początkowy do dobrego działania wkładki. Co więcej, należy mieć na uwadze, że w przedstawionej wersji (podwójna wkładka) jeden silniczek zabezpiecza wychylanie dwóch skrzydełek zabezpieczających.

Claims (19)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Wkładka elektroniczna zawierająca korpus i bródkę blokującą, przy czym w korpusie są umocowane, przesuwnie element sprzęgający oraz przesuwnie i obrotowo, mający wspólną oś z bródką blokującą i z korpusem co najmniej jeden wirnik do naciskania na element sprzęgający połączony obrotowo z wirnikiem w kierunku bródki blokującej przy rozpoznaniu kodu identyfikacyjnego przesyłanego pomiędzy kluczem a wkładką, przy czym element sprzęgający zawiera elementy zazębiające do współpracy z dodatkowymi elementami zazębiającymi dla łączenia bródki blokującej i dla obracania jej przez wirnik pod wpływem momentu obrotowego klucza, przy czym wkładka zawiera również elementy blokujące przed przesuwem przy nierozpoznaniu kodu identyfikacyjnego, znamienna tym, że elementy blokujące (50, 60) są zamontowane integralnie w bródce.
2. 2. Wkładka według zastrz. 1, znamienna tym, że bródka blokująca (10) zawiera co najmniej jeden ogranicznik (54, 56) do zwalniania przez zespół napędowy w przypadku uznania kodu identyfikacyjnego.
3. 3. Wkładka według zastrz. 2, znamienna tym, że co najmniej jeden ogranicznik (54, 56) jest utworzony przez skrzydełko zabezpieczające umocowane obrotowo względem osi (52) równoległej do osi co najmniej jednego wirnika (32, 34) pomiędzy początkowym i końcowym położeniem zwalniającym.
4. 4. Wkładka według zastrz. 2, znamienna tym, że zespół napędowy zawiera elektryczny mikrosilnik (50) o osi równoległej do osi co najmniej jednego wirnika (32, 34), przy czym wałek elektrycznego mikrosilnika (50) uruchamiającego jest wyposażony w mniejsze napędowe kółko zębate (60) do zwalniania co najmniej jednego ogranicznika (54) i zazębiania się z wycinkiem koła zębatego (58) połączonego sztywno z ogranicznikiem (54).
5. 5. Wkładka według zastrz. 3, znamienna tym, że ogranicznik (54) stanowiący skrzydełko zabezpieczające jest połączony ze sprężyną powrotną (62) do automatycznego doprowadzania tego ogranicznika (54) do położenia początkowego w czasie wyciągania klucza.
6. 6. Wkładka według zastrz. 1, znamienna tym, że element sprzęgający (40, 42) jest utworzony z pierścienia cylindrycznego wyposażonego w środkową tarczę (102, 104) i zawierającego po obydwu stronach tej środkowej tarczy (102, 104) elementy zazębiające (74, 76, 82, 84) w postaci rowków do zabezpieczania połączenia obrotowego z jednej strony z bródką blokującą (10), a z drugiej strony z wirnikiem (32, 34).
7. 7. Wkładka według zastrz. 2 albo 6, znamienna tym, że tarcza środkowa (102, 104) elementu sprzęgającego (40, 42) zawiera kołek środkowy (78, 80) do opierania się na zwalniającym ograniczniku (54, 56) tego elementu sprzęgającego (40, 42).
8. 8. Wkładka według zastrz. 1, znamienna tym, że zawiera ponadto co najmniej jedną sprężynę ściskową (90, 92) umieszczoną pomiędzy wirnikiem (32, 34) i elementem sprzęgającym (40, 42).
9. 9. Wkładka według zastrz. 1, znamienna tym, że zawiera ponadto co najmniej jedno strzemię powrotne (44, 46) połączone na sztywno z wirnikiem i stykające się z elementem sprzęgającym (40, 42) do odłączenia go od bródki (10) w czasie wyciągania klucza.
10. 10. Wkładka według zastrz. 9, znamienna tym, że strzemię powrotne (44, 46) zawiera opierającą się na powierzchni elementu sprzęgającego (40, 42), prostopadłą do osi co najmniej jednego wirnika (32, 34) pierścieniową tarczę (94, 96) wyposażoną co najmniej w jedną stopkę (98, 100) przechodzącą przez element sprzęgający (40, 42) i przymocowaną do wirnika (32, 34).
11. 11. Wkładka według zastrz. 1, znamienna tym, że zawiera ponadto co najmniej jeden pierścień blokujący (18, 20) połączony na sztywno z korpusem (12, 14) wkładki do ograniczania przesuwu co najmniej jednego wirnika (32, 34) w kierunku bródki blokującej (10).
12. 12. Wkładka według zastrz. 1, znamienna tym, że zawiera ponadto co najmniej jeden palec rozprzęgający utworzony z dwóch niezależnych części (124a, 124b, 126a, 126b) rozsuniętych względem siebie przez jedyną sprężynę ściskową (128, 130) zapewniający blokadę klucza (8) w wirniku (32, 34) dla umożliwienia odłączenia się elementu sprzęgającego (40, 42) od obrotowej bródki (10) w czasie wyciągania klucza.

    PL 192 770 B1
13. 13. Wkładka według zastrz. 12, znamienna tym, że palec rozprzęgający jest zamontowany prostopadle do osi co najmniej jednego wirnika (32, 34) w otworze (136, 138) przechodzącym częściowo przez wirnik (32, 34), przy czym jeden koniec tego palca rozprzęgającego dochodzi do przewodu do klucza (36, 38) dla styku z otworem (140) klucza (8), a drugi koniec przechodzi przez zewnętrzną ściankę wirnika (32, 34) dla styku z podłużnym rowkiem (142, 144) wewnętrznej ścianki korpusu (12, 14) wkładki.
14. 14. Wkładka według zastrz. 13, znamienna tym, że rowek (142) w wewnętrznej ściance korpusu (12, 14) wkładki zawiera co najmniej jedną część nachyloną dla ułatwienia ściskania jednej sprężyny (128, 130) przy obracaniu wirnika po wprowadzeniu klucza.
15. 15. Wkładka według zastrz. 2, znamienna tym, że bródka blokująca (10) zawiera pierścieniową ścieżkę przewodzącą (110) do kontaktu z jednym stałym zestykiem elektrycznym (112) korpusu (12, 14) wkładki zasilającym napęd w energię.
16. 16. Wkładka według zastrz. 1, znamienna tym, że korpus (12, 14) wkładki zawiera co najmniej jeden prostopadły do osi co najmniej jednego wirnika (32, 34) otwór (114, 116), w którym umieszczony jest zestyk elektryczny, korzystnie zestyk typu kulkowego (118, 120) stykający się z odpowiednim elementem przewodzącym (122) klucza (8).
17. 17. Wkładka według zastrz. 15 albo 16, znamienna tym, że zawiera ponadto obwody elektroniczne (30) umieszczone we wnęce korpusu (12, 14) wkładki i połączone z jednej strony z co najmniej jednym kulkowym zestykiem elektrycznym (118, 120), a z drugiej strony z jedynym stałym zestykiem elektrycznym (112) dla zasilania środków napędowych (50) bezpośrednio od klucza poprzez obwody elektroniczne.
18. 18. Wkładka według zastrz. 1, znamienna tym, że ogranicznik (56) stanowiący skrzydełko zabezpieczające wirnika zewnętrznego (34) ma szerokość większą niż szerokość ogranicznika (54) stanowiącego skrzydełko zabezpieczające wirnika wewnętrznego (32) dla zablokowania napędu bródki blokującej (10) w obecności nieznanego klucza.
19. 19. Wkładka według zastrz. 18, znamienna tym, że zawiera ponadto co najmniej jeden trzpień montażowy (66, 68) o długości większej niż szerokość bródki blokującej (10), umieszczony na poziomie tej bródki blokującej (10) pomiędzy strzemionami powrotnymi (44, 46) dla popychania tych ostatnich i dla zapobiegnięcia jednoczesnemu sprzęganiu się wirnika wewnętrznego (32) i zewnętrznego (34) przy wprowadzeniu dwóch kluczy do dwóch przewodów (36, 38) do kluczy.