PL193806B1 - Sposób wytwarzania ziarna paszowego - Google Patents

Abstract

1. Sposób wytwarzania ziarna paszowego, w którym poszczególne rdzenie, zw laszcza ziarna zbó z, ro slin str aczkowych lub ro slin oleistych, otacza si e pow lok a, która zawiera wst epnie wybrany sk lad substancji od zywczych i/lub biologicznie aktywnych, znamienny tym, ze wst epnie wybrane ilo sci substancji od zywczych i/lub biologicznie aktywnych miele si e do ustalonej mia lko sci i miesza si e tworz ac jednorodn a mieszank e, przy czym wst epnie okre slon a liczbe rdzeni obraca si e w zbiorniku i przy zastosowaniu srodka wi azacego, pokrywa si e je pow lok a za pomoc a naprzemiennego natryski- wania wod a i napryskiwania mieszanki, a uzyskane tak ziarno paszowe suszy si e do osi agni ecia wil- gotno sci nadaj acej si e do sk ladowania i/lub stosowania. PL PL PL

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania ziarna paszowego, w którym poszczególne rdzenie, zwłaszcza ziarna zbóż, roślin strączkowych lub roślin oleistych otacza się powłoką, która zawiera wstępnie wybrany skład substancji odżywczych i/lub biologicznie aktywnych.

W znanym tego rodzaju sposobie (DE 198 23 859) poszczególne ziarna zboż a, roś lin str ą czkowych lub roślin oleistych otacza się, za pomocą formowania tłocznego lub wytłaczania, powłoką zawierającą substancje odżywcze i/lub biologicznie aktywne. Tego rodzaju ziarnem karmi się gołębie, których pokarm ze względu na przyzwyczajenia hodowlane pod względem rodzaju i składu nie odpowiada pożywieniu istniejącemu w przyrodzie. Znajdujące się w powłokach substancje odżywcze i biologicznie aktywne zapewniają to, że do wola gołębi dostarczane są nie tylko konieczne ziarna paszowe, lecz wraz z nimi także o optymalnie dobranym składzie ważne substancje dla odżywania i dobrej kondycji gołębi. Mimo, że w związku z tym odnosi się to zwłaszcza do gołębi pocztowych i rasowych, to w ten sposób można też oczywiście karmić inne ptactwo i drób, takie jak na przykład kury, kaczki lub gęsi. Zakłada się przy tym, że nie wystarcza samo dokładanie substancji odżywczych i biologicznie czynnych do pożywienia, gdyż gołębie i inne ptactwo mają określone przyzwyczajenia żywieniowe i dlatego nie zjedzą wspomnianych substancji w wymaganej ilości. Za pomocą powłoki otaczającej ziarna uzyskuje się natomiast to, że ptactwu dostarcza się substancje paszowe, odżywcze i biologicznie czynne dobrane do gatunku ptactwa, jego wieku, kondycji fizycznej oraz do celu hodowli i jej wydajności, a ponadto gotowe ziarno paszowe mimo dodatków można pod względem kształtu, zabarwienia i smaku dobrać do przyzwyczajeń żywieniowych określonego ptactwa tak, że jest ono bez problemów przez to ptactwo zjadane.

Wytwarzanie tego rodzaju pasz jest zadaniem kompleksowym. Wraz z powłoką, w stosunku do ciężaru i wielkości ziaren zboża lub tym podobnych wprowadza się znaczne ilości substancji odżywczych i biologicznie czynnych, które muszą być dobrane, tylko z niewielkimi odchyleniami, do zapotrzebowania zwierząt. Ponadto gotowe ziarno paszowe, ze względu na wspomniane przyzwyczajenia żywieniowe, musi być z reguły stabilne, gładkie i pozbawione pyłu, a pod względem kształtu, struktury powierzchniowej i barwy musi zasadniczo odpowiadać wyglądowi ziarna naturalnego nie mającego żadnej powłoki.

Tego kompleksowego zadania nie można wykonać zadawalająco za pomocą znanego formowania tłocznego lub wytłaczania, gdyż substancje odżywcze i biologicznie czynne nie są wprowadzane wtedy do ziarna bazowego w ilościach wystarczająco dokładnych przy niewielkim rozrzucie ich składu. Poza tym, ważne dla zjadania przez ptactwo lub tym podobne, kształty i struktura powierzchniowa ziarna paszowego, przy tłoczeniu lub wytłaczaniu mogą być uzyskiwane tylko przez zwiększanie ciśnienia i temperatury, szkodliwych dla środków spożywczych, a dodatkowe zaokrąglanie powleczonych już ziaren powoduje niepożądane ich ścieranie i kruszenie.

Także inne znane sposoby wytwarzania pasz przy zastosowaniu ziarna zbóż, roślin strączkowych lub oleistych nie mogą być pomocne, gdyż powodują one na przykład niepożądane niszczenie ziarna naturalnego wskutek zgniatania (CH 685 225 A5) lub mielenia (US-PS 2 945 764). W innym znanym sposobie (DE 1 492 883 A1) ziarna prosa przesyca się cieczą zawierającą antybiotyk, a w jeszcze innym znanym sposobie (DE 26 47 562 B2) stosuje się otoczkę ziaren granulatu składającego się z muszel, kamienia kwarcowego i wapienia, przy użyciu ś rodka wiążącego zawierającego substancje biologicznie aktywne, stosując bliżej nie opisaną metodę. Żaden z tych znanych sposobów nie nadaje się, ani nie jest przeznaczony do wytwarzania ziarna paszowego odpowiadającego przyzwyczajeniom żywieniowym zwierząt z jednoczesnym dokładnym dozowaniem zawartych w otoczce substancji odżywczych i biologicznie czynnych.

W związku z tym, zadaniem wynalazku jest opracowanie ulepszonego sposobu wspomnianego rodzaju pozwalającego uzyskiwać ziarna paszowe, które są stabilne i posiadają wystarczająco gładką powierzchnię, taką jak znana pasza ziarnista i których powłoki (otoczki) zawierają substancje odżywcze i biologicznie czynne o składzie statystycznie bardzo mało zmieniającym się dla poszczególnych ziaren. Zachowane są przy tym wymagania fizjologii odżywiania, to znaczy, że w znacznym stopniu utrzymane pozostają biologiczne własności ziaren zboża i tym podobne, takie jak zdolność kiełkowania.

Zadanie to zostało rozwiązane w ten sposób, że wstępnie wybrane ilości substancji odżywczych i/lub biologicznie aktywnych miele się do ustalonej miałkości i miesza się tworząc jednorodną mieszankę, przy czym wstępnie określoną liczbę rdzeni obraca się w zbiorniku i przy zastosowaniu środka wiążącego, pokrywa się je powłoką za pomocą naprzemiennego natryskiwania wodą i napryskiwania

PL 193 806 B1 mieszanki, a uzyskane tak ziarno paszowe suszy się do osiągnięcia wilgotności nadającej się do składowania i/lub stosowania.

Dalsze korzystne cechy wynalazku podane są w zastrzeżeniach zależnych.

Za pomocą wynalazku unika się niejednorodności składów oraz ciśnień i temperatur mogących zagrozić jakości ziarna paszowego. Sposób według wynalazku za pomocą nie stosowanych dotychczas przy wytwarzaniu pasz technik pastylkowania, względnie drażetkowania zapewnia w otoczkach kontrolowalny dokładny i jednorodny skład substancji odżywczych i biologicznie czynnych, gdyż substancje odżywcze i/lub biologicznie czynne uprzednio miele się uzyskując odpowiednie ziarno drobne i jednorodnie miesza się ze sobą, a następnie dokładnie odważone ilości zmieszanych substancji odżywczych i/lub biologicznie czynnych nanosi się na określoną uprzednio liczbę ziaren, przy czym ziarna te krążą w odpowiednim zbiorniku, korzystnie w bębnie drażetkującym.

W celu równomiernego nanoszenia na rdzenie (surowe ziarno) substancji odż ywczych i/lub biologicznie czynnych, mieszaninę miesza się z ustalona ilością środka wiążącego. Następnie cząstkowe ilości całkowitej mieszaniny napryskuje się względnie natryskuje naprzemian z wodą, na korzystnie stale krążące rdzenie aż do chwili, gdy ustalona ilość substancji odżywczych i/lub biologicznie czynnych całkowicie zostanie naniesiona na rdzenie.

Niespodziewanie za pomocą sposobu według wynalazku powlekanie udaje się przeprowadzać przy stosunkowo niskich temperaturach i ciśnieniach, a gotowe ziarno paszowe wygładza się za pomocą niewielkiego ciśnienia i tarcia, przez co unika się obniżenia jakości powodowanego wysokimi temperaturami, ścinaniem lub ściskaniem, co jest nie do uniknięcia przy formowaniu tłocznym, względnie przy wytłaczaniu. Strukturę powierzchniową ziarna paszowego można wygładzić przy mniejszym zagęszczeniu, za pomocą rodzaju doboru poszczególnych składników i ich stopnia zmielenia, a także za pomocą doboru ilości produktu wypełniającego zbiornik, względnie urządzenie drażetkujące oraz za pomocą czasu trwania procesu i dodawania wody przy procesie drażetkowania. Przy konieczności dodawania większej ilości wody może ona zostać ponownie usunięta po zakończeniu wytwarzania ziarna paszowego przez suszenie go w niskiej temperaturze nieszkodliwej dla produktu prowadząc proces suszenia aż do osiągnięcia wilgotności wymaganej przy składowaniu i/lub stosowaniu ziarna paszowego.

Jako środek wiążący według wynalazku, korzystnie stosuje się taki, który całkowicie lub głównie składa się z jednego składnika lub z wyciągu danej paszy, to znaczy, że środek wiążący korzystnie jest tego rodzaju co rdzenie i/lub substancje odżywcze, i/lub biologicznie czynne danego ziarna paszowego. Jeżeli jako rdzenie stosuje się na przykład ziarna pszenicy lub kukurydzy, to jako środek wiążący można stosować mąkę pszenną lub skrobię kukurydzianą. Alternatywnie, środek wiążący może się składać całkowicie lub częściowo z innej paszy dla danych zwierząt lub może być uzyskiwany z takiej paszy. Liczne próby wykazały, że obce rodzajowo, zwłaszcza nie istniejące w naturalnym pożywieniu środki wiążące przy oszczędnym ich stosowaniu mogą powodować niewystarczającą wytrzymałość powłoki, a przy wystarczającym dozowaniu mogą powodować odrzucanie pożywienia przez karmione zwierzęta ze względu na nieznany (obcy) zapach lub smak lub też ze względu odpychającej struktury lub konsystencji ziarna paszowego, lub jego powierzchni. Środki wiążące należące do naturalnego łańcucha pokarmowego lub te, które są z niego otrzymywane, zgodnie ze szczególnie korzystnym wykonaniem wynalazku wprowadza się w wyliczany skład danego ziarna paszowego, przy czym do mieszanki składającej się z substancji odżywczych i/lub substancji pomocniczych, i/lub w przypadku procesu drażetkowania z natryskiwanej wody, dodaje się ustalone ilości środka wiążącego. Powstaje przez to dodatkowa zaleta, że środek wiążący można traktować jako cząstkową ilość żądanych rdzeni, względnie substancji odżywczych i/lub biologicznie czynnych, względnie przy dozowaniu ilości paszy wliczać po prostu do żądanej zawartości materiałów rdzenia i otoczki w gotowym ziarnie paszowym. Uzyskana przez to korzyść polega przede wszystkim na tym, że hodowcy drobiu i ptactwa lub tym podobnych w specyfikacji zaznaczonej dla danej paszy nie znajdują ż adnych dodatków do żywności, lecz tylko substancje zaliczane do naturalnego pokarmu zwierząt.

Środek wiążący w całym zakresie można dodawać do mieszanki złożonej z substancji odżywczych i biologicznie czynnych. Alternatywnie, możliwe jest jednak, aby środek wiążący całkowicie lub częściowo rozpuścić w wodzie natryskiwanej podczas procesu drażetkowania lub przeprowadzić w stan zawiesiny i ewentualnie w tej wodzie pozwolić mu napę cznieć . Zaletą takiego postę powania jest to, że objętość składników proszkowych przeznaczonych do naniesienia na ziarna ulega zmniejszeniu, co umożliwia szybkie i jednorodne nanoszenie.

PL 193 806 B1

Przy dodawaniu środków wiążących do wody stężenie środka wiążącego celowo należy dobrać do ilości wody, która przy istniejącym docisku ziarna napełniającego urządzenie drażetkujące powoduje żądane wygładzenie struktur ziarna i powierzchni. Ilość wody została wyliczona na podstawie prób, które w poszczególnych przypadkach dawały korzystne rezultaty. W małych kotłach drażetkujących o ś rednicy 300-600 mm, jako wystarczają ce okazało się dozowanie wody wynoszą ce 40-35% zawartości wody w paszy, a dla większych kotłów o średnicy powyżej 1200 mm wystarczające było wprowadzenie do 30% zawartości wody.

Suszenie końcowe następuje na przykład po rozłożeniu wsadu ziarna na suszarce fluidyzacyjnej i fluidyzację ziarna ciepłym powietrzem o temperaturze nie wyższej od 38°C, aż do chwili, gdy zawartość wody będzie niższa na przykład od 11% wag.

Substancje odżywcze i/lub biologicznie aktywne miele się celowo do uzyskania jako głównego składnika ziarna drobnego mniejszego od 0,3 mm, przy czym dopuszczalne są niewielkie ilości ziarna o wielkości do 0,4 mm, jednak większe od tej wielkoś ci ziarna należy odrzucić. Szczególnie korzystna jest ziarnistość mniejsza lub równa 0,3 mm i większa lub równa 0,05 do 0,1 mm. Uzyskuje się przez to gładkie powierzchnie, przy czym nie powstają niepożądane pyły, a proces drażetkowania przebiega jednorodnie. Szczególnie korzystne jest uziarnienie, którego obie główne frakcje znajdują się w zakresie od 0,1 mm do 0,3 mm, względnie w mniejszym od 0,1 mm i zawsze stanowią prawie 50% wag., przy czym tylko niewielkie ilości (maksymalnie 3% wag.) mają między 0,3 mm do najwyżej 0,4 mm.

Jako substancje odżywcze, w ramach niniejszego wynalazku stosuje się zwłaszcza węglowodany, proteiny, oleje i tłuszcze. Substancje biologicznie aktywne, zależnie od potrzeby mogą stanowić witaminy, substancje mineralne, pierwiastki śladowe i aminokwasy, lecz także na przykład włókna rurowe, lekarstwa, barwniki lub środki wzmacniające.

Ziarno bazowe stanowią ziarna zboża, roślin strączkowych lub roślin oleistych.

Jeżeli jako ziarno bazowe stosuje się na przykład pszenicę dla gołębi, a jako środek wiążący mąkę pszenną, to główne składniki „pszenica” i „dodatki” zależnie od celu karmienia można stosować na przykład w proporcjach 60:70, 70:30, 80:20 lub tym podobnych (zawsze w procentach wag.). Składniki główne „pszenicę” i „dodatki” stosuje się na przykład w następujących trzech składach:

pszenica : dodatek =	60:40	70:30	80:20 (w % wag.)
ziarno pszenicy =	40	55	70
domieszki =	40	30	20
środki wiążące =	20	15	10

Udział pszenicy oblicza się tu z sumy udziałów ziarna i środków wiążących.

Powlekanie ziarna pszenicy dokonuje się w ten sposób, że określoną ilość mieszanki substancji odżywczych i biologicznie aktywnych oraz środka wiążącego w jednakowych odstępach czasu nanosi się na ziarna na przemian z taką samą liczbą natrysków wodnych. Po zakończeniu nanoszenia wsad suszy się w suszarce fluidyzacyjnej, fluidyzując ziarno paszowe za pomocą ciepłego powietrza (30°C), aż do uzyskania wilgotności mniejszej od 11% wag. Rozumie się przy tym, że wspomniane ziarno bazowe, substancje odżywcze i biologicznie aktywne oraz środki wiążące stanowią tylko przykłady, a zależnie od danych zwierząt i celu żywienia dobierać moż na również inne materiały i stosunki mieszania. Nie należy jednak stosować stosunków znacznie większych niż 60:40, ażeby średnica ziarna paszowego nie była zbyt duża, co byłoby sprzeczne z przyzwyczajeniami żywieniowymi zwierząt.

W razie potrzeby moż liwe jest natryskanie na ziarno paszowe oleistych ekstraktów roś linnych jako koncentratów energetycznych i/lub jako dodatków zapachowych względnie smakowych. Dokonuje się tego korzystnie przed natryskaniem mieszanki z substancji odżywczych i/lub biologicznie aktywnych.

P r z y k ł a d 1

Opisane zostanie wytwarzanie według wynalazku paszy dla gołębi na podstawie wsadu 175 kg suchej paszy. Wstępne zmieszanie substancji odżywczych i biologicznie aktywnych dokonano oddzielnie od środka wiążącego.

Materiały wyjściowe rdzenie: 70 kg ziarna pszenicy dla gołębi substancje odżywcze i biologicznie aktywne: 70 kg „pasza dla kur niosek” znajdująca się w handlu i witaminy, substancje mineralne, pierwiastki śladowe zgodnie z publikacją „Uzupełniająca pasza dla gołębi” firmy Muskator środek wiążący: 35 kg pszennej mąki znajdującej się w handlu, typu 1050

PL 193 806 B1

Substancje odżywcze i biologicznie czynne zmieszano wstępnie i rozdrobniono w młynie „Pallmann Contraselector PPSR8” z wydajnością około 300-400 kg/h. W młynie posiadającym cztery segmenty miażdżące i blachy sitowe o oczkach 3 mm oraz osiem elementów udarowych, powstają ziarna o zakresach wielkoś ci:

frakcje: > 0,4 mm 0,4-0,25 mm 0,25-0,1 mm < 0,10 mm cząstki (% wag): < 10% 4,4-18,6% 21-25,6% 45-69,7%

Udział frakcji > 0,4 mm wynoszącej powyżej 3% zostaje odsiany do ponownego mielenia.

Przy wytwarzaniu powłoki stosuje się kocioł drażetkujący o średnicy 1600 mm (o owalnym przekroju poprzecznym) i dyszę płaskostrumieniową o wydajności około 1,5 l wody na minutę, która skierowana jest prostopadle do nasypu ziarna.

1. Stopień drażetkowania: zwilżanie ziarna ilością około 2,5 kg wody = około 100 sek.

2. Stopień drażetkowania: podzielenie 17,5 kg mąki pszennej na 3-4 porcje, rozpryskiwanie na przemian z nawilżaniami, każde zawierające około 3 l wody (= 2 min. natryskiwania).

3. Stopień drażetkowania: podzielenie wstępnej mieszanki na pięć porcji po 17 kg każda i rozpryskiwanie na przemian z nawilżaniami, każde zawierające około 6 l wody (= około 4 min natryskiwania).

4. Stopień drażetkowania tak jak 2 stopień drażetkowania przy 17,5 kg mąki pszennej i 1,5 min. wodą.

5. Stopień drażetkowania: kilka minut obiegu bez dodawania wody.

Czas trwania drażetkowania wynosi około 55 min., całość dodanej wody wynosi około 52,5 l = 30%.

Prowadzone następnie suszenie następuje w suszarce przelotowej ze złożem fluidalnym i/lub w suszarce z pół kami sitowymi, przy wysokoś ci nasypu 25-30 mm, przy czym ilość doprowadzanego powietrza nastawiona jest tak, że ziarna lekko wirują, a najwyższa temperatura produktu wynosi 38°C. Czas trwania suszenia wynosi, zależnie od wilgotności doprowadzanego powietrza, około 3-5 godz., przy czym uzyskuje się zawartość wody wynoszą 11%.

P r z y k ł a d 2

Zastosowano te same materiały wyjściowe i urządzenia, co w przykładzie 1. Różnica polega tylko na tym, że środek wiążący przed naniesieniem na rdzenie został wymieszany jednorodnie z mieszanką wstępną.

1. stopień drażetkowania: zwilżanie ziaren przy użyciu około 2,5 kg wody = około 100 sek.

2. stopień drażetkowania: podzielenie 70 kg wstępnej mieszanki substancji odżywczych i uzupełniających oraz 35 kg maki pszennej = 105 kg na 7-8 porcji do napryskiwania, przy czym po każdym napryśnięciu następuje natryśnięcie po 7-8 l wody (4,5-5,3 min.), z wyjątkiem ostatniej porcji.

3. stopień drażetkowania: 2-3 min. swobodnego obiegu bez do dawania wody.

Czas trwania drażetkowania wyniósł około 45 min., całość dodanej wody wyniosła około 50 l = 28,5%.

Następujące kolejno suszenie przebiegało jak w przykładzie 1.

Wytwarzanie ziarna paszowego według wynalazku nie jest ograniczane - co do rodzaju, kształtu lub składu rdzeni lub materiałów powłoki, a także rodzaju zwierząt lub paszy. Przy sposobie wytwarzania według wynalazku powstają ziarna zbliżone do naturalnych, lecz o z góry określonych wartościach odżywczych i składach. Zwłaszcza ziarno paszowe według wynalazku można stosować na przykład w zakresie zwierząt domowych do karmienia gryzoni, a w gospodarstwie rolnym w hodowli prosiąt, jagniąt lub tym podobnych, przy czym skład substancji odżywczych i/lub biologicznie aktywnych, oraz dobór rdzeni, można dobierać uwzględniając każdorazowo specjalne wymogi. Również parametry stosowane przy powlekaniu ziarna mogą się wahać zależnie od wymogów. Poza tym jest oczywiste, że cechy według wynalazku można stosować w innych kombinacjach niż te, które zostały opisane.

Claims (7)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Sposób wytwarzania ziarna paszowego, w którym poszczególne rdzenie, zwłaszcza ziarna zbóż, roślin strączkowych lub roślin oleistych, otacza się powłoką, która zawiera wstępnie wybrany skład substancji odżywczych i/lub biologicznie aktywnych, znamienny tym, że wstępnie wybrane ilości substancji odżywczych i/lub biologicznie aktywnych miele się do ustalonej miałkości i miesza się tworząc jednorodną mieszankę, przy czym wstępnie określoną liczbę rdzeni obraca się w zbiorniku i przy zastosowaniu środka wiążącego, pokrywa się je powłoką za pomocą naprzemiennego natryskiwania wodą i napryskiwania mieszanki, a uzyskane tak ziarno paszowe suszy się do osiągnięcia wilgotności nadającej się do składowania i/lub stosowania.

   PL 193 806 B1
2. 2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że środek wiążący dodaje się do mieszanki i/lub do natryskiwanej wody.
3. 3. Sposób według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że stosuje się środek wiążący, który jest tego samego rodzaju co rdzenie i/lub substancje odżywcze, i/lub biologicznie aktywne lub też należy do naturalnego środka pokarmowego, i/lub z takiego jest uzyskiwany.
4. 4. Sposób według zastrz. 3, znamienny tym, że do mieszanki i/lub do natryskiwanej wody dodaje się wstępnie określone ilości środka wiążącego, przy czym środek wiążący wlicza się w obliczany skład ziarna paszowego.
5. 5. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że substancje odżywcze i/lub biologicznie aktywne miele się korzystnie do uziarnienia, którego frakcje zawierają cząstki od 0,1 mm do 0,3 mm i mniejsze od 0,1 mm, w każdej frakcji około 50% wag., zaś tylko bardzo niewielkie ilości (maksymalnie 3% wag.) znajdują się w zakresie między 0,3 mm do najwyżej 0,4 mm.
6. 6. Sposób według zastrz.1, znamienny tym, że na rdzenie natryskuje się dodatkowo oleiste ekstrakty roślinne.
7. 7. Sposób według zastrz. 6, znamienny tym, że oleiste ekstrakty roślinne natryskuje się przed napryskiwaniem mieszanki.