PL194325B1 - Nabój dla broni małego, średniego i dużego kalibru - Google Patents

Abstract

1. Nabój dla broni malego, sredniego i du- zego kalibru, skladajacy sie z pocisku o kalibrze takim jak bron lub podkalibrowego, zawieraja- cego profilowana przednia czesc, srodkowa czesc i tylna czesc, na której moga znajdowac sie brzechwy, znamienny tym, ze pocisk posiada umieszczony wzdluz swej osi wewnetrzny, cylin- dryczny rdzen (6) sztywnosci wiekszej, niz sztyw- nosc korpusu pocisku, umieszczony w osiowym otworze (5). PL PL PL PL

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem niniejszego wynalazku jest nabój dla broni małego, średniego i dużego kalibru, a zwłaszcza nowy typ naboju rdzeniowego, przeznaczonego przede wszystkim dla broni myśliwskiej, charakteryzującego się ulepszoną skutecznością zwłaszcza w przypadku trafiania w cel miękki.

Nabój rdzeniowy posiada pocisk z rdzeniem stabilizowanym brzechwą, osadzony w koszulce, która ma taki sam kaliber jak dana broń, przy czym cały zestaw obciśnięty jest w naboju posiadającym łuskę nabojową i ładunek miotający. Amunicja tego typu została opisana na przykład w opisie patentowym FR-A-2 555 728.

Znane są poza tym inne rodzaje amunicji zaprojektowane w taki sposób, by odkształcały się pod wpływem uderzenia, takie jak na przykład pociski ulegające rozszerzeniu opisane w zgłoszeniu patentowym WO 97/40334, których głowica posiada szczeliny będące elementami inicjującymi deformację. W opisie patentowym US 4 685 397 ujawniono pocisk charakteryzujący się podobnym działaniem dzięki zatyczce, która może być wpychana do cylindrycznego otworu uformowanego wzdłuż osi głowicy pocisku, w wyniku czego będzie rozpychać ścianki. W dokumencie US 3 881 421 opisano pocisk, którego głowica jest wydrążona, co powoduje jej spłaszczenie pod wpływem uderzenia w cel.

Niniejszy wynalazek dotyczy naboju z pociskiem rdzeniowym, a zwłaszcza dotyczy podpocisku określanego również jako rdzeń. Pożądane jest, by rdzeń odkształcał się pod wpływem uderzenia w cel, lecz to odkształcenie powinno być kontrolowane i nie powinno powodować nadmiernych przemieszczeń małych fragmentów rdzenia, które mogłyby okazać się niebezpieczne.

Nabój według wynalazku pozwala na uzyskanie kontrolowanej deformacji rdzenia po uderzeniu w miękkie części celu, przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiedniej sztywności i spójności korpusowi rdzenia, tak by unikać rozpadu na małe fragmenty i zapewniać zniszczenie części twardych wspomnianego celu.

Nabój dla broni małego, średniego i dużego kalibru, składający się z pocisku o kalibrze takim jak broń lub podkalibrowego, zawierającego profilowaną część przednią, część środkową i część tylną, na której mogą znajdować się brzechwy, według wynalazku charakteryzuje się tym, że pocisk posiada umieszczony wzdłuż swej osi wewnętrzny, cylindryczny rdzeń sztywności większej, niż sztywność korpusu pocisku, umieszczony w osiowym otworze.

Korzystnie, wewnętrzny rdzeń rozciąga się w części przedniej i w części środkowej pocisku.

Osiowy otwór, w którym znajduje się wewnętrzny rdzeń jest korzystnie otwarty od przedniej strony pocisku.

Korzystnie, wewnętrzny rdzeń przechodzi przez cały nabój, rozciągając się od tylnej części pocisku aż do przedniej części pocisku.

Powierzchnia czołowa wewnętrznego rdzenia jest korzystnie cofnięta względem powierzchni czołowej przedniej części pocisku.

Wewnętrzny rdzeń może wystawać na zewnątrz, tak że jego przedni koniec wychodzi za powierzchnię czołową pocisku.

Wewnętrzny rdzeń korzystnie jest wykonany z pojedynczego jednorodnego elementu, ewentualnie wewnętrzny rdzeń jest utworzony z przynajmniej dwóch kolejnych elementów rozmieszczonych jeden za drugim wzdłuż jednej osi.

W korzystnym wariancie, wewnętrzny rdzeń posiada pierwszy element cylindryczny i jedną lub wiele kulek o zasadniczo takiej samej średnicy.

Wewnętrzny rdzeń może stanowić obrotowo symetryczny trzpień, posiadający żeberka na części swej powierzchni, korzystnie są to żeberka pierścieniowe, śrubowe lub wzdłużne.

Wewnętrzny rdzeń może posiadać na przykład od 2 do6 żeberek wzdłużnych rozmieszczonych symetrycznie względem osi.

Część przednia korpusu pocisku korzystnie zawiera elementy inicjujące pękanie.

Wewnętrzny rdzeń jest korzystnie wykonany ze stali, z mosiądzu, z miedzi lub ze stopu aluminium.

Korpus pocisku jest korzystnie wykonany z miedzi lub mosiądzu o zawartości od 5 do 40% cynku. Nabój według wynalazku jest w szczególności złożony z pocisku o kalibrze takim samym, jak kaliber broni, lub podpocisku przeznaczonego do użycia w połączeniu z wyrzutnikiem o kalibrze takim jak kaliber broni, który to pocisk lub podpocisk posiada cylindryczną wkładkę o sztywności większej niż reszta korpusu pocisku lub podpocisku, umieszczoną wzdłuż jego osi i rozciągającą się przynajmniej w pobliże przedniej powierzchni pocisku lub podpocisku.

PL 194 325 B1

Część tylna pocisku może służyć jako podstawa dla brzechw w przypadku pocisku stabilizowanego brzechwami.

Wewnętrzny rdzeń, lub wkładka, stanowi „wewnętrzny rdzeń przenoszony przez pocisk” ponieważ jest on wprowadzony do wnętrza pocisku i przez niego niesiony. W dalszej części opisu dla uproszczenia będzie on nazywany „rdzeniem wewnętrznym”, przy czym należy go odróżniać od rdzenia stanowiącego podpocisk w stabilizowanych brzechwami podkalibrowych pociskach rdzeniowych znanych ze stanu techniki.

Wewnętrzny rdzeń może wystawać, co oznacza, że jego przedni koniec wychodzi poza osiowy otwór i może nawet w niektórych przypadkach znajdować się przed powierzchnią czołową powierzchni pocisku. Taki układ może być szczególnie dogodny w przypadku pocisków stabilizowanych brzechwami.

Zgodnie z alternatywnym przykładem realizacji wynalazku, wewnętrzny rdzeń może zapewniać „kontrolowaną fragmentację” i w związku z tym może posiadać elementy rozpraszające się pod wpływem uderzenia, na przykład kulki o średnicy zasadniczo równej średnicy wewnętrznego rdzenia. Ten przykład realizacji pozwala na uzyskanie rozprysku kalibrowanych elementów w momencie, uderzenia, co zwiększa skuteczność naboju poprzez tworzenie dodatkowych ran.

Wewnętrzny rdzeń (lub wkładka) może być wykonany na przykład ze stali, miedzi, mosiądzu lub stopu aluminium o dużej wytrzymałości mechanicznej.

Korpus pocisku może być na przykład wykonany z miedzi lub mosiądzu zawierającego 5 do 40% cynku, lub ze stopu metali o pożądanych własnościach mechanicznych, takiego jak na przykład stop aluminium lub ołowiu. W porównaniu z tradycyjnym technologiami, rozwiązanie według niniejszego wynalazku posiada tę zaletę, że umożliwia całkowite lub częściowe zastąpienie ołowiu innym metalem lub stopem, uważanym za mniej zanieczyszczający. W przypadku pocisku stabilizowanego brzechwami, brzechwy mogą być wykonane z metalu lub polimeru uformowanego w wyniku obróbki tworzywa sztucznego na metalowym korpusie podpocisku, oraz mogą zawierać skrzydełka stabilizujące.

Zgodnie z alternatywnym przykładem realizacji niniejszego wynalazku, wewnętrzny rdzeń i korpus pocisku są uformowane z takiego samego materiału bazowego, na przykład z miedzi lub mosiądzu. Oczywiście w takim przypadku sztywność rdzenia wewnętrznego jest zwiększana w sposób znany, tak by była większa od sztywności korpusu pocisku. Wewnętrzny rdzeń może być wówczas wytwarzany jednocześnie z pociskiem, z tego samego materiału.

Wewnętrzny rdzeń, czyli wkładka, ma zasadniczo postać obrotowo symetrycznego trzpienia, posiadającego stały, zmniejszający się lub zwiększający, przekrój poprzeczny, współosiowy z pociskiem, jak to zostało przedstawione na załączonym rysunku. Korzystne może być rozmieszczenie żeberek na cylindrycznej powierzchni w celu ulepszenia mocowania wkładki w korpusie pocisku. Mogą być to żeberka w układzie pierścieniowym, śrubowym lub, w najkorzystniejszym rozwiązaniu, wzdłużnym w liczbie od 2 do 6 na całej długości tulei, symetryczne względem osi. Ponadto, wzdłużne żeberka mogą służyć jako elementy inicjujące pękanie na powierzchni czołowej pocisku, podczas gdy cylindryczna wkładka jest wpasowywana do swego miejsca poprzez wtłoczenie jej do otworu wcześniej wywierconego wzdłuż osi pocisku. Jeśli pocisk wytwarza się poprzez odkształcanie na zimno, wewnętrzny rdzeń wcześniej umieszczony wzdłuż osi półwyrobu, odciśnie swe wzdłużne żeberka w materiale korpusu w efekcie działania prasy i w wyniku tego powstaną elementy inicjujące powstawanie żądanych pęknięć.

Te elementy inicjujące powstawanie pęknięć, we współpracy z wewnętrznym rdzeniem, ułatwiają deformację głowicy pocisku w wyniku uderzenia poprzez tworzenie układu przypominającą rozwijający kwiat lub grzyb, przy czym poszczególnych części jest tyle ile żeberek, dookoła centralnego wewnętrznego rdzenia, który zachowuje swój podstawowy kształt i służy jak struktura zapewniająca spójność zestawu. Mogą one współpracować z obwodowymi lub wzdłużnymi rowkami wykonanymi na obrzeżu pocisku, z korzyścią w strefie powstawania „grzyba, to znaczy w strefie, w której ma miejsce kontrolowana deformacja.

Zgodnie z alternatywnym przykładem realizacji, można zastosować dwie wkładki czyli wewnętrzne rdzenie, umieszczone wzdłuż osi pocisku jedna za drugą w otworze wywierconym w podpocisku lub w korpusie pocisku.

Jak to wcześniej wspomniano, pocisk może być stabilizowany żyroskopowo lub brzechwami. Pocisk stabilizowany żyroskopowo jest stosowany w broni z gwintowaną lufą, takiej by gwint lufy we współpracy z kołkiem zamocowanym do pocisku wprowadzał pocisk w obroty wokół jego osi. Pociski stabilizowane brzechwami mogą być stosowane w broni gładkolufowej.

PL 194 325 B1

Przykłady realizacji wynalazku przedstawiono na rysunku, na którym: fig. 1 przedstawia częściowo przekrojowy schematyczny widok pełnokalibrowego naboju stabilizowanego żyroskopowo, posiadającego wewnętrzny rdzeń według wynalazku, przeznaczonego do karabinu myśliwskiego; fig. 2 przekrój poprzeczny wewnętrznego rdzenia naboju z fig. 1, w powiększonej skali; fig. 3 - widok z boku, częściowo przekrojowy, pocisku z fig. 1 po uderzeniu i penetracji; fig. 4 - widok wzdłuż strzałki A z fig. 3; fig. 5 - uproszczony, częściowo przekrojowy widok połowy naboju podkalibrowego zawierającego wewnętrzne rdzenie według wynalazku, stosowanego w broni myśliwskiej; fig. 6 - częściowo przekrojowy widok połowy profilu naboju podkalibrowego z fig. 5 po uderzeniu i penetracji; fig. 7 - widok wzdłuż strzałki B z fig. 6;fig.8 - uproszczony, częściowo przekrojowy widok alternatywnej postaci naboju podkalibrowego z fig. 5, zawierającego wystający wewnętrzny rdzeń; fig. 9 - częściowo przekrojowy widok alternatywnej postaci pełnokalibrowego naboju stabilizowanego żyroskopowo z fig. 1, posiadającego wewnętrzny rdzeń połączony z kulkami; fig. 10 - częściowo przekrojowy widok alternatywnej postaci pełnokalibrowego naboju stabilizowanego żyroskopowo z fig. 1, posiadającego dwuelementowy wewnętrzny rdzeń, który przechodzi przez cały nabój; fig. 11 - częściowo przekrojowy widok naboju z fig. 10 po uderzeniu i penetracji.

Jak pokazano na fig. 1, pełnokalibrowy pocisk posiada w swej tylnej części zwężaną podstawę 1, w części środkowej korpus 2 w którym są uformowane kołowe rowki 3, a w przedniej części ostrołuk 4, przy czym cały ten zestaw jest częściowo wprowadzony do łuski i ładunku (nie pokazanych).

Otwór 5 jest uformowany w czołowej powierzchni ostrołuku 4 wzdłuż osi pocisku i zawiera utrzymywany wewnętrzny rdzeń 6 wyposażony na swej powierzchni w liczne wzdłużne żeberka 7. Stożkowy otwór wylotowy 9 ułatwia rozpoczęcie formowania się „grzyba”.

Figura 2 przedstawia rozmieszczenie czterech żeberek 7 na powierzchni wewnętrznego rdzenia 6 symetrycznie ułożonych względem osi i równomiernie rozstawionych na obwodzie wspomnianego rdzenia. Grzbiety żeberek 7 napierają na wewnętrzną ściankę otworu 5. Mają one tę własność, że wpływają na inicjowanie powstawania pęknięcia w poprzek grubości ostrołuku 4na obwodzie otworu 5 w czasie, gdy wewnętrzny rdzeń jest wpychany do otworu 5 w czasie procesu wytwarzania.

Ostrokół 4 może zawierać jeden lub wiele kołowych rowków 8, które mogą pozytywnie wpływać na prędkość i podatność płatków 10 na zwijanie się, jak to pokazano na fig. 3 i 4, w celu lepszego kontrolowania deformacji w przypadku uderzenia i w czasie trafienia.

Jak pokazano na fig. 5, podkalibrowy pocisk 11 jest w swej tylnej części wyposażony brzechwy 12 oraz jest zapakowany w koszulkę 13, zaznaczoną linią przerywaną, a cały zestaw jest umieszczony w łusce zapłonnikowej wypełnionej ładunkiem wybuchowym (nie pokazanej).

W powierzchni czołowej pocisku 11 wydrążony jest wzdłuż jego osi otwór 14, w którym znajdują się dwa wewnętrzne rdzenie, zmontowane razem jak to pokazano na fig. 5. Tylny wewnętrzny rdzeń 15 posiada śrubową bruzdę 17 współpracującą z gwintem otworu 14. Przedni wewnętrzny rdzeń 16, stykający się z tylnym wewnętrznym rdzeniem 15, jest wyposażony na swej powierzchni w liczne żeberka 18.

Żeberka na powierzchni wewnętrznego rdzenia 16, w ilości na przykład trzech, są rozmieszczone symetrycznie względem osi. Grzbiety tych żeberek napierają na wewnętrzną ściankę otworu 14. Śrubowa bruzda 17 jest uformowana na powierzchni tylnego wewnętrznego rdzenia 15.

Powierzchnia czołowa 19 pocisku podkalibrowego 11 może mieć odpowiednio dobrany kształt, mający wpływ na deformację przy uderzeniu. Pierścieniowa strefa czołowa 19 może mieć na przykład jeden z kształtów przedstawionych na fig. od 5a do 5h francuskiego opisu patentowego nr 2 599 828. Ilustracją rezultatu otrzymanego w wyniku strzału jest pokazana na fig. 6 i 7.

Zgodnie z alternatywnym przykładem realizacji pocisku stabilizowanego brzechwami z fig. 5, wewnętrzny rdzeń wystaje poza korpus pocisku, jak to pokazano na fig. 8, w którym to przypadku przedni koniec wewnętrznego rdzenia wystaje poza powierzchnię czołową pocisku. Wtym przykładzie realizacji, wewnętrzny rdzeń 20 posiada głowicę 21 o kształcie ściętego stożka, z mniejszą podstawą skierowaną do przodu. Dwie części 20 i 21 wewnętrznego rdzenia mogą być oczywiście wykonane z jednego i tego samego jednorodnego elementu.

Jak to pokazano na fig. 8, pewien odstęp oddziela powierzchnię czołową 22 pocisku i skraj głowicy 21 wewnętrznego rdzenia w celu ułatwiania deformacji pocisku w momencie uderzenia w cel.

W alternatywnym przykładzie realizacji pocisku stabilizowanego żyroskopowo pokazanym na fig. 9, wewnętrzny rdzeń posiada przedni element 23 złączony z kulkami 24.

Tylny element składa się z licznych metalowych kulek 24. Średnica kulek jest zasadniczo równa średnicy wewnętrznego rdzenia, tak że kulki są utrzymywane w swym położeniu w osiowym otworze 5 przez przedni element 23.W momencie uderzenia w cel deformacja głowicy pocisku jest zbliżona do

PL 194 325 B1 pokazanej na fig. 3 i w jej rezultacie następuje wymuszenie oddzielenia się przedniego elementu 23 wewnętrznego rdzenia i uwolnienie kulek 24.

Figura 10 przedstawia pocisk stabilizowany żyroskopowo o takim samym kalibrze co używana broń, analogiczny do tego z fig. 1, zawierający podstawę 1, korpus 2 wyposażony w kołowe rowki 3 i przednią profilowaną część 4, przy czym przez cały zestaw od jednego brzegu do drugiego przechodzi otwór 25, w którym umieszczony jest wewnętrzny rdzeń posiadający element tylny 26 i element przedni 27.

Element przedni 26 rdzenia posiada gwint 28 współpracujący z gwintem 29 uformowanym na powierzchni wewnętrznej pocisku 25. Takie rozwiązanie pozwala na trwałe mocowanie elementu tylnego 26 w korpusie pocisku. Natomiast element przedni 27 wewnętrznego rdzenia jest wepchnięty do przedniej części otworu 25.

W momencie uderzenia w cel, element tylny 26 wewnętrznego rdzenia pozostaje złączony z korpusem pocisku, którego przednia część rozgina się od środka na zewnątrz, jak to pokazano na fig. 11, natomiast przedni element 27 wewnętrznego rdzenia jest uwalniany.

Testy przeprowadzone przy użyciu nabojów według wynalazku, polegające na strzelaniu do bloków z tworzywa sztucznego (Plastiline®) wykazały znakomitą skuteczność, zwłaszcza w przypadku kontrolowanej deformacji pocisku pod wpływem uderzenia w cel, jak to pokazano na fig. 3, 6 i 11, lepszą niż w przypadku tradycyjnych nabojów ołowianych.

Wynalazek może znaleźć zastosowanie w pociskach rdzeniowych do broni myśliwskiej wszystkich kalibrów, gładkolufowej lub o lufach gwintowanych.

Claims (15)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Nabój dla broni małego, średniego i dużego kalibru, składający się z pocisku o kalibrze takim jak broń lub podkalibrowego, zawierającego profilowaną przednią część, środkową część i tylną część, na której mogą znajdować się brzechwy, znamienny tym, że pocisk posiada umieszczony wzdłuż swej osi wewnętrzny, cylindryczny rdzeń (6) sztywności większej, niż sztywność korpusu pocisku, umieszczony w osiowym otworze (5).
2. 2. Nabój według zastrz. 1, znamienny tym, że wewnętrzny rdzeń (6) rozciąga się w części przedniej (4) i w części środkowej (2) pocisku.
3. 3. Nabój według zastrz. 1, znamienny tym, że osiowy otwór (5), w którym znajduje się wewnętrzny rdzeń (6) jest otwarty od przedniej strony pocisku.
4. 4. Nabój według zastrz. 3, znamienny tym, że wewnętrzny rdzeń (26, 27) przechodzi przez cały nabój, rozciągając się od tylnej części pocisku aż do przedniej części pocisku.
5. 5. Nabój według zastrz. 3 albo 4, znamienny tym, że powierzchnia czołowa wewnętrznego rdzenia jest cofnięta względem powierzchni czołowej przedniej części pocisku.
6. 6. Nabój według zastrz. 3 albo 4, znamienny tym, że wewnętrzny rdzeń (20) wystaje na zewnątrz, tak że jego przedni koniec (21) wychodzi za powierzchnię czołową (22) pocisku.
7. 7. Nabój według zastrz. 1, znamienny tym, że wewnętrzny rdzeń (6) jest wykonany z pojedynczego jednorodnego elementu.
8. 8. Nabój według zastrz. 1, znamienny tym, że wewnętrzny rdzeń (6) jest utworzony z przynajmniej dwóch kolejnych elementów (15, 16) rozmieszczonych jeden za drugim wzdłuż jednej osi.
9. 9. Nabój według zastrz. 8, znamienny tym, że wewnętrzny rdzeń posiada pierwszy element cylindryczny (23) i jedną lub wiele kulek (24) o zasadniczo takiej samej średnicy.
10. 10. Nabój według zastrz. 1, znamienny tym, że wewnętrzny rdzeń (6) stanowi obrotowo symetryczny trzpień, posiadający żeberka na części swej powierzchni.
11. 11. Nabój według zastrz. 10, znamienny tym, że wewnętrzny rdzeń (6) posiada żeberka pierścieniowe, śrubowe lub wzdłużne.
12. 12. Nabój według zastrz. 11, znamienny tym, że wewnętrzny rdzeń posiada od 2 do 6 żeberek wzdłużnych (7) rozmieszczonych symetrycznie względem osi.
13. 13. Nabój według zastrz. 2, znamienny tym, że część przednia korpusu pocisku zawiera elementy inicjujące pękanie.
14. 14. Nabój według zastrz. 1, znamienny tym, że wewnętrzny rdzeń (6) jest wykonany ze stali, z mosiądzu, z miedzi lub ze stopu aluminium.

    PL 194 325 B1
15. 15. Nabój według zastrz. 1, znamienny tym, że korpus pocisku jest wykonany z miedzi lub mosiądzu o zawartości od 5 do 40 % cynku.