PL195004B1

PL195004B1 - Urządzenie zwijające dla pokrycia architektonicznego, zwłaszcza rolety lub zasłony

Info

Publication number: PL195004B1
Application number: PL334415A
Authority: PL
Inventors: Konrad Welfonder; Lars Koop
Original assignee: Hunter Douglas Ind Bv
Priority date: 1998-07-15
Filing date: 1999-07-15
Publication date: 2007-07-31
Also published as: CA2277603A1; US6158563A; DE69908866T2; EP0972906B1; EP0972906A1; ES2196726T3; ATE243295T1; DE69908866D1; DK0972906T3; AU4012599A; AU742477B2; CA2277603C

Abstract

1. Urzadzenie zwijajace dla pokrycia architektonicznego, zwlasz- cza rolety lub zaslony, znamienne tym, ze zawiera staly, nieruchomy, wal (10, 110) zaopatrzony w os, z wewnetrzna tuleja (16, 116) zainsta- lowana obrotowo wokól tej osi, jednokierunkowe sprzeglo wlaczajace (20, 32, 120, 132) umozliwiajace obrót tulei wewnetrznej (16, 116) wokól osi wzgledem walu w pierwszym kierunku, lecz uniemozliwia- jace wzgledny obrót w kierunku przeciwnym, tuleje zewnetrzna (22, 222) osadzona obrotowo wzgledem tulei wewnetrznej (16, 116), przy czym tuleja zewnetrzna (22, 122) ma w zasadzie cylindryczna scianke wewnetrzna (52, 152), a tuleja wewnetrzna (16, 116) ma w zasadzie cylindryczna powierzchnie zewnetrzna (40, 140) umiesz- czona i biegnaca w danej odleglosci promieniowej od scianki we- wnetrznej (52, 152), element napedowy (12, 112) obrotowy wzgledem stacjonarnego walu (10, 110), oraz linke (42, 142), pierwszym koncem (44, 144) zamocowana do tego elementu napedowego (12, 112), przy czym linka (42, 142) jest nawinieta srubowo wokól powierzchni ze- wnetrznej (40, 140) tulei wewnetrznej (16, 116), wewnatrz tulei ze- wnetrznej (22, 122), i przy czym drugi koniec (46, 146) linki (42, 142) przymocowany jest do tulei zewnetrznej (22, 122), a parametry kon- strukcji sa dobrane tak, ze ciezar rolety lub zaslony przy jej wykorzy- staniu ma tendencje do obracania tulei zewnetrznej w pierwszym kierunku obrotu, powodujac w ten sposób naprezenie linki na ze- wnetrznej powierzchni (40, 140) tulei wewnetrznej (16, 116), oraz zblokowanie tulei zewnetrznej (22, 122) z tuleja wewnetrzna (16, 116), i uniemozliwienie obrotu tulei zewnetrznej w odwrotnym kierunku obrotu. PL PL PL PL

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest urządzenie zwijające dla pokrycia architektonicznego, zwłaszcza rolety lub zasłony. Urządzenie to służy do sterowania zwijaniem i rozwijaniem pokrycia architektonicznego, zwłaszcza pokrycia otworu architektonicznego, w rodzaju rolety lub zasłony. Przedmiotem niniejszego wynalazku jest zwłaszcza mechanizm zwijający służący do sterowania zwijaniem i rozwijaniem samego pokrycia na cylindrycznej rolce, lub do sterowania zwijaniem i rozwijaniem linek podnoszących i/lub taśm pokrycia na szpuli lub podobnym elemencie.

W mechanizmie zwijającym do wciągania, czyli podnoszenia zasłon okiennych i rolet wykorzystuje się często napęd sprężynowy do napinania zasłon i rolet w kierunku położenia wciągnięcia. W innych mechanizmach wykorzystuje się łańcuchy paciorkowe lub podobne, do ręcznego sterowania opuszczaniem i wciąganiem. Dla utrzymania zasłony lub rolety w położeniu rozpostarcia, czyli w dolnym położeniu, w takich mechanizmach stosuje się układ blokujący. Takie układy blokujące opisano w opisach patentowych nr EP 0474134 (B1); WO 91/03619 i US 4534396. Konwencjonalnie, układ blokujący włączony jest w konstrukcję, w której po ściągnięciu w dół, czyli rozwinięciu, zasłony lub rolety, ta zasłona lub roleta zostaje zablokowana w dolnym położeniu.

Znana jest z opisu patentowego nr US 4372432 i US 5 375643 sprężyna śrubowa owinięta wokół części z tworzywa sztucznego. Jakkolwiek jest to rozwiązanie mniej kosztowne, niż inne znane układy, to tolerancje wymiarowe sprężyny i części z tworzywa sztucznego nie pozwalają na otrzymanie zadowalającej konstrukcji.

Celem wynalazku jest urządzenie zwijające dla pokrycia architektonicznego, zwłaszcza rolety lub zasłony.

Urządzenie zwijające dla pokrycia architektonicznego, takiego jak roleta lub zasłona, według wynalazku charakteryzuje się tym, że zawiera stały, nieruchomy, wał zaopatrzony w oś, z wewnętrzną tuleją zainstalowaną obrotowo wokół tej osi, jednokierunkowe sprzęgło włączające umożliwiające względny obrót tulei wewnętrznej wału, w pierwszym kierunku wokół osi, lecz uniemożliwiające względny obrót w kierunku przeciwnym, tuleję zewnętrzną osadzoną obrotowo względem tulei wewnętrznej, przy czym tuleja zewnętrzna ma w zasadzie cylindryczną ściankę wewnętrzną, a tuleja wewnętrzna ma w zasadzie cylindryczną powierzchnię zewnętrzną, umieszczoną i biegnącą w danej odległości promieniowej od ścianki wewnętrznej, element napędowy obrotowy względem stacjonarnego wału, oraz linkę, pierwszym końcem zamocowaną do tego elementu napędowego, przy czym linka jest nawinięta śrubowo wokół powierzchni zewnętrznej tulei wewnętrznej, wewnątrz tulei zewnętrznej, i przy czym drugi koniec linki przymocowany jest do tulei zewnętrznej, a parametry konstrukcji są dobrane tak, że ciężar rolety lub zasłony przy jej wykorzystaniu ma tendencję do obracania tulei zewnętrznej w pierwszym kierunku obrotu, powodując w ten sposób naprężenie linki na zewnętrznej powierzchni tulei wewnętrznej, oraz zblokowanie tulei zewnętrznej z tuleją wewnętrzną, i uniemożliwienie obrotu tulei zewnętrznej w odwrotnym kierunku obrotu.

Korzystnie odległość ścianki wewnętrznej tulei zewnętrznej od powierzchni zewnętrznej tulei wewnętrznej jest tylko nieco większa od grubości linki.

Korzystnie między elementem napędowym a wałem nieruchomym jest umieszczony hamulec cierny.

Korzystnie jednokierunkowe sprzęgło włączające zaopatrzone jest w zęby zapadkowe na końcu tulei wewnętrznej i na elemencie włączającym otaczającym stały wał i sprężynę napiętą tak, że zęby zapadkowe elementu włączającego sprzęgają się z zębami zapadki tulei wewnętrznej.

Korzystnie jednokierunkowe sprzęgło włączające zawiera element włączający otaczający nieruchomy wał i mający powierzchnię współpracującą, do współpracy z końcem tulei wewnętrznej, zapobiegającą ich wzajemnemu obrotowi, przy czym element włączający jest zamontowany na nieruchomym wale ze współpracującym elementem śrubowym, tak że obrót elementu włączającego w kierunku zwijania powoduje osiowe przemieszczenie elementu włączającego i rozłączenie powierzchni współpracującej z końcem tulei wewnętrznej.

Korzystnie element włączający zawiera przynajmniej jeden rozmieszczony osiowo sprężysty wypust zaopatrzony we, w zasadzie stożkową, powierzchnię końcową, zaś zewnętrzna tuleja zawiera zwróconą do wewnątrz, w zasadzie stożkową powierzchnię, z którą styka się powierzchnia końcowa, tak że przy osiowym przemieszczeniu elementu włączającego w celu wysprzęglenia powierzchni współpracującej, powierzchnia końcowa jest przemieszczana osiowo i promieniowo do wewnątrz przez powierzchnię stożkową przeciw działaniu sprężystego oporu wypustki, tak że powstaje między

PL 195 004 B1 nimi siła tarcia, przy czym siła tarcia umożliwia obracanie elementu włączającego przez tuleję zewnętrzną.

Zastosowanie linki owiniętej wokół zewnętrznej powierzchni części wewnętrznej działającej jak sprzęgło jednokierunkowe, lub hamulec, do zapobieżenia niepożądanemu opuszczeniu się rolety lub zasłony, jest bardzo proste i niekosztowne, a przy tym jednak całkowicie skuteczne.

W przypadku konstrukcji według wynalazku nie występują żadne problemy związane z tolerancją.

Korzystne jest, jeśli sprzęgło jednokierunkowe zawiera element włączający otaczający stały wał i mający powierzchnię dopasowaną kształtem do końca tulei wewnętrznej dla uniemożliwienia ich względnego obracania się, przy czym element włączający jest zainstalowany na wale stałym z oprawą śrubową, tak że obrót elementu włączającego w kierunku nawijania powoduje osiowe przemieszczenie elementu włączającego i odsprzęglenie powierzchni współpracującej od końca tulei wewnętrznej.

Dzięki temu, mechanizm podczas operacji nawijania nie wymaga przesuwania zębów mechanizmu zapadkowego jednego po drugim. Pozwala to uniknąć hałasu powodowanego przez ten proces i zużycia zębów.

Korzystne jest, jeśli element włączający zawiera przynajmniej jedną odstającą promieniowo wypustkę z w zasadzie stożkową powierzchnią końcową, i jeśli tuleja zewnętrzna zaopatrzona jest w zwróconą do wewnątrz powierzchnię, w zasadzie stożkową, o którą opiera się powierzchnią końcową, tak że kiedy element włączający jest przesuwany w kierunku osiowym aż do odsprzęglenia powierzchni współpracującej, następuje osiowe i promieniowe do wewnątrz przemieszczenie powierzchni końcowej przez powierzchnię stożkową, przeciw sprężystemu oporowi wypustki, tak że między nimi powstaje siła tarcia, przy czym siła tarcia umożliwia obracanie przez tuleję zewnętrzną elementu włączającego.

Dzięki temu, podczas operacji rozwijania, tuleja zewnętrzna może się obracać swobodnie względem elementu włączającego, lecz podczas operacji nawijania, siła tarcia powoduje utrzymywanie przez tuleję zewnętrzną elementu włączającego w położeniu odsprzęglenia względem tulei wewnętrznej.

Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykładach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w rozłożeniu i widoku perspektywicznym mechanizm zwijająco-odwijający, według wynalazku, w pierwszym przykładzie wykonania, fig. 2 - w przekroju wzdłużnym zmontowany mechanizm z fig. 1/fig. 3 - przekrój wzdłuż linii D-D z fig. 2; fig. 4 - przekrój częściowy wzdłuż linii G-G z fig. 2; fig. 5 - w rozłożeniu i widoku perspektywicznym mechanizm zwijająco-odwijący według wynalazku; w drugim przykładzie wykonania, fig. 6 i 7 przedstawiają w przekrojach wzdłużnych zmontowany mechanizm z fig. 5, w spoczynku oraz podczas operacji odwijania i podczas operacji zwijania.

Jak to pokazano na fig. 1 do 4, pierwszy przykład wykonania mechanizmu zwijającoodwijającego, który zawiera nieruchomy wał 10, który może być zainstalowany za pomocą (nie przedstawionych) środków na górnej szynie rolety lub zasłony lub na podobnym elemencie. Obrotowo na nieruchomym wale 10 zamocowany jest konwencjonalny element napędowy, czyli koło 12, które ma postać kółka tocznego, i może, jak pokazano, mieć obrzeże zewnętrzne 14 dopasowane do łańcucha paciorkowego, lub może być zwykłym kółkiem tocznym, dopasowanym do linki.

Również obrotowo na stałym wale 10 jest osadzona tuleja wewnętrzna 16 z niewielkim przesunięciem bocznym względem jej środka, kołnierz zewnętrzny 18 oraz na jej prawym końcu zęby zapadkowe 20.

Tuleja zewnętrzna 22 otacza tuleję wewnętrzną 16, a wystająca promieniowo do wewnątrz część łożyskowa 24 tulei zewnętrznej zazębia się częścią 26 zewnętrznej powierzchni tulei wewnętrznej z prawą stroną kołnierza 18.

Poza tym wał nieruchomy 10 otoczony jest elementem włączającym 28, który jest przesuwany osiowo na wale 10 i jest zablokowany przed obrotem względem niego za pomocą wpustów 30 (fig. 3), przy czym element włączający 28 ma dodatkowe zęby zapadkowe 32, sprzęgane z zębami zapadkowymi 20. Element włączający 20 naciskany jest w lewo przez sprężynę 34 stykającą się z kołpakiem końcowym 36, który jest unieruchomiony wkrętem 38 zazębionym w otworze nieruchomego wału 10.

Wokół zewnętrznej powierzchni 40 tulei wewnętrznej 16, wzdłuż linii śrubowej owinięta jest linka 42, której pierwszy, prawy koniec 44 jest zamocowany do tulei zewnętrznej 22, i której drugi, lewy koniec 46 jest zamocowany do koła napędowego 12. Środki mocowania końców linki, pierwszego i drugiego, 44, 46 mogą mieć dowolną postać, na przykład wkrętów dociskowych, kleju, węzłów, zacisków lub dowolnej innej konstrukcji unieruchamiającej.

PL 195 004 B1

Z zewnętrzną powierzchnią nieruchomego wału 10 sprzęgana jest cierna nakładka hamująca, korzystnie w postaci sprężyny płytkowej 48.

Powierzchnia wewnętrzna 52 zewnętrznej tulei 22 znajduje się w pewnej odległości promieniowej od zewnętrznej powierzchni 40 tulei wewnętrznej 16, o wartości nieco większej od grubości linki 42.

Powierzchnia zewnętrzna 54 tulei zewnętrznej 22 może sama stanowić powierzchnię z owiniętą linką podnoszącą, lub też może być zaklinowana względem rolki wokół której może być owinięta linka podnosząca, bądź sama roleta, czy zasłona. Należy zaznaczyć, że fig. 1 przedstawia rowek wpustowy 56 na zewnętrznej powierzchni 54 tulei zewnętrznej 22, który może wspomagać to połączenie.

Przy użytkowaniu, ciężar rolety powodujący obrót tulei zewnętrznej 22 w lewo według fig. 1, spowoduje dociskanie zwojów linki 42 do powierzchni zewnętrznej 40 tulei wewnętrznej 16. Dzięki zamocowaniu drugiego, lewego końca 46 linki 42 do koła napędowego 12, i przytrzymywaniu koła napędowego 12 przez nakładkę hamującą na nieruchomym wale 10, zwoje linki są niezawodnie dociskane do powierzchni zewnętrznej 40.

Tak więc, tuleja wewnętrzna 16, w tym kierunku obrotu tulei zewnętrznej, jest zablokowana względem wału nieruchomego za pomocą zębów 20, 32 na zapadce jednokierunkowej, elementu włączającego 28, i tulei wewnętrznej 16. Tak więc, tuleja zewnętrzna 22 jest zablokowana przed obrotem względem wału stacjonarnego, jeżeli działa na nią ciężar rolety w tym kierunku obrotu.

Kiedy natomiast koło napędowe 12 jest obracane w tym samym kierunku na przykład za pośrednictwem łańcucha paciorkowego, to koniec 44 linki nie jest już przytrzymywany względem nieruchomego wału 10. Zwoje linki 42 są zatem rozluźnione na tulei wewnętrznej 16 umożliwiając opadanie materiału rolety lub w razie potrzeby linki podnoszącej pod własnym ciężarem, dopóki koło napędowe 12 obraca się w tym kierunku.

Kiedy koło napędowe 12 jest obracane w kierunku przeciwnym, na przykład za pomocą łańcucha paciorkowego, to zwoje linki wokół tulei wewnętrznej 16 stają się bardziej naprężone i sprzęgają się z tulejką wewnętrzną 16 obracając je w tym samym kierunku. Teraz jednokierunkowe sprzęgło włączające zawierające zęby zapadkowe 20, 32 umożliwia obracanie tulei wewnętrznej 16 przez zwoje linki po osiowym przemieszczeniu elementu zapadkowego przeciw działaniu sprężyny 34.

Opisana konstrukcja hamująca, w sposób oczywisty zapobiega opuszczaniu się rolety poza położenie ustalone przez zablokowanie tulei zewnętrznej 22 za pomocą linki 42 do tulei wewnętrznej 16, która jest blokowana względem nieruchomego wału 10 za pomocą jednokierunkowych zębów zapadkowych 20, 32. Równocześnie umożliwia to podnoszenie i opuszczanie rolety przez obracanie koła napędowego 12 w odpowiednim kierunku.

Włączalne sprzęgło zapadkowe, jak to pokazano zaopatrzone w zęby 20, 32 może być zastąpione dowolnym włączalnym sprzęgłem jednokierunkowym, bez zębów zapadkowych. W praktyce przewiduje się, że między tuleją wewnętrzną a nieruchomym wałem napędowym 10 może być stosowane samo jednokierunkowe urządzenie włączające podobne do urządzenia zaopatrzonego w linkę 42 sprzęgającą się z zewnętrzną powierzchnią 40 tulei wewnętrznej 16.

Konstrukcja układu hamulca lub włączanego sprzęgła jednokierunkowego utworzonego przez linkę 42 jest bardzo niezawodna i niedroga.

Liczba zwojów linki wokół powierzchni zewnętrznej 40 tulei wewnętrznej 16 określa siłę hamującą, którą powinna zapewnić cierna nakładka hamująca 48. Im większa jest liczba zwojów linki, tym mniejsza jest potrzebna siła hamująca. Stwierdzono, że przy około siedmiu zwojach potrzebna siła hamująca wyniesie prawie zero. Tym niemniej występowanie siły hamującej może być potrzebne. Oczywiście, zwoje linki mogą być naprężone w celu sprzęgnięcia z tuleją zewnętrzną 16 tylko wtedy, kiedy końce linki, pierwszy i drugi, 44, 46 mogą się wzajemnie przemieszczać. Nakładka hamująca 48 zatem powoduje przytrzymywanie pierwszego końca 44 linki, jeżeli drugi koniec 46 linki przemieszcza się wraz z tuleją zewnętrzną 22.

Figura 5 do 7 przedstawiają drugi przykład wykonania mechanizmu zwijająco-rozwijającego według wynalazku, który jest podobny do mechanizmu z fig. 1 do 4, i do którego opisu poszczególnych części zastosowano używane poniżej odpowiednie odnośniki liczbowe (powyżej 100).

W tym przykładzie wykonania, wał nieruchomy 110 jest połączony lub ukształtowany integralnie z obudową 158. Jak to przedstawiono na fig. 6 i 7, element napędowy, czyli koło 112 obraca się w obudowie 158, a obudowa 158 jest uzupełniona płytką 160. Poza tym, na obwodzie obudowy 158 stosuje się otwór 162 dla umożliwienia dostępu do łańcucha paciorkowego, lub w przypadku zastosowania koła, do linki.

PL 195 004 B1

Przykład wykonania z fig. 5 również zawiera bloki 164 i 166 zamocowane do końców, pierwszego i drugiego, odpowiednio 144, 166, linki 142. Blok 164 wsuwa się do szczeliny tulei zewnętrznej 122, i jest w niej zamocowany. Podobnie, blok 166 jest osadzony w otworze 170 koła 112.

Jest oczywiste, że cechy charakterystyczne opisane powyżej w odniesieniu do przykładu wykonania z fig. 5 do 7 mają również zastosowanie do przykładu wykonania z fig. 1 do 4.

Zasadnicza różnica między przykładem wykonania z fig. 5 a przykładami wykonania z fig. 1 do 4 polega na zastosowaniu innego elementu włączającego 172 w połączeniu z nieruchomym wałem 110.

Jak to przedstawiono na fig. 5, nieruchomy wał 110 zaopatrzony jest w rowek biegnący wzdłuż linii śrubowej śrubowej 174 zamiast wpustów 130 z fig. 1.

Element włączający od wewnątrz jest zaopatrzony w odpowiednie środki współpracujące ze strukturą 174 rowka śrubowego, i na tych figurach został przedstawiony jako zawierający odpowiedni fragment helikalnego gwintu 176. Zatem przy obrocie względnym elementu włączającego 172 i nieruchomego wału 110 przemieszczenie osiowe elementu włączającego 172 w kierunku od tulei wewnętrznej 116, to znaczy w lewo według fig. 5. Przy tym jest oczywiste, że dla oddziaływania między elementem włączającym 172 a wałem nieruchomym 110 można stosować dowolny współpracujący element śrubowy.

Przy użytkowaniu element włączający 172 działa w sposób opisany poniżej:

W stanie spoczynku rolety, ciężar rolety działa siłą obracającą, czyli momentem obrotowym na tuleję zewnętrzną 122 w lewo według fig. 5. Siła ta jest przenoszona przez blok 164 i pierwszy koniec 144 linki 142 powodując naprężenie linki 142 na zewnętrznej powierzchni 140 tulei wewnętrznej 116. W tym momencie, jak to przedstawiono na fig. 6, zęby 120 tulei wewnętrznej 116 współpracują z zębami 132 elementu włączającego 172, przy czym element włączający 172 znajduje się przy podstawie (po prawej stronie na fig. 5) struktury 174 rowka śrubowego. Skutkiem tego siła obrotowa jest przenoszona z tulei zewnętrznej na tuleję wewnętrzną, i za pośrednictwem zębów 120 i 132 na element włączający 172. W tym położeniu element włączający 172 nie jest w stanie się obracać, ponieważ dalszy obrót spowoduje jego dociśnięcie do podstawy struktury 174 rowka śrubowego lub przynajmniej silniejsze dociśnięcie do zębów 120 tulei wewnętrznej 116, która sama ma ograniczony ruch osiowy. Zatem roleta nie może obrócić tulei 122 pod działaniem własnego ciężaru.

Przy obracaniu koła 112 przy podnoszeniu rolety, obrót koła 112 (w prawo według przedstawienia na fig. 5) jest przenoszony za pośrednictwem bloku 166 i drugiego końca 146 linki 142 powodując jej naprężenie i sprzęgnięcie z powierzchnią zewnętrzną 140 tulei wewnętrznej, i następnie, za pośrednictwem pierwszego końca 144 linki 142 i bloku 164, obrót tulei zewnętrznej 122.

Oczywiście, tuleja wewnętrzna 116 przy tym jest sprzęgnięta z elementem włączającym 172 za pomocą zębów 120 i 132. Jednakowoż, jak to opisano powyżej, obrót elementu włączającego 172 w prawo (jak to pokazano na fig. 5) powoduje w wyniku przemieszczenie osiowe elementu włączającego 172 w kierunku od tulei wewnętrznej 116. Dzięki temu element włączający 172 odłącza swoje zęby 120 od tulei wewnętrznej 116, jak to pokazano na fig. 7, i następuje swobodny obrót tulei wewnętrznej 116, a zatem również i koła 112 i tulei zewnętrznej 122 z podniesieniem rolety.

Ta konstrukcja jest korzystniejsza od konstrukcji z pierwszej odmiany wykonania tym, że zęby 120 i 132 nie muszą przesuwać się po sobie nawzajem podczas zwijania rolety w górę. Pozwala to uniknąć dźwięku terkotania podczas operacji zwijania, jak również eliminuje ścieranie się wzajemne zębów 120, 132.

Jest oczywiste, że w tej odmianie wykonania działanie włączające osiąga się przez odseparowywanie elementu włączającego 172 od tulei wewnętrznej 116 zamiast zapadkowego profilu zębów 120 i 132. Zatem w tym przykładzie wykonania nie jest konieczne wyposażanie elementu włączającego 172 i wewnętrznej tulei 116 w zęby zapadkowe jako takie. Na styku elementu włączającego 172 i tulei wewnętrznej 116 można zastosować dowolne powierzchnie współpracujące. Jednakowoż korzystne jest, jeśli te powierzchnie są nachylone w taki sposób, że kiedy element włączający 172 porusza się ruchem obrotowym i osiowo wstecz w stronę tulei wewnętrznej 116, profile powierzchni same wspomagają odprowadzanie elementu włączającego 172 wstecz do pełnego sprzęgnięcia z tuleją wewnętrzną 116.

Jak widać z fig. 5 do 7, ten przykład wykonania nie jest zaopatrzony w sprężynę 34 aby zapewnić wstępną siłę osiową działającą na element włączający 172. Zastosowanie takiej sprężyny byłoby możliwe, jednakowoż niniejszy przykład wykonania obejmuje pewną korzystną możliwość.

PL 195 004 B1

Mianowicie element włączający 172 zaopatrzony jest w dwa sprężyste i rozmieszczone osiowo wypusty 178. Wypusty 178 znajdują się na obwodzie elementu włączającego 172 i odchodzą osiowo w kierunku przeciwnym, niż zęby 32. Na swoich końcach zaopatrzone są w, w zasadzie stożkowe, powierzchnie końcowe 180.

Jak to przedstawiono na fig. 6 i 7, zewnętrzna tuleja mieści element włączający 172 i ma stożkową, ogólnie biorąc, powierzchnię wewnętrzną 182, z którą stykają się powierzchnie końcowe 180 wypustów 178.

W stanie stacjonarnym mechanizmu i przy obciążeniu roletą tulei zewnętrznej 122, jak to opisano uprzednio w odniesieniu do fig. 6, element włączający 172 jest sprzęgnięty z tuleją wewnętrzną 116. Wewnętrzna powierzchnia 182 tulei zewnętrznej 122 ma budowę taką, że w tym położeniu wypustka 178 elementu włączającego 172 jest w ogóle nie odchylona i występuje tylko bardzo niewielki nacisk między powierzchniami końcowymi 180 wypustów 178 a wewnętrzną, w zasadzie stożkową, powierzchnią 182. Dzięki temu, kiedy koło 112 jest obracane w celu opuszczenia rolet (w lewo według fig. 5), na obrót tulei zewnętrznej 122 w znacznym stopniu będzie wpływało wszelkie tarcie między powierzchniami końcowymi 180 wypustki 178 a wewnętrzną, w zasadzie stożkową, powierzchnią 182. Wszelkie powstające siły tarcia będą działały w kierunku obrócenia elementu włączającego 172 na strukturze śrubowej 174, 176 powodując przemieszczenie zębów 132 w stronę mocniejszego sprzęgnięcia z zębami 120.

Kiedy następnie koło 112 jest obracane dla podniesienia rolety (w prawo na fig. 5), opisywany powyżej element włączający 172 jest odsuwany osiowo od tulei wewnętrznej 116 do położenia przedstawionego na fig. 7. Jak pokazano na tej figurze, dla skompensowania tego przemieszczenia, sprężyste wypusty 178 są odchylane do wewnątrz przez oddziaływanie powierzchni końcowych 180 i powierzchni wewnętrznej 182. Dzięki wypadkowej sile tarcia między powierzchniami końcowymi 180 a powierzchnią wewnętrzną 182, obrót tulei zewnętrznej 122 przy zwijaniu rolety będzie powodował dążenie do obrócenia elementu włączającego 172. Dzięki temu, nawet po wyjściu zębów 132 ze sprzężenia z zębami 120, element włączający jest obracany, a zatem utrzymywany w odsunięciu osiowym od tulei wewnętrznej 116.

Oczywiście, element włączający 172 obraca się tylko na tyle aby odsunąć się osiowo od tulei wewnętrznej, natomiast tuleja zewnętrzna 122 obraca się nadal zwijając roletę. Zatem, jakkolwiek między końcowymi powierzchniami 180 wypusty 178 a w zasadzie stożkową powierzchnią wewnętrzną 182 tulei zewnętrznej 122 powstaje znaczna siła tarcia, to podczas procesu zwijania możliwy jest względny poślizg obrotowy.

Jest oczywiste, że kiedy tuleja zewnętrzna 122 rozpocznie ponownie się obracać pod ciężarem rolety (w lewo według fig. 5), siła tarcia między powierzchniami końcowymi 180 a powierzchnią wewnętrzną 182 spowoduje obrót elementu włączającego 172 wprowadzając zęby 132 na powrót w sprzężenie z zębami 120 blokującymi obrót tulei wewnętrznej 116, a zatem również tulei zewnętrznej 122.

Oczywiste jest, że opisana struktura mogłaby działać również z jednym tylko wypustem 178. Jednakowoż, dla zrównoważenia sił symetrycznych korzystne jest, jeśli element włączający 172 ma dwie lub więcej rozmieszczonych symetrycznie wypustów.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Urządzenie zwijające dla pokrycia architektonicznego, zwłaszcza rolety lub zasłony, znamienne tym, że zawiera stały, nieruchomy, wał (10, 110) zaopatrzony w oś, z wewnętrzną tuleją (16, 116) zainstalowaną obrotowo wokół tej osi, jednokierunkowe sprzęgło włączające (20, 32, 120, 132) umożliwiające obrót tulei wewnętrznej (16, 116) wokół osi względem wału w pierwszym kierunku, lecz uniemożliwiające względny obrót w kierunku przeciwnym, tuleję zewnętrzną (22, 222) osadzoną obrotowo względem tulei wewnętrznej (16, 116), przy czym tuleja zewnętrzna (22, 122) ma w zasadzie cylindryczną ściankę wewnętrzną (52, 152), a tuleja wewnętrzna (16, 116) ma w zasadzie cylindryczną powierzchnię zewnętrzną (40, 140) umieszczoną i biegnącą w danej odległości promieniowej od ścianki wewnętrznej (52, 152), element napędowy (12, 112) obrotowy względem stacjonarnego wału (10, 110), oraz linkę (42, 142), pierwszym końcem (44, 144) zamocowaną do tego elementu napędowego (12, 112), przy czym linka (42, 142) jest nawinięta śrubowo wokół powierzchni zewnętrznej (40, 140) tulei wewnętrznej (16, 116), wewnątrz tulei zewnętrznej (22, 122), i przy czym drugi koniec (46, 146) linki (42, 142) przymocowany jest do tulei

PL 195 004 B1 zewnętrznej (22, 122), a parametry konstrukcji są dobrane tak, że ciężar rolety lub zasłony przy jej wykorzystaniu ma tendencję do obracania tulei zewnętrznej w pierwszym kierunku obrotu, powodując w ten sposób naprężenie linki na zewnętrznej powierzchni (40, 140) tulei wewnętrznej (16, 116), oraz zblokowanie tulei zewnętrznej (22, 122) z tuleją wewnętrzną (16, 116), i uniemożliwienie obrotu tulei zewnętrznej w odwrotnym kierunku obrotu.
2. Urządzenie według zastrz. 1, znamiennetym, że odległość ścianki wewnętrznej (52, 152) tulei zewnętrznej (22, 122) od powierzchni zewnętrznej (40, 140) tulei wewnętrznej (16, 116) jest tylko nieco większa od grubości linki.
3. Urządzenie według zastrz. 1 albo 2, znamienne tym, że między elementem napędowym (12, 112) a wałem nieruchomym (10, 110) jest umieszczony hamulec cierny (48, 148).
4. Urządzeeiie według zas^z. 1, 2 albo 3, znamienne tym, że (ednokierunkowe sprzęgło włączające (20, 32) zaopatrzone jest w zęby zapadkowe (20, 32) na końcu tulei wewnętrznej (16) i na elemencie włączającym (28) otaczającym stały wał (10) i sprężynę napiętą tak, że zęby zapadkowe elementu włączającego sprzęgają się z zębami zapadki tulei wewnętrznej.
5. Urządzenie według zas^z. 1, 2 albo 3, znamienne tym, że (ednokierunkowe sprzęgło włączające (120, 132) zawiera element włączający (172) otaczający nieruchomy wał (110) i mający powierzchnię współpracującą (132), do współpracy z końcem tulei wewnętrznej (116), zapobiegającą ich wzajemnemu obrotowi, przy czym element włączający (172) jest zamontowany na nieruchomym wale (110) ze współpracującym elementem śrubowym (174, 176), tak że obrót elementu włączającego (172) w kierunku zwijania powoduje osiowe przemieszczenie elementu włączającego (172) i rozłączenie powierzchni współpracującej (132) z końcem tulei wewnętrznej (116).
6. Urządzenńe według zastrz. 5, znamienne tym, że element włączający (1722 zawiera przynajmniej jeden rozmieszczony osiowo sprężysty wypust (178) zaopatrzony we, w zasadzie stożkową, powierzchnię końcową (180), zaś zewnętrzna tuleja (122) zawiera zwróconą do wewnątrz, w zasadzie stożkową powierzchnię (182), z którą styka się powierzchnia końcowa (180), tak że przy osiowym przemieszczeniu elementu włączającego (172) w celu wysprzęglenia powierzchni współpracującej (132), powierzchnia końcowa (180) jest przemieszczana osiowo i promieniowo do wewnątrz przez powierzchnię stożkową (182) przeciw działaniu sprężystego oporu wypustki (178), tak że powstaje między nimi siła tarcia, przy czym siła tarcia umożliwia obracanie elementu włączającego (172) przez tuleję zewnętrzną (122).