PL195104B1 - Sposób sterowania wzmacniacza mocy - Google Patents

Abstract

1. Sposób sterowania wzmacniacza mocy, w którym poddaje sie detekcji wartosc szczyto- wa amplitudy napiecia wyjsciowego wzmacnia- cza mocy w ukladzie wzmacniacza mocy na- dajnika radiowego, porównuje sie wykryta pod- czas detekcji amplitude napiecia wyjsciowego z napieciem odniesienia i wyprowadza sie sko- rygowany sygnal napiecia za pomoca wzmac- niacza róznicowego oraz reguluje sie napiecie zasilania ukladu wzmacniacza mocy na pod- stawie skorygowanego sygnalu napiecia, zna- mienny tym, ze wybiera sie napiecie odniesie- nia zapewniajace niewchodzenie wzmacniacza mocy w stan nasycenia. PL PL PL PL

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest sposób sterowania wzmacniacza mocy, znajdującego się w nadajniku radiowym systemu komórkowego.

Przemysł telefonii komórkowej dokonał fenomenalnych postępów na rynku telekomunikacyjnym w Stanach Zjednoczonych jak i na całym świecie. Wzrost w głównych obszarach miejskich znacznie przekroczył oczekiwania, jak i osiągnął kres pojemności systemu. Jeśli ta tendencja będzie trwała nadal, efekt gwałtownego wzrostu dotrze także nawet do najmniejszych rynków lokalnych. Oczekuje się innowacyjnych rozwiązań, które sprostają zwiększonym potrzebom dotyczącym pojemności systemu, jak również pozwolą utrzymać wysoką jakość usług i uniknąć podwyżek cen usług.

Jednym z ważnych kroków na świecie, jaki dokonał się w ostatnich latach w systemach telefonii komórkowej, było przejście z systemu analogowego na cyfrowy. Równie ważny jest wybór efektywnego schematu transmisji cyfrowej pozwalającego na implementację kolejnej generacji technologii komórkowej. Ponadto, powszechnie panuje przekonanie, iż pierwsza generacja osobistych sieci komunikacyjnych PCN (Personal Communication Network), wykorzystująca tanie, rozmiarów kieszonkowych, bezprzewodowe telefony, które mogą być przenoszone w sposób wygodny dla użytkownika, a które mogą być wykorzystywane do inicjowania i odbierania połączeń w domu, biurze, na ulicy, w samochodzie i tym podobnych miejscach, zostanie wprowadzona przy zastosowaniu cyfrowych sygnałów nośnych z wykorzystaniem infrastruktury systemu cyfrowej telefonii komórkowej nowej generacji, oraz częstotliwości zajmowanych przez systemy telefonii komórkowej. Kluczową cechą jakiej oczekuje się od tych nowych systemów jest zwiększona pojemność łączy.

Obecnie, dostęp do kanałów jest najpowszechniej realizowany z wykorzystaniem wielodostępu z podziałem częstotliwości FDMA oraz wielodostępu z podziałem czasowym TDMA. W przypadku systemu FDMA, kanał komunikacyjny jest pojedynczą częstotliwością z pasma częstotliwości radiowych, dla której skoncentrowana zostaje moc emisyjna sygnału. Zakłócenia powodowane przez sąsiednie kanały są ograniczane przez zastosowanie filtrów pasmowo-przepustowych, które przepuszczają tylko energię sygnałów znajdujących się w określonym paśmie częstotliwości. Tak więc, gdy każdemu kanałowi jest przypisana inna częstotliwość, pojemność systemu jest ograniczona przez dostępne częstotliwości.

W większości systemów TDMA, kanał tworzy szczelina czasowa w okresowym zestawie przedziałów czasowych dla jednej częstotliwości. Każdy okres szczelin czasowych nazywany jest ramką. Energia danego sygnału jest przekazywana do jednej z takich szczelin czasowych. Zakłócenia powodowane przez sąsiednie kanały są ograniczane przy zastosowaniu bramki czasowej lub innego elementu synchronizującego, który przepuszcza tylko energię sygnału odebraną w odpowiedniej chwili czasowej. Tak więc część zakłóceń wynikających z różnych względnych poziomów mocy sygnałów zostaje zredukowana.

Pojemność systemu TDMA zostaje zwiększona przez kompresowanie emitowanego sygnału przy wykorzystaniu krótszej szczeliny czasowej. W rezultacie, informacja musi zostać przesłana przy odpowiednio wyższej prędkości transmisji bitów, co powoduje proporcjonalne zwiększenie zajmowanego spektrum częstotliwości.

W systemach FDMA i TDMA, lub systemach hybrydowych FDMA/TDMA, korzystnie należy unikać przypadku, gdy dwa potencjalnie zakłócające się sygnały zajmują tę samą częstotliwość w tym samym czasie. Przeciwnie, wielodostęp z rozdziałem kodowym CDMA, pozwala na nakładanie się sygnałów zarówno w dziedzinie częstotliwości jak i czasu. Tak więc wszystkie sygnały w systemie CDMA dzielą to samo spektrum częstotliwości. Dla każdej częstotliwości czy domeny czasowej, sygnały wielodostępu wydają się być ułożone jeden na drugim.

Dla wszystkich takich systemów, ale zwłaszcza dla systemu CDMA, sterowanie mocą jest ważną techniką pozwalającą zrównoważyć potrzebę dostarczenia użytkownikowi końcowemu sygnału o dostatecznie dużej mocy, jednocześnie nie stwarzając zbyt dużych zakłóceń innym użytkownikom. Wzmacniacze mocy PA (Power Amplifier) są powszechnie wykorzystywane w nadajnikach radiowych, ich zadaniem jest wzmocnienie nie wzmocnionych sygnałów częstotliwości radiowych do określonego poziomu mocy, przy którym sygnały częstotliwości radiowych mogą być emitowane. Poziom mocy przy której sygnał częstotliwości radiowej jest emitowany, jest normalnie wybierany spośród kilku określonych wcześniej poziomów mocy, na podstawie informacji o poziomie mocy sygnału odbieranego przez stację bazową. Im precyzyjniejszy jest wzmacniacz mocy wzmacniający te sygnały, w osiąganiu określonych poziomów mocy, tym bardziej efektywny jest proces emisji.

PL 195 104 B1

Jednym z zadań wzmacniacza mocy jest redukcja występującego rozproszenia mocy. Aby zredukować rozproszenie mocy we wzmacniaczu mocy, napięcie zasilające wzmacniacza zostaje obniżone z wykorzystaniem technik regulacji. Jednakże, gdy napięcie zasilające zostaje zmniejszone w zbyt dużym stopniu, wzmacniacz może zostać wprowadzony w stan nasycenia. Wzmacniacz mocy nie pracuje wówczas w sposób liniowy, powodując zniekształcenie sygnału wyjściowego.

Mimo, iż czyniono wysiłki w celu zwiększenia efektywności pracy wzmacniacza mocy i mocy wyjściowej, nie zakończyły się jednak one całkowitym sukcesem. Na przykład w opisie patentowym nr US 5 430 410 ujawniono wykorzystanie detektora obwiedni, mającego za zadanie kontrolę sygnału wyjściowego wzmacniacza mocy. Sygnał wyjściowy wzmacniacza mocy jest porównywany z sygnałem wejściowym wzmacniacza mocy. Różnica pomiędzy sygnałami wejściowym i wejściowym jest wykorzystywana do sterowania poziomem niezrównoważenia wzmacniacza mocy w celu utrzymania liniowej charakterystyki pracy nasyconego wzmacniacza mocy, aby przez to zmniejszyć zakłócenia. Jednakże, dokument ten nie dotyczy zwiększania efektywności wzmacniacza mocy przed jego wejściem w stan nasycenia.

W opisie patentowym nr US 4 631 491 przedstawiono wzmacniacz mocy dla częstotliwości radiowych z tranzystorem bipolarnym, w którym pętla sprzężenia zwrotnego jest wykorzystywana do równoczesnego sterowania zniekształceniami amplitudy i fazy. Jednakże, rozwiązanie to nie jest w stanie w sposób skuteczny zapobiec nasyceniu wzmacniacza.

Ponadto, w skrócie opisu patentowego SU 1417174 przedstawiono sposób wzmacniania mocy sygnału w urządzeniach radiokomunikacyjnych, dla poprawienia pracy wzmacniacza mocy i zmniejszenia zakłóceń, przez włączanie wzmacniacza różnicowego pomiędzy wejście odwracające wzmacniacza mocy oraz wyjście wzmacniacza mocy. Wartościami wejściowymi dla wzmacniacza różnicowego są wartości szczytowe sygnału wyjściowego wzmacniacza oraz różnica pomiędzy wartościami szczytowymi wzmacniacza i zmieniająca się wartość napięcia. Efektem pracy tego układu jest zmniejszenie zakłóceń przez regulację napięcia zasilania w celu skompensowania zmian poziomu niezrównoważenia poprzedniego stopnia wzmacniacza.

Żaden ze znanych obecnie wzmacniaczy mocy i współpracujących z nimi układów sterujących nie pracuje w sposób zmniejszający napięcie zasilania, przez co zmniejszałby rozproszenie mocy oraz temperaturę jednostki przenośnej, a jednocześnie nie pozwalałby na wprowadzenie wzmacniacza w stan nasycenia. Ponadto, chodzi również o to, aby pobór prądu z akumulatora zasilającego jednostkę przenośną wykorzystującą wzmacniacz mocy został obniżony, dla poprawienia efektywności pracy całego urządzenia. Tak więc istnieje potrzeba opracowania systemu, który mógłby wykorzystywać zalety oferowane przez nienasycony wzmacniacz operacyjny, który pracuje w bardzo efektywny sposób.

Sposób sterowania wzmacniacza mocy, w którym poddaje się detekcji wartość szczytową amplitudy napięcia wyjściowego wzmacniacza mocy w układzie wzmacniacza mocy nadajnika radiowego, porównuje się wykrytą podczas detekcji amplitudę napięcia wyjściowego z napięciem odniesienia i wyprowadza się skorygowany sygnał napięcia za pomocą wzmacniacza różnicowego oraz reguluje się napięcie zasilania układu wzmacniacza mocy na podstawie skorygowanego sygnału napięcia, według wynalazku charakteryzuje się tym, że wybiera się napięcie odniesienia zapewniające niewchodzenie wzmacniacza mocy w stan nasycenia.

Korzystnym jest, że jako wartość szczytową amplitudy stosuje się ujemny pik amplitudy napięcia wyjściowego.

Korzystnym jest, że dodatkowo przeprowadza się dopasowywanie impedancyjne skorygowanego sygnału napięcia.

Korzystnym jest, że napięcie odniesienia wybiera się z uwzględnieniem zmian temperaturowych.

Zgodnie z wynalazkiem opracowano sposób sterowania wzmacniacza mocy posiadającego obniżone napięcie zasilania, co pozwala na zmniejszenie rozproszenia mocy, a więc wzmacniacz może być efektywnie zastosowany w urządzeniu komunikacyjnym podczas nadawania sygnału. Sposób sterowania według wynalazku zapewnia zmniejszenie rozproszenia mocy i zniekształceń przy zwiększeniu efektywności pracy wzmacniacza mocy, zapewniając jednocześnie iż wzmacniacz mocy nie wchodzi w stan nasycenia.

Przedmiot wynalazku zostanie bliżej objaśniony na przykładzie wykonania uwidocznionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat typowego wzmacniacza mocy wykorzystywanego w nadajniku, fig. 2A - wykres zmian napięcia wyjściowego wzmacniacza mocy pracującego w stanie nienasyconym, fig. 2B - wykres zmian napięcia wyjściowego wzmacniacza mocy pracującego w stanie nasyconym, fig. 3 - schemat ideowy wzmacniacza mocy oraz obwód pętli sprzężenia zwrotnego, do

PL 195 104 B1 stosowania w sposobie według wynalazku, a fig. 4 przedstawia schemat blokowy systemu telefonii komórkowej, w której stosuje się sposób według wynalazku.

Na fig. 1 przedstawiony jest schemat typowego układu wzmacniacza mocy 110, który może być wykorzystany w systemie przesyłania sygnałów. Sygnał wejściowy o częstotliwości radiowej, RFin, jest sygnałem wejściowym wzmacniacza mocy 112 układu wzmacniacza mocy 110, który jest wzmacniany dla transmisji. Wzmacniacz mocy 112 zawiera tranzystor bipolarny typu NPN. Tranzystor bipolarny ma bazę 116, emiter 118 i kolektor 113. Kolektor 113 jest połączony z punktem o potencjale napięcia zasilającego Vcc, poprzez cewkę 114. Zadaniem cewki 114 jest praca w roli źródła prądowego. Napięcie na cewce odzwierciedla zmiany punktu pracy tranzystora. Mimo, iż przedstawiono tranzystor NPN, oczywiście możliwe jest zastosowanie tranzystora PNP, jak również dowolnego innego elementu wzmacniającego, takiego jak na przykład tranzystor polowy FET, którego zadaniem jest wzmacnianie wejściowego sygnału o częstotliwości radiowej. Należy zauważyć, iż wzmocnienie sygnału RFin może wymagać zastosowania więcej niż jednego tranzystora. Możliwe jest zastosowanie więcej niż jednego tranzystora lub tranzystorów polowych, których zadaniem jest właściwe wzmocnienie sygnału częstotliwości radiowej RFin. Na przykład, przy wzmacnianiu sygnału możliwe jest także zastosowanie układu wielotranzystorowego, takiego jak układ Darlington'a. Tak więc tranzystor przedstawiony na fig. 1, może reprezentować tylko stopień wyjściowy całego wzmacniacza mocy 112.

Układ wzmacniacza mocy 110 zawiera także sieć dopasowującą impedancję 130, umieszczoną na wyjściu wzmacniacza mocy 112. Sieć dopasowująca impedancję 130 ponadto zawiera układ zbudowany z cewek 120 i 122 oraz kondensatorów 124, 126 i 128. Celem zastosowania sieci dopasowującej impedancję jest dopasowanie obciążenia wzmacniacza mocy tak, aby uzyskać optymalny sygnał wyjściowy oraz osiągnąć wymagane wzmocnienie dla sygnału wyjściowego wzmacniacza mocy 112.

Ponadto, możliwe jest także zastosowanie filtra wyjściowego w postaci obwodu RC (nie przedstawionego na rysunku), którego zadaniem jest filtracja sygnału wyjściowego z niepożądanych szumów. Wzmocniony sygnał wyjściowy RFout jest następnie doprowadzony do anteny i transmitowany do odbiornika (nie przestawiony).

Gdy wzmacniacz mocy 112 pracuje przy maksymalnej mocy wyjściowej, maksymalna amplituda krzywej przebiegu napięcia wyjściowego jaka może pojawić się, odpowiada napięciu zasilania Vcc minus napięcie nasycenia Vs. Napięcie nasycenia jest to napięcie, przy którym tranzystor wchodzi w stan nasycenia. Zasadniczo dla tranzystora bipolarnego, takiego jak przedstawiony w opisie fig. 1, napięcie nasycenia Vs, to jest spadek napięcia na złączu kolektor-emiter wzmacniacza mocy 112, wynosi około 0,2 V.

Jak przedstawiono na fig. 2A, graficzna reprezentacja sinusoidalnego napięcia wyjściowego Vout tranzystora wzmacniacza mocy 112, pokazuje margines dzielący je od napięcia nasycenia przy zastosowaniu przykładowo napięcia zasilania wynoszącego 4,8 V. Jeśli napięcie zasilania zostanie obniżone, sygnał przedstawiony na fig. 2A zostaje przesunięty bliżej w kierunku osi x. Alternatywnie, jeśli napięcie zasilania zostanie podwyższone, napięcie wyjściowe przedstawione na fig. 2A zostanie odsunięte pionowo w górę od osi x. Moc wejściowa doprowadzana do wzmacniacza mocy może być zwiększana (lub też napięcie zasilające wzmacniacza może zostać obniżone), gdy najniższa wartość szczytowa napięcia zasilania zbliża się do wartości zerowej, do momentu gdy przebieg napięcia, dla napięcia wyjściowego Vout nie osiągnie poziomu 0,2 V zaznaczonego na osi y wykresu. Jak to pokazano na fig. 2B, gdy napięcie Vcc zostało za bardzo obniżone, minimum przebiegu napięcia dla napięcia wyjściowego VOUrznajdzie się poniżej lub będzie równe w przybliżeniu 0,2 V. Margines oddzielający je od obszaru nasycenia zaniknie. W rezultacie, wzmacniacz mocy 112 wejdzie w stan nasycenia i „odetnie” (to jest zniekształci) napięcie wyjściowe. Gdy napięcie wyjściowe jest zniekształcone, jak to przedstawiono na fig. 2B, układ wzmacniacza mocy 110 zaczyna działać hamująco.

Aby szerzej przedstawić zagadnienie dotyczące optymalizacji pracy wzmacniacza mocy, sprawność wzmacniacza mocy 112 zostaje zdefiniowana w następujący sposób:

Sprawność = Pout/Vcc*Icc, gdzie Pout to moc wyjściowa wzmacniacza mocy 112. Jak wynika z podanego równania, aby zwiększyć efektywność wzmacniacza mocy należy zminimalizować jeden albo oba czynniki występujące w mianowniku, to jest napięcie zasilania Vcc lub prąd punktu pracy Ic. Jednakże tak jak to przedstawiono powyżej, regulację napięcia zasilania należy realizować tak, aby uniknąć efektu „obcinania” sygnału.

Sposób sterowania według wynalazku przeprowadza się korzystnie w układzie przedstawionym na fig. 3. Dołącza się do układu wzmacniacza mocy 110 opisanego w odniesieniu do fig. 1, obwód

PL 195 104 B1 sterujący 300, który zawiera czujnik wartości szczytowej 310, wzmacniacz różnicowy 320 i filtr obwodowy 330. Elementy te zostały zastosowane, aby mieć pewność, iż napięcie zasilania Vcc zostanie obniżone w sposób nie powodujący wejścia wzmacniacza mocy 112 w stan nasycenia.

Stosuje się korzystnie czujnik wartości szczytowej 310 zawierający rezystor 312 połączony szeregowo z diodą 314, które są umieszczone w linii wejściowej prowadzącej z wyjścia wzmacniacza mocy 112. Ponadto czujnik zawiera drugi rezystor 316 połączony równolegle z kondensatorem 318, do których doprowadzone jest napięcie zasilania Vcc. Za pomocą czujnika wartości szczytowej 310 śledzi się wartości minimalne dla identyfikacji ujemnych wartości szczytowych w sygnale wejściowym wzmacniacza mocy 112. Za pomocą tego układu określa się czy napięcie zasilania nie zbliża się zbyt blisko do poziomu napięcia „obcinającego”, które mogło by wprowadzić wzmacniacz mocy 112 w stan nasycenia.

Wartość szczytową napięcia określoną za pomocą czujnika wartości szczytowej 310 podaje się na wejście odwracające wzmacniacza różnicowego 320. Określoną wartość szczytową napięcia porównuje się następnie z wartością napięcia odniesienia, Vref. Za pomocą wzmacniacza różnicowego 320 steruje się napięcie zasilania, zapewniając optymalną pracę wzmacniacza mocy, utrzymując odpowiedni dystans od punktu wejścia w nasycenie. Sygnał różnicowy, który pojawia się na wyjściu wzmacniacza różnicowego 320 podaje się poprzez filtr 330 (rezystor 332 połączony szeregowo z kondensatorem 334) dla sterowania napięcia zasilania Vcc, doprowadzanego do wzmacniacza mocy 112. Za pomocą filtru ogranicza się pasmo częstotliwości sygnału do określonego poziomu, dla zapewnienia stabilności pętli oraz wytłumienia sygnałów stanów przejściowych oraz szumu.

Z wykorzystaniem wartości napięcia odniesienia ustala się margines pomiędzy punktem pracy wzmacniacza a stanem nasycenia. Wartość napięcia nasycenia wybiera się tak, aby dystans pomiędzy najniższą wartością szczytową sygnału Vout, a punktem wejścia w stan nasycenia był utrzymywany na poziomie większym niż zero. Napięcie odniesienia jest regulowane i optymalizowane z wykorzystaniem współczynnika temperaturowego, z uwzględnieniem zmian temperaturowych we wzmacniaczu mocy i/lub czujniku wartości szczytowej.

Jak już wspomniano, obwody wzmacniacza mocy wykorzystuje się na przykład w jednostkach przenośnych systemu telefonii komórkowej. Urządzenia te mogą być wykorzystywane do wzmacniania i przesyłania komunikatów przy różnych poziomach mocy wykorzystywanych do realizacji połączenia pomiędzy jednostką przenośną i stacją bazową w systemie radiokomunikacyjnym. Na fig. 4 przedstawiono schemat blokowy przykładowego przenośnego telefonu systemu radiotelefonii komórkowej, w którym opisane wzmacniacze mocy są wykorzystane do generowania sygnałów częstotliwości radiowej służących do przesyłania danych. System obejmuje stację bazową 910 oraz jednostkę przenośną 920. Stacja bazowa zawiera jednostkę sterująco-przetwarzającą 930, która jest połączona z centrum obsługi połączeń bezprzewodowych MSC 940 (MSC - mobile services switching center), które z kolei jest połączone z publiczną telefoniczną siecią komutowaną (nie przedstawiona).

Stosowana stacja bazowa 910 obsługująca komórkę obejmuje wiele kanałów głosowych obsługiwanych przez nadajnik-odbiornik 950 kanału głosowego, który jest sterowany z wykorzystaniem jednostki sterująco-przetwarzającej 930. Ponadto, każda stacja bazowa zawiera nadajnik-odbiornik 950 kanału sterującego, który jest zdolny do obsługi więcej niż jednego kanału sterującego. Za pomocą nadajnika-odbiornika kanału sterującego 960 emituje się informację sterującą na kanale sterującym stacji bazowej lub komórki, przeznaczoną dla jednostek przenośnych dostrojonych do tego kanału sterującego. Nadajnik-odbiornik kanału głosowego obsługuje połączenia lub kanały głosowe, które mogą zawierać informacje o położeniu cyfrowego kanału sterującego.

Gdy jednostka przenośna 920 zostaje najpierw przełączona w stan czuwania, okresowo sprawdza kanały sterujące stacji bazowych takich jak stacja 920 dla określenia, do której komórki ma się dostroić, lub z którą utrzymywać kontakt. Za pomocą jednostki przenośna 920 odbiera się informacje ogólne jak i względne, emitowane na kanale sterującym za pomocą nadajnika-odbiornika 970 kanału głosowego i sterującego. Następnie za pomocą jednostki przetwarzającej 980 szacuje się informacje otrzymane w kanale sterującym, które zawierają charakterystykę potencjalnej komórki i określają z którą komórką jednostka przenośna powinna nawiązać połączenie. Odebrane informacje pochodzące z kanału sterującego nie zawierają tylko i wyłącznie informacji ogólnych dotyczących danej komórki z której one pochodzą, ale także zawierają informacje względne, dotyczące innych komórek znajdujących się w pobliżu komórki, której odpowiada dany kanał sterujący. Te sąsiednie komórki okresowo sprawdza się podczas monitorowania podstawowego kanału sterującego dla sprawdzenia czy istnieje możliwość nawiązania bardziej odpowiedniego połączenia.

PL 195 104 B1

Chociaż przedstawione przykłady wykonania odniesiono do stacji bazowej i jednostki przenośnej, rozwiązanie według wynalazku może zostać zastosowane w dowolnym systemie radiokomunikacyjnym. Na przykład satelita może wysyłać i odbierać dane pochodzące z jednostek zdalnych, w tym jednostek przenośnych, urządzeń osobistego systemu łączności PCS (Personal Communication Services), przenośnych komputerów osobistych i tym podobnych urządzeń.

Claims (4)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Sposób sterowania wzmacniacza mocy, w którym poddaje się detekcji wartość szczytową amplitudy napięcia wyjściowego wzmacniacza mocy w układzie wzmacniacza mocy nadajnika radiowego, porównuje się wykrytą podczas detekcji amplitudę napięcia wyjściowego z napięciem odniesienia i wyprowadza się skorygowany sygnał napięcia za pomocą wzmacniacza różnicowego oraz reguluje się napięcie zasilania układu wzmacniacza mocy na podstawie skorygowanego sygnału napięcia, znamienny tym, że wybiera się napięcie odniesienia zapewniające niewchodzenie wzmacniacza mocy w stan nasycenia.
2. 2. Sposób według zastrz. 1, znam ienny tym, że jako wartość szczytową aimf^littu^^ stosuje się ujemny pik amplitudy napięcia wyjściowego.
3. 3. Sposób w^c^łLUJZ£^^tr^. 1, znam ienny tym, że dodatkowo się dopasowywanie impedancyjne skorygowanego sygnału napięcia.
4. 4. Sposób według z^^t^i^. 1, znam ienny tym, że napięcie odniesienia wybiera się z uwzględnieniem zmian temperaturowych.