Usilowano juz wielokrotnie otrzymywac nawóz azotowy w postaci saletry sodowej, z azotanu amonu i soli kuchennej przez podwójna wymiane wedlug reakcji: NH4NOs + NaCl- Na NO, NH± CL Chlorek amonu, bedacy w tym przy¬ padku produktem ubocznym, znajduje równiez zastosowanie jako nawóz azotowy lub tez moze byc napowrót przeprowadzo¬ ny znanemi sposobami w azotan amonu.Przytoczona reakcja podwójnej wymia¬ ny nastreczala dotychczas dosc znaczne trudnosci, gdyz wytworzone sole wykazuja zblizona rozpuszczalnosc i nie udawalo sie rozdzielic ich przez zwykla krystalizacje.Stosowano tez rózne srodki pomocnicze.Tak np. reakcje przeprowadzano w roz¬ tworze kwasu azotowego lub amonjaku; dodawano innych soli, np. wapniowych lub magnezowych, aby w ten sposób zmie¬ nic stosunki rozpuszczalnosci; wprowadza¬ no rozpuszczalniki organiczne, jak alkohol metylowy. Wkoncu calkowicie zarzucono chemiczne sposoby rozdzielenia i zastoso¬ wano metody fizyczne, polegajace na wy¬ korzystaniu róznicy ciezarów wlasciwych lub wielkosci ziarn obu soli w celu mecha¬ nicznego ich rozdzielenia.-Wedlug...,wynalazku oziebia sie nasyco¬ ny w wysokiej temperaturze roztwór sale¬ try sodowej, zawierajacy chlorek amonu, dotad, dopóki z wydzielajaca sie saletra nie zaczna krystalizowac znaczniejsze ilo¬ sci chlorku amonu. Wtedy przerywa sie o- ziebianie i lug macierzysty, pozostajacy po oddzieleniu saletry sodowej, zadaje takie- mi ilosciami wody, iz przy nastepujacem potem dalszem oziebianiu, majacem na ce¬ lu wydzielenie chlorku amonu, saletra so¬ dowa, znajdujaca] sie jeszcze w lugach, po¬ zostaje prawie calkowicie w roztworze/ Je¬ sli rozdzielanie saletry sodowej i chlorku amonu przeprowadza sie z równoczesnem ich wytwarzaniem z azotanu amonu i chlor¬ ku sodu w procesie kolowym, wówczas po oddzieleniu saletry sodowej, a przed wy¬ dzielaniem9chlorku amonu, wprowadza sie do roztworu nowe porcje chlorku sodu, wzglednie czesc azotanu amonu.W porównaniu z obecnemi metodami sposób wedlug wynalazku jest korzystny tern, ze z obojetnych wodnych roztworów, nie stosujac cial dodatkowych; wydziela sie zarówno saletre sodowa, jak tez chlo¬ rek amonu, przyczem obydwie te sole o- trzymuje sie w stanie wzglednie czystym.Rotwór ten chlodzi sie, np. do 15°C, i od¬ dziela wydzielajaca sie przytem saletre sodowa, zawierajaca niewielka ilosc chlor¬ ku amonu. Do lugu macierzystego dodaje sie soli kuchennej, azotanu amonu i wody i ochladza dalej prawie do — 24°C. Wy¬ dziela sie przytem prawie czysty chlorek amonu w ilosci mniej wiecej równowaznej do ilosci wydzielonej uprzednio saletry.Chlorek amonu oddziela sie, a do lugu ma¬ cierzystego dodaje sie soli wyjsciowych w ilosci równej ilosci soli wydzielonych. Po odparowaniu uprzednio doprowadzonej W ten sposób bez dodatkowego przemywa¬ nia lub tym podobnych operacyj uzysku¬ je sie stopien czystosci okolo 85 -s- 90%.Nowy sposób opiera sie na zaobserwo¬ wanym fakcie, ze roztwór o odpowiednim skladzie, który przy ochlodzeniu wydzielil saletre sodowa, a wiec jest wzgledem niej nasycony, przy dalszem rozcienczeniu i o- chladzaniu wydziela prawie czysty chlo¬ rek amonu, skoro po oddzieleniu saletry to drugie wydzielanie przeprowadza sie w nizszych temperaturach.Szczególne znaczenie posiada wykona¬ nie tego sposobu w procesie kolowym.Chlorek sodowy, jak wspomniano, doda¬ je sie przytem, z domieszka lub bez do¬ mieszki czesci azotanu, w okresie pomie¬ dzy oddzieleniem saletry i wydzieleniem chlorku amonu po dodaniu wody. Reszte wyjsciowych soli, niezbedna do zachowa¬ nia równowagi, dodaje sie po wydzieleniu chlorku amonu, czyli przed ponownem wydzieleniem saletry.Poszczególne operacje przeprowadza sie w nastepujacy sposób.Sporzadza sie goracy roztwór (okolo i00°C), zawierajacy np. nastepujace ilosci w gramach na 100 gramów wody: wody otrzymuje sie roztwór co do ilosci oraz skladu równy roztworowi wyjsciowe¬ mu i ponownie rozpoczyna oddzielanie sa¬ letry.Sole wyjsciowe mozna równiez doda¬ wac do roztworu w dowolnej fazie procesu kolowego.Sposób wedlug wynalazku mozna sto¬ sowac we wszystkich przypadkach, w któ¬ rych ma sie do czynienia z mieszanina sa¬ letry sodowej i chlorku amonu, nietylko lacznie z otrzymywaniem mieszaniny przez podwójna wymiane. Mieszaniny takie cze- Na NH4 NOs Cl H20 ~ . (roztwór wyjsciowy). 24,21 17,56 85,35 23,06 100 — 2 —sto uzyskuje sie ubocznie w procesach przemyslowych. Sposób polega wówczas tylko na rozdzieleniu tych soli.Przyklad. 1000 g roztworu wyjsciowe¬ go ochladza sie do temperatury 15°C, przy- czem wydziela sie 55,74 g saletry sodowej o skladzie: 86,45% NaN03 12,91% NHJCI 0,66% Nad.Do 944,26 g pozostalego lugu macierzystego dodano 34,00 g chlorku sodu 40,79 g azotanu amonu 198,2 g wody.Otrzymano 1217,25 g roztworu, który ochlodzono dalej do temp. —24°C, przyczem wydzielilo sie 24,92 g chlorku amonu, o skladzie: 94,75% NH4Cl 2,65% NaNOs 2,56% NH4NO.s, 1192,33 g pozostalego lugu macierzystego 5,87 g azotanu amonu (ostateczny dodatek).Do dodano Otrzymano po odparowaniu otrzymano 1198,2 g roztworu, z którego 198,2 g wody 1000,0 g roztworu wyjsciowego. PL PL