PL199935B1

PL199935B1 - Środek zwilżająco-piorący

Info

Publication number: PL199935B1
Application number: PL368096A
Authority: PL
Inventors: Zygmunt Hehn; Jolanta Sajewicz; Kazimierz Debski; Krystyna Makowska; Witold Haas
Original assignee: Inst Ciezkiej Syntezy Orga
Priority date: 2004-05-19
Filing date: 2004-05-19
Publication date: 2008-11-28
Also published as: PL368096A1

Abstract

Środek zwilżająco-piorący przeznaczony jest do intensywnych procesów obróbki tkanin i przędzy takich jak wstępna obróbka, barwienie, pranie i odklejanie. Środek zwilżająco-piorący zawiera mieszaninę alkoholu rozgałęzionego i wysokocząsteczkowych produktów kondensacji aldehydów z produkcji alkoholi okso, eter polietylenoglikolowy alkoholu tłuszczowego będącego produktem oksyetylacji alkoholu tłuszczowego tlenkiem etylenu, sól dwusodową monoestru kwasu sulfobursztynowego i oksyetylenowanego nonylofenolu, wodę oraz kwas cytrynowy i mocznik.

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest środek zwilżająco-piorący do intensywnych procesów obróbki tkanin i przędzy, stosowany w przemyśle włókienniczym.

Środki zwilżająco-piorące są stosowane w celu ułatwienia i przyśpieszenia procesu wstępnej obróbki przędzy, tkanin, dzianin oraz takich procesów jak: drukowanie, barwienie, pranie, zapieranie plam, zapieranie zabrudzeń produkcyjnych i odklejanie. Do tego celu mogą być stosowane zarówno środki niejonowe jak i anionowe.

Środek piorący według polskiego zgłoszenia patentowego P-200462 obok znanych substancji piorących takich jak alkeno- i alkilosiarczany sodowe, alkeno- i alkilooksyetylosiarczany sodowe i/lub siarczany sodowe oksyetylononylofenolu, oksyetylowany nonylofenol, zawiera substancje zapobiegające wtórnemu osadzeniu się brudu na pranych wyrobach. Środek składa się z 210-405 części wagowych substancji aktywnych, 10-60 części wagowych mocznika, 3-25 części wagowych 50-99% soli sodowej karboksymetylocelulozy, 2-15 części wagowych modyfikowanego poliestru tereftalowego oraz wodę do 1000 części wagowych. Środek nadaje się szczególnie do przemysłowego prania poliestrowo - celulozowych wyrobów włókienniczych po wydrukowaniu ich mieszaniną barwników zawiesinowych i reaktywnych.

Polskie zgłoszenie patentowe P-200474 opisuje niepieniący środek piorący, zwłaszcza do przemysłowych procesów prania, spilśniania i barwienia. Środek ten zawiera jako główną kompozycję piorącą mieszaninę niejonowych środków powierzchniowo czynnych takich jak oksyetylenowane 5-10 molami tlenku etylenu amidy lub etanoloamidy kwasów tłuszczowych o 12-22 atomach węgla w łańcuchu w ilości 5-15% wagowych, oksyetylenowane 7-10 molami tlenku etylenu i oksypropylenowane 6-20 molami tlenku propylenu alkilofenole w ilości 3-10% wagowych oraz oksyetylenowane do 10 molami tlenku etylenu kwasy tłuszczowe o 12-20 atomach węgla w łańcuchu w ilości 2-4% wagowych. Ponadto w skład środka wchodzą tripolifosforan sodu, metakrzemian sodu, węglan sodu jako wypełniacze nieorganiczne oraz sól sodowa karboksymetylocelulozy, wybielacze optyczne i woda. Środek według w/w zgłoszenia ma zastosowanie w pralniach usługowych, gospodarstwie domowym, a zwłaszcza w przemysłowych procesach prania, spilśniania i barwienia różnych rodzajów włókna luźnego, surowej wełny, przędzy i tkanin.

Środek piorący w postaci pasty opisano w polskim zgłoszeniu patentowym P-349624. Przedmiotem wynalazku jest środek do stosowania w pralniach przemysłowych, zawierający niejonowy środek powierzchniowo czynny, organiczny i ewentualnie nieorganiczny wypełniacz aktywny, środek bielący na bazie kwasów nadtlenowych oraz ewentualnie pozostałe zwykłe składniki. Środek zawiera od 30 do 60% wagowych niejonowego środka powierzchniowo czynnego, od 0,5 do 5% wagowych kwasu tłuszczowego z metalem alkalicznym, od 5 do 15% cytrynianu i ewentualnie kwasu cytrynowego oraz od 15 do 35% nieorganicznego związku nadtlenowego i jest wolny od metakrzemianu metalu alkalicznego i aktywatora bielenia. Taki środek ma obok dobrej skuteczności czyszczenia działanie odkażające.

Znanymi środkami zwilżającymi o charakterze anionowym są alkiloarylosulfoniany oraz związki pochodne kwasu sulfobursztynowego. Produkty przyłączenia tlenku etylenu do kwasu laurylowego albo do alkilofenoli należą do grupy środków zwilżających o charakterze niejonowym.

Znanym środkiem z tej grupy związków jest produkowany w kraju Zwilżacz SBO. Jest to sól sodowa sulfobursztynianu 2-etyloheksylowego. Zwilżacz SBO jest produkowany w dwóch odmianach: C, która jest syropowatą cieczą oraz S, która jest pastą. Produkty te mają barwę żółtobrązową i są nieograniczenie rozpuszczalne w wodzie. Zwilżacz ułatwia zwilżanie w procesach uszlachetniania włókien syntetycznych i celulozowych; znajduje zastosowanie w przemyśle włókienniczym, poligraficznym, górniczym i chemicznym. Zwilżacz rozpuszczony w wodzie wykazuje właściwości zwilżające w stosunku do różnego rodzaju substancji. Ze względu na właściwości preparatu, istnieje konieczność przechowywania go w beczkach w temperaturze pokojowej lub w cysternach z wężownicą grzewczą. Aby uzyskać zwilżalność roztworów w ciągu 100 s, należy wprowadzić do roztworu do 5 g/dm³ zwilżacza SBO.

Polski opis patentowy nr 46 466 podaje skład środka zwilżającego opartego o sól jedno- dwulub trójetanoloaminy alkiloarylosulfonianów z dodatkiem produktu przyłączenia tlenku etylenu do alkilofenoli lub wyższych jednowodorotlenowych alkoholi tłuszczowych. Należy stwierdzić, że jedną z głównych zalet preparatu jest obecność w nim środków niejonowych obok środków anionowych, jakimi są sole jedno- dwu- lub trójetanoloaminowe alkiloarylosulfonianów. Powyższy środek nie zatraPL 199 935 B1 cił swojego anionowego charakteru i nie może być stosowany na przykład w środowisku kwasów czy alkaliów w kąpielach farbiarskich, czy apreterskich.

Polski opis patentowy nr 87 933 podaje skład środka pomocniczego stosowanego przy barwieniu włókien poliakrylonitrylowych barwnikami kationowymi. Środek zawiera w swoim składzie zarówno składniki o charakterze kationowym, jaki i niejonowym, dzięki czemu unika się wytrącania barwnika z kąpieli farbiarskiej. Preparat składa się z 70-95 części wagowych oksyetylenowanego nonylofenolu i 2-25 części wagowych produktu kondensacji mieszaniny alkoholi: olejowego i cetylowego z tlenkiem etylenu.

Istotą wynalazku opisanego w polskim opisie patentowym nr 106 485 jest zastosowanie w niejonowym środku zwilżającym rozpuszczalnika organicznego oraz odpowiedniego składu preparatu. Środek według wynalazku składa się z 55-90 części wagowych produktu przyłączenia 5 do 10 moli tlenku etylenu do 1 mola alkoholi tłuszczowych o długości łańcucha węglowego od 12 do 14, z 2-15 części wagowych nietoksycznego rozpuszczalnego w wodzie rozpuszczalnika organicznego zawierającego ugrupowanie -CH2-CH2O-, z 5-25 części wagowych wody oraz ewentualnie z 1,5-10 części wagowych takich środków niejonowych jak produkt przyłączenia 6 moli tlenku etylenu do 1 mola nonylofenolu i lub produkt przyłączenia 6 moli tlenku etylenu do 1 mola alkoholu etylowego. Autorzy patentu stwierdzają, że jako rozpuszczalniki organiczne nadają się następujące związki: eter etylowy glikolu etylenowego, eter butylowy glikolu etylenowego, ewentualnie mieszanina mono i dwuetylenowych eterów powstała przy ich produkcji. Rolę rozpuszczalników może spełniać również glikol etylenowy, glikol propylenowy lub alkohol diacetonowy. Dobre właściwości zwilżające posiada preparat składający się z powyżej 20% oksyetylatów kwasów tłuszczowych, poniżej 25% eterów poliglikolowych alkoholi tłuszczowych oraz różnych alkoholi alkilowych.

Środek zwilżający według polskiego opisu patentowego nr 197 458 zawiera 5-15 części wagowych alkoholu rozgałęzionego, 12-35 części wagowych mieszaniny wysokocząsteczkowych produktów kondensacji aldehydów z produkcji alkoholi okso, zawierających głównie aldole i trimery o 8 do 12 atomów węgla w cząsteczce, oraz niewielkie ilości etylopropyloakroleiny, dioli Ca, diestrów C16 i tym podobnych, 20-60 części wagowych eteru polietylenoglikolowego alkoholu tłuszczowego będącego produktem będącego produktem etoksylacji tlenku etylenu i alkoholu tłuszczowego, 5-60 części wagowych wody oraz 0-10 części wagowych izopropanolu.

Celem wynalazku było opracowanie uniwersalnego, niedrogiego i skutecznego środka o właściwościach zarówno zwilżających jak i piorących przydatnego dla intensywnych procesów obróbki przędzy, tkanin i dzianin.

Nieoczekiwanie okazało się, że środek zawierający kwas cytrynowy i mocznik obok eteru polietylenoglikolowego alkoholu tłuszczowego będącego produktem etoksylacji tlenku etylenu i alkoholu tłuszczowego, wody, soli dwusodowej monoestru kwasu sulfobursztynowego i oksyetylenowanego nonylofenolu, oraz mieszaniny alkoholu rozgałęzionego i wysokocząsteczkowych produktów kondensacji aldehydów masłowych z produkcji alkoholi okso, zawierających głównie aldole i trimery o 8 do 12 atomów węgla w cząsteczce i niewielkie ilości etylopropyloakroleiny, dioli C8, diestrów C₁₆ i tym podobnych, posiada bardzo dobre właściwości zwilżające i piorące.

Środek według wynalazku zawiera 5-40 części wagowych mieszaniny alkoholu rozgałęzionego i wysokocząsteczkowych produktów kondensacji aldehydów z produkcji alkoholi okso, zawierających głównie aldole i trimery o 8 do 12 atomów węgla w cząsteczce, oraz niewielkie ilości etylopropyloakroleiny, dioli C8, diestrów C₁₆ i tym podobnych, 10-70 części wagowych eteru polietylenoglikolowego alkoholu tłuszczowego będącego produktem oksyetylacji alkoholu tłuszczowego tlenkiem etylenu, 3-21 części wagowych soli dwusodowej monoestru kwasu sulfobursztynowego i oksyetylenowanego nonylofenolu, 15-72 części wagowych wody oraz 0,01-0,5 części wagowych kwasu cytrynowego oraz 0,05-0,5 mocznika.

Środek według wynalazku posiada bardzo dobre właściwości zwilżające oraz piorące. Zastosowanie kwasu cytrynowego w połączeniu z mocznikiem daje efekt synergiczny wzmacniający właściwości zwilżające i piorące, a ponadto stabilizuje odczyn pH oraz wpływa korzystnie na stabilność środka. Obecność wody podnosi lepkość, co również korzystnie wpływa na stabilność środka. Środek posiada doskonałe właściwości zwilżające oraz piorące, dzięki czemu stosuje się go do prania zwykle w ilości od 0,4 do 4 g/dm³, a wyjątkowo w ilości od 6 do 10 g/dm³. Dobór składu surowcowego zapewnia stabilność, klarowność, odporność na mróz do -10°C oraz bardzo dobre właściwości zwilżające i piorące. Środek doskonale rozpuszcza się w zimnej oraz ciepłej wodzie, jest odporny na twardą wodę, kwasy i alkalia. Zastosowanie środka do procesów barwienia, druku i utrwalania wybarwień uła4

PL 199 935 B1 twia penetrację środków impregnacyjnych do tkanin, dzięki czemu uzyskuje się polepszenie odporności wybarwień i wydruków na tarcie i na pranie. Środek według wynalazku ma postać lepkiej cieczy stabilnej w czasie, odpornej na mróz, łatwo rozpuszczalnej w wodzie w każdym stosunku. Preparat może być stosowany we wszystkich procesach chemicznej obróbki włókien naturalnych, syntetycznych i ich mieszanek.

P r z y k ł a d l

Środek zawiera 10 kg produktu przyłączenia średnio 7 moli tlenku etylenu do 1 mola syntetycznego alkoholu tłuszczowego, 10 kg mieszaniny alkoholu 2-etyloheksylowego i wysokocząsteczkowych produktów kondensacji aldehydów z produkcji alkoholi okso, zawierających głównie aldole i trimery o 8 do 12 atomów węgla w cząsteczce, oraz niewielkie ilości etylopropyloakroleiny, dioli C₈ diestrów Ci6 i tym podobnych, 7,5 kg soli dwusodowej monoestru kwasu sulfobursztynowego i oksyetylenowanego nonylofenolu 0,25 kg kwasu cytrynowego, 0,25 kg mocznika oraz 72,0 kg wody. Środek jest jednorodną cieczą o lepkości około 15 mPa-s w temperaturze 20°C i wykazuje dobre właściwości zwilżające i piorące.

P r z y k ł a d II

Środek zawiera 14,9 kg produktu przyłączenia średnio 7 moli tlenku etylenu do 1 mola syntetycznego alkoholu tłuszczowego, 5 kg mieszaniny alkoholu 2-etyloheksylowego i związków wysokocząsteczkowych takich jak w przykładzie l, 21 kg soli dwusodowej monoestru kwasu sulfobursztynowego i oksyetylenowanego nonylofenolu, 0,01 kg kwasu cytrynowego, 0,09 kg mocznika oraz 59 kg wody. Środek jest jednorodną cieczą o lepkości 500 mPa-s w temperaturze 20°C i wykazuje dobre właściwości zwilżające i piorące.

P r z y k ł a d III

Środek zawiera 30 kg produktu przyłączenia średnio 7 moli tlenku etylenu do 1 mola syntetycznego alkoholu tłuszczowego, 5 kg mieszaniny alkoholu 2-etyloheksylowego i związków wysokocząsteczkowych takich jak w przykładzie l, 15 kg soli dwusodowej monoestru kwasu sulfobursztynowego i oksyetylenowanego nonylofenolu, 0,5 kg kwasu cytrynowego, 0,5 kg mocznika oraz 49 kg wody. Środek jest jednorodną cieczą o lepkości 100 000 mPa-s w temperaturze 20°C i wykazuje bardzo dobre właściwości zwilżające.

P r z y k ł a d IV

Środek zawiera 40 kg produktu przyłączenia średnio 7 moli tlenku etylenu do 1 mola syntetycznego alkoholu tłuszczowego, 40 kg mieszaniny alkoholu 2-etyloheksylowego i związków wysokocząsteczkowych takich jak w przykładzie l, 4,5 kg soli dwusodowej monoestru kwasu sulfobursztynowego i oksyetylenowanego nonylofenolu, 0,05 kg kwasu cytrynowego, 0,05 kg mocznika oraz 15,4 kg wody. Środek jest jednorodną cieczą o lepkości 80 mPa-s w temperaturze 20°C i wykazuje dobre właściwości zwilżające i piorące.

P r z y k ł a d V

Środek zawiera 70 kg produktu przyłączenia średnio 7 moli tlenku etylenu do 1 mola syntetycznego alkoholu tłuszczowego, 10 kg mieszaniny alkoholu 2-etyloheksylowego i związków wysokocząsteczkowych takich jak w przykładzie l, 4,5 kg soli dwusodowej monoestru kwasu sulfobursztynowego i oksyetylenowanego nonylofenolu, 0,05 kg kwasu cytrynowego, 0,05 kg mocznika oraz 15,4 kg wody. Środek jest jednorodną cieczą o lepkości 115 mPa-s w temperaturze 20°C i wykazuje dobre właściwości zwilżające i piorące.

Claims

Środek zwilżająco-piorący, znamienny tym, że zawiera 5-40 części wagowych mieszaniny alkoholu rozgałęzionego i wysokocząsteczkowych produktów kondensacji aldehydów z produkcji alkoholi okso, zawierających głównie aldole i trimery o 8 do 12 atomów węgla w cząsteczce, oraz niewielkie ilości etylopropyloakroleiny, dioli C8, diestrów C16 i tym podobnych, 10-70 części wagowych eteru polietylenoglikolowego alkoholu tłuszczowego będącego produktem oksyetylacji alkoholu tłuszczowego tlenkiem etylenu, 3-21 części wagowych soli dwusodowej monoestru kwasu sulfobursztynowego i oksyetylenowanego nonylofenolu, 15-72 części wagowych wody oraz 0,01-0,5 części wagowych kwasu cytrynowego oraz 0,05-0,5 mocznika.