PL202565B1 - Formowany element służący do poprawy warunków uprawy roślin, urządzenie do prowadzenia wody, przeznaczone do użytku razem z takim elementem, pojemnik ogrodniczy, mający przynajmniej jeden taki element i zespół do uprawy roślin, zawierający pojemnik ogrodniczy i przynajmniej jeden taki element - Google Patents

Description

Wynalazek dotyczy formowanego elementu, służącego do poprawy warunków uprawy roślin.

Wynalazek dotyczy ponadto urządzenia do prowadzenia wody, przeznaczonego do użytku razem z takim elementem, pojemnika ogrodniczego, mającego przynajmniej jeden taki element i zespołu do uprawy roślin, zawierającego pojemnik ogrodniczy i przynajmniej jeden taki element.

Wiadomo, iż korzenie roślin w pojemnikach wszelkiego rodzaju, w szczególności w donicach ogrodniczych, rozwijają się głównie w dolnych obszarach przyściennych oraz przy dnie. Gdy rośliny nie są w odpowiednim czasie przesadzane, powstaje gęsta mata (mat) korzeniowa. Później korzenie rozprzestrzeniają się do wewnętrznego obszaru bryły ziemi wokół korzeni, zwiększając przez to grubość całej okołokorzeniowej bryły ziemi, zwłaszcza w przypadku roślin rosnących szybko. Skutkiem tego są następujące problemy:

- sł abe i/lub nierównomierne rozprowadzanie wody lub skł adników odż ywczych,

- powstawanie pęknięć i kanałów mię dzy okoł okorzeniową bryłą ziemi a ś cianami donicy, co powoduje jednostronny wyciek wody i niedostateczne nawodnienie części okołokorzeniowej bryły ziemi,

- szybkie wysychanie całej okołokorzeniowej bryły ziemi,

- objawy niedoborów u roś liny,

- zamieranie roś lin,

- w przypadku, gdy woda nalewana jest na spodek lub doniczkę dodatkową pojemnika ogrodniczego, zaopatrywana jest tylko dolna część okołokorzeniowej bryły ziemi, gdzie znajduje się najgęstsza mata korzeni. Jeżeli woda stoi w spodku przez dłuższy czas, zdrowe do tej pory korzenie zaczynają gnić. Skutkiem tego są uszkodzenia korzeni i roślin, które mogą prowadzić do ich całkowitego zniszczenia.

Rośliny o niskim zużyciu wody, na przykład rośliny domowe stojące w zacienionych miejscach, są z kolei często nadmiernie podlewane, a przez to faktycznie zalewane. Większość roślin domowych cierpi głównie z powodu zbyt częstego podlewania i zbyt krótkich okresów między podlewaniem, tak iż okołokorzeniowa bryła ziemi nie może zacząć schnąć ani wyschnąć. Skutkami tego jest niedobór tlenu i nadmierne zakwaszenie podłoża w uprawach gruntowych.

Innym problemem, wynikającym z zagęszczenia okołokorzeniowej bryły ziemi w tych warunkach jest rozwój substancji fitotoksycznych, atak szkodników i choroby grzybicze na korzeniach i roślinach, opadające liście, gnicie części roślin lub całej rośliny.

Zwłaszcza w przypadku roślin doniczkowych pojemnik ogrodniczy jest często zbyt mały i brak jest wystarczającego miejsca dla korzeni rośliny. Typowe podlewanie z góry powoduje powstawanie błota na powierzchni, przy czym zwilżalność podłoża rośliny (ziemi) maleje, a woda spływa głównie pomiędzy pojemnikiem a podłożem, nie wnikając w to podłoże. Skutkami tego są niedobory składników odżywczych i wody a stąd spadek wzrostu, opadanie liści, atak szkodników i chorób w wyniku obniżonej odporności, a także gnicie części lub całych roślin.

Pojemniki ogrodnicze wszystkich typów posiadają tak zwane otwory drenujące, służące do odprowadzania nadmiaru wody, przy czym najczęściej woda ta zawiera już rozpuszczone substancje odżywcze. Z jednej strony prowadzi to do strat składników odżywczych, a z drugiej strony do zanieczyszczania fasad i podłóg przez brudną wodę.

Znane są następujące systemy, służące do kontrolowanego i oszczędnego podlewania:

- zbiorniki w postaci wkł adek,

- kapilarne knoty, maty, weł na i tym podobne,

- podlewanie kropelkowe,

- zbiorniki na wodę , które mogą być wkładane z góry, przy czym część wkł adana w podł o ż e rośliny jest porowata w celu umożliwienia wejścia doń wody, zaś zapas wody przechowywany jest w pojemniku znajdującym się powyż ej tej części lub bezpoś rednio w samej wkł adce.

Innymi wadami tych systemów są:

- nierównomierne podawanie wody,

- słabe lub brak napowietrzania okołokorzeniowej bryły ziemi,

- zatykanie się i/lub zachodzenie muł em systemów kapilarnych po dł u ż szym okresie uż ytkowania (knotów, wełny, wypalanej gliny (o zbyt drobnych porach)), zwłaszcza w wyniku kontaktu z wodą z solami wapnia i nalotu krystalicznego,

- pracochłonna produkcja i skomplikowane użytkowanie,

PL 202 565 B1

- nieatrakcyjny wygląd,

- wymagają ca logistyka,

- niekorzystny stosunek ceny do wydajności.

Dlatego też celem niniejszego wynalazku jest dostarczenie formowanego elementu, przeznaczonego do poprawienia warunków uprawy roślin, który pozwala na lepsze zaopatrzenie korzeni, zwłaszcza w wodę i/lub powietrze, także w przypadku korzeni zagęszczonych.

Innym celem niniejszego wynalazku jest dostarczenie konstrukcji formowanego elementu, która pozwala na jego połączenie ze znanymi pojemnikami na rośliny.

Formowany element służący do poprawy warunków uprawy roślin, który jako całość zwęża się w kierunku od swej podstawy, zawierający przynajmniej jeden występ i osadzany w podłożu rośliny występem w stronę wierzchu, znajdujący się w pojemniku ogrodniczym, według wynalazku charakteryzuje się tym, że przynajmniej efektywna część występu składa się z przepuszczalnego dla wody materiału kapilarnego i/lub jest zaopatrzona w otwory i/lub w powierzchniową warstwę przewodzącą wodę, przy czym występ stoi na podstawie, która zawiera po stronie przeciwnej do występu, wgłębienie łączące się z występem, umożliwiające przepływ cieczy, stanowiące zbiornik na wodę i materiał absorbujący, ewentualnie przewodzący wodę.

Korzystnie, formowany element w całości wykonany jest z materiału przepuszczalnego dla wody, najkorzystniej z gliny, a zwłaszcza z gliny o wysokiej porowatości.

Korzystnie, materiał przepuszczalny dla wody zawiera efektywne ilości składników zwiększających porowatość i/lub zdolnych do magazynowania cieczy, w szczególności zeolity.

Korzystnie, w formowanym elemencie wbudowane są substancje odżywcze i/lub dodatki.

Korzystnie, przynajmniej występ składa się z przepuszczalnego dla wody, sztywnego, ekspandowanego, polimerowego tworzywa sztucznego.

Korzystnie, przynajmniej wierzchołek występu przykryty jest nakrywką z bardziej odpornego materiału, w szczególności z metalu lub tworzywa sztucznego.

Korzystnie, występ ma zasadniczo kształt stożka.

W innej odmianie wynalazku formowany element, s łużący do poprawy warunków uprawy roś lin, zawierający przynajmniej jeden występ, który zwęża się od swej podstawy, charakteryzuje się tym, że przynajmniej efektywna część występu składa się z przepuszczalnego dla wody materiału kapilarnego i/lub posiada wewnętrzne otwory i/lub powierzchniową warstwę przewodzącą wodę, przy czym występ, poczynając od wierzchołka, jest nieprzepuszczalny dla wody w swej części, w szczególności w przynajmniej od około jednej czwartej do co najwyżej trzech czwartych, natomiast pozostała, górna część występu jest przepuszczalna dla wody i/lub zaopatrzona w otwory.

Korzystnie, występ posiada na zewnątrz i/lub wewnątrz, na dolnej części w pobliżu wierzchołka, w szczególności w przybliżeniu przynajmniej na jednej czwartej, nieprzepuszczaln ą dla wody lub hamującą przenikanie wody otoczkę i/lub powłokę, zaś pozostała górna część występu (48) jest przepuszczalna dla wody i/lub zaopatrzona w otwory, tak że dolna część po umieszczeniu w podłożu rośliny od góry tworzy zbiornik.

Korzystnie, otoczka i/lub powłoka rozciąga się na całej długości formowanego elementu i zaopatrzona jest w górnym obszarze formowanego elementu w otwory lub wyloty, służące do uzyskania przepuszczalności dla wody.

Urządzenie według wynalazku, służące do prowadzenia wody, przeznaczone do użytku razem z formowanym elementem służącym do poprawy warunków uprawy roślin, zawierającym przynajmniej jeden występ, który zwęża się od swej podstawy, charakteryzuje się tym, że składa się z lejkowatego elementu ułatwiającego napełnianie oraz kanału, który jest do niego przymocowany i zaopatrzony w środki łączące oraz otwory wylotowe, łączące urządzenie z formowanymi elementami za pomocą środków łączących.

Korzystnie, urządzenie jest sprężyście połączone z formowanymi elementami umieszczonymi w podło ż u roś liny w pojemniku ogrodniczym od góry.

Pojemnik ogrodniczy według wynalazku, mający przynajmniej jeden formowany element służący do poprawy warunków uprawy roślin, który jako całość zwęża się w kierunku od swej podstawy, zawierający przynajmniej jeden występ i osadzany w podłożu rośliny występem w stronę wierzchu, charakteryzuje się tym, że przynajmniej efektywna część występu składa się z przepuszczalnego dla wody materiału kapilarnego i/lub jest zaopatrzona w otwory i/lub w powierzchniową warstwę przewodzącą wodę, przy czym występ ma podstawę, która zawiera po stronie przeciwnej do występu, wgłę4

PL 202 565 B1 bienie łączące się z występem, umożliwiające przepływ cieczy, stanowiące zbiornik na wodę i materiał absorbujący, ewentualnie przewodzący wodę.

W innej odmianie pojemnik ogrodniczy według wynalazku, przy dnie którego uformowany jest przynajmniej jeden występ skierowany w podłożu rośliny w stronę wierzchu, charakteryzuje się tym, że przynajmniej efektywna część występu składa się z przepuszczalnego dla wody materiału kapilarnego i/lub jest zaopatrzona w otwory i/lub w powierzchniową warstwę przewodzącą wodę, przy czym dno pojemnika ogrodniczego stanowi podstawę występu, która zawiera po stronie przeciwnej do występu, wgłębienie łączące się z występem, umożliwiające przepływ cieczy, stanowiące zbiornik na wodę i materiał absorbujący, ewentualnie przewodzący wodę.

Zespół do uprawy roślin według wynalazku zawiera pojemnik ogrodniczy przeznaczony do umieszczania w nim podłoża rośliny i rośliny, i przynajmniej jeden formowany element służący do poprawy warunków uprawy roślin, który jako całość zwęża się w kierunku od swej podstawy, zawierający przynajmniej jeden występ, i który umieszczany jest przy dnie pojemnika ogrodniczego lub poniżej pojemnika ogrodniczego, charakteryzuje się tym, że przynajmniej efektywna część występu składa się z przepuszczalnego dla wody materiału kapilarnego i/lub jest zaopatrzona w otwory i/lub w powierzchniową warstwę przewodzącą wodę, przy czym występ ma podstawę, która zawiera po stronie przeciwnej do występu, wgłębienie łączące się z występem, umożliwiające przepływ cieczy, stanowiące zbiornik na wodę i materiał absorbujący, ewentualnie przewodzący wodę, ponadto występ formowanego elementu sięga do wnętrza pojemnika ogrodniczego.

Korzystnie, wysokość występu równa jest 1/5, korzystnie przynajmniej 1/4, a jeszcze korzystniej nie więcej niż połowie wysokości napełnienia pojemnika ogrodniczego.

Korzystnie, przy dnie pojemnika ogrodniczego znajduje się warstwa granulowanego, korzystnie gromadzącego wodę materiału, składająca się korzystniej z granulowanej gliny, powyżej której to warstwy rozciąga się efektywna część występu.

Korzystnie, przy dnie pojemnika ogrodniczego lub poniżej niego znajduje się niecka, której górna krawędź stanowi przelew określający maksymalny poziom w zbiorniku wody przy dnie pojemnika ogrodniczego, który to poziom jest niższy niż wysokość napełnienia gromadzącego wodę materiału pod podłożem rośliny.

Korzystnie, zespół zawiera przynajmniej drugi wyżej określony formowany element połączony z wyżej określonym urządzeniem do prowadzenia wody.

Jednym z przedmiotów wynalazku jest formowany element umieszczony w pojemniku ogrodniczym. Formowany element posiada korzystnie stożkowy występ, rozciągający się do wnętrza pojemnika ogrodniczego, to jest do podłoża rośliny, a tym samym do okołokorzeniowej bryły ziemi. Wierzchołek tego występu i/lub jego obwód zawiera otwory pozwalające na penetrację wody lub powietrza z wnę trza formowanego elementu do podł o ż a roś liny. Przy dolnym ko ń cu wystę pu znajduje się podstawa, która ma postać zasadniczo płaskiego elementu lub płyty, która rozciąga się w przybliżeniu prostopadle do występu. W przypadku występu stożkowego podstawa może mieć przykładowo postać pierścienia, połączonego ze stopą występu. Po drugiej stronie podstawy, na przykład na obrzeżu, znajduje się warga, ograniczająca obszar po tej stronie podstawy przez ścianę i ograniczająca w ten sposób wgłębienie od tej strony podstawy.

Formowany element przypomina zatem, mówiąc najprościej, sombrero, w którym obrzeże podstawy zawiera skierowany w dół kołnierz.

W alternatywnym przykł adzie wykonania, nawadnianie w pobliż u powierzchni jest uł atwione przez fakt, iż stożkowaty występ jest prawie w całości lub całkowicie nieprzepuszczalny dla wody przy wierzchu, podczas gdy jest przepuszczalny i/lub zaopatrzony w otwory przy dolnym, szerszym krańcu. Element ten przeznaczony jest do umieszczenia w podłożu rośliny od góry z wierzchołkiem skierowanym w dół, tworzącym w ten sposób zbiornik na wodę, która może wypływać przy dolnym końcu występu, to jest w pobliżu powierzchni podłoża rośliny.

Ewentualnie lub ponadto, formowany element wykonany jest z materiału przepuszczającego wodę, na przykład z gliny, tak że możliwa jest wymiana cieczy poprzez ten materiał lub wewnątrz niego.

Stożkowaty kształt jest korzystny dlatego, że formowany element tego rodzaju może zostać wepchnięty do podłoża rośliny z wierzchołkiem jako pierwszym. Przynajmniej część formowanego elementu, który wkładany jest w podłoże, jest wydrążona lub wykonana z materiału, który zdolny jest do absorpcji i przewodzenia cieczy, na przykład pod wpływem efekty kapilarnego. Ta wewnętrzna przestrzeń po włożeniu formowanego elementu jest wciąż dostępna dla wody.

Przedmiot wynalazku przedstawiono w przykładach wykonania na załączonym rysunku, na którym:

PL 202 565 B1 fig. 1 przedstawia przekrój pojemnika ogrodniczego z formowanym elementem, fig. 2 przedstawia przekrój pojemnika ogrodniczego, nałożonego na formowany element, fig. 3 do 12 przedstawiają w przekroju różne przykłady wykonania formowanego elementu, fig. 13 do 15 przedstawiają przekroje formowanych elementów, przeznaczonych do umieszczenia z góry, fig. 16 przedstawia przekrój wkładki sitowej, fig. 17 przedstawia przekrój pojemnika ogrodniczego z formowanymi elementami przy dnie oraz umieszczonymi od góry, fig. 18 przedstawia widok z przodu donicy ogrodniczej z elementem ułatwiającym nawadnianie, zaś fig. 19 przedstawia przekrój pojemnika ogrodniczego z wbudowanym formowanym elementem.

Na fig. 1 i 2 przedstawiono formowany element 1 według wynalazku w postaci wkładki 2 w donicy ogrodniczej 3 (fig. 1) oraz, odpowiednio, w postaci podstawki 5. W obydwu przypadkach donica ogrodnicza 1 umieszczana jest na spodku 7. Na fig. 1 zasadniczo pierścieniowa podstawa 9 formowanego elementu 1 przykryta jest porowatymi granulkami 10. Tego rodzaju granulowane materiały jako takie są znane w zastosowaniach ogrodniczych. Warstwa tych granulek jest nieco wyższa niż górna krawędź spodka 7. Tym samym nie pokazana tutaj ziemia z korzeniowej bryły ziemi nie może wejść w bezpośredni kontakt z powierzchnią wody w donicy ogrodniczej, gdyż maksymalny poziom określany jest przez górną krawędź 6 spodka 7. Wymiana wody ze spodkiem 7 gwarantowana jest przez otwór drenujący 8.

Jedną charakterystyczną cechą jest stożek 15 wchodzący w glebę. Przy wierzchołku i/lub z boku wierzchołka posiada on otwory 17. Otwory te pozwalają na doprowadzenie powietrza i/lub wody z wnętrza stożka 15 do okołokorzeniowej bryły ziemi w pobliżu jego środka, ale także umożliwiają usunięcie nadmiarowej wody.

Ponadto, formowany element wykonany jest z porowatego, przepuszczalnego dla wody materiału. Dlatego woda prowadzona jest do wierzchołka przez siły kapilarne i możliwa jest wymiana zarówno wody jak i powietrza poprzez ściany stożka 15 jak też poprzez podstawę 9. Formowany element stanowi także pewną objętość magazynującą dla wody i składników odżywczych.

Szczególnie korzystnym materiałem dla formowanego elementu 1 jest palona glina, która winna być tak porowata jak to jest tylko możliwe.

Przeprowadzone testy wykazały, iż jeśli porowatość jest niewystarczająca, formowany element staje się nieprzepuszczalny dla wody w stosunkowo krótkim czasie. Poza osadami wapiennymi, osadzać mogą się także obecne w wodzie dodatki, takie jak substancje odżywcze. Wystarczająco duża porowatość zapewnia wiec działanie formowanego elementu przez dłuższy okres. Znawcom znane są sposoby uzyskiwania właściwej porowatości.

Pojedynczy formowany element 2 nadaje się w zasadzie także do połączenia z donicą ogrodniczą 3 od dołu. Formowany element 5 zilustrowany na fig. 2 i 3 zawiera dodatkowy pierścieniowy grzbiet 19 na obwodzie podstawy 9, tworząc przez to pierścieniową nieckę 20 wokół stożka 15. Niecka ta tworzy pierwszy zbiornik na wodę, który jest bezpośrednio dostępny dla korzeni. Nadmiar wody po prostu spływa w dół wzdłuż zewnętrznej strony 9 stożka, zbierany jest w niecce 20 i może stopniowo wpływać na powrót do donicy 3.

Spodek może mieć także postać niecki, umieszczonej wewnątrz donicy ogrodniczej, przy czym formowany element jest umieszczony na wierzchu tej niecki.

W sumie uzyskuje się następujące korzyści:

- zwiększone bezpieczeństwo uprawy,

- brak gnicia w dolnym obszarze korzeni,

- brak wypłukiwania substancji odżywczych przez wodę, a także gromadzenie substancji odżywczych między innymi w gromadzącym wodę stożku 9,

- lepsze rozłożenie korzeni w korzeniowej bryle ziemi w wyniku regularnego rozkładu wody i składników odżywczych, zwłaszcza poprzez wierzchołek stożka 9,

- nie jest już wymagane dodatkowe zamykanie otworów drenujących w dnie donic ogrodniczych (na przykład przy zastosowaniu kawałków gliny),

- lepszy wzrost korzeni i roślin,

- formowane elementy mogą być układane w stos do składowania,

- dłuższe okresy przesadzania i nawadniania.

Podane zostaną tutaj niektóre korzystne odmiany i zastosowania formowanego elementu.

PL 202 565 B1

Zgodnie z fig. 3, w niecce 20 umieszczony może zostać materiał granulowany 21 lub inny materiał absorbujący. Jak pokazano na fig. 4, przestrzeń 26 pod formowanym elementem 1 działa także jako zbiornik. Przestrzeń ta pozwala na umieszczenie na przykład wolno-uwalniającej kapsułki odżywczej, zapewniając ciągłe i długotrwałe podawanie środka odżywczego. Na fig. 5 przedstawiono trzecią odmianę, w której na krawędzi podstawy obecna jest elastyczna, przepuszczalna dla wody opaska lub pierścień 27, na przykład w postaci gąbki, która zapobiega przedostawaniu się granulek lub ziemi do zbiornika poniżej formowanego elementu. W tym samym czasie nadmiar wody wprowadzany jest natychmiastowo do formowanego elementu 1.

Na fig. 6 i 7 przedstawiono przykłady wykonania zawierające stożki 15 o wzrastającej wysokości. Rozciągają się one daleko do wnętrza również wysokich pojemników ogrodniczych, gdzie zapewniają napowietrzenie i dostawę wody. Z drugiej strony, jednakże, przy prawidłowym zaprojektowaniu i wyborze materiałów wzięte musi być pod uwagę ryzyko pęknięcia stożka, zwłaszcza przy jego wierzchołku.

W przykładzie wykonania z fig. 6, na podstawie 9 umieszczona jest wełna lub mata nawadniająca 28. Jest to niezbędne zwłaszcza dla formowanych elementów wykonanych z materiału syntetycznego lub w ogólności z materiałów nie kapilarnych, w celu zapewnienia przewodzenia wody z podstawy do wierzchołka stożka. Zgodnie z fig. 7 podstawa 9 zawiera dwa pierścieniowe grzbiety 30. Dają one lepsze oparcie dla pojemnika ogrodniczego zamocowanego na formowanym elemencie 1, a jednocześnie stanowią zbiornik na wodę 31, który jest nieco mniejszy niż na fig. 2.

Na fig. 8 we wnęce 26 znajduje się gąbka 33 zatrzymująca wodę. W przykładzie wykonania z fig. 9 wierzchołek stożka posiada powiększony otwór 35, służący do umieszczenia na przykład knota 29 wykonanego z kapilarnego, absorbującego tworzywa sztucznego lub gąbki (nie pokazanej), służącej do przewodzenia wody.

Według fig. 10, kapilarny formowany element 39, na przykład gąbka, może zostać umieszczony w przestrzeni 38 pomiędzy podstawą 9 a ścianą pojemnika ogrodniczego 3 w celu przechowywania wody i zapobieżenia penetracji ziemi do zbiornika (w strefie mokrej). Kapilarny korpus może być także umieszczony pod obrzeżem formowanego elementu. W tym przypadku stanowi on uszczelnienie wnęki 26, co powoduje wolniejsze przesączanie, zwłaszcza wody, z podłoża rośliny. Ponadto, kapilarny element poprawia własności przy transporcie i składowaniu, gdyż chroni dolną krawędź formowanego elementu przed uderzeniami/szokiem.

Sam formowany element wykonany jest korzystnie z palonej gliny o wysokiej porowatości, odznaczającej się stosunkowo wysokim przewodnictwem wody, przepuszczalnością i zdolnością magazynującą. Ważnymi parametrami dotyczącymi właściwości materiału gliny są czas wypalania, sposób wypalania oraz temperatura wypalania. Materiał formowanego elementu, zwłaszcza glina, może być ponadto mieszany z substancjami zwiększającymi porowatość, jak perlit, pumeks, pył drzewny lub trociny. Możliwe do zastosowania są także na przykład gliny, odznaczające się wysoką zdolnością do wymiany kationowej, jak zeolity, szczególnie w celu gromadzenia substancji odżywczych i uwalniania ich w dłuższym okresie.

Jednakże formowany element może być także wykonany z mniej porowatej gliny, jaka jest obecne wykorzystywana do produkcji donic kwiatowych lub nawet z materiałów syntetycznych. Zwłaszcza w tym ostatnim przypadku formowane elementy muszą posiadać otwory, służące do przenikania wody i powietrza. Generalnie w formowanych elementach o wysokiej porowatości wymagane jest do napowietrzania tylko dodatkowe przejście przez otwory w pobliżu wierzchołka stożka.

Zwłaszcza wtedy, gdy stosowane są tworzywa sztuczne, górna strona i/lub dolna strona, to jest zasadniczo wnęka 26 podstawy jak i wnętrze stożka, zawierać mogą przewodzącą wodę warstwę w celu zapewnienia transportu wody do stożka i wzdłuż niego. Może to być naklejona mata, ale możliwe są także materiały natryskiwane.

Zamiast stożka rozważa się także występy o innych kształtach. Jednakże do umieszczenia w podłożu korzystny jest nieco stożkowaty kształt. Stożkowaty kształt umożliwia także składowanie na stosie i może służyć jako uchwyt przy wkładaniu i wyjmowaniu z pojemników ogrodniczych.

Na fig. 11 przedstawiono podłużny element 40, który jest szczególnie przydatny do włożenia do prostokątnych skrzynek ogrodniczych 42.

Zamiast odrębnego elementu, formowany element 40 może mieć także postać wbudowanego elementu skrzynki 42, to jest formowany element tworzy jednocześnie dno skrzynki 42.

Na fig. 12 przedstawiono dziewiąty przykład wykonania 44 z prostokątną podstawą 42, na której uformowane są dwa stożki 47. Ten przykład wykonania przeznaczony jest szczególnie do zastosowań

PL 202 565 B1 w pojemnikach do uprawy bonsai, przy czym zmniejsza on wysokie koszty uprawy. Jednocześ nie daje większe bezpieczeństwo pod względem niewystarczającego lub nadmiernego nawadniania, na co rośliny bonsai są szczególnie wrażliwe.

Na fig. 13 przedstawiono dziesiąty przykład wykonania formowanego elementu 46, który jest przeznaczony do wepchnięcia do podłoża rośliny od góry. Składa się on zasadniczo ze stożka 48 z kołnierzem 49. Stożek 48 jest prawie lub całkowicie nieprzepuszczalny dla wody w obszarze 53 od wierzchołka 50 do środka, w celu utworzenia zbiornika na wodę. Ze względu na to, iż jest on na przykład wykonany z gliny, w dolnej części 53 umieszczona jest nieprzepuszczalna dla wody wkładka 52, na przykład z tworzywa sztucznego. Możliwa jest także do zastosowania nieprzepuszczalna dla wody lub hamująca jej przepływ powłoka. Warstwa uszczelniająca może także przykrywać całą wewnętrzną i/lub zewnętrzną powierzchnię formowanego elementu 46. Korzystnie rozciąga się ona na minimalną wysokość jednej czwartej wysokości formowanego elementu 46. Jeśli byłaby ona wyższa niż na przykład trzy czwarte występu lub jeśli rozciąga się na całej wysokości formowanego elementu, górny obszar musi być zaopatrzony w otwory 54, pozwalające na wymianę wody. Zasadniczo otwory 54 pozwalają na bezpośrednie rozprowadzenie dostarczanej wody do otaczającego podłoża rośliny, która to woda nie jest zgromadzona w zbiorniku w dolnej części 53. Dlatego w tym przykładzie wykonania są one użyteczne przy nawadnianiu, niezależnie od materiału formowanego elementu.

Formowany element może być także wykonany z konwencjonalnej palonej gliny o stosunkowo niskiej porowatości, gdyż materiał ten ulega zatkaniu w stosunkowo krótkim czasie i staje się tym samym wystarczająco nieprzepuszczalny dla wody dla potrzeb niniejszego wynalazku. Wymiana wody między zbiornikiem a podłożem rośliny gwarantowana jest przez transport wody w zbiorniku do części nieprzepuszczalnej dla wody przez siły kapilarne (wypełnienie granulowane 48, kapilarny materiał ściany). Podłoże rośliny, korzystnie jednak kapilarny materiał granulowany 51, znajduje się w bezpośrednim kontakcie z materiałem granulowanym, tworzącym formowany element jako taki lub zawartym w nim w celu zapewnienia wymiany wody. Dlatego też dla uzyskania maksymalnego efektu, formowany element 46 jest zanurzony w granulach 51.

Jak już wspomniano, możliwe jest utworzenie środków uszczelniających na zewnętrznej stronie, przez co materiał kapilarny formowanego elementu 46 może także brać udział w transporcie wody ze zbiornika w dolnej części 53 do obszaru wymiany w górnej części 55 (patrz poniżej na fig. 15). Korzystnie, w tym przypadku na zewnątrz obecna może być nieprzepuszczalna dla wody powłoka lub warstwa 62, w celu zapobieżenia penetracji wody w dolnej części formowanego elementu i zyskania przez to wydłużonego efektu zwilżania poprzez doprowadzenie wody w obszarze górnym.

Formowany element może także składać się w całości z materiału prawie lub całkowicie nieprzepuszczalnego dla wody, na przykład z tworzywa sztucznego. W tym przypadku obecne winny być otwory 54 lub inne środki, mające na celu zapewnienie wymiany cieczy z górną częścią 55. Zwykła glina lub materiały o podobnie drobnej porowatości wykazują generalnie niewystarczającą przepuszczalność, która szybko ulega dalszemu zmniejszeniu poprzez zamulenie lub osady wapienne.

Jak zilustrowano zatem na fig. 14 w jedenastym przykładzie wykonania, nieprzepuszczalna dla wody dolna część 53 tworzy zbiornik, zaś w górnej części 55 woda może przechodzić przez otwory 54 (gdy formowany element jest całkowicie zapełniony) i/lub przez przepuszczalny dla wody materiał formowanego elementu 46, zgodnie ze strzałkami 56. Gdy poziom wody opada poniżej granicy pomiędzy częściami przepuszczalną i nieprzepuszczalną dla wody, dostawa wody zapewniana jest przez siły kapilarne. W tym celu formowany element 46 wypełniony jest kapilarnymi granulami 57.

Zużycie wody ulega dzięki temu zmniejszeniu, a nawodnienie utrzymywane jest przez dłuższy czas. W celu utrzymania zaopatrzenia w wodę w tej fazie, możliwe jest zastosowanie systemów kapilarnych (knot, gąbka) rozciągających się na przykład od wierzchołka 50 poprzez otwory 54.

Ten jedenasty przykład wykonania zawiera podwyższone obrzeże 58 w celu zapobiegania napływowi otaczającego podłoża rośliny podczas nawadniania. Ponadto, po wewnętrznej stronie znajduje się lejkowata wkładka sitowa 59, która poza zapobieganiem przedostawaniu się zanieczyszczeń, zwiększa także zdolność do gromadzenia wody, gdyż tworzy wewnętrzną przestrzeń, która nie zawiera granulek.

Na fig. 15 przedstawiono odmianę, w której cały formowany element składa się z porowatego korpusu. Woda w dolnej części jest wtedy prowadzona do przepuszczalnej dla wody w części 55 przez ściany formowanego elementu 46, tak iż wypełnienie materiałem kapilarnym nie jest konieczne. W tym przykładzie wykonania rozważa się także zastosowanie materiału o wysokiej porowatości, tak iż woda może penetrować z formowanego elementu do podłoża rośliny także w dolnym obszarze

PL 202 565 B1 oraz, zwłaszcza gdy występuje zewnętrzna powłoka 62, jak pokazano, zapewnia się lepszy transport wody do obszaru górnego 55. W celu uniemożliwienia przedostawania się ciał obcych (podłoża rośliny, liści i tym podobnych), w otworze formowanego elementu umieszczona jest wkładka sitowa 59.

Godną uwagi cechą jest alternatywna wkładka sitowa 70, która zilustrowana jest odrębnie na fig. 16 dla większej przejrzystości i może zostać użyta zamiast wkładki sitowej 59: posiada ona centralny występ 71, tworzący pierścieniowe obrzeże 72. Występ 71 może służyć jako uchwyt przy jego wyciąganiu z formowanego elementu 46, zaś pierścieniowe obrzeże 72 pozwala na jego położenie na podłożu. Ogólnie rzecz biorąc, kształt ten pozwala także na znaczną poprawę stabilności.

W celu zmniejszenia parowania i bardziej regularnego nawilżania, formowane elementy 46 mogą być napełniane gliniastymi granulami, co znane jest w uprawach hydrokultur, lub też innymi materiałami, w szczególności absorbującymi wodę.

Generalnie, elementy, które wciskane są w podłoże rośliny z góry, mają działanie rozluźniające i wspomagają nawadnianie poprzez wprowadzenie podawanej wody bezpośrednio do podłoża rośliny i dodatkowo jej czasowe gromadzenie w celu długotrwałego podawania jej do otaczającego podłoża. Zapobiega to między innymi wypływowi dostarczanej wody na powierzchnię, przy czym dzięki spływaniu wody w dół wierzchołka 50 po powierzchni formowanego elementu, woda ta jest prowadzona do wnętrza podłoża rośliny i korzeniowej bryły ziemi.

Układ taki ma między innymi następujące zalety:

- uproszczone nawadnianie w przypadku zbitej korzeniowej bryły ziemi,

- bardziej zharmonizowane rozprowadzanie wody,

- dodatkowe zmagazynowanie wody w wierzchołku stożka,

- optymalny efekt nawożenia (możliwa również do zastosowania jako długoterminowa wkładka nawożąca),

- dodatkowe napowietrzenie z góry nawet w przypadku zamulonej i/lub zaskorupiałej powierzchni podłoża rośliny,

- prosta obsługa,

- korzystny stosunek ceny do wydajności, łatwe wytwarzanie,

- lepszy wzrost,

- działanie synergistyczne ze spodkiem, tworzącym zbiornik i formowanymi elementami w celu nawadniania i napowietrzania od dołu, szczególnie jeden z przykładów wykonania według fig. od 1 do 12,

- zasadniczo niewidoczne.

Na fig. 17 przedstawiono przekrój poprzeczny pojemnika ogrodniczego 3 z formowanym elementem 1 umieszczonym przy dnie donicy 3 i przykrytym podłożem rośliny 60, jak też dwa formowane elementy 46 umieszczone od góry. Lepsze napowietrzanie i podawanie wody powodują bardziej regularny wzrost korzeni 61, w szczególności także bardziej w kierunku środka objętości/zawartości pojemnika ogrodniczego. Pojemnik ogrodniczy 3 spoczywa na spodku 63, który umieszczony jest z kolei w doniczce dodatkowej 64.

Na fig. 18 przedstawiono element ułatwiający nawadnianie 76, przeznaczony do użycia z formowanymi elementami 46, które wkładane są od góry. Zawiera on elementy łączące 77, służące do połączenia formowanych elementów 46. Element ułatwiający nawadnianie 76 wykonany jest z materiału elastycznego, tak iż formowane elementy 46 mogą być umieszczone na powierzchni zawartości pojemnika ogrodniczego w układzie określonym przez element ułatwiający nawadnianie 76. Są one następnie wkładane stopniowo do zawartości pojemnika, o ile to możliwe w kilku przebiegach. Woda doprowadzana jest poprzez lejek 78, który w tym przypadku także jest umieszczony bezpośrednio nad jednym z formowanych elementów 46. Jednocześnie podawana woda prowadzona jest bez wysiłku do innych formowanych elementów 46.

Możliwe jest także zastosowanie formowanych elementów 46 w warunkach polowych, szczególnie w połączeniu z elementem ułatwiającym nawadnianie.

W celu uzyskania jeszcze lepszego efektu, formowane elementy 46 otoczone są przez warstwę kapilarnych granulek 51, w celu uzyskania lepszego rozkładu penetrującej wody i dodatkowo przeciwdziałania procesowi zamulania.

Ostatecznie, na fig. 19 przedstawiono pojemnik ogrodniczy 3, w którym formowany element jest zintegrowany w pojemniku w charakterze formowanego elementu 81 o postaci występu 15. Zaokrąglony kształt, podobny do igloo, narzucony jest między innymi przez względy techniczne, związane

PL 202 565 B1 z wytwarzaniem pojemnika ogrodniczego z gliny. Dno pojemnika posiada otwory 83 odprowadzające wodę.

W przedstawionym przykładzie wykonania, formowany element według wynalazku zredukowany został do występu 15. Rozważa się jednak formowany element na przykład zasadniczo według jednego z przykładów wykonania z fig. 1 oraz 3 do 11.

Wysokość występu 15 wynosi korzystnie do 1/5 lub 1/4 wysokości wypełnienia pojemnika ogrodniczego, a maksymalnie do 1/2. W uprawach bonsai, gdzie stosowane są płytkie pojemniki ogrodnicze, wysokość występu (występów) bliższa będzie górnej granicy lub może być nawet większa.

Podsumowując, występ 15, który ma korzystnie kształt stożkowy lub piramidowy i sięga do wnętrza okołokorzeniowej bryły ziemi od góry i/lub od dołu, powoduje harmoniczne zaopatrywanie korzeni nie tylko w wodę ale także w składniki odżywcze i powietrze, na powierzchni, odpowiednio przy dnie pojemnika oraz w jego wnętrzu. Dlatego też formowane elementy według wynalazku są szczególnie użyteczne dla tak zwanych kultur biologicznych (podłoża o wysokiej aktywności biologicznej, odznaczające się dużym zapotrzebowaniem na tlen) oraz hydrokultur, gdzie formowane elementy przykrywają ponadto typowe otwory odprowadzające wodę przy dnie pojemników ogrodniczych, a przez to zapobiegają wyrastaniu korzeni na zewnątrz.

Z poprzedzających przykładów możliwa jest do uzyskania przez znawcę tej dziedziny duża liczba modyfikacji, bez odchodzenia od zakresu wynalazku, zdefiniowanego w zastrzeżeniach, jak na przykład:

- wytwarzanie występu lub całego formowanego elementu z kapilarnych, sztywnych ekspandowanych tworzyw sztucznych, korzystnie zawierających powierzchniową wełnę o drobnych oczkach, w celu zapobiegania wzrostowi korzeni do wewnątrz,

- wzmocnienie wierzchołka stożka nakrywką ze stali nierdzewnej lub tworzywa sztucznego, pozwalające na przebicie dna donicy z tworzywa sztucznego,

- otaczający pierścień kompensujący (fig. 10) wykonany z gąbki, na przykład poliuretanowej,

- zastosowanie formowanego elementu z piany poliuretanowej, zamiast knota rozciągającego się od wierzchołka stożka,

- formowane elementy z wbudowanymi substancjami odżywczymi i dodatkami, służące do długotrwałego podawania tych substancji,

- pojemnik ogrodniczy posiadający formowany element wbudowany na dnie, na przykład według fig. 19, z więcej niż jednym wbudowanym formowanym elementem (81),

- formowany element, służący do osadzenia w podłożu rośliny, mający inny kształt występu, na przykład zasadniczo cylindryczny i/lub powiększony centralnie, w celu utworzenia powiększonego zbiornika w przypadku zastosowania w charakterze elementu ułatwiającego nawadnianie,

- wkładka sitowa (59) zaopatrzona w powiększone obrzeże w celu przykrycia krawędzi formowanego elementu, zapobiegając dostawaniu się wilgoci i parowania przy górnej krawędzi formowanego elementu i rozwojowi mikroflory (glonów i tym podobnych), zwłaszcza w formowanych elementach wykonanych z materiałów kapilarnych.

Claims (19)

1. Formowany element służący do poprawy warunków uprawy roślin, zawierający przynajmniej jeden występ, który jako całość zwęża się w kierunku od swej podstawy i osadzany jest w podłożu rośliny w stronę wierzchu, znajdujący się w pojemniku ogrodniczym, znamienny tym, że przynajmniej efektywna część występu (15) składa się z przepuszczalnego dla wody materiału kapilarnego i/lub jest zaopatrzona w otwory i/lub w powierzchniową warstwę przewodzącą wodę, przy czym występ (15) stoi na podstawie (9, 49), która zawiera po stronie przeciwnej do występu, wgłębienie łączące się z występem, umożliwiające przepływ cieczy, stanowiące zbiornik na wodę i materiał absorbujący, ewentualnie przewodzący wodę.

2. Formowany element według zastrz. 1, znamienny tym, że w całości wykonany jest z materiału przepuszczalnego dla wody, korzystnie z gliny, a zwłaszcza z gliny o wysokiej porowatości.

3. Formowany element według zastrz. 2, znamienny tym, że materiał przepuszczalny dla wody zawiera efektywne ilości składników zwiększających porowatość i/lub zdolnych do magazynowania cieczy, w szczególności zeolity.

PL 202 565 B1

4. Formowany element według zastrz. 1 albo 2, albo 3, znamienny tym, że w formowanym elemencie wbudowane są substancje odżywcze i/lub dodatki.

5. Formowany element według zastrz. 1, znamienny tym, że przynajmniej występ (15) składa się z przepuszczalnego dla wody, sztywnego, ekspandowanego, polimerowego tworzywa sztucznego.

6. Formowany element według zastrz. 1, znamienny tym, że przynajmniej wierzchołek (17, 50) występu (15) przykryty jest nakrywką z bardziej odpornego materiału, w szczególności z metalu lub tworzywa sztucznego.

7. Formowany element według zastrz. 1, znamienny tym, że występ (15) ma zasadniczo kształt pełnego stożka lub wydrążonego stożka.

8. Formowany element, służący do poprawy warunków uprawy roślin, zawierający przynajmniej jeden występ, który zwęża się od swej podstawy i osadzany jest w podłożu rośliny w stronę wierzchu, znajdujący się w pojemniku ogrodniczym, znamienny tym, że przynajmniej efektywna część występu (15) składa się z przepuszczalnego dla wody materiału kapilarnego i/lub posiada wewnętrzne otwory i/lub powierzchniową warstwę przewodzącą wodę, przy czym występ (15), poczynając od wierzchołka (50), jest nieprzepuszczalny dla wody w swej części (53), w szczególności w przynajmniej od około jednej czwartej do co najwyżej trzech czwartych, natomiast pozostała, górna część występu (48) jest przepuszczalna dla wody i/lub zaopatrzona w otwory (54).

9. Formowany element według zastrz. 8, znamienny tym, że występ (15) posiada na zewnątrz i/lub wewnątrz, na dolnej części (53) w pobliżu wierzchołka (50), w szczególności w przybliżeniu przynajmniej na jednej czwartej, nieprzepuszczalną dla wody lub hamującą przenikanie wody otoczkę (52) i/lub powłokę, zaś pozostała górna część (55) występu (48) jest przepuszczalna dla wody i/lub zaopatrzona w otwory (54), tak że dolna część (52) po umieszczeniu w podłożu rośliny od góry tworzy zbiornik.

10. Formowany element według zastrz. 9, znamienny tym, że otoczka (52) i/lub powłoka rozciąga się na całej długości formowanego elementu i zaopatrzona jest w górnym obszarze formowanego elementu w otwory lub wyloty, służące do uzyskania przepuszczalności dla wody.

11. Urządzenie do prowadzenia wody, przeznaczone do użytku razem z formowanym elementem służącym do poprawy warunków uprawy roślin, zawierającym przynajmniej jeden występ, który zwęża się od swej podstawy i osadzany jest w podłożu rośliny w stronę wierzchu, znamienne tym, że składa się z lejkowatego elementu ułatwiającego napełnianie (78) oraz kanału, który jest do niego przymocowany i zaopatrzony w środki łączące oraz otwory wylotowe, które łączą urządzenie z formowanymi elementami (46).

12. Urządzenie według zastrz. 11, znamienne tym, że jest ono sprężyście połączone z formowanymi elementami (46) umieszczonymi w podłożu rośliny w pojemniku ogrodniczym od góry.

13. Pojemnik ogrodniczy, mający przynajmniej jeden formowany element służący do poprawy warunków uprawy roślin, zawierający przynajmniej jeden występ, który jako całość zwęża się w kierunku od swej podstawy i osadzany w podłożu rośliny w stronę wierzchu, znamienny tym, że przynajmniej efektywna część występu (81) składa się z przepuszczalnego dla wody materiału kapilarnego i/lub jest zaopatrzona w otwory i/lub w powierzchniową warstwę przewodzącą wodę, przy czym występ (81) ma podstawę, która zawiera po stronie przeciwnej do występu, wgłębienie łączące się z występem, umożliwiające przepływ cieczy, stanowiące zbiornik na wodę i materiał absorbujący, ewentualnie przewodzący wodę.

14. Pojemnik ogrodniczy, przy dnie którego uformowany jest przynajmniej jeden występ formowanego elementu służącego do poprawy warunków uprawy roślin, przy czym występ jako całość zwęża się w kierunku od swej podstawy, znamienny tym, że przynajmniej efektywna część występu (81) składa się z przepuszczalnego dla wody materiału kapilarnego i/lub jest zaopatrzona w otwory i/lub w powierzchniową warstwę przewodzącą wodę, przy czym dno pojemnika ogrodniczego stanowi podstawę występu (81), która zawiera po stronie przeciwnej do występu, wgłębienie łączące się z występem, umożliwiające przepływ cieczy, stanowiące zbiornik na wodę i materiał absorbujący, ewentualnie przewodzący wodę.

15. Zespół do uprawy roślin, zawierający pojemnik ogrodniczy przeznaczony do umieszczania w nim podłoża rośliny i rośliny, i przynajmniej jeden formowany element służący do poprawy warunków uprawy roślin, który jako całość zwęża się w kierunku od swej podstawy, zawierający przynajmniej jeden występ, i który umieszczany jest przy dnie pojemnika ogrodniczego lub poniżej pojemnika ogrodniczego, znamienny tym, że przynajmniej efektywna część występu (15, 81) składa się z przepuszczalnego dla wody materiału kapilarnego i/lub jest zaopatrzona w otwory i/lub w powierzchniową warstwę przewodzącą wodę, przy czym występ (15, 81) ma podstawę, która zawiera po stronie przePL 202 565 B1 ciwnej do występu, wgłębienie łączące się z występem, umożliwiające przepływ cieczy, stanowiące zbiornik na wodę i materiał absorbujący, ewentualnie przewodzący wodę, ponadto występ (15, 81) formowanego elementu sięga do wnętrza pojemnika ogrodniczego.

16. Zespół według zastrz. 15, znamienny tym, że wysokość występu (15) równa jest 1/5, korzystnie przynajmniej 1/4, a jeszcze korzystniej nie więcej niż połowie wysokości napełnienia pojemnika ogrodniczego (3, 60).

17. Zespół według zastrz. 15 albo 16, znamienny tym, że przy dnie pojemnika ogrodniczego (3, 60) znajduje się warstwa granulowanego, korzystnie gromadzącego wodę materiału (10), składająca się korzystniej z granularnej gliny, powyżej której to warstwy rozciąga się efektywna część występu (15, 81).

18. Zespół według zastrz. 17, znamienny tym, że przy dnie pojemnika ogrodniczego lub poniżej niego znajduje się niecka (7, 20), której górna krawędź (6) stanowi przelew określający maksymalny poziom w zbiorniku wody przy dnie pojemnika ogrodniczego, który to poziom jest niższy niż wysokość napełnienia gromadzącego wodę materiału (10) pod podłożem rośliny.

19. Zespół według zastrz. 15, znamienny tym, że zawiera przynajmniej drugi formowany element (46) określony zastrzeżeniem 8, połączony z urządzeniem do prowadzenia wody określonym zastrzeżeniem 11.