Opis wynalazku Niniejszy wynalazek dotyczy kahalalidu F, peptydu wydzielanego z trawo zernej odmiany mor- skiego mi eczaka, Elysia rufescens. Stan techniki Kahalalid F jest przedmiotem europejskiego patentu 610078. Patent ten ujawnia dzia lanie prze- ciw hodowlom in vitro komórek raka p luc cz lowieka A-549 i raka okr eznicy cz lowieka HT-29. Wi ecej informacji dotycz acych kahalalidu F mo zna znalezc np. w nast epuj acych zród lach: Absolutna stereochemia kahalalidu F. Goetz, Gilles; Yoshia, Wesley Y.; Scheuer, Paul J. Dep. Chemistry, Univ. Hawaii, Honolulu, USA. Tetrahedron (1999), 55 (25), 7739-7746. [Errata do cytowa- nego dokumentu w CA 131:157974]. Tetrahedron (1999), 55 (40), 11957. Kahalalidy: biologicznie czynne peptydy z morskiego mi eczaka Elysia rufescens i jego po zywie- nia, algi Bryopsis sp. Hamann, Mark T.; Otto, Clifton S.; Scheuer, Paul J.; Dumbar, D. Chuck. Depart- ment of Chemistry, University of Hawaii of Manoa, Honolulu, USA. J. Org. Chem. (1996), 61 (19), 6594-6600. [Errata do cytowanego dokumentu w CA 125:190997]. J. Org. Chem. (1998), 63 (14), 4856. Srodowisko morskie: Zasoby dla prototypowych srodków przeciwmalarycznych. El Sayed, Kha- lid A.; Dumbar, D. Charles; Goins, D. Keith; Cordova, Cindy R.; Perry, Tony L; Wesson, Keena J.; Sanders, Sharon C; Janus, Scott A.; Hamann, Mark T. Center the Development Natural Products, University Mississippi, University, MS, USA. J. Nat. Toxins (1996), 5 (2), 261-285. Przeciwrakowy zwi azek kahalalid F dzia la na lizosomy komórek. Garcia-Rocha, Mar; Bonay, Pedro; Avila, Jesus. 28049 Madryt, Hiszpania. Cancer Lett. (Shannon, Irlandia) (1996), 99 (1), 43-50. Kahalalid F: biologicznie czynny depsypeptyd z mi eczaka miesnia j ezyka Elypsia rufescens i zielenicy Bryopsis sp. Hamann, Mark T.; Scheuer, Paul J. Dep. Chem., Univ. Hawaii, Honolulu, USA. J. Am. Chem. Soc. (1993), 115 (13), 5825-6. Istota wynalazku Wynalazek dostarcza nowe preparaty i nowe zastosowania kahalalidu F. Korzystne rozwi azania Po laczenie niejonowego zwi azku powierzchniowo czynnego i kwasu organicznego nadaje si e do stosowania z srodkiem sp eczniaj acym w celu uzyskania liofilizowanej postaci kahalalidu F, nadaj a- cej si e do odtwarzania. Odtwarzanie korzystnie wykonuje si e z u zyciem mieszaniny emulguj acego solubilizatora, alkanolu i wody. Liofilizowana kompozycja korzystnie zawiera g lównie srodek sp eczniaj acy, np. przynajmniej 90% lub przynajmniej 95% srodka sp eczniaj acego. Przyk lady srodków sp eczniaj acych s a powszech- nie znane i obejmuj a sacharoz e i mannitol. Mo zna stosowa c te z inne srodki sp eczniaj ace. Niejonowy zwi azek powierzchniowo czynny w liofilizowanej kompozycji korzystnie oznacza es- ter sorbitanu, a bardziej korzystnie polietylenowy ester sorbitanu, taki jak alkanian poli(oksy- etyleno)sorbitanu, zw laszcza monooleinian poli(oksyetyleno)sorbitanu, np. polisorbat 80. Niejonowy zwi azek powierzchniowo czynny zwykle stanowi kilka % kompozycji, np. od 0 do 5% kompozycji, jak np. od 2 do 3% kompozycji. Kwasem organicznym w liofilizowanej kompozycji najcz esciej jest kwas alifatyczny, korzystnie kwas hydroksykarboksylowy, a jeszcze korzystniej kwas hydroksypolikarboksylowy, w szczególno sci kwas cytrynowy. Kwas organiczny zwykle stanowi kilka % kompozycji, np. od 0 do 5% kompozycji, jak np. od 2 do 3% kompozycji. Ilosc kahalalidu F w liofilizowanej kompozycji wynosi zwykle mniej ni z 1%, a cz esto mniej ni z 0,1% mieszaniny. Odpowiednia ilo sc zawiera si e w granicach od 50 do 200 µg, np. oko lo 100 µg, na 100 mg kompozycji. Emulguj acy srodek solubilizuj acy jako srodek do odtwarzania korzystnie oznacza ester glikolu polietylenowego (PEG), w szczególno sci ester kwasu t luszczowego, a jeszcze korzystniej oleinian PEG, taki jak np. oleinian PEG-35. Emulguj acy srodek solubilizuj acy korzystnie stanowi od 0 do 10% srodka odtwarzaj acego, zwykle od oko lo 3 do oko lo 7%, np. oko lo 5%. Alkanolem jest zazwyczaj eta- nol i korzystnie stanowi on od 0 do 10% srodka odtwarzaj acego, najcz esciej od oko lo 3 do oko lo 7%, np. oko lo 5%. Pozosta la czes c srodka odtwarzaj acego stanowi woda i uzyskuje si e odtworzony roz- twór, nadaj acy si e do do zylnego wstrzykiwania. Dalsze rozcie nczanie odtworzonego roztworu 0,9% roztworem soli w wodzie mo ze by c stosow- ne do wlewu kahalalidu F.PL 203 676 B1 3 W szczególnie korzystnym rozwi azaniu liofilizowana kompozycja zawiera 100 µg kahalalidu F; od 75 do 125 mg, zw laszcza 100 mg srodka sp eczniajacego; od 1 do 3 mg, zw laszcza oko lo 2 mg kwasu; oraz od 1 do 3 mg, zw laszcza oko lo 2 mg niejonowego zwi azku powierzchniowo czynnego. Korzystny srodek odtwarzaj acy zawiera w takim przypadku od 2 do 7%, np. 5% emulguj acego srodka solubilizuj acego; od 2 do 7%, np. oko lo 5% alkoholu; reszt e za s stanowi woda. Wynalazek dotyczy ponadto zestawów, zawieraj acych osobne pojemniki, które zawieraj a liofili- zowan a kompozycj e i srodek odtwarzaj acy. Dotyczy te z sposobów odtwarzania. Niniejszy wynalazek ujawnia tak ze sposób leczenia dowolnego ssaka, w szczególno sci cz lo- wieka, dotkni etego rakiem, który polega na podawaniu temu dotkni etemu rakiem osobnikowi skutecz- nej ilo sci terapeutycznej kompozycji farmaceutycznej wytworzonej przez odtworzenie liofilizowanej kompozycji wed lug wynalazku. Wynalazek ten mo zna stosowa c zw laszcza do leczenia chorych na raka opornego na leczenie, który nie reaguje korzystnie na inne leczenia. W szczególno sci kompozy- cje wed lug wynalazku mo zna stosowa c po próbach innej chemoterapii, która nie dzia la. W jednym z rozwi aza n roztwór wytwarza si e dla wlewu i podaje w postaci trzygodzinnego wle- wu w stezeniach do oko lo 20 lub 25 µg/cm 3 , najcz esciej do 15 µg/cm 3 . Odpowiednie urz adzenie do wlewów korzystnie zawiera szklany pojemnik zamiast polietylenowego. Przewód korzystnie jest silikonowy. Dalszy aspekt wynalazku dotyczy nowych zastosowa n kahalalidu F. W szczególno sci widzimy jego zastosowanie przeciw rakowi gruczo lu krokowego, a zw laszcza rakowi gruczo lu krokowego an- drogeno-niezale znemu, przeciw rakowi sutka, rakowi okr eznicy, rakowi nie-drobnokomórkowemu p luc, rakowi jajników oraz do leczenia nerwiaka niedojrza lego. Kahalalid F dzia la równie z skutecznie prze- ciw chodromi esakom odró znicowanym i mezenchymalnym oraz przeciw kostniakomi esakom. Nowe odtwarzane preparaty wed lug wynalazku mo zna u zywa c w nowych zastosowaniach, chocia z mo zliwe s a te z inne kompozycje. Przyk lady farmaceutycznych kompozycji obejmuj a wszelkie cia la sta le (tabletki, pigu lki, kapsu l- ki, granulaty itd.) lub ciecze (roztwory, zawiesiny lub emulsje) z odpowiedni a kompozycj a do doustne- go, miejscowego lub pozajelitowego podawania i mog a one zawiera c czysty zwi azek albo w po lacze- niu z dowolnym no snikiem lub innymi farmakologicznie czynnymi zwi azkami. Do podawania pozajeli- towego kompozycje te mog a wymaga c sterylno sci. Podawanie zwi azków lub kompozycji wed lug niniejszego wynalazku mo ze odbywa c si e dowol- nym odpowiednim sposobem, takim jak wlew do zylny, podawanie doustnych preparatów, podawanie sródotrzewnowe lub podawanie do zylne. Wed lug nas korzystne okresy czasu wlewania wynosz a do 24 godzin, bardziej korzystnie od 2 do 12 godzin, a najkorzystniej od 2 do 6 godzin. Szczególnie po- zadane s a krótkie czasy wlewania, które umo zliwiaj a prowadzenie leczenia bez pozostawania na noc w szpitalu. W razie potrzeby wlew mo ze jednak trwa c od 12 do 24 godzin, a nawet d luzej. Wlewanie mo zna prowadzi c w odpowiednich odst epach czasu, np. od 2 do 4 tygodni. W alternatywnej procedu- rze dawkowania kahalalid F podaje si e np. przez okres czasu oko lo 1 godziny przez 5 kolejnych dni co 3 tygodnie. Inne procedury mo zna obmy sla c jako odmiany. Farmaceutyczne kompozycje, zawieraj ace preparaty wed lug wynalazku, mo zna dostarcza c przez kapsu lkowanie liposomowe lub nanosferowe w postaci preparatów o przed lu zonym uwalnianiu albo z pomoc a innych standardowych srodków dostarczania. Prawid lowe dawkowanie tych zwi azków b edzie ró zne w zale zno sci od poszczególnych prepara- tów, sposobu podawania i konkretnej sytuacji, gospodarza i leczonego nowotworu. Powinny by c brane pod uwag e równie z inne czynniki, takie jak wiek, waga cia la, p le c, dieta, czas podawania, pr edko sc wydalania, stan gospodarza, kombinacje leków, wra zliwo sci reakcji i ci ezko sc choroby. Podawanie mo zna prowadzi c w sposób ci ag ly lub periodyczny w granicach maksymalnej tolerowanej dawki. Zwi azki i kompozycje wed lug wynalazku mo zna stosowa c wraz z innymi lekami, zapewniaj ac leczenie skojarzone. Te inne leki mog a tworzy c cz esc tej samej kompozycji, albo mo zna je dostarcza c w postaci osobnej kompozycji do podawania w tym samym czasie lub w innym czasie. To zsamo sc tych innych leków nie jest szczególnie ograniczona i odpowiedni kandydaci obejmuj a: a) leki o dzia laniu antymitotycznym, zw laszcza takie, które s a adresowane do elementów cy- toszkieletowych obejmuj acych modulatory mikrotubuli, takie jak leki taksanowe (jak np. taksol, pakli- taksel, taksoter, docetaksel), toksyny podofilinowe lub alkaloidy barwinka (winkrystyna, winblastyna); b) leki antymetabolitowe, takie jak 5-fluorouracyl, cytarabina, gemcytabina, analogi puryny (takie jak pentostatyna, metotreksat); c) srodki alkiluj ace, takie jak iperyty azotowe (takie jak cyklofosfamid lub ifosfamid);PL 203 676 B1 4 d) leki adresowane do DNA, takie jak leki antracyklinowe, adriamycyna, doksorubicyna, farmo- rubicyna lub epirubicyna; e) leki adresowane do topoizomeraz, takie jak etopozyd; f) hormony i agoni sci lub antagoni sci hormonów, takie jak estrogeny, antyestrogeny (tamoksy- fen i pokrewne zwi azki) oraz androgeny, flutamid, leuprorelina, goserelina, cyprotron lub oktreotyd; g) leki adreowane do transdukcji sygna lu w komórkach nowotworowych obejmuj ace pochodne przeciwcia l, takie jak herceptyna; h) leki alkiluj ace, takie jak leki platynowe (cis-platyna, karbonplatyna, oksaliplatyna, paraplaty- na) lub nitrozomoczniki; i) leki potencjalnie oddzia la lywuj ace na przerzuty nowotworów, takie jak inhibitory metaloprotei- nazy substancji mi edzykomórkowej; j) srodki terapii genowej i antysensowej; k) przeciwcia la terapeutyczne; I) inne biologicznie czynne zwi azki pochodzenia morskiego, zw laszcza didemniny, takie jak aplidyna, lub ekteinascydyny, takie jak Et 743. Przyk lady wed lug wynalazku Prace badawcze, które leg ly u podstaw niniejszego wynalazku, przedstawiono w poni zszych przyk ladach. P r z y k l a d 1 Opracowanie liofilizowanego, pozajelitowego preparatu farmaceutycznego kahalalidu F, KF Celem tych bada n by lo opracowanie trwa lego, pozajelitowego preparatu KF do stosowania we wczesnych badaniach klinicznych. Metody. Rozpuszczalnosc i trwa lo sc KF badano w zale zno sci od st eze n polisorbatu 80 (P80; 0,1-0,5% wagowo-obj eto sciowych) i monohydratu kwasu cytrynowego (CA; 5-15 mM) z wykorzysta- niem dost epu do do swiadczalnej konstrukcji. Trwa losc liofilizowanych produktów KF, zawieraj acych krystaliczne (mannitol) lub bezpostaciowe (sacharoza) srodki sp eczniaj ace badano w temperaturach +5°C oraz +30°C w ciemno sci. Liofilizowane produkty charakteryzowano przez spektroskopi e w pod- czerwieni (IR) i skaningow a kalorymetri e ró znicow a. Badania odzysku po odtwarzaniu liofilizowanego produktu KF i dalszym rozcie nczeniu w p lynie do wlewu prowadzono w celu dokonania wyboru opty- malnej zaróbki do odtwarzania. Wyniki. Stwierdzono, ze dla solubilizacji KF niezb edne jest po laczenie P80 i CA. Liofilizowane produkty by ly znacznie mniej trwa le, gdy podwy zszano st ezenia P80 i CA, przy czym st ezenie P80 mia lo g lówny wp lyw. Do dalszych bada n wybrano polaczenie 0,1% wagowo-obj eto sciowo P80 i 5 mM CA. Liofilizowane produkty zawieraj ace sacharoz e jako srodek sp eczniaj acy by ly bardziej trwa le ni z produkty zawierajace mannitol. Oznaczono temperatur e zeszklenia produktu zawieraj acego sacharo- z e, która wynosi la +46°C. Bezpostaciow a posta c produktu potwierdzono przez analiz e IR. Roztwór zawieraj acy Cremophor EL, etanol i wod e do zastrzyków (5/5/90% obj eto sciowych, CEW) utrzymuje KF w roztworze po odtworzeniu i dalszym rozcie nczeniu z u zyciem 0,9% NaCI (roztworu izotoniczne- go soli kuchennej) do 0,5 µg/cm 3 . Wnioski. Przedstawiono trwa ly liofilizowany preparat, zawieraj acy 100 µg kahalalidu F, 100 mg sacharozy, 2,1 mg CA i 2 mg P80, do odtwarzania zaróbk a, zawieraj ac a 5/5/90% obj eto sciowych CEW, i do dalszego rozcie nczania z u zyciem izotonicznego roztworu soli kuchennej. P r z y k l a d 2 Zdolno sc jednorodnego mieszania si e i trwa losc kahalalidu F w urz adzeniach do wlewu Kahalalid F wprowadza si e do farmaceutycznych preparatów w postaci liofilizowanych produk- tów, zawieraj acych 50-150 µg czynnej substancji w jednostce dawkowania. Przed do zylnym podawa- niem odtwarza si e je z u zyciem roztworu, zawieraj acego Cremophor EL, absolutny etanol i wod e do zastrzyków (CEW, 5/5/90% obj eto sciowych) z dalszym rozcie nczeniem w 0,9% wagowo-obj eto sciowo chlorku sodu do wlewu. Celem tych bada n by lo badanie zdolno sci jednorodnego mieszania si e i trwa- losci kahalalidu F w ró znych uk ladach wlewowych przed rozpocz eciem prób klinicznych. Stwierdzono, ze wskutek obecno sci Cremophoru EL w roztworze do wlewania nast epuje lugowanie ftalanu dietylo- heksylu z polichlorku winylu), z którego wykonane s a pojemniki do wlewu (PVC, Add-a-Flex®). W przypadku pojemnika do wlewu, wykonanego z polietylenu o niskiej g esto sci (LD-PE, Miniflac®) wykazano straty kahalalidu F wskutek sorpcji na powierzchni zetkni ecia. Wyci agamy wniosek, ze ka- halalid F nale zy podawa c w postaci trzygodzinnego wlewu w stezeniach od 0,5 µg/cm 3 do 14,7 µg/cm 3 z zastosowaniem zestawu do podawania, zawieraj acego szklany pojemnik i silikonowy przewód.PL 203 676 B1 5 Dawka 150 µg kahalalidu F w postaci proszku w fiolce, odtworzonego do wlewu z u zyciem 5/5/90% obj eto sciowych CEW, jest trwa la w oryginalnym pojemniku przynajmniej przez 24 godziny w pokojo- wej temperaturze (+20-25°C) i w warunkach otaczaj acego o swietlenia. Roztwory do wlewu, przecho- wywane w szklanych pojemnikach do infuzji albo w pokojowej temperaturze (+20-25°C, w ciemno sci), albo w warunkach ch lodzenia (+2-8°C). w ciemno sci) s a trwa le przynajmniej przez 5 dni po sporz a- dzeniu. P r z y k l a d 3 Bezpiecze nstwo toksykologiczne kahalalidu F in vitro Oceniali smy potencjaln a toksyczno sc kahalalidu F, zwi azku pochodz acego z hawajskiego mi e- czaka, Elysia rubefescens, który wykazuje silne chemicznie toksyczne dzia lania przeciw komórkom no- wotworowym gruczo lu krokowego i komórkom nowotworowym sutka neu~1 (nadwyra zaj acym Hcr2). W próbie cytotoksyczno sci in vitro z zastosowaniem CellTiter96 (MTS, Promega) kahalalid wy- kazuje s lab a toksyczno sc wzgl edem komórek serca (H9c2 (2-1)) lub komórek mi esni szkieletowych (L8) (odpowiednio LD 50 = 5 mM oraz 0,6 mM). Natomiast kahalalid jest cytotoksyczny dla komórek w atroby (AML-12) i nerek (NRX-52E (odpowiednio LD 50 = 0,17 µM oraz 1,6 µM), i wykazuje sredni a toksyczno sc wzgl edem komórek macierzystych uk ladu krwiotwórczego pochodzenia szpikowego (FDC-PL, LD 50 = 14 µM). Dane te sci sle zgadzaj a si e z danymi toksyczno sci in vivo. Stwierdzili smy równie z, i z lek ten w naszym uk ladzie prób w wysokich st ezeniach jest neurotoksyczny, co dobrze odpowiada danym na zwierz etach, wykazuj acym neurotoksyczno sc powy zej maksymalnej tolerowanej dawki (MTD). Stosuj ac fluorescencyjny barwnik zywotnosci (homodimer etydyny i kalcyn e AM, Mole- cular Probes) sprz ezony z immunocytochemi a, oznaczyli smy, ze ~10 µM kahalalid jest toksyczny dla neuronów (w lókna neuronowe dodatnie) centralnego uk ladu nerwowego (CNS), ale oszcz edza astro- cyty (w lókienkowe glejowe bia lko acydo-pozytywne), a tak ze neurony czuciowe (wyra zaj ace substan- cje P) oraz ruchowe (acetylotransferaza cholinowa pozytywna) w rdzeniu kr egowym. Wnioskujemy, ze kahalalid F jest obiecuj acym lekiem do leczenia raka gruczo lu krokowego, po- niewa z jego neurotoksyczno sc jest stosunkowo lagodna przy niskich poziomach MTD. Ponadto wst epne dane wykazuj a, ze kahalalid F mo ze by c doskona lym lekiem do leczenia nerwiaka niedojrza- lego, je sli to b edzie do osi agni ecia, dzi eki jego selektywno sci wzgl edem neuronów CNS. P r zy k l a d 4 Selektywne dzia lanie przeciwnowotworowe kahalalidu F Kahalalid F jest lizosomow a trucizn a, wykazuj ac a in vitro selektywnosc w stosunku do nowotwo- rów gruczo lu krokowego niezale znych od hormonów, komórek nowotworowych sutka neu + (nadmier- nie wyra zaj acych Her2) oraz nerwiaka niedojrza lego. Rozszerzony MoA obejmuje powstrzymywania erbB2 i blokowanie receptora EGF, a tak ze powstrzymywanie wyra zania genów TGF. Przedkliniczne modele in vivo potwierdzaj a selektywno sc i wra zliwo sc nowotworów gruczo lu krokowego niezale znych od hormonów (PC-3 oraz DU-145) z MTD u gryzoni, wynosz ac a 300 µg/kg BW (wagi cia la). Przeciw- proliferacyjne badania in vitro wykazuj a równowa zniki dzia lan IC 50 dla okre slonych nowotworów gru- czo lu krokowego (0,27 µM dla PC-3; 0,27 µM dla DU-145; 0,73 µM dla T-10; 0,24 µM dla DHM i 0,19 µM dla RB), ale brak dzia lania na LnCAP wra zliwe na hormony. Inne badania wykazuj a selektywne, ale nieco ni zsze IC 50 dzia la n na nowotworowe komórki sutka neu + (2,5 µM dla SK-BR-3; 2 µM dla BT- 474) oraz na lini e komórek nerwiaka niedojrza lego (1 µM dla BE(2)C). Badania dzia lania in vitro wy- kazuj a, ze KF jest niezale zny od schematu podawania. W wi ekszo sci przypadków minimalne wysta- wienie na jego dzia lanie przez 1 godzin e daje tak a si le jego dzia lania, jak przez 48 godzin. Ponadto srednie i opó znione skutki dzia lania cytotoksyczno sci wykazuj a tak a sam a farmakodynamik e i nie wzrastaj a w czasie trwania leczenia. Wkrótce rozpocznie si e próby 1 fazy, obejmuj ace tygodniowy schemat przez pi ec dni w tygodniu, dla oceny KF jako potencjalnego srodka chemoterapeutycznego przeciw guzom litym. P r z y k l a d 5 Badanie skutków dzia lania kahalalidu F (PM92102) przeciw nowotworom cz lowieka w próbkach pobranych bezpo srednio od chorych Badania in vitro wykaza ly, ze dzia lanie KF powoduje p ecznienie komórek i ostatecznie ich smier c (Garcia-Rocha i in., Can. Letters 99, 43-50). W obecnych badaniach swie ze próbki nowotworu cz lowieka poddawano dzia laniu KF w celu okre slenia tego dzia lania, stosuj ac prób e klonowania nowo- tworu cz lowieka. Sto cztery próbki nowotworu pobrane od chorych poddano dzia laniu KF przez 14-dniowe ci ag le poddawanie jego dzia laniu w st ezeniach 0,01, 0,1 oraz 1,0 µM. Próbki inkubowano w dwuwarstwowym uk ladzie klonowania z mi ekkim agarem w 37°C i 14. dnia pobierano w celu zlicza-PL 203 676 B1 6 nia kolonii. Kolonie, utworzone na p lytkach poddawanych dzia laniu KF, porównywano z liczb a kolonii, utworzonych na nie poddawanych temu dzia laniu p lytkach kontrolnych, i obliczano procent kolonii prze zywajacych dla ka zdego stezenia. Dodatnie p lytki kontrolne zawiera ly trucizn e komórek, ortowa- nadan sodu (200 µg/cm 3 ). W sród tych próbek oko lo 30% by lo mo zliwe do oceny z odpowiedni a kon- trol a negatywn a lub dodatni a. Obserwowano reakcje in vitro (reakcje inhibitowania wykazywane przez 50% prze zycia) w 16% (5/31), 19% (6/31) i 81% (25/31) próbek odpowiednio dla steze n 0,01, 0,1 i 1,0 µg/M. Istnia la dodatnia zale znosc mi edzy stezeniami i reakcj a na KF ze znaczn a reakcj a (81%) dla najwy zszego badanego stezenia (1,0 0,1 0,01). Znakomite reakcje obserwowano w próbkach nowotworów sutka (100%), okr eznicy (75%), nie-drobnokomórkowego p luc (100%) oraz jajników (91%). KF jest obiecuj acym srodkiem przeciwnowotworowym, na który reagowa l szeroki wachlarz nowotworów. P r z y k l a d 6 Faza I i farmakokinetyczne badania kahalalidu F u chorych na zaawansowany, oporny nowo- twór gruczo lu krokowego Zarówno in vitro, jak i in vivo KF wykazuje przeciwnowotworowe dzia lanie w ró znych modelach guzów litych, obejmuj acych raka sutka, okreznicy, p luc nie dotycz acego malych komórek, a zw laszcza gruczo lu krokowego. W zwi azku z jego selektywno scia KF jest obecnie dalej badany jako potencjalny srodek przeciwrakowy przeciw nowotworom gruczo lu krokowego niezale znym od androgenu. Cel: W obecnej fazie I prowadzi si e badania kliniczne i farmakokinetyczne (PK) profili toksycz- no sci PK oraz przeciwnowotworowego dzia lania KF. Metody: KF podaje si e w postaci wlewu do zylnego w ci agu godziny przez pi ec kolejnych dni co trzy tygodnie chorym z zaawansowanym lub przerzutowym rakiem gruczo lu krokowego opornego na androgen. Na podstawie warto sci MTD, okre slonych u myszy, wybrano pocz atkow a dawk e, wynosz a- c a 20 µg/m 2 /dzie n, która jest równowa zna ca lkowitej dawce 100 µg/m 2 . Podczas pierwszego przebie- gu oznaczano PK kahalalidu F w osoczu krwi. Analiz e biologiczn a KF wykonywano przez LC-MS/MS (ciek la chromatografia - spektroskopia masowa/spektroskopia masowa). W czasie tych bada n ocenia- no tak ze poziomy LDH, AF, a zw laszcza PSA (antygen swoisty gruczo lu krokowego) u ka zdego cho- rego w celu okre slenia dzia lania KF. Wyniki i dyskusja. Obecnie rejestrowano 7 chorych. Sredni wiek chorych wynosi l 66 lat (w za- kresie od 54 do 75). Jednemu pacjentowi na danym poziomie podawano 20, 40, 80 i 160 µg/m 2 /dzie n. Wskutek podwy zszenia poziomu aminotransferazy 4 chorym podawano na bie zacym poziomie dawki 320 µg/m 2 /dzie n. Pierwszemu choremu z tych bada n ponownie podawano dawk e na tym poziomie. Zaobserwowane niepomy slne wydarzenia to by ly szybko odwracalne s labe bóle g lowy, zm eczenie, ból i miejscowy obrz ek. Jedyn a toksyczno scia zwi azan a z lekiem by l dotychczas szybko odwracalny CTC stopnia 3 ASAT, który wyst api l przy dawce 320 µg/m 2 /dzie n. PK wykazywa la liniow a zale zno sc mi edzy dawk a i AUC w ca lym zakresie dawek. Ca lkowity klirens osocza wynosi l 267 cm 3 /min (±115), a graniczny okres pó ltrwania do zylnego KF u tych chorych wynosi l 0,46 godz. (±0,13). Maksymalne st ezenia, osi agane przy biezacym poziomie dawki (35-50 ng/cm 3 ), potencjalnie dzia laj a na raka gru- czo lu krokowego w próbie nowotworu klonogennego (dzia lanie od 15 ng/cm 3 ). Dotychczas schemat leczenia jest dobrze tolerowany. Jeden z chorych wykazywa l znaczne zmniejszenie poziomu PSA (50%), zwi azane z polepszeniem klinicznym (usuni ecie bólu). Dwóch innych chorych do swiadczy lo mniejszego obni zenia PSA, jeden z nich dotychczas znajduje si e po dwóch cyklach. Maksymalna tolerowana dawka nie zosta la jeszcze osi agni eta i badania s a obecnie prowadzone dalej. P r z y k l a d 7 Kahalalid F jest cytotoksyczny dla odró znicowanych i mezenchymalnych chodromi esaków, CHSA, i kostniakomi esaków, OSA, a takze komórek rakowych gruczo lu krokowego i w atroby. Nie powstrzymuje on w znacznym stopniu wzrostu komórek CHSA oraz OSA i jest zdolny do wywo ly- wania cytotoksycznych skutków nawet wówczas, gdy dzia la na komórki przez krótki okres czasu, np. 10 minut. PL PL PL PL PL PL